CHỊ EM THÚY KIỀU

Đoạn trích" Chị em Thuý Kiều" đã khẳng định ngợi ca vẻ đẹp tài năng của con người và dự cảm về kiếp người tài hoa mà bạc mệnh bằng thứ ngôn ngữ bác học giàu biểu cảm.. Trước hết nhà thơ

*Đề bài: Phân tích đoạn trích: “Chị em Thúy Kiều”( Trích “Truyện Kiều”) của

Nguyễn Du

* Bài làm:

Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới Trong sự nghiệp sáng tác của mình, nhà thơ đã để lại cho đời một số tác phẩm hay có giá trị, tiêu biểu

là áng thơ Nôm bất hủ" Truyện Kiều" đạt tới đỉnh cao nghệ thuật Đoạn trích " Chị

em Thuý Kiều" nằm ở phần thứ nhất" Gặp gỡ và đính ước" Đây là một trong số những đoạn thơ đã khẳng định một bút pháp tả người tinh diệu, bậc thầy của NDu đã làm nên sức hấp dẫn của áng thơ Nôm bất hủ Đoạn trích" Chị em Thuý Kiều" đã khẳng định ngợi ca vẻ đẹp tài năng của con người và dự cảm về kiếp người tài hoa

mà bạc mệnh bằng thứ ngôn ngữ bác học giàu biểu cảm

Cảm hứng bao trùm đoạn trích là khẳng định, ngợi ca và trân trọng vẻ đẹp của con người Bút pháp nghệ thuật đặc sắc chủ đạo của đoạn thơ này là miêu tả con người theo lối ước lệ tượng trưng- một thi pháp cổ điển thưởng thấy trong thơ ca trung đại Bút pháp ước lệ vào tay NDu đã có sự biến hoá tài tình và đầy sáng tạo khiến chân dung nhân vật có hồn để lại ấn tượng sâu đậm

Trước hết nhà thơ đã giới thiệu về vẻ đẹp chung của chị em Thuý Kiều:

Đầu lòng hai ả Tố nga Thuý Kiều là chị em là Thuý Vân Mai cốt cách tuyết tinh thần Mỗi người một vẻ mười phân vẹn mười.

Hai dòng thơ đầu giới thiệu đầy đủ, rõ ràng về thứ bậc của chị em Thuý Kiều Hai chị em đều là con gái đầu lòng của gia đình viên ngoại họ Vương Thuý Kiều là chị em là Thuý Vân Tố nga là cách gọi trang trọng “Tố” là đẹp, “Nga” là trăng Như vậy chỉ bằng một từ ngữ ND đã vẽ lên được hình ảnh về những cô gái trong sáng như trăng vậy Vẻ đẹp của Thuý Vân được so sánh với hai hình ảnh ẩn dụ, ước lệ quen thuộc" mai, tuyết" Mai cốt cách là dáng người thanh tú, mảnh mai Tuyết tinh thần gợi ra một tâm hồn phẩm hạnh trắng trong như tuyết Cái biểu tượng" mai, tuyết" đã tôn lên đến độ toàn bích trong cách nói kiệm lời cô đúc của thi sĩ Thành ngữ "mười phân vẹn mười" làm cho ý thơ giàu sức biểu cảm Vẻ đẹp của hai chi em Thuý Vân đều hoàn thiện, hoàn mỹ Cách tả của Nguyễn Du đã tạo sự hấp dẫn và gây bất ngờ cho người đọc người nghe

Sau khi tả vẻ đẹp chung của chị em Thuý Kiều, NDu đã đi vào tả nét đẹp riêng ở từng người Trái với lôgíc thông thường, Thuý Vân là em đã được nhà thơ miêu tả trước Phải chăng đây là một dụng ý nghệ thuật của nhà thơ? Bức chân dung của TVân hiện lên thật sống động:

"Vân xem trang trọng khác vời Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang Hoa cười ngọc thốt đoan trang Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da."

Đọc qua bốn dòng thơ, ta thấy rằng Nguyễn Du thực sự rất khéo léo trong việc lựa chọn trình tự miêu, từ khái quát đến chi tiết Không chỉ vậy, ở những dòng thơ này người ta bắt gặp một bút pháp tả người theo lối ước lệ tượng trưng rất quen thuộc trong thơ ca trung đại Ngay câu thơ" Vân vời", ND đã khái quát chung về vẻ đẹp

của TVân mới đẹp làm sao! Con người nàng toát lên vẻ trang trọng khác vời, từng đường nét như đều là một kỳ công của tạo hoá Gương mặt tròn đầy, tươi sáng như ánh trăng rằm Không những khuôn mặt mà nàng còn có “nét ngài nở nang” Nét ngài

ở đây có thể hiểu là đôi lông mày rậm đẹp Mặt khác theo tiếng địa phương “nét ngài” còn có thể hiểu là “nét người” Như vậy ta có thể hình dung ra Thúy Vân có một dáng người cân đối, hài hoà, đầy đặn của người con gái mới lớn Nhưng dù hiểu théo cách nào thì ở câu thơ này Nguyễn Du cũng vẫn ca ngợi vẻ đẹp hoàn mĩ của TV Hơn thế mỗi khi cười, miệng lại tươi thắm như đoá hoa đầy khoe sắc toả hương, tiếng nói trong như ngọc, mái tóc mềm hơn mây, làn da mịn trắng như tuyết Hay nhất vẫn là

từ “thốt” vừa diễn tả được âm thanh vừa diễn tả được nội dung lời nói Thốt là thỉnh thoảng thì nói, khi cần thì nói, kín đáo, tế nhị Những hình ảnh " hoa cười", ngọc thốt"," mây thua", "tuyết nhường" là cách nói ẩn dụ, nhân hoá, liệt kê, thậm xưng tạo nên sức biểu cảm cao TVân đẹp nhưng lại ý nhị đoan trang Phép tiểu đối trong câu " Mậy thua da" tạo sự cân đối hài hoà trong câu thơ Đặc biệt bút pháp ước lệ tượng trưng ở mỗi câu thơ thực sự là một nét vẽ tài hoa về bức chân dung giai nhân Vẻ đẹp của nàng vượt lên trên vẻ đẹp tinh khôi trong trẻo của tạo hoá Vẻ đẹp của nàng khiến cho thiên nhiên sẵn sàng, chịu thua chấp nhận Hài từ "thua","nhường" mang lại cho người đọc cảm nhận về một cuộc đời phẳng lặng, êm ấm, hạnh phúc, bình an, tốt lành của TVân trên những chặng đường đời

Chỉ bằng bốn câu thơ qua vài nét vẽ, ND đã khắc hoạ bức chân dung đẹp, đoan trang, phúc hậu của TV khiến người đọc vô cùng khâm phục và yêu mến Qua mấy câu thơ, chúng ta cũng thấy được tài năng trong bút pháp tả người của Nguyễn Du

Những vần thơ đã khép lại nhưng hình ảnh về một cô gái đẹp, đoan trang vẫn còn ẩn hiện trong tâm trí người đọc

Bút pháp tả người của NDu luôn có sự biến hoá tài tình khiến cho người đọc những điều bất ngờ Nhà thơ đã dành tình cảm ưu ái hơn cho Thuý Kiều nên số dòng thơ tả nàng cùng nhiều hơn Bức chân dung TKiều được NDu khắc họa rõ nét qua những hình ảnh thơ trang trọng biểu cảm:

"Kiều càng sắc sảo mặn mà

So bề tài sắc lại là phần hơn

Ta thấy NDu tả Thuý Vân trước tả Thuý Kiều sau Không phải ngẫu nhiên mà tác giả tat TV trước rồi tới TK sau Thì ra thi sĩ đã dùng phép đòn bẩy hoạ mây lẩy trăng tài tình của tác giả Tả kỹ, tả đẹp, khiến bức chân dung thành hoàn thiện, như tuyệt hảo, rồi vượt lên trên tất cả Ở hai câu thơ tác giả đã sử dụng thành công bút pháp đòn bẩy NDu đã tả chân dung TVân làm điểm tựa để từ đó chân dung Thuý

Kiều vượt trội hẳn lên Những từ ngữ càng, so bề, phần hơn là so sánh mang tính khẳng định Thuý Kiều hơn TVân ko chỉ bởi sắc sảo về nhan sắc mà còn bởi cái mặn

mà, sắc sảo của tình người Hai chữ sắc sảo là tình anh, mãn tiệp về trí tuệ, mặn mà

là nồng đượm về tâm hồn Những từ ngữ giàu sức gợi thật đúng với con người TKiều Phép đòn bẩy đã khẳng định vẻ đẹp của Thuý Kiều là vượt trội để trở thành caí đẹp tuyệt đỉnh

Với TKiều, NDu không tả chi tiết cụ thể như TVân NDu đã hướng ngòi bút để miêu tả đôi mắt của Kiều- cửa sổ tâm hồn :

" Làn thu thuỷ nét xuân sơn Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh

Một hai nghiêng nước nghiêng thành Sắc đành đòi một tài đành hoạ hai"

Vẫn là bút pháp ước lệ tượng trưng thế nhưng khi đọc những dòng thơ ấy ta mới cảm phục hơn bao giờ hết về tài nghệ của nhà thơ Những hình ảnh " làn thu thuỷ" và" nét xuân sơn" chính là một sự đặc tả gây ấn tượng khó quên Đôi mắt của Kiều trong như làn nước mùa thu vừa long lanh vừa rợn sóng có sức cuốn hút mạnh

mẽ Đôi lông mày xanh đậm như dáng núi mùa xuân ẩn chứa trong đôi mắt là một tâm hồn đa cảm khác thường Vẻ đẹp của TKiều đã làm cho hoa ghen, liễu hờn Nhưng nghệ thuật ẩn dụ nhân hoá" hoa ghen, liễu hờn" cùng với phép tiểu đối là để khẳng định sự tác động của cái đẹp NDu đã cô đúc một vẻ đẹp tuyệt thế giai nhân, sắc nước hương trời Hai tính từ "ghen" và " hờn " được NDu sử dụng tài tình chính

là một sự linh cảm về tương lai số phận của Kiều

Nếu vẻ đẹp của TVân là vô hại thì vẻ đẹp của Kiều gợi ra bao sóng gió đầy éo

le, lành ít dữ nhiều Bởi thế cho nên, ca dao đã từng nói:

"Một vừa hai phải ai ơi

Tài tình chi lắm cho trời đất ghen"

Vẻ đẹp của K có sức hút ghê gớm “nghiêng nước nghiêng thành” Đây là lời khen vè vẻ đẹp tuyệt thế giai nhân Có một không hai mà ND cũng đã nói “ Sắc đành đòi một” Những từ một và hai đứng liên tiếp là để khẳng định, nhấn mạnh một vẻ đẹp nghiêng thành đầy cuốn hút tác động mạnh mẽ Sắc của Kiều là tuyệt đỉnh, còn tài năng thì hoạ chăng mới có người thứ hai sánh được

Nàng không chỉ sắc sảo về dung nhan mà còn ẩn chứa một tài năng thiên phú:

"Thông minh vốn sẵn tính trời Pha nghề thi hoạ đủ mùi ca ngâm Cung thương lầu bậc ngũ âm Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương Khúc nhà tay lựa nên chương Một thiên Bạc mệnh lại càng não nhân".

Những dòng thơ đã ca ngợi một vẻ đẹp tâm hồn đáng quý ở Kiều Sự thông minh của nàng là do trời phú có một không hai ậ lình vực nào K cũng đạt đến mức xuất chúng Hai chữ" pha nghề" đã cho ta thấy được tài năng thiên bẩm ậ nàng hội tụ đầy đủ cầm, kì, thi, hoạ mà theo phương Đông là vẻ đẹp chuẩn mực của bạcc hiền nhân quân tử Kiều thông thạo âm luật “Cung thương lầu bậc ngũ âm”, giỏi chơi đàn

Hồ Cầm “nghề riêng ănn đứt Hồ Cầm một trương” và đặc biệt có tài sáng tác “Khúc nhà tay lựa nên chương” Nàng không chỉ thông thạo cung bậc trong giai âm nhạc cổ

mà nàg cong tự sáng tác được cho minh mộtk bản nhạc riêng cho mình mang tên

“Thiên bạc mệnh” Cung đàn mà Kiều sáng tác "Một thiên bạc mệnh" đã dự cảm về một số phận chẳng ra gì ở nàng Dường như ẩn chứa trong đó là một trái đa sầu đa cảm Trời xanh phủ cho nhiều phẩm hạnh thì cũng đày đoạ nàng bao nỗi truân chuyên theo cái triết lí định mệnh của phong kiến " Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau"

Có thể nói sắc và của Kiều đã làm nên cái đẹp hoàn thiện của người con gái mà NDu

đã trân trọng và ngợi ca

Qua những dòng thơ, với cách nói ẩn dụ, nhân hoá, liệt kê, ND đã khắc hoạ bức chân dung đẹp, cũng như tài năng của TK Cungc với nhũng dòng thơ miêu tả về

Thuý Vân, những vần thơ này đã cho chúng ta cũng thấy được tài năng trong bút pháp tả người của Nguyễn Du

Những vần thơ đã khép lại nhưng hình ảnh về một cô gái đẹp, đoan trang, giàu tại năng vẫn còn ẩn hiện trong tâm trí người đọc

Vẻ đẹp của chị em Thuý Kiều cứ toả sáng trên trang truyện, khơi dậy trong ta

sự nâng niu, trân trọng Đoạn thơ khép lại khi nhà thơ nói về đức hạnh của chị em TK:

" Phong lưu rất mực hồng quần Xuân xanh xấp xỉ tới tuần cập kê

Êm đềm trướng rủ màn che Tường đông ong bướm đi về mặc ai".

Câu thơ đàu tiên, t/g sử dụng hình ảnh hoán dụ – hồng quần: Gợi vẻ đẹp dịu dàng, kín đáo và duyen dáng, cũng có nét đài các cao sang Nhứng câu thơ tiếp theo tác giả cũng muốn nói đên chị rem Thuý Kiều cũng đến tuổi bối tóc cài trâm Cả hai chị em đều sống trong một gia đình có nề nếp, gia phong Họ đương tuổi xanh, căng tràn sức sống Hình ảnh “Tường rủ màn che” là nói về cuộc sống êm đềm, bình lặng, khuôn mẫu khác với những chốn xô bồ bên ngoài không bị tác động của tường đông ong bướm”

Bốn câu thơ cuối với giọng htơ nhẹ nhàng, êm ái khiến ta hình dung được cuộc sống êm đềm Chị em Thuý Kiều đều mang một phẩm hạnh trong trắng, cao quý, mực thước

Với thể thơ lục bát dân tộc đạt tới đỉnh cao nghệ thuật, bút pháp tả người theo lối ước lệ tượng trưng tinh diệu, ngôn từ trang trọng và hàm súc, Nguyễn Du đã khẳng định và ca ngợi vẻ đẹp duyên dáng thanh cao của chị em TKiều

Qua đoạn " Chị em Thuý Kiều" ta thấy NDu không chỉ ngợi tả sắc đẹp tài năng mà đi liền với cách tả người dự báo được tương lai số phận ở mỗi nhân vật đặc biệt là kiếp người tài hoa bạc mệnh Bút pháp tả người ấy chính là một biểu hiện của cảm hứng nhân văn ở NDu lúc nào cũng đề cao trân trọng vẻ đẹp tài năng con người Truyện Kiều của NDu sẽ sống mãi với thời gian, được bao thế hệ độc giả yêu thích

Ta cảm phục, trân trọng bút pháp tả người bậc thầy của NDu