Báo cáo tập tài liệu nhà ở nhà vườn nhật bản

Shoji ban đầu là thuật ngữ chung để chỉ cho các vách ngăn giữa các phòng, nhưng ngày nay nó đã được dùng để chỉ chủ yếu là cửa trượt làm bằng hình vuông giấy dán trên một mạng gỗ cho phé

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ SÂN VƯỜN NHẬT BẢN

Hướng về tự nhiên là xu hướng chủ đạo trong kiến trúc Nhật Bản suốt chiều dài lịch sử Mối quan hệ giữa

ngôi nhà và môi trường cụ thể nhất là vườn là khía cạnh quan trọng trong thiết kế truyền thống Người Nhật không tách rời không gian nội thất với ngọai thất, vườn và nhà mang tính liên tục Vì luôn hướng đến tự nhiên nên vườn có

vị trí rất quan trọng trong kiến trúc Nhật Bản “Trong điều kiện nào dù khó khăn về thiên nhiên hoặc chật hẹp về không gian và diện tích… người Nhật luôn cố gắng tạo ra một khoảng nhỏ có hoa, có lá …” [Đỗ Lộc Diệp, 2003, 347]

Khu vườn lý tưởng với người Nhật là phải nằm ở vị trí mà khi đứng ở khu vực quan trọng (như phòng khách) có thể quan sát được toàn cảnh

Vườn Nhật Bản thường được chia thành hai loại: vườn tự nhiên (natural garden) và vườn tôn giáo (religious garden) Tuy có khác nhau trong cách tạo hình, nhưng hai loại vườn

này đều có một đặc điểm chung thống nhất là đều tạo dựng lại cảnh quan thiên nhiên dưới dạng

trực tiếp hay liên tưởng Đối với vườn tự nhiên, “sân vườn cũng tạo nên cảnh núi non giao hòa

với thiên nhiên, và nếu có thể nó được thể hiện nét khác nhau theo mùa, như cây cỏ đặc trưng của mùa hè, những chiếc lá nhiều sắc màu khi vào thu, tuyết phủ trên những cái đèn lồng lúc đông về và hoa lá khi xuân” [David - Michiko Young, 2007, 203] Người Nhật đã phát triển

được một phong cách thiết kế vườn riêng biệt: bố trí ao hồ, những hòn đảo tí hon và các mô đất

để tượng trưng cho biển, đảo và núi Các hòn đảo trong một cái ao phải được đặt lệch nhau với những đường nét uốn éo trông giống như những mảng sương mù

Vườn tôn giáo thường được cấu thành từ đá, sỏi, cát trắng Trong vườn đá có thể có cây,

hoa và cỏ Tuy nhiên, sự hiện diện của các loài thảo mộc như thế rất ít, chỉ điểm xuyết đây đó, thường là ngoài rìa Lớp sỏi hoặc cát trắng được trải rộng

ra toàn bộ khu vườn để diễn tả biển Những hòn đá có hình dáng sù sì, gồ ghề được sắp xếp một cách hài hoà với các

độ cao thấp khác nhau nên vẻ đẹp tự nhiên của những hòn

đá mọc lên một cách độc lập giữa biển Tất cả những yếu tố

đó được sắp xếp hài hòa theo quan niệm thẩm mỹ Thiền

NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG TỚI NHÀ GỖ NHẬT BẢN

1 Khí hậu

Nhà truyền thống Nhật Bản được xây dựng bởi các cột gỗ dựng trên một nền tảng bằng phẳng của phần dất hay nền đá cứng Nhà gỗ tồn tại trên toàn thế giới Nhưng các ngôi nhà Nhật Bản

lại mang đặc điểm của bốn mùa rõ rệt, bao gồm cả một mùa hè nóng và ẩm ướt và mùa đông lạnh

Mùa hè: Để tránh ẩm từ mặt đất, sàn nhà được nâng lên vài chục cm và được đặt trên dầm sàn

gỗ ngang Các nơi như nhà bếp và hành lang thì là sàn gỗ, nhưng đối với các căn phòng trong nhà nơi mọi người ngồi, chẳng hạn như phòng khách thì được bao phủ bằng thảm được gọi là tatami Một đặc điểm ở các ngôi nhà Nhật Bản là họ có một mái nhà lớn và mái hiên sâu để bảo

vệ ngôi nhà từ hơi nóng cùa mặt trời vào các mùa hè nóng nực, và khung nhà của nhà hỗ trợ trọng lượng của mái nhà Mái nhà là một phần của ngôi nhà bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi mưa, gió, tuyết, ánh sáng mặt trời, và các điều kiện tự nhiên khác Một trong những nét đặc trưng của những ngôi nhà ở Nhật Bản là chúng có nhiều cửa trượt Trong thời xưa, đôi khi họ sử dụng các tấm màng vào các vách ngăn để phân biệt các căn phòng lớn Các vách ngăn được gắn vào các bức tường, nhưng điều đó gây ra sự bất tiện, nên rãnh được tạo ra cho phép các vách ngăn có thể trượt Đây là phong cách thường thấy trong các ngôi nhà hiện đại Nhật Bản ngày nay Shoji ban đầu là thuật ngữ chung để chỉ cho các vách ngăn giữa các phòng, nhưng ngày nay nó đã được dùng để chỉ chủ yếu là cửa trượt làm bằng hình vuông giấy dán trên một mạng gỗ cho phép ánh sáng dịu đi qua

Mùa đông: Mặc dù có một số sự khác biệt giữa những mái nhà chúng ta nhìn thấy trong các nơi

khác nhau của Nhật Bản, tất cả đều có một điểm chung: Những mái nhà dốc thay vì bằng phẳng

để cho nước mưa chảy ra khỏi một cách dễ dàng Vào mùa đông, Nhật Bản sử dụng một chiếc bàn sưởi gọi là kotatsu khi họ ngồi trên tatami trong phòng khách Kotatsu được cho là đã phát triển từ ngôi đền Phật giáo Zen trong thời trung cổ Ban đầu nó sử dụng than tỏa nhiệt, nhưng ngày nay, kotatsu dùng điện để sưởi ấm Bên trên và hai bên của kotatsu được phủ futon để giữ nhiệt, và một tấm ván được đặt lên trên futon để kotatsu có thể được sử dụng như một chiếc bàn

Gỗ là một lựa chọn phổ biến cho các tài liệu bởi vì nó điều chỉnh cũng cho động đất và hoạt động tốt với những thay đổi mùa (mát vào mùa hè, ấm vào mùa đông)

2 Văn hóa

Mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người Nhật Bản là một trong những yếu tố tạo nên bản sắc văn hóa của dân tộc này Tôn sùng thiên nhiên, yêu thiên nhiên và khát vọng sống hòa hợp với tự nhiên đã trở thành những thành tố văn hóa có giá trị bền vững trong đời sống của người

dân xứ mặt trời mọc

Phong cách nội thất Nhật Bản rất chú trọng đến sự tĩnh lặng, chất thiền có trong khắp các

Mặt sàn mở: Trong văn hóa phương Tây, các vật dụng nội thất đặt gần nhau và đối lập với

văn hóa phương Đông Một mặt sàn mở cùng với những bức tường hạn chế ở mức tối thiểu sẽ mang đến sự giao hòa với không gian bên ngoài Nội thất của người Nhật Bản thường chú trọng hướng tới thiên nhiên và chú trọng khung cảnh, bằng với một mặt sàn mở kết hợp với các vật dụng nội thất sẽ mang đến hiệu ứng thanh thoát và thư thái ở trong không gian của bạn

Trang trí bằng nét truyền thống: Có nhứng vật dụng truyền thống sẽ thể hiện rõ nét

phong cách của người Nhật ở trong nhà Chẳng hạn như thảm rơm tatami phủ khắp mặt sàn không chỉ đem đến cảm giác êm ái cho đôi chân mà còn tạo được một không gian nền cho căn phòng Hay những cánh cửa trượt hoặc cửa sổ shoji với giấy dán mờ đặc trưng sẽ tạo thành những điểm nhấn biến đổi ánh sáng gay gắt ngoài trời thành ánh sáng tự nhiên dịu dàng cho không gian sinh hoạt

Kết nối với tự nhiên: Điểm cốt lõi trong kiến trúc Nhật Bản là kết nối với thiên nhiên để

mang lại một không gian thiền, tĩnh lặng và thư giãn Điều đó được thể hiện ở khu vườn với cây xanh, đá tự nhiên, vòi phun nước, bạn có thể sử dụng các cửa kính trượt để ngăn cách giữa các không gian nhưng vẫn không chắn tầm nhìn ra vườn

Vật liệu đồng nhất với kiến trúc: Các vật dụng nội thất thường được chọn từ những vật

liệu như tre, gỗ, hay những kim loại tối như sắt hay thậm chí là đá và có nét tương đồng với vật liệu xây dựng nên căn nhà Bạn có thể cân nhắc chọn lựa những vật liệu đó để sử dụng trong các không gian như phòng bếp, phòng tắm, hay phòng sinh hoạt chung, tất cả các đồ đạc đều đặt thấp dưới mặt sàn và đơn giản hóa tối đa

Ở phòng khách, nơi gia đình ăn tối với nhau, dần dần trở thành trung tâm của ngôi nhà nơi

họ sống, nó có một tủ chứa đĩa và bát để mọi người sử dụng Tủ này được gọi là chadansu, ban đầu được sử dụng để giữ các dụng cụ sử dụng trong trà đạo

3 Chính trị

Trong khoảng thế kỷ thứ mười một, khi nền văn hóa độc đáo của Nhật Bản đến bắt đầu nở hoa, các thành viên của tầng lớp quý tộc bắt tay vào xây dựng ngôi nhà cho chính mình bằng một phong cách đặc biệt được gọi là Shinden Zukuri Đây là loại nhà nằm đối xứng giữa một khu vườn lớn và phòng của nó được kết nối với hành lang dài Nó cho phép ta thưởng thức những lễ hội thường niên theo mùa và thưởng lãm vẻ đẹp của thiên nhiên

Khi quyền lực chính trị được truyền cho các quý tộc samurai (tầng lớp chiến binh) Samurai tạo ra phong cách riêng của ngôi nhà được gọi là shoin-zukuri Ảnh hưởng này có thể được nhìn thấy trong cách trang trí góc thụt của các bức tường của các phòng khách của ngôi nhà hiện đại

4 Tôn giáo

Đạo Phật là tôn giáo chính tại Nhật Bản giống như nhiều nước châu Á khác Tuy nhiên, các vị thần bản địa cũng được tôn thờ bên cạnh Đức Phật trong nhà từ xưa Bàn thờ Phật, được gọi là butsudan, có hình dạng giống như một chiếc tủ với cánh cửa ở phía trước có thể đóng mở Bàn thờ vị thần Nhật Bản, được biết đến như kamidana, có hình dạng giống như một ngôi đền nhỏ và được giữ trên một kệ gần trần nhà Nó bao gồm một Fuda, là một giấy hoặc bài vị bằng gổ với những văn từ trên chúngKhi Phật giáo được du nhập vào Nhật Bản, các khía cạnh cốt lõi của văn hóa Nhật Bản truyền thống như chúng ta biết ngày nay bắt đầu bén rễ, Ikebana ( nghệ thuật cắm hoa), trà đạo, và Noh

5 Lối sống

Trải qua nhiều năm, nhà Nhật Bản đã phát triển hơn từ việc kết hợp các hình thức truyền thống với công nghệ hiện đại để cải thiện khả năng chống cháy và thuận tiện của chúng Gần đây, mặc dù người dân đã bắt đầu quay lại phương pháp xây dựng nhà truyền thống Nhà được xây bằng phương pháp này vừa thân thiện với môi trường lại vừa bền lâu

Nhật Bản vào thời cổ đại, có hai dạng nhà khác nhau Ngôi nhà đầu tiên được biết đến như một ngôi nhà thổ Cột được đặt vào một lỗ đào trên mặt đất và sau đó được bao phủ xung quanh bởi cỏ Dạng thứ hai được xây dựng với các sàn lớn và cách mặt đất mặt đất Phong cách của ngôi nhà với một tầng cao của dạng thứ hai được cho là đã đến Nhật Bản từ Đông Nam Á, và loại hình xây dựng này dường như đã được sử dụng để lưu trữ ngũ cốc và các loại thực phẩm khác để chúng không bị hỏng từ nhiệt và độ ẩm

Những ngôi nhà của người dân phát triển rất khác biệt Nông dân ở các vùng khác nhau của đất nước có nhà ở thích nghi được với điều kiện địa phương Những ngôi nhà được xây dựng theo phong cách gassho ở Shirakawa-go, được liệt kê trong một trang web Di sản Thế giới là những ví dụ nhà ở trong đó mọi người chung sống Một số nhà của người nông dân có không gian để giữ cho gia súc và ngựa trong nhà, trong khi những ngôi nhà của cư dân thành phố thường được ép sát nhau dọc theo đường phố Các chủ nhà của các ngôi nhà ở đô thị được đánh thuế dựa trên chiều rộng của mặt trước của ngôi nhà, ngôi nhà của họ đã được xây dựng để được lâu dài và hẹp Phong cách này vẫn có thể được nhìn thấy ngày nay ở các thành phố lớn như Kyoto

Nhà ở tiếp tục phát triển trong thời đại Meiji (1868-1912) Một số thị trấn có nhà ở được xây dựng theo phong cách Kura-zukuri, với phong cách Nhật Bản bên ngoài nhưng lại được xây dừng từ các vật liệu chịu lửa Phong cách xây dựng này là cơ sở cho các ngôi nhà của các gia đình ngày nay ở Nhật Bản, trong đó thường có một hành lang dài thông qua giữa ngôi nhà với các phòng ở mỗi bên, được cho là kết hợp văn hóa nước ngoài với phong cách của ngôi nhà của các samurai đã được nói ở trên

PHÂN TÍCH KHÔNG GIAN,TÍNH THÍCH DỤNG CỦA NHÀ GỖ NHẬT BẢN

Nội dung phân tích gồm: phân tích phòng ngủ, phòng bếp, phòng khách, phòng tắm, phòng vệ sinh

Trước khi bước vào ngôi nhà của người Nhật Bản chúng ta phải đi qua một lối vào nhỏ nơi đó chúng ta để dép rồi mới bước vào không gian bên trong Sàn nhà của người Nhật Bản được nâng cao lên vài chục mét so với bên ngoài để tránh độ ẩm

Khi vào không gian bên trong bạn sẽ thấy dưới sàn lót những tấm chiếu tatami với kích thướt 910x1820x55mm, tạo cho mình có cảm giác êm chân và đó cũng là lí do tại sao chúng ta phải để dép bên ngoài trước khi bước vào nhà Ở đây chúng ta sẽ bắt gặp một cái tủ để giày dép đi trong nhà cũng như đi ra ngoài

Trong không gian phòng khách các bạn sẽ thấy có một góc mà người ta gọi là tokonoma,

ở đó người Nhật thường để câu luyển hoặc bức ảnh nghệ thuật mà họ cho là có ý nghĩa và

chậu cây cảnh, giữa nhà họ để một cái bàn thấp với những tấm nệm xung quanh Ở đây chúng ta cũng sẽ bắt gặp một cái tủ thờ tổ tiên được đặt trên sàn nhà và một kệ thờ các vị thần được treo trên trần

Bước qua không gian bếp chúng ta sẽ thấy thiết kế của họ rất đơn giản nhưng đầm ấm sum vầy, theo quan điểm của người Nhật thì bếp là nơi ấm cúng, nên không gian bếp được thiết kế gần gũi với con người và thường là kết hợp giữa nấu và ăn, màu sắc thì tao nhã tạo không gian yên tĩnh và thanh thoáng

Kế đến là phòng ngủ:

 Trần và tường đều được làm bằng gỗ, tre và giấy gạo Phòng được sơn màu đậm

và đơn màu.trong phòng người Nhật không treo bất kì một poster nào trừ hình ảnh gia đình và không được treo quá 3 tấm, hoặc họ có thể treo khung lụa

 Trong phòng ngủ đồ đạc được tập trung giữa phòng, giường bệp hoặc tấm nệm thấp, người Nhật rất ít dung đồ điện tử trong phòng mà chỉ sử dụng đồ thủ công đặc biệt họ rất thích sử dụng lụa vào trong trang trí: từ ga giường đến áo gối và cả màng treo cửa đều bằng lụa Gỗ là chủ đạo trong trang trí, sàn được lát gỗ hoặc là chiếu tatami Do tính ngưỡng nên từ cách bố trí đến vật liệu đều tường trưng cho triết lí Thiền Tông

Tiếp theo là phòng vệ sinh: Phòng vệ sinh họ thường bố trí cách xa và tách biệt phòng tắm, và phải thay đổi dép khi ra vào

Phòng tắm: bồn tắm của họ có hình vuông và sâu, được nối với hệ thống làm nóng trực tiếp

Kiến trúc:

 Kiến trúc Nhật Bản xưa có sự giao hòa với thiên nhiên, mang tính liên tục giữa vườn & nhà

 Sàn nhà đã được nâng lên trên mặt đất và được đặt lên nền đá -> chống chấn động Lát chiếu TATAMI

 Khung được làm bằng gỗ & trọng lượng được hỗ trợ bằng các cột dọc, xà ngang, giằn đang chéo

 Tấm chắn Shoji ngăn khu vực sống bên trong và ngoài nhưng vẫn đảm bảo căn phòng có thêm nhiều sắc thái ánh sáng

 Hệ thống tường trượt->có thể thay đổi hệ thống tường

 Rảnh trượt để phân vùng trong nhà nhưng chỉ mang tính ước lệ

 Cửa gỗ trượt tạo cảm giác an toàn, thanh thảng Nhằm tạo sự thông gió tự nhiên, cửa được bố trí hướng nam & có thể sử dụng cửa trượt xuyên sáng

để tiết kiệm không gian, thẫm mĩ cao

 Mái dốc để nước mưa thoát dễ dàng

 Phòng khách & phòng ăn được bố trí ở phía nam- hướng sáng mạnh

 Phòng làm việc và phòng đọc bố trí phía bắc- hướng sáng ổn định

 Phòng ngủ phía đông- hứng sáng trong lành buổi sớm

 Bếp phía tây nơi ánh sáng có nhiều tia cực tím buổi chiều

 Hành lang với mái hiên rộng ngăn ánh nắng mùa hè, đón nắng vào mùa đông Kích thước tùy từng địa phương

 Hệ thống dầm được gác lên cột gỗ Được xây dựng với vật liệu nhẹ( tre, nứa, giấy) nhưng nó cách nhiệt tốt đồng thời điều hòa nhiệt của nhà

 Mái nhật có mái lớn và hiên để chống ánh nắng mặt trời mùa hè & khung

sẽ chịu tải trọng của mái

CẢNH QUAN

-Diện tích ngôi nhà chỉ chiếm khoảng 1/2 hay 1/3 trên tổng diện tích của khu đất, còn lại là diện tích rất lớn dành cho sân vườn

-Vườn không nên làm phẳng đều

mà thể hiện đồi dốc hay giậc cấp, giúp không gian có vẻ rộng ra

Nếu mảnh đất rộng, có thể thiết

kế ao cá, thác nước, non bộ -Chiếu sáng ngoại thất được sử dụng trong sân vườn và thiết kế cảnh quan cung cấp chức năng trang trí và tính hữu dụng Để tránh những tai nạn xảy ra ngoài vườn vào buổi tối

-Hơn nữa, đặt ở vị trí dưới tầm mắt để không làm loá mắt và tránh tạo những bóng

ảo khiến ta khó nhận định rõ trong đêm tối

VẬT LIỆU

-Một xu thế hiện nay trong thiết kế các nhà vườn hay biệt thự vườn

đó là sử dụng kết hợp cả vật liệu truyền thống và vật liệu hiện đại, để mang lại hiệu quả thẩm mỹ cao

nhất cho ngôi nhà

-Vật liệu xanh hiện đại bao gồm : kính và đồ gỗ sang trọng

Vật liệu gỗ được người Nhật sử dụng chủ yếu trong xây dựng vật liệu gỗ được người nhật chọn để xây nhà ở là vì :

-là nguồn nguyên liệu sẵn có - Gỗ của các loại cây như tùng, bách rất bền nên thường được chọn để làm nhà

-Nhật là nước đặc biệt nhiều mưa, gỗ lại khá thông thoáng, lưu thông gió cũng tốt hơn nên có thể giảm bớt độ ẩm trong nhà

-Ở Nhật có rất nhiều động đất và các nhà làm từ gỗ được cho là bền vững trước động đất hơn nên đó chính xác là lựa chọn tốt để xây dựng một căn nhà ở Nhật

NGHỆ THUẬT LÀM VƯỜN

Hiện nay có 3 loại vườn phổ biến :

-vườn đá :chủ yếu các loại đá tự nhiên ,dây leo, cỏ và một vài bụi trúc Loại vườn này dễ thực hiện.chi phí thấp và ít tốn thời gian bảo quản

-vườn nước: loại sử dụng nước làm vật liệu chính như hồ cá, hồ sen, hồ non bộ.loại vườn này chi phí thực hiện cao, cần tham vấn thêm về

kĩ thuật sử dụng và bảo quản các thiết bị ở nơi cung cấp

-vườn tự nhiên: trồng các loại cây cỏ dại để tạo ra góc thiên nhiên hoang dã ngay trong sân nhà Loại vườn này dễ thực hiện, chi phí thấp và

dễ bảo quản -vườn tổng hợp: là sự kết hợp 1 trong các yếu tố của các loại vườn trên Loại này có chi phí thực hiện cao và đòi hỏi bảo quản thường xuyên Tuy nhiên với người yêu thích chút thiên nhiên thì điều đó không thành vấn đề Vấn đề là chúng ta có dành thời gian chăm chút cho ngôi nhà của mình

hay không

THIẾT KẾ SÂN VƯỜN NHẬT BẢN DỰA TRÊN 3 NGUYÊN TẮC SAU

-Sân vườn được thu lại theo một tỉ lệ nhỏ đại diện cho quang cảnh

-Chủ nghĩa tượng trưng được sử dụng hầu hết trong mỗi sân vườn Nhật Bản

-Vay mượn cảnh quan nghĩa là thu nhỏ 1 cảnh quan và cây trồng đã tồn tại để bổ sung cho vườn