Nắm bắt được vấn đề này, tôi đã đi sâu vào việc tìm hiểu, “Biện pháp giúp học sinh lớp 5 hứng thú học môn Khoa học” và bước đầu có kết quả.. Ở bài viết này, tôi xin chia sẻ một số kinh n
Trang 1Bn bdhhh z Biện pháp giúp học sinh lớp 5 hứng thú học môn Khoa học
nhằm nâng cao chất lượng dạy – học PHẦN I: LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Môn Khoa học không chỉ cung cấp cho học sinh kiến thức cơ bản về con người, tự nhiên Mà còn rèn luyện kĩ năng và thái độ học tập đúng đắn Đồng thời góp phần phát triển những khả năng và phẩm chất của các nhà khoa học tương lai Chính vì vậy, Khoa học cũng là một môn học rất quan trọng trong nhà trường Tuy nhiên, phụ thuộc vào nhiều yếu tố, hiện nay vẫn còn nhiều học sinh chưa thực sự tích cực và hứng thú với môn Khoa học Đa số các em còn tiếp thu một cách thụ động, chưa biết vận dụng kiến thức vào thực tế, cũng như chưa có kĩ năng liên hệ được kiến thức thực tế vào bài học Vì vậy, nó đã làm cho các em lười tư duy Điều này rất đáng lo ngại Trong năm học này, tôi được phân công giảng dạy môn Khoa học lớp 5 Tổng số học sinh tôi dạy là 119 em, nhưng trình độ các em lại không đều nhau Qua quá trình giảng dạy tôi nhận thấy số học sinh yêu thích môn học thì rất ít, còn lại hơn phân nữa số học sinh chưa thấy mặn mà với môn học chưa kể đến một số em còn có thái độ thờ ơ, không quan tâm
Chính vì thế, tôi đã có suy nghĩ và trăn trở: làm thế nào để học sinh có hứng thú, yêu thích và phát huy được tính tích cực khi học môn học Khoa học Nắm bắt
được vấn đề này, tôi đã đi sâu vào việc tìm hiểu, “Biện pháp giúp học sinh lớp 5 hứng thú học môn Khoa học” và bước đầu có kết quả Ở bài viết này, tôi xin chia
sẻ một số kinh nghiệm về “Biện pháp giúp học sinh lớp 5 hứng thú học môn Khoa học”.
PHẦN II: NỘI DUNG CÁC BIỆN PHÁP
Biện pháp 1: Ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy
Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy đối với môn Khoa học, việc sử dụng bài giảng điện tử là hết sức cần thiết, nó góp phần quan trọng tạo nên thành công rất lớn của tiết học Vì các tư liệu liên quan đến các hiện tượng khoa học, tranh ảnh sưu tầm, minh họa tôi lồng ghép vào giáo án điện tử giúp học sinh hào hứng và lôi cuốn vào tiết học Các em được nghe, được nhìn, được xem lại những đoạn thí nghiệm mà giáo viên không thể diễn đạt hết bằng lời
Khi tổ chức cho các em học bằng giáo án điện tử tôi phải chuẩn bị các bước sau:
- Nghiên cứu kĩ bài cũng như mục tiêu cần đạt, không chỉ dừng lại ở đó mà tôi còn muốn rèn cho các em kĩ năng vận dụng kiến thức đó vào cuộc sống
Trang 2- Tiến hành tìm tranh ảnh, đoạn ghi âm hay đoạn video có liên quan đến bài học
- Soạn bài powerpoint theo ý tưởng và nhất là khi soạn tôi sử dụng các hiệu ứng cho từng sile, từng chi tiết thật sinh động và phù hợp với nội dung kiến thức
Vì tôi nghĩ hiệu ứng chính là “cái hồn” của bài powerpoint, có như vậy mới lôi cuốn và thu hút học sinh tập trung suốt tiết học
- Tiến hành dạy và hướng học sinh vào nội dung bài học, sao cho học sinh luôn
ở thế chủ động và tích cực
Ví dụ: Bài 28 Cây con mọc lên từ hạt
Tôi sẽ cho học sinh xem một đoạn video cây con đang nảy mầm
Từ đó các em vận dụng các kĩ năng của bản thân nêu lên những gì các em quan sát được
Ví dụ: Bài 26: An toàn và tiết kiệm khi sử dụng điện
Ở yêu cầu 2 của hoạt động cơ bản Tôi sẽ chèn những hình ảnh thật về mức
độ nguy hiểm của điện đến con người Cho các em biết được điện là vật không thể tùy tiện chạm vào
Tuy nhiên, khi thực hiện sẽ gặp một số khó khăn như: cơ sở vật chất nhà trường chưa đủ máy chiếu cho tất cả các phòng học, đòi hỏi giáo viên phải chịu khó tìm tòi và đầu tư thiết kế bài giảng powerpoint… Nhưng tôi nghĩ với lòng yêu nghề và mến trẻ thì những người lái đò như chúng ta sẽ vượt qua mọi khó khăn để giúp các em học tập đạt hiệu quả hơn
Biện pháp 2: Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học
Phương pháp dạy học là lĩnh vực rất đa dạng và phức tạp Theo quan điểm dạy học mới là dạy học hướng vào người học, phát huy tính tích cực của học sinh Với môn Khoa học, phương pháp dạy học rất đa dạng Vì vậy, để giúp học sinh hứng thú và yêu thích khoa học, tôi đã sử dụng một số phương pháp và đạt hiệu quả cao như:
Phương pháp “Bàn tay nặn bột”
“Bàn tay nặn bột” la một phương pháp dạy học mà ở đó học sinh tiến hành các thao tác trí tuệ có sự hỗ trợ của một số dụng cụ và những giác quan để nghiên cứu, tìm tòi khám phá ra tri thức mới Tất cả suy nghĩ và kết quả được học sinh mô
tả bằng chữ viết lời nói, hình vẽ Ở phương pháp này học sinh được thoải mái đưa
ra quan điểm của mình về sự vật hiện tượng Trong quá trình nghiên cứu học sinh
Trang 3sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” trong dạy học môn Khoa học, tôi thấy học sinh tự tìm tòi ra kiến thức, phát huy được sự chủ động tích cực của các em
Ví dụ: Bài 11: Phòng tránh tai nạn giao thông đường bộ
Ở hoạt động cơ bản học sinh sẽ tự quan sát, hoặc sử dụng các bảng tín hiệu chỉ đường và vận dụng kĩ năng vốn có về an toàn giao thông để trình bày những kiến thức ban đầu của các em qua tranh số 1
Phương pháp thực hành – thí nghiệm
Học sinh sử dụng các dụng cụ thí nghiệm tái tạo lại hiện trường như đã xảy ra trong thực tế Thí nghiệm được sử dụng trong các bài học về sự vật hiện tượng xảy
ra trong tự nhiên Nội dung thí nghiệm đơn giản, phải phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh Thí nghiệm phải theo quy trình, lí giải rõ ràng để đi đến kế luận khoa học Khi thực hành thí nghiệm phải đảm bào an toàn, vệ sinh trong quá trình thí nghiệm
Ví dụ: Bài 21 Biến đổi hóa học
Ở yêu cầu 2 của hoạt động cơ bản
Thực hành làm thí nghiệm với dấm để viết nên một bức thư bí mật
Dùng bút lông chấm dấm viết lên giấy sau đó hơ giấy gần ngọn lửa nóng sẽ thấy chữ hiện ra
Học sinh nêu hiện tượng và giải thích hiện tượng
Giao viên dẫn dắt học sinh đi đến kết luận: Là do nhiệt làm giấm đã khô trên giấy
đó là biến đổi hóa học
Phương pháp đóng vai, xử lý tình huống
Để thể hiện sự hiểu biết của mình, học sinh đóng vai khác nhau, thể hiện các
sự vật hiện tượng diễn ra trong tự nhiên Các em thể hiện vai diễn theo suy nghĩ và sáng tạo của mình Có thể diễn ra tự nhiên không cần chuẩn bị quá cầu kì, công phu Qua đó giúp học sinh hứng thú tìm tòi, suy nghĩ, huy động vốn kiến thức và kĩ năng, trí tưởng tượng vào việc đóng vai, giúp các em mạnh dạn trong giao tiếp, biết cách bài tỏ ý kiến của mình
Ví dụ: Bài 10: Phòng tránh bị xâm hại tình dục
Đóng vai “Ứng phó với tình huống nguy cơ”
Trang 4Nhóm cử 2 bạn lên đóng vai để xử lý tình huống Để đi đến kết luận là khi gặp các trường hợp tương tự các em không nên đi theo một người lạ vì như vậy rất nguy hiểm cho bản thân
Bên cạnh đó vẫn còn một số phương pháp khác có thể sử dụng Tôi nghĩ rằng để dạy tốt môn Khoa học nói chung và giúp học sinh hứng thú, tích cực nói riêng thì cần có nhiều biện pháp và sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học là rất cần thiết Vì vậy theo tôi sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học theo từng dạng bài thì sẽ giúp giờ học có hiệu quả hơn Vì một phương pháp không thể sử dụng từ đầu đến cuối bài học mà tôi đã kết hợp nhiều phương pháp khác nhau trong một giờ dạy
Biện pháp 3: Tổ chức các trò chơi học tập
Đối với học sinh Tiểu học, vui chơi vẫn là nhân tố quan trọng trong hoạt động của học sinh Với nhiều cách chơi khác nhau sẽ giúp học sinh “học mà chơi, chơi
mà học” Vì thế tôi thường áp dụng một số trò chơi như sau:
Trò chơi: Giải ô chữ
Giáo viên thiết kế các ô chữ hàng ngang và hàng dọc Từ đó đặt câu hỏi để học sinh giải đáp Mỗi ô chữ là một sự vật hiện tượng trong bài hoặc trong các bài
đã học ô chữ hàng dọc là bài hoặc sự vật hiện tượng, hay một kết luận khoa học cần nhấn mạnh Cũng có thể mỗi ô chữ hàng ngang có một chữ cái chìa khóa Sau
đó yêu cầu học sinh đoán những chữ cái bí ẩn có nội dung là gì
Ví dụ: Bài 34: Môi trường tự nhiên có vai trò gì đối với đời sống của con người?
Tôi thiết kế trò chơi ô chữ bí mật ở yêu cầu 2 của hoạt động thực hành Có 9
từ ngữ hang ngang và 1 ô chữ chìa khóa hàng dọc
Trò chơi “Tiếp sức”
Trò chơi này thu hút học sinh tham gia tích cực, rèn luyện sự nhanh nhẹn của các em Cách chơi như sau: giáo viên chia lớp ra thành 2 nhóm, chia bảng ra thành
2 phần, sau đó đưa ra một yêu cầu về một chủ đề hay một nội dung Mỗi nhóm lần lượt cử một thành viên lên bảng ghi ra một ý liên quan đến yêu cầu trên, cứ lần lượt như vậy trong một thời gian quy định, nhóm nào có nhiều ý đúng nhất thì sẽ thắng cuộc Kết thúc trò chơi giáo viên nhận xét, tuyên dương, khen thưởng động viên các em để lần sau các em tham gia tích cực hơn
Trang 5Ví dụ: Bài 11: Phòng tránh tai nạn giao thông đường bộ
Ở yêu cầu 1 của hoạt động thực hành, tôi sẽ tổ chức cho các em chơi trò chơi
“Tiếp sức” với nội dung viết ra các việc để phòng tránh tai nạn giao thông đường
bộ Đội nào viết nhiều biện pháp hơn đội đó thắng cuộc
Sau khi áp dụng các biện pháp trên cùng với rất nhiều các nghệ thuật riêng trong dạy học, tôi đã thực hiện thành công khả năng khơi nguồn cảm hứng và gây hứng thú cho học sinh khi vào học môn Khoa học, và đã đạt được kết quả như sau
PHẦN III KẾT QUẢ THỰC HIỆN
Sau một thời gian áp dụng, tôi đã đạt được kết quả như sau:
Rất hứng thú Hứng thú Chưa hứng thú
Trước khi vận dụng 19/119 (15.9%) 24/119 (35,2%) 58/119(48,9%)
Sau khi vận dụng 69/119 (57,9%) 50/119 (42,1%) 0
Có được kết quả trên, bên cạnh sự nỗ lực, cố gắng của cô và trò trong việc đổi mới phương pháp dạy học còn nhờ sự chỉ đạo kịp thời, liên tục về đổi mới phương pháp dạy học của Ban giám hiệu nhà trường đã giúp các em tích cực, say mê, sôi nổi trong các giờ học Khoa học để có chất lượng “thật” ngày càng cao
PHẦN IV: KẾT LUẬN
Như vậy, để dạy học tốt môn Khoa học ở tiểu học, theo tôi nghĩ người giáo viên biết đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học Xác định đúng nội dung kiến thức cơ bản và trọng tâm cần đạt Để làm được điều đó, đòi hỏi mỗi giáo viên phải không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn, biết cập nhật thông tin thực
tế để đưa vào bài học tạo sự gần gũi, gắn bó với các em, và quan trọng nhất đó là mỗi giáo viên phải có nhiệt huyết với nghề Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi
để nâng cao chất lượng dạy - học môn Khoa học lớp 5 ở trường Tiểu học mà tôi đang công tác Hi vọng rằng, kinh nghiệm này cũng sẽ có tác dụng tích cực đối với các bạn đồng nghiệp đặc biệt là các giáo viên trực tiếp dạy lớp
Duyệt của Ban Giám Hiệu Người viết
Trang 6Đồng Thị Ngọc Mai Dương Thị Bích Tuyền
Mục lục Nội dung Trang
I Phần mở đầu 1
II Nội dung các biện pháp 1
2.1 Biện pháp 1: Ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy 1
2.2 Biện pháp 2: Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học 2
2.3 Biện pháp 3: Tổ chức các trò chơi học tập 4
III Kết quả thực hiện 5
IV Kết luận 5