Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 1 thông qua môn tập đọc

Hiện nay, ngành Giáo dục nói chung và bậc Tiểu học nói riêng, đã và đang tiền hành phương pháp dạy học đối với tất cả các môn học trong đó có môn Tập đọc.. Với chương trình thử nghiệm Ti

I PHAN MO DAU:

L1 LY DO CHON DE TAI:

£.1.1 Co’ so’ ly ludn:

Su mong muốn lớn nhất của trẻ là được đến trường, được học đọc, học viết Biết đọc, biết viết là cả một thế giới mở ra trước mắt các em

Xuất phát từ quan điểm chung là dạy Tập đọc kết hợp dạy ngữ và rèn đọc cho các em học tiếng mẹ đẻ Hiện nay, ngành Giáo dục nói chung và bậc Tiểu học nói riêng, đã và đang tiền hành phương pháp dạy học đối với tất cả các môn

học trong đó có môn Tập đọc Mặt khác tập đọc là một phân môn mang tính tổng hợp, bởi bên cạnh việc dạy học chúng ta còn trau dôi kiến thức về Tiếng

Việt kiến thức về văn học, về đời sống, giáo dục tình cảm, thâm mĩ cho học

sinh Phân môn Tập đọc góp phân hình thành và phát triển kỹ năng đọc cho học sinh bằng một trong bốn kỳ năng cơ bản mà học sinh Tiểu học cần phải nắm vững Hiện nay, ở nhà trường Tiểu học, việc rèn kỳ năng đọc đạt kết quả chưa cao Tình trạng này do nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân lớn nhất là cách thức về phương pháp rèn đọc chưa được coi trọng Trên thực tế, nếu không có

kỹ năng đọc thì học sinh không có điều kiện để học các môn học khác, không thể tiếp thu tri thức của nhân loại Vì vậy việc dạy đọc cho học sinh có ý nghĩa

to lớn Thông qua dạy đọc, giáo viên giúp học sinh đọc đúng, đọc hay và bồi dưỡng cho các em cái hay, cái đẹp trong cuộc sống Giáo viên phải đặc biệt coi trọng và chú ý đến việc dạy văn kết hợp với dạy ngữ cho học sinh học tiếng mẹ

đẻ một cách toàn diện Dạy đọc đúng với dạy đọc hay, dạy đọc “ngôn ngữ” với day doc “van học” Đó chính là cơ sở dạy học cho học sinh trưởng thành và phát triển cả về trí tuệ và tâm hồn nhân cách và tri thức

Với học sinh lớp 1, các em bước đầu biết đọc thì giáo viên cần hướng dẫn đọc đúng, đọc nhanh, đọc lưu loát trôi chảy Với học sinh lớp 3 giáo viên yêu câu cao hơn nữa Không chỉ đọc đúng, đọc nhanh mà còn phải đọc diễn cảm,

đọc phải thê hiện được nội dung tình cảm của bài Đề từ đó các em có thê bộc lộ

tình cảm của mình qua mỗi bài đọc một cách khác nhau Với chương trình thử nghiệm Tiếng Việt Tiểu học 2000, tôi đã và đang từng bước thực hiện nhiệm vụ dạy tốt môn Tiếng Việt, trong đó có phân môn Tập đọc Từ đó người giáo viên thấy rõ và xác định được việc dạy học tập đọc cho học sinh Tiểu học nói chung

và học sinh lớp 1 nói riêng là một việc làm hết sức cân thiết Chúng ta phải làm thế nào để thông qua môn Tập đọc giúp học sinh không những đạt được năng lực đọc mà phải hiểu nội dung của văn bản và các thể loại từ văn xuôi đến thơ

ca Hiểu được ý đồ của tác giả và bút pháp nghệ thuật mà mỗi tác giả đã thê hiện trong tác phẩm Hay nói một cách khác giáo viên phải tìm phương pháp tiếp cận làm cho học sinh có cảm tình với bài đó thúc đầy học sinh biểu lộ tình cảm thái

độ tự nhiên thông qua giọng đọc

Trong thực tế hiện nay, đề thực hiện được vấn đề này, người giáo viên phải

thay đổi cách truyền thụ để các em có thể nắm bắt được tri thức, thực hiện việc

dạy theo hướng đổi mới

Mặt khác, việc dạy đọc cho học sinh đã có từ lâu và cũng có nhiều tài liệu

đề cập đến Tất cả đều khẳng định vai trò của việc dạy đọc - đọc hiểu - đọc diễn

cảm cho học sinh Vì vậy, trong quá trình dạy phân môn Tập đọc, giáo viên cần quan tâm đến tat cả các yếu tố cấu thành chất lượng phân môn Tập đọc và đặc

biệt là việc dạy đọc cho học sinh phải được coi trọng Thông qua việc dạy đọc giúp các em hiểu văn bản, tiếp thu và chiếm lĩnh kiến thức Biết đọc diễn cảm là thể hiện được những cảm xúc, tình cảm theo từng nội dung

11.2 Cơ sở thực tiễn:

Mặc dù lâu nay các thầy cô giáo đã và đang thực hiện viậc rèn đọc đúng, đọc diễn cảm cho học sinh, nhất là đối với học sinh tiểu học, nhưng điều đó vẫn còn bị hạn chế

Bản thân tôi là một giáo viên Tiểu học đã trực tiếp dạy lớp 1 với chương trình Tiểu học 2000 tôi thấy được quá trình dạy đọc đúng - đọc diễn cảm cho học sinh Tiểu học là rất quan trọng Đối với học sinh lớp 4-Š việc đọc diễn cảm

và đọc đúng đã là vấn đề khó thì đối với học sinh lớp 1 lại cảng khó hơn nhiều

Bởi vì các em đều là học sinh mới bắt đâu đến trường, việc làm quen với các con

số và mặt chữ còn khó khăn thì việc đòi hỏi các em đọc dung, doc dién cam lai càng khó.Nhưng nếu được quan tâm rèn luyện thì các em dần dần sẽ tiếp thu được

Thực tế khảo sát chất lượng của phân môn Tập đọc đầu năm của học sinh cho thay, hoc sinh phát âm sai rất nhiều phổ biến là sai các phụ âm đầu vần và dấu thanh Học sinh thường phát âm sai phụ âm đầu I/n, ch/tr, s/x va các thanh hỏi — ngã Học sinh đọc bải chưa biết ngắt nghỉ dấu chấm dấu phẩy trong một bai van, bai tho Các em chưa biết đọc diễn cảm, hạ giọng hay kéo dài giọng ở câu thơ, câu văn nào để người nghe cảm thấy cái hay của bài thơ hoặc bài văn

đó

Về giáo viên, việc rèn cho học sinh kỳ năng đọc còn có một số hạn chế cần khắc phục Hơn nữa quy trình phân môn Tập đọc thử nghiệm Tiểu học 2000 còn

mới mẻ nên tôi phải vừa làm, vừa tìm tòi học hỏi để tự bồi dưỡng bản thân, trang bị cho mình một vũ khí sắc bén để đạy học đạt kết quả cao Là một giáo

viên, tôi không thể không lo ngại trước kết quả khảo sát phân môn Tập đọc của

lớp 1A Cụ thể đầu năm 2009 — 2010 tôi tiến hành khảo sát như sau:

TSHS/27 | Doc ngong | Doc sai p/ém | Đọc sai dấu | Đọc đúng | Đọc diễn cảm

Khảo sát 4 15 12 44 3 11 § 30 0

Xuất phát từ cơ sở lý luận và trước thực tế trên của lớp thì với yêu cầu của chương trình thực nghiệm môn Tiếng Việt tiêu học 2000 Tôi có băn khoăn suy nghĩ là phải làm gi và làm như thế nào để các em phát âm chuẩn, đọc đúng, đọc

diễn cảm

Với đề tài này, tôi mạnh đạn trình bảy một só phương pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 1 nhằm nâng cao chất lượng giờ dạy đọc Khi viết đề tài này tôi

đã phát huy tất cả kiến thức được học, được bồi đưỡng qua các lớp học chuyên môn và học hỏi, kế thừa kinh nghiệm của đồng nghiệp đi trước Đặc biệt là kinh

nghiệm thực tê qua các giờ dạy mà đôi tượng chính là học sinh của mình Do đó tôi muốn đưa ra những phương pháp đặc trưng ở góc độ chủ quan mà tôi đã tiếp thu được trong đợt bồi dưỡng hè 2004 Từ nhận thức trên, bản thân tôi đã rút ra bài học “Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 1 thông qua môn Tập đọc”

L2 MUC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Bản thân tôi khi nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích tìm ra phương pháp

và hướng đi giúp học sinh học tập tốt hơn Qua đó từng bước nâng cao năng lực đọc đúng, đọc hay, đọc diễn cảm của mỗi học sinh

- Vé doc đúng: Học sinh đọc đúng các phụ âm đầu vần, thanh, đọc đúng tiếng từ, câu, đoạn văn, bài văn bài thơ

- Doe hay, doc diễn cảm: Học sinh khi đọc bai văn, bài thơ phải biết ngất nghỉ đúng các dấu chấm, dấu phây, dấu chấm hỏi, dấu chấm cảm Khi đọc biết lên giọng, hạ giọng ở những câu văn, bài thơ, hơn nữa là đọc phân vai

- Học sinh hiểu được nội dung văn bản và thể loại (văn xuôi hay thơ), từ đó học sinh có thái độ tình cảm đúng trong cuộc sống

-_ Thông qua dạy học giúp các em có điều kiện tiếp cận và nắm bắt các môn

học hiểu các văn bản, tiếp thu và chiếm lĩnh được tri thức, tự tin khi giao tiếp nhằm góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam hiện đại, phát triển toàn diện về mọi mặt Đức - Trí - Thẻ - Mĩ cho học sinh

L3 THỜI GIAN - ĐLA DIEM:

a) Lập đề cương nghiên cứu:

Thời gian nghiên cứu từ tháng 9/2009 đến tháng 5/2010

b) Triển khai nghiên cứu:

Thời gian nghiên cứu từ tháng 1/2010 đến tháng 5/2010

c) Hoàn thành để tài: 15/5/2010

*) Phương pháp nghiên cứu

a Đối với giáo viên:

Giáo viên tự học hỏi kinh nghiệm và phương pháp truyền thụ ở những đồng nghiệp có kinh nghiệm trong giảng dạy về những điểm hợp lý và chưa hợp lý Phải xem các giáo viên thường sử dụng phương pháp gì trong quá trình rèn đọc đúng và đọc diễn cảm

Nghiên cứu tài liệu hướng dẫn dành cho giáo viên với chương trình thử nghiệm 2000 đề rút ra những phương pháp tối ưu nhất

Thường xuyên dự giờ thăm lớp các đồng nghiệp để học tập và rút kinh nghiệm cho bản thân

Tham gia các buổi sinh hoạt chuyên môn của tổ và tham dự các chuyên đề

do trường, phòng giáo dục tổ chức để đưa ra các phương pháp cải tiến Trên cơ

sở phát huy những ưu điểm của phương pháp dạy truyền thống áp dụng vào dạy học theo hướng đổi mới phủ hợp với đối tượng học sinh của lớp mình

Dạy một số giờ theo sách thử nghiệm đề giáo viên trong tổ và chuyên môn trường dự giờ góp ý

Thường xuyên tiền hành khảo sát chất lượng phân môn Tập đọc hàng tháng,

kỳ khi mà học sinh đã được rèn đọc để so sánh thấy được hiệu quả của phương

pháp mới

b Đối với học sinh:

Học sinh trong lớp phải đủ sách giáo khoa Tiếng Việt tập 1 va tập 2 của chương trình Tiểu học 2000 Có đủ vở Bài tập Tiếng Việt - Bài tập Tiếng Việt

nâng cao đề phục vụ cho học sinh học phân môn Tập đọc

*) Giả thiết khoa học:

Đối với phân môn Tập đọc, muốn học tốt học sinh phải có kỹ năng đọc và

hiểu nội dung bài, giá trị nghệ thuật của bài Từ đó học sinh biết cách thể hiện

cảm xúc của giọng đọc một cách đúng mức

Khi đã được trang bị năng lực doc, ky nang doc tốt, học sinh sẽ ham thích tìm hiểu, biết bộc lộ tình cảm một cách đúng mức trong cuộc sống xã hội

Ngoài ra dé học tốt các em cần phải có vốn ngôn ngữ phong phú đa dạng

Có như vậy các em sẽ có đủ điêu kiện học tôt các môn học khác

Dạy học tốt phân môn Tập đọc còn giúp học sinh có một vốn ngữ chuẩn mực để tiếp thu tri thức khoa học và tự nhiên xã hội

Nhiều tài liệu và các chuyên gia nghiên cứu đã nhận định: Dạy - Học tốt phân môn Tập đọc sẽ tạo tiền đề cho các em bước vảo lĩnh vực khoa học một cách vững chắc

L4 DONG GOP MOI VE MAT LY LUAN, VE MAT THUC TIEN:

Để xây dựng một đề tải thì việc nghiên cứu lý luận là không thể thiếu được

Khi nghiên cứu dé tai nay tôi đã nghiên cứu, tham khảo các sách giáo khoa, sách giáo viên và nhiều tài liệu có liên quan đến việc nghiên cứu đề tải này

Thông qua đề tài này nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ sau đây:

- Rénky nang va nang luc doc cho hoe sinh

- Trau déi kiến thức văn học, kiến thức ngôn ngữ, kiến thức đời sống cho học sinh

- Giáo dục thâm mĩ - tình cảm - phát triển tư duy cho học sinh

-_ Học sinh học môn Tiếng Việt có kết quả cao trong đó có phân môn Tập

đọc

- Hoc sinh doc tốt còn giúp các em học tốt các môn khác

Đề tiến hành làm đề tài này, tôi đã nghiên cứu sách giáo khoa phân môn

Tap đọc lớp I để tìm hiểu nội dung, cấu trúc của chương trình Tìm hiểu việc đạy và học của các em có hệ thống nội dung bài học (nội dung sách giáo khoa thử nghiệm Tiếng Việt Tiéu hoc 2000) Nghiên cứu tài liệu hướng dẫn dành cho giáo viên của môn Tiếng Việt trong đó có phân môn Tập đọc lớp 1 Nghiên cứu rút kinh nghiệm qua từng tiết dạy đề rút ra những điều cần thực hiện

Nghiên cứu tài liệu có liên quan đến môn Tiếng Việt nhất là phân môn Tập đọc

Học hỏi các đồng nghiệp trong trường nhất là giáo viên khối 1 Vì vậy đây cũng là dịp để bản thân tôi học hỏi và tham gia các tải liệu tham khảo của các chuyên gia nghiên cứu dạy phân môn Tập đọc cho học sinh và qua đó có thé tự

bồi dưỡng bản thân

GO dé tai nay tôi tập trung nghiên cứu các đôi tượng là học sinh lớp 1 trường Tiểu học An Sinh A - Đông Triều - Quảng Ninh

II PHAN NOI DUNG:

IL1 CHUONG 1: TONG QUAN

Học sinh Tiểu học ở độ tuổi 6-12 tuổi là giai đoạn phát triển mới của tư duy Ở lứa tuổi này trẻ em có những đặc điểm riêng đó là tri giác của các em còn mang tính trực quan cụ thể vì kinh nghiệm sống của các em còn hạn chế Vì thế, trẻ thường lẫn các đối tượng có hình dạng hay cách phát âm các âm, tiếng,

từ na ná giống nhau, chưa biết phân biệt đâu là đúng, là sai Ở lứa tuổi học sinh Tiểu học, các em chủ yếu học và chơi Đây là hai hoạt động đan xen nhau Trẻ

em nặng tính hồn nhiên, ngây thơ trong sáng Các em dễ tin và nghe lời thầy cô,

tỉn vào khả năng học tập của chính bản thân các em, tin vào những điều nhà trường, gia đình, xã hội đã dạy dỗ các em nên người Ở lứa tuôi này tâm lý của

các em là thích được khen hơn chê, cho nên khi các em đọc bài tốt, đạt điểm

cao, được thầy cô khen, bạn bè quý mến các em rất thích Vì vậy người giáo

viên Tiểu học phải nắm bắt được tâm sinh lý học sinh Tiểu học Do đó khi

nghiên cứu đề tài sử dụng phương pháp rèn đọc cho học sinh lớp 1 qua môn Tập

đọc là rât phù hợp với đặc điêm tâm sinh lý của các em

I2 CHƯƠNG 2: NOI DUNG VAN DE NGHIEN CUU

IL2 1 Các thành tựu đã đạt được trong thời gian qua:

Hội thảo Quốc gia về đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học đã đề ra các quan điểm chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu hoe, cụ thé 1a:

Quán triệt và vận dụng hợp lý mục tiêu của giáo dục Tiểu học trong mọi trường học ở bậc Tiểu học

Trong mọi hoạt động dạy học phải đảm bảo sự bình đăng về cơ hội phát triển năng lực và sở trường của từng học sinh hay là quan điểm của dạy học cá thé

hoá

Đổi mới quá trình đạy học, phương pháp dạy học là một quá trình lâu dải nó gắn liền với đổi mới mục tiêu nội dung, cơ sở vật chat đề phù hợp với điều kiện từng

địa phương Đưa các hình thức tổ chức dạy học mới vào trường Tiêu học tạo điều kiện cho giáo viên có thể tổ chức dạy học mới theo các hình thức đã và đang được triển khai ở một só địa phương

Với đề tài này cho phép các nhà khoa học nghiên cứu trên nhiều phương diện ở nhiều góc độ, tiếp cận trong các phạm vi lớn nhỏ, ở những địa phương có đặc thù khác nhau

Thông qua kết quả của việc điều tra, khảo sát chất lượng bộ môn Tập đọc lớp 1: tìm hiểu kinh nghiệm đúc kết của giáo viên trực tiếp giảng dạy thông qua việc nghiên cứu chương trình, tải liệu để có phương pháp rèn kỹ năng đọc cho học sinh các lớp 1 nói riêng đạt kết quả cao nhất

IL2.2 Nghiên cứu chương trình sách giáo khoa:

Qua việc nghiên cứu một số tài liệu Sư phạm tôi đã rút ra một số điểm đáng lưu ý như sau:

- Giáo trình “Phương pháp dạy học Tiếng Việt” trong các phương pháp dạy Tập đọc có phương pháp trực quan và phương pháp luyện tập là hết sức quan

trọng Trực quan không chỉ là tranh ảnh hay vật thực mà nó còn là giọng đọc mẫu của giáo viên - một hình thức sinh động và có hiệu quả Giáo viên phải đọc đúng thể loại, đúng ngữ điệu, biểu hiện tình cảm qua nét mặt, cử chỉ, điệu bộ Bên cạnh đó còn hình thức trực quan thứ hai là ghi các tiếng khó, câu khó, đoạn

khó đọc vào bảng phụ dé hoe sinh tri giác cụ thể hơn Giáo viên cần chép rõ

ràng và hướng dẫn tỉ mỉ Đó chính là các hình thức trực quan rat cần thiết cho việc rèn đọc Các em có đọc đúng thì mới có thê viết được đúng Ở phương pháp luyện tập sẽ có các quá trình luyện tập là: đọc đúng âm, tiếng, câu; biết ngắt nghỉ đúng chỗ khi đọc Giọng đọc phải thể hiện qua bài văn hay bài thơ và thé hiện cảm xúc qua nội dung bài đọc Đọc sai chỗ ngắt giọng phân ánh một cách hiểu sai nghĩa hoặc ít ra một cách đọc không đề ý đến nghĩa

Vì vậy, đọc đúng ngữ điệu nói chung ngắt giọng đọc đúng nói riêng vừa là mục đích của việc dạy đọc thành tiếng, vừa là phương tiện giúp học sinh chiếm lĩnh nội dung bài đọc Bài này chỉ ra cơ sở ngữ nghĩa, ngữ pháp của chỗ ngắt giọng, chỗ cần phát âm đúng Thực tế học sinh lớp 1 luyện đọc đúng là nhiệm

9

vụ trọng tâm bởi theo chương trình Tập đọc trong sách Tiếng Việt I chỉ có 13 tuần bao gồm cả nội dung ôn tập và thi Bên cạnh đó học sinh vừa chuyền từ phần vần sang tập đọc thì mục tiêu chính là giúp các em nhận diện chữ dé doc

đúng, đọc trôi chảy lưu loát, biết ngắt nghỉ hơi hợp lý lưu ý cả cách đọc nhấn

giọng

- Giáo trình “Rèn kỹ năng sử dụng Tiếng Việt" Muốn rèn cho các em có kỹ năng, phương pháp đọc tốt thì trước tiên giáo viên cần phát hiện những nguyên nhân dẫn đến đọc sai, từ đó áp dụng các cách thức, các kỳ năng sử dụng Tiếng Việt trong quá trình áp dụng qua việc nghiên cứu đề hướng dẫn học sinh

Việc áp dụng ngữ điệu đọc phù hợp làm tiêu chuẩn tức là cách xác định

chính xác tiết tấu của giọng đọc, nhịp điệu đọc, cường độ độ cao, sắc thái giọng đọc, nét mặt, cử chỉ, điệu bộ trong khi đọc để người nghe dễ hiểu, cảm nhận được cái hay cái dep trong bai van, bai thơ

Về tốc độ âm lượng đọc: Mỗi bài Tập đọc có tốc độ âm lượng đọc khác

nhau Như vậy người giáo viên cần phải nắm chắc các kỳ thuật trên để làm mẫu

cho học sinh và hướng dẫn truyền thụ lại cho các em những kỹ thuật đó Khi học

sinh đã hoàn chỉnh các kỹ thuật trên cũng chính là đã đạt đỉnh cao của phương

pháp rèn đọc cho học sinh Tiểu học

Chương trình sách giáo khoa Tiếng Việt I:

-_ Chương trình Tiếng Việt 1 chia thành 3 phân cơ bản

+ Học vần: Chữ cái: Tuần I - Tuần 6

Van : Tuần7- Tuầm24 + Tập đọc: Tuần 25 - Tuân 35

-_ Chương trình Tập đọc lớp 1 bao gồm cả phần nội dung kiến thức mới và nội dung kiến thức ôn tập là 13 tuần Trong đó cũng được phân thành các chủ đề sau:

+ Chủ đề nhà trường : 4 tuần

+ Chủ đề gia đình : 4 tuần

+ Chủ đề thiên nhiên - Đất nước: 4 tuần

Riêng tuần 35 đành cho phần ôn tập và kiểm tra