Cảm nhận của em về tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng của bé Thu đối với cha trong đoạn trích “ Chiếc lược ngà” Nguyễn Quang Sáng... NguyễnNgọc Ký thiếu đi đôi tay nhưng không ngừng nỗ lực
Trang 1PHÒNG GD&ĐT TP THANH HÓA KỲ THI THỬ VÀO 10- THPT LẦN 1
Thời gian làm bài: 120 phút
ĐỀ BÀI:
I ĐỌC HIỂU (3 điểm).
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi từ 1 đến 4:
… “Iida Rei thu c đ i Iwatani Sangyo tham gia cu c thi đ u vòng lo i gi i ộ ộ ộ ấ ở ạ ả tiếp s c mang tên Công chúa Ekiden (Princess Ekiden) khu v c Fukuoka, Nh t ứ ở ự ậ
B n vào ngày 20/10/2018 ả
M t câu chuy n lan t a c c ng đ ng m ng trên th ộ ệ ỏ ả ộ ồ ạ ế gi i là VĐV 19 tu i thi ớ ổ
đ u ch ng th hai và g c ngã vì không còn s c l c do ch n th ấ ở ặ ứ ụ ứ ự ấ ươ ng (sau bò v ề đích chu n đoán r n x ẩ ạ ươ ng chân ph i) Th ở ả ế nh ng, Iida Rei thay vì b cu c đã ư ỏ ộ
ch n cách bò v ọ ề đích trong quãng đ ườ ng 200m đ chuy ể ền d i băng ti ả ếp s c cho ứ
đ ng đ i ồ ộ
Iida Rei dùng hai tay và đầu gối tiến về đích trong sự kinh ngạc của tất cả người xem, dù HLV đội Iwatani Sangyo đã thông báo là VĐV này bị chấn thương nên
bỏ cuộc.
V i đ u g i ch y máu không ng ng vì bò trên đ ớ ầ ố ả ừ ườ ng nh a, Rei tr thành t m ự ở ấ
g ươ ng l n v ớ ề ngh l c cho tinh th n không bao gi b cu c R t nhi ị ự ầ ờ ỏ ộ ấ ều ng ườ i xem đã b t khóc khi ch ng ki ậ ứ ến Rei về đích v i đ u g i máu ch y không ng ng ớ ầ ố ả ừ
V i Rei, cô gái 19 tu i này ch c ch n tr thành ngu n c m h ng l n trong ớ ổ ắ ắ ở ồ ả ứ ớ
cu c s ng cho hình nh con ng ộ ố ả ườ ượ i v t khó b ng m t ý chí thép M i tr ng i ằ ộ ọ ở ạ đều không th ngăn c n Rei v ể ả ề đích, dù sau cu c thi thì Rei đ ộ ượ c các bác sỹ chu n đoán ẩ “b r n x ị ạ ươ ng nên m t 4 tháng đ ph c h i”… ấ ể ụ ồ
(Theo Tuổi trẻ online, ngày 23/ 10/ 2018)
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn văn trên.
Câu 2 Nêu ngắn gọn nội dung của đoạn trích.
Câu 3 Tìm khởi ngữ và lời dẫn trực tiếp trong đoạn văn: “Với Rei, cô gái 19 tuổi này
chắc chắn trở thành nguồn cảm hứng lớn trong cuộc sống cho hình ảnh con người vượt khó bằng một ý chí thép Mọi trở ngại đều không thể ngăn cản Rei về đích, dù sau cuộc thi thì Rei được các bác sỹ chuẩn đoán “bị rạn xương nên mất 4 tháng để phục hồi”…” Em căn cứ vào dấu hiệu nào để xác định đó là lời dẫn trực tiếp?
Câu 4 Nêu nhận xét của em về quyết định “bò về đích” của nhân vật Iida Rei khi bị
chấn thương
II TẠO LẬP VĂN BẢN (7 điểm).
Câu 1 Từ nội dung đoạn trích, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) nêu suy nghĩ
của em về ý chí và nghị lực trong cuộc sống
Câu 2 Cảm nhận của em về tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng của bé Thu đối với cha
trong đoạn trích “ Chiếc lược ngà” ( Nguyễn Quang Sáng)
=== Hết ===
Trang 2HƯỚNG DẪN CHẤM Câ
u
m
I ĐỌC - HIỂU
2
Đoạn trích kể về cô gái người Nhật Bản Iida Rei khi tham gia chạy tiếp
sức đã gặp chấn thương, thay vì bỏ cuộc cô đã “bò về đích” trong sự thán
phục của mọi người
0,5
3
- Khởi ngữ: Với Rei.
- Lời dẫn trực tiếp: bị rạn xương nên mất 4 tháng để phục hồi.
- Dấu hiệu: đặt trong dấu ngoặc kép
0,25 0,25 0,5
4
Học sinh có thể đưa ra lời nhận xét đồng tình hoặc không đồng tình với
quyết định của Iida Rei, lí giải hợp lí Có thể nhận xét và lí giải như sau:
- Không đồng ý Vì đã gặp chấn thương nặng nếu tiếp tục thi đấu có thể
gây nguy hiểm cho bản thân và ảnh hưởng tới công tác tổ chức
- Đồng ý Vì tinh thần thể thao là thi đấu hết mình, thể hiện ý chí và nghị
lực kiên cường
Đưa ra nhận xét và lí giải hợp lí được 1 điểm Lí giải đúng nhưng
chưa thuyết phục cho 0,5 điểm Chỉ nêu nhận xét, không lí giải hoặc lí giải
thiếu căn cứ không cho điểm.
1,0
II LÀM VĂN
1 Nghị luận xã hội
a Đảm bảo cấu trúc của một đoạn văn nghị luận: Mở đoạn giới thiệu vấn
đề nghị luận; Thân đoạn làm rõ vấn đề nghị luận, triển khai được luận
điểm; Kết đoạn khái quát được nội dung nghị luận
0,25
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao
tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng… Có thể trình bày
theo hướng sau:
- Dẫn dắt từ phần đọc – hiểu -> giới thiệu vấn đề cần nghị luận
- Giải thích khái niệm: (Vậy ý chí nghị lực là gì?) đó là sự dũng cảm để
vượt qua mọi khó khăn,là nghị lực phi thường, là bản lĩnh con người để
vươn tới những thành công cao hơn nữa
- Biểu hiện của những người có ý chí nghị lực: Ý chí là mồi lửa giúp cho
bản lĩnh bùng cháy đó là những tấm gương tốt đẹp dám nghĩ dám làm và
vượt qua mọi thứ để sống tốt hơn (Như Nick Vujicic, thầy giáo Nguyễn
Ngọc Kí…)
1,0
Trang 3(Trong thực tế, ta có thể bắt gặp không ít con người như vậy Nguyễn
Ngọc Ký thiếu đi đôi tay nhưng không ngừng nỗ lực để trở thành một
người thầy đáng kính, Nick Vujick sinh ra với tứ chi khiếm khuyết nhưng
chưa một lần chịu thua số phận… Họ chính là những tấm gương sáng,
đem đến cho ta bài học quý báu về giá trị của ý chí, nghị lực và sự quyết
tâm Ông bà ta có câu “có chí thì nên” cũng là vì lẽ đó )
- Vai trò của ý chí nghị lực: Tạo cho chúng ta tinh thần và lòng dũng cảm
dám đương đầu với mọi thử thách, dám nghĩ dám làm và dám sống, sống
vì mục đích và lí tưởng cao cả; rèn luyện cho chúng ta vượt qua những
khó khăn và thúc đẩy chúng ta tiến lên phía trước, vững tin về một tương
lai tốt đẹp hơn; Giúp cho con người ta tự hào về bản thân hơn và luôn tự
tin trong công việc …
- Mở rộng vấn đề: Phê phán người không có ý chí, nghị lực
(Những người chỉ mới giáp mặt cơn lốc xoáy hung tợn đã nhụt chí xin
hàng, hay những kẻ sẵn sàng quỳ gối trước những thể lực mạnh mẽ Có
người lại chọn cho mình lối sống ỷ lại, dựa dẫm, không có tinh thần phấn
đấu… Những người như thế, chung quy lại, cũng mãi chỉ là kẻ thất bại mà
thôi.)
- Bài học: Cần rèn luyện để bản thân ngày càng có ý chí và nghị lực để
vượt qua mọi chông gai và thử thách, học tập những tấm gương sáng có ý
chí và nghị lực để đi tới thành công
- Khẳng định ý chí và nghị lực là thước đo giá trị con người
d Sáng tạo: có cách diễn đạt độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải
mới mẻ về vấn đề
0,25
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo những quy tắc về chuẩn chính tả,
dùng từ, đặt câu
0,25
2 Nghị luận văn học
a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận: Có đầy đủ phần Mở bài,
thân bài, kết bài Mở bài giới thiệu vấn đề nghị luận; Thân bài làm rõ được
nhận định, triển khai được các luận điểm; kết bài khái quát được nội dung
nghị luận
0,25
c HS triển khai vấn đề thành luận điểm cụ thể, rõ ràng Có thể trình bày
theo hướng sau:
* Giới thiệu tác giả, tác phẩm và vấn đề cần nghị luận:
-Nguyễn Quang Sáng là một cây bút viết truyện và kí tiêu biểu nhất của
nền văn học kháng chiến chống Mĩ
- Với phong cách viết nhẹ nhàng mà sâu lắng, nhà văn đã khiến trái tim
0,5
Trang 4người đọc rung động trước tình người ấm áp giữa khói lửa đạn bom Mỗi
câu chuyện ông kể đều nhen lên ngọn lửa của niềm tin, của tình yêu con
người trong lòng độc giả
- “ Chiếc lược ngà” là một câu chuyện như thế! Không mang cái kì vĩ,
hoành tráng của một giai đoạn lịch sử đấu tranh, tác phẩm nhẹ nhàng đi
sâu khai thác đời sống tình cảm của người lính trong mối quan hệ gia đình
- Đặc biệt, tình cảm yêu thương sâu sắc và thiêng liêng của bé Thu dành
cho người cha cách mạng của mình trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh
đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng bạn đọc
*Cảm nhận về tình con với cha:
HS dẫn dắt và triển khai các luận điểm để làm sáng tỏ tình cảm của con
đối với cha.
- Khái quát cảnh ngộ của bé Thu : Cũng giống như bao em bé Nam Bộ
lúc bấy giờ sinh ra trong khói lửa chiến tranh nên bé Thu phải chịu nhiều
đau thương, mất mát, thiệt thòi xa ba khi chưa đầy 1 tuổi, và 8 năm xa
cách, em luôn nhớ thương ba, em chỉ biết nhìn ngắm ba qua tấm ảnh chụp
chung với má Để rồi sau 8 năm gặp lại Thu lại không nhận ra ba chỉ vì vết
thẹo làm khuôn mặt ông Sáu biến dạng và đau đớn hơn cả là khi cha con
nhận ra nhau thì cũng là lúc em mất ba mãi mãi Bởi trở lại chiến trường
không bao lâu, ông Sáu đã trúng đạn của giặc và hy sinh Đó là nỗi đau
không sao kể siết mà biết bao con người Việt Nam phải chịu đựng trong
cuộc kháng chiến chống Mỹ
- Luận điểm 1 : Tình cảm của bé Thu dành cho cha trước hết được thể
hiện trong những ngày anh Sáu mới về phép thăm nhà.
- Thu thương cha như thế Ta tưởng chừng như khi được gặp cha, em sẽ
bồi hồi, sung sướng và sà vào vòng tay của ba nó nũng nịu với tình cảm
mãnh liệt hơn bao giờ hết Nhưng không, Thu đã làm cho người đọc phải
bất ngờ qua hành động quyết liệt không chịu nhận anh Sáu là ba: “Nghe
gọi, con bé giật mình, tròn mắt nhìn Nó ngơ ngác, lạ lùng ” Khi anh Sáu
đến gần, giọng lặp bặp run run: “Ba đây con! Ba đây con!” thì “Con bé
thấy lạ quá, mặt nó bỗng tái đi, rồi vụt chạy và kêu thét lên: Má! Má !”.
- Suốt ba ngày về phép, anh Sáu chẳng đi đâu xa, muốn ở bên con vỗ về,
chăm sóc, bù đắp cho con sự thiếu thốn tình cảm Song, anh càng xích lại
gần thì nó càng tìm cách xa lánh, nhất định không gọi một tiếng “ba”
+ Khi má dọa đánh bắt kêu “ba” vào ăn cơm, nó nói trổng: “Vô ăn cơm!”;
“Cơm chín rồi!”, “Con kêu rồi mà người ta không nghe” Hai tiếng
“người ta” làm anh Sáu đau lòng đến mức không khóc được, chỉ khe khẽ
lắc đầu cười
0,5
1,25
Trang 5+ Đến bữa sau, má giao cho nó nhiệm vụ ở nhà trông nồi cơm, nó không
thể tự chắt nước Tưởng chừng nó phải cầu cứu đến người lớn, phải gọi
“ba” Nhưng quyết không, nó vẫn nói trổng “Cơm sôi rồi, chắt nước giùm
cái!” Bác Ba mở đường cho nó, nhưng nó không để ý, nó lại kêu “Cơm
sôi rồi, nhão bây giờ!” Anh Sáu cứ vẫn ngồi im Và nó đã tự mình làm lấy
công việc nguy hiểm và quá sức, mà nhất định không chịu nhượng bộ,
nhất định không chịu cất lên cái tiếng mà ba nó mong chờ
+ Đỉnh điểm của kịch tính: bé Thu hất cái trứng cá mà anh Sáu đã gắp cho
nó, làm cơm văng tung tóe anh Sáu không thể chịu đựng trước thái độ
lạnh lùng của đứa con gái mà anh hết mực yêu thương, anh đã nổi giận và
chẳng kịp suy nghĩ, anh vung tay đánh vào mông con Bị anh Sáu đánh,
Thu không khóc, gắp lại trứng cá rồi bỏ sang nhà ngoại, lúc đi còn cố ý
khua dây lòi tói kêu rổn rảng
-> Đó là những phản ứng hoàn toàn tự nhiên của một đứa trẻ khi gần 8
năm xa ba, chỉ biết mặt ba qua 1 tấm hình Trong sự bướng bỉnh đến ương
nghạnh của bé Thu còn ẩn chứa cả sự kiêu hãnh trẻ thơ về một tình yêu
sâu sắc, chân thật dành cho người cha trong tâm tưởng của mình Người
đàn ông có hình hài khác khiến nó không chịu nhận vì nó đang tôn thờ và
nâng niu hình ảnh người cha trong tấm hình với má nó Tình cảm đó khiến
người đọc day dứt và càng thêm đau xót cho bao gia đình vì chiến tranh
phải chia lìa, xa cách
Luận điểm 2: Bé Thu là một cô bé có tình yêu thương cha tha thiết,
mãnh liệt: (Học sinh cảm nhận diễn biến tâm lí và tình cảm của bé Thu
khi nhận ra ông Sáu là cha)
- Cũng vì yêu thương ba nên khi nhận ra ba bé Thu bộ lộ tình yêu mãnh
liệt, cháy bỏng trong phút chia tay.Tình yêu ấy ấm áp trong ánh nhìn, cháy
bỏng trong hành động gấp gáp, vội vàng, cuống quýt và thiết tha trong
tiếng gọi Ba dồn dập, thiêng liêng
- Bằng sự quan sát tinh tế, bác Ba là người đầu tiên nhận ra sự thay đổi của
Thu trong “vẻ mặt sầm lại buồn rầu”, “đôi mắt như to hơn nhìn với vẻ nghĩ
ngợi sâu xa” Ánh mắt trong phút chia tay ấy mà có biết bao nỗi niềm sâu
lắng, không còn ngơ ngác, lạ lùng mà đầy vẻ nghĩ ngợi, sâu xa Trong ánh
mắt là bao nỗi luyến tiếc, ngậm ngùi bởi đã bỏ lỡ những phút giây bên ba
quý giá Trong ánh mắt còn là biết bao ân hận, day dứt vì đã làm ba đau
lòng Điều đó cho thấy trong tâm hồn đứa trẻ nhạy cảm như Thu đã có ý
thức về cảm giác chia li, giây phút này em thèm biểu lộ tình yêu với ba
hơn hết, nhưng sự ân hận về những gì mình đã làm ba buồn khiến em
không dám bày tỏ Để rồi tình yêu ba trào dâng mãnh liệt trong em vào
1,25
Trang 6khoảnh khắc ba nhìn em với cái nhìn trìu mến, giọng nói ấm áp “thôi, ba
đi nghe con!” Đúng vào lúc không một ai ngờ tới, kể cả anh Sáu, Thu thốt
lên tiếng kêu thét “Ba a a ba!” “Tiếng kêu của nó như tiếng xé, xé sự
im lặng và ruột gan mọi người nghe thật xót xa Đó là tiếng “ba” nó cố
kìm nén trong bao nhiêu năm nay, tiếng “ba” như vỡ tung ra từ đáy lòng
nó” Tiếng gọi thân thương ấy đứa trẻ nào cũng gọi đến thành quen nhưng
với cha con Thu là nỗi khát khao của 8 năm trời xa cách nhớ thương Đó là
tiếng gọi của trái tim, của tình yêu trong lòng đứa bé 8 tuổi mong chờ giây
phút gặp ba
- Đi liền với tiếng gọi là những cử chỉ vồ vập, cuống quýt trong nỗi ân hận
của Thu: chạy xô tới, nhảy thót lên, dang chặt hai tay ôm lấy cổ ba, hôn ba
cùng khắp, hôn tóc, hôn cổ, hôn vai, hôn cả vết thẹo dài trên má, khóc
trong tiếng nấc, kiên quyết không cho ba đi Cảnh tượng ấy tô đậm thêm
tình yêu mãnh liệt, nỗi khát khao mong mỏi mà Thu dành cho ba Phút
giây ấy khiến mọi người xung quanh không ai cầm được nước mắt và bác
Ba “bỗng thấy khó thở như có bàn tay ai nắm chặt trái tim mình”.
- Dường như nhà văn Nguyễn Quang Sáng cũng muốn kéo dài thêm giây
phút chia ly của cha con Thu trong cảm nhận của người đọc bằng cách rẽ
mạch truyện sang một hướng khác, để bác Ba nghe bà ngoại Thu kể lại
cuộc chuyện trò của hai bà cháu đêm qua Chi tiết này vừa giải thích cho ta
hiểu thái độ bướng bỉnh không nhận ba hôm trước của bé Thu và sự thay
đổi trong hành động của em hôm nay Như vậy, trong lòng cô bé, tình yêu
dành cho ba luôn là một tình cảm thống nhất, mãnh liệt Dù cách biểu hiện
tình yêu ấy thật khác nhau trong hai hoàn cảnh, nhưng nó vẫn xuất phát từ
một cội nguồn trong trái tim đứa trẻ luôn khao khát tình cha Tuy nhiên,
Thu trước sau vẫn chỉ là một cô bé ngây thơ, em đồng ý cho ba đi để ba
mua một chiếc lược, món quà nhỏ mà bất cứ em bé gái nào cũng ao ước
Bắt đầu từ chi tiết này, chiếc lược ngà bước vào câu chuyện, trở thành một
chứng nhân âm thầm cho tình cha con thiêng liêng, bất tử
* Đánh giá:
- Qua những biểu hiện tâm lí và hành động của bé Thu, người đọc cảm
nhận được tình cảm sâu sắc, mạnh mẽ nhưng cũng thật dứt khoát, rạch ròi
của cô và trong sâu thẳm trái tim của Thu là một tình yêu thương cha
mãnh liệt Sự cứng đầu, tưởng như ương ngạnh ở Thu là biểu hiện của một
cá tính mạnh mẽ (cơ sở để sau này trở thành một cô giao liên mưu trí,
dũng cảm) Tuy nhiên, cách thể hiện tình cảm của em vẫn rất hồn nhiên,
ngây thơ Bé Thu tiêu biểu cho biết bao trẻ thơ trên đất nước Việt Nam,
điển hình cho biết bao trẻ thơ Nam Bộ chịu nhiều đau thương, mất mát,
0,5
Trang 7thiệt thòi nhưng vẫn gan góc, cứng cỏi, đặc biệt vẫn luôn giữ trọn tình phụ
tử thiêng liêng, sâu nặng
- Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất, tạo tình huống độc đáo, bất ngờ, éo
le đặc biệt thành công trong việc miêu tả tâm lí và xây dựng tính cách
nhân vật góp phần thể hiện chân thực, cảm động tình cảm cao đẹp đó
- Qua những diễn biến tâm lí của Thu, ta thấy tác giả đã tỏ ra rất am hiểu
tâm lí trẻ thơ và diễn tả rất sinh động với tấm lòng yêu mến, trân trọng
những tình cảm trẻ thơ Ta cũng cảm nhận được niềm trân trọng, ngợi ca
của nhà văn trước tình phụ tử sâu nặng, thiêng liêng của con người Việt
Nam Có thể nói, trong chiến tranh thì chiến tranh có thể hủy diệt mọi thứ
nhưng tình cảm cao đẹp, tình phụ tử thiêng liêng của con người Việt Nam
thì bất kì thế lực nào cũng không thể hủy diệt được
d Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề nghị luận. 0,25
e Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ
nghĩa tiếng Việt
0,25
HẾT