Câu 2 4.5 điểm Về truyện ngắn “ Làng” của nhà văn Kim Lân, có ý kiến cho rằng: “Nhà văn đã nhìn thấy những nét đáng trân trọng bên trong người nông dân chân lấm tay bùn.” Hãy phân tí
Trang 1PHÒNG GD – ĐT TP NAM ĐỊNH
TRƯỜNG THCS LƯƠNG THẾ VINH
ĐỀ THI THỬ VÀO THPT VÒNG I
NĂM HỌC 2019 – 2020 Môn: NGỮ VĂN 9
Thời gian làm bài: 120 phút
(không kể thời gian giao đề).
PHẦN I - Trắc nghiệm (2,0 điểm)
Hãy chọn phương án trả lời đúng và viết chữ cái đứng trước phương án đó vào bài làm
Câu 1 Câu nói: “ Tiền bạc chỉ là tiền bạc” vi phạm phương châm hội thoại
A về lượng B về chất C quan hệ D cách thức.
Câu 2 Câu văn: “ Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón
tay bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kinh thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng.” có mấy cụm danh từ?
Câu 3 Những câu văn sau đã sử dụng phép liên kết nào?
“ Tôi thích dân ca quan họ mềm mại, dịu dàng Thích ca-chiu-sa của Hồng quân Liên
Xô Thích ngồi bó gối mơ màng: “về đây khi mái tóc còn xanh xanh…” Đó là dân ca Ý
giàu có, phải lấy giọng thật trầm Thích nhiều.”
A Phép liên tưởng, phép nối
B Phép lặp, phép đồng nghĩa
C Phép liên tưởng, phép thế
D Phép lặp, phép thế
Câu 4 Với cụm từ “ tấm lòng son” trong câu “ Mà em vẫn giữ tấm lòng son.” Tác giả
đã sử dụng phép tu từ nào?
Câu 5 Xét theo mục đích nói, những câu sau dùng để làm gì?
“ Có loài hoa nào thanh khiết và trong trẻo như đào? Có loài hoa nào trinh trắng và nguyên sơ như đào? Có loài hoa nào mang trong mình sứ mệnh thiêng liêng như đào?”
Câu 6 Dòng nào sau đây không phải là thành ngữ?
A Bèo dạt mây trôi.
B Gieo gió gặt bão.
C Lên thác xuống ghềnh
D Điệu hổ li sơn.
Câu 7 Câu “ Suốt đời Nhĩ đã từng đi tới không sót một xó xỉnh nào trên trái đất, đây
là một chân trời vừa gần gũi, mà lại xa lắc vì chưa hề bao giờ đi đến- cái bờ bên kia sông Hồng ngay trước cửa sổ nhà mình.” có thành phần
A trạng ngữ B khởi ngữ C phụ chú D tình thái
Câu 8 Từ “Chân” nào được chuyển nghĩa theo phương thức hoán dụ?
A Cỏ mọc xanh chân đê.
B Miệng cười buốt giá- Chân không giày.
C Cỏ non xanh tận chân trời.
D Anh ấy là một chân sút của đội bóng.
PHẦN II Đọc- hiểu văn bản (2,0 điểm)
Đọc bài thơ sau và trả lời câu hỏi:
BÀ TÔI
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2Kao Sơn
-Bà hành khất đến ngõ tôi
Bà tôi cung cúc ra mời vào trong Lưng còng đỡ lấy lưng còng Thầm hai tiếng gậy…tụng trong nắng chiều.
Nhà nghèo chẳng có bao nhiêu Gạo còn hai ống chia đều thảo thơm Nhường khách ngồi chiếc chổi rơm.
Bà ngồi dưới đất mắt buồn…ngó xa.
Lá tre rụng xuống sân nhà Thoảng hương nụ vối…chiều qua…cùng chiều.
( Xúc xắc, NXB Hội Nhà Văn, 2006, tr47)
Câu 1 (0,5 điểm) Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 (0,5 điểm) Hãy tìm từ đồng nghĩa với từ “ hành khất”? Theo em vì sao tác giả
dùng từ “ hành khất” thay cho các từ đồng nghĩa khác ?
Câu 3 (1,0 điểm) Người bà trong bài thơ là người như thế nào? Qua bài thơ trên, em
hãy rút ra những bài học có ý nghĩa nhất đối với bản thân
PHẦN III Làm văn (6 điểm)
Câu 1 (1,5 điểm)
Trong cuộc sống rất cần một tấm lòng Viết một đoạn văn từ 15 đến 20 câu trình bày suy nghĩ của em về một tấm lòng trong cuộc sống
Câu 2 (4.5 điểm)
Về truyện ngắn “ Làng” của nhà văn Kim Lân, có ý kiến cho rằng: “Nhà văn đã
nhìn thấy những nét đáng trân trọng bên trong người nông dân chân lấm tay bùn.”
Hãy phân tích nhân vật ông Hai để làm sáng tỏ ý kiến trên
-Hết -HƯỚNG DẪN CHẤM THI THỬ VÀO 10 VÒNG I
Môn : Ngữ văn lớp 9 NĂM HỌC 2019-2020
Trang 3PHẦN I Tiếng Việt ( 2.0 đ) Mỗi câu đúng được 0,25 điểm
PHẦN II: Đọc hiểu văn bản ( 2 điểm)
Câu 1 (0,5 điểm) Thể thơ lục bát
Câu 2 ( 0,5 đ)
- Từ đồng nghĩa với “ hành khất” là ăn xin, ăn mày.(0,25 đ)
- Tác giả dùng từ hành khất thay cho các từ đồng nghĩa ăn mày, ăn xin là thể hiện thái độ tôn trọng với người cơ nhỡ, kém may mắn, nghèo khó trong cuộc sống (0,25 đ)
Câu 3 (1,0 đ)
- Người bà trong bài thơ là người có tấm lòng thơm thảo, nhân ái (có tình thương người, nhân hậu…), dù chẳng khá giả gì bà vẫn sẵn lòng giúp đỡ người cơ nhỡ , bất hạnh với một thái độ tôn trọng, chân thành (0,5 đ)
- Những bài học rút ra từ bài thơ (0,5 đ)
+ Cần biết trân trọng, cảm thông, chia sẻ với những người kém may mắn hơn mình
+ Không nên kì thị, rẻ rúng với những người nghèo khổ, bất hạnh
+ Cần có niềm tin vào những điều, những tình cảm tốt đẹp hiện hữu trong cuộc sống
(HS nêu được 2 đến 3 ý trên cho 0,5 điểm, nêu 1 ý cho 0,25 điểm; Chấp nhận những cách diễn đạt khác nếu bài học rút ra thực sự có ý nghĩa)
PHẦN III: Tập làm văn ( 6 điểm)
Câu 1 (1.5 điểm)
*Yêu cầu về kĩ năng: Hình thức trình bày: một đoạn văn nghị luận, ý rõ ràng, lập luận
chặt chẽ, đủ số câu quy định
*Yêu cầu về kiến thức: Học sinh có thể có nhiều cách lập luận khác nhau, song phải
làm sáng tỏ được vấn đề nghị luận Sau đây là một số ý mang tính định hướng:
-Giải thích: (0,25 điểm)
Một tấm lòng là lòng tốt, tình yêu thương con người trong cuộc sống thể hiện qua
việc biết quan tâm chia sẻ, giúp đỡ người khác một cách vô tư, luôn biết hi sinh, vị tha…
- Phân tích, chứng minh (0,75 đ) Tại sao trong cuộc sống lại cần một tấm lòng?
+ Cuộc sống còn đầy khó khăn vì vậy rất cần những tấm lòng yêu thương, đồng cảm, sẻ chia ( sẻ chia về vật chất, về tinh thần), tấm lòng yêu thương, đồng cảm sẻ chia sẽ giúp con người có thêm sức mạnh để vượt qua được những thử thách, những nghịch cảnh của cuộc đời
+ Khi có một tấm lòng ta sẽ mang đến niềm vui, hạnh phúc cho người khác và cho
chính mình
+ Giúp cho mỗi người tự hoàn thiện nhân cách của bản thân, khiến cho mối quan hệ giữa người với người trở nên đẹp hơn, cuộc sống có ý nghĩa tốt đẹp hơn
( Hs lấy dẫn chứng cụ thể để chứng minh)
Trang 4+ Nếu thiếu đi một tấm lòng cuộc sống sẽ mất đi ý nghĩa và tình yêu thương, con người
sẽ trở nên vô cảm, xã hội hỗn loạn…
- Phê phán: ( 0,25 đ) Những hiện tượng sống thờ ơ, vô cảm, ích kỉ, vô trách nhiệm với
người xung quanh
- Bài học nhận thức và hành động: (0,25 đ)
+ Phải học cách sống yêu thương, vị tha, có trách nhiệm
+ Yêu thương , sẻ chia giúp đỡ mọi người bằng tấm lòng chân thành chứ không tính toán hoặc ban ơn, bố thí, thương hại
+ Yêu thương giúp đỡ phải đúng người đúng cảnh thì mới có ý nghĩa
*Cách cho điểm:
- Nếu vi phạm hình thức đoạn văn hoặc không đúng về dung lượng trừ 0,25 điểm
- Về nội dung giáo viên căn cứ vào định hướng mức điểm từng phần để cho điểm phù hợp
Câu 2 (4,5 đ)
* Yêu cầu chung:
-Về kiến thức HS cần nắm được vẻ đẹp của nhân vật ông Hai và phân tích theo đúng định hướng của đề bài
-Về kĩ năng: HS biết vận dụng các kĩ năng nghị luận một tác phẩm truyện( đoạn trích)
có định hướng, lập luận thuyết phục, bố cục đủ ba phần…
* Yêu cầu cụ thể: Dưới đây là một số gợi ý mang tính định hướng:
1 Giới thiệu vấn đề nghị luận (0,5 điểm)
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Trích dẫn ý kiến và nêu giới hạn vấn đề cần phân tích
( Nếu không trích dẫn ý kiến không cho điểm, nếu thiếu tác giả, tác phẩm hoặc giới hạn
vấn đề trừ 0,25 điểm)
2 Giải thích ý kiến (0,25 điểm)
- Ý kiến trên đã đánh giá được một nét đặc sắc về nội dung của tác phẩm “Làng” đó là nhà văn đã nhìn thấy những vẻ đẹp đáng trân trọng bên trong người nông dân chân lấm tay bùn
- Nét đáng trân trọng đó được thể hiện rõ qua nhân vật ông Hai- một người nông dân có tình yêu làng quê hòa quyện với tình yêu đất nước và tinh thần kháng chiến mãnh liệt
3 Phân tích, chứng minh (3điểm)
a Tình yêu làng , yêu nước và tinh thần kháng chiến của ông Hai thể hiện trong cuộc sống ở nơi tản cư- trước khi nghe tin làng theo giặc.(0,75 đ)
- Ở nơi tản cư, lúc nào ông Hai cũng nhớ làng, muốn về làng kháng chiến Nỗi nhớ làng
da diết thường trực, từng hình ảnh của làng luôn hiện hữu trong nỗi nhớ của ông từ cái chòi gác đầu làng đến cả những đường hầm bí mật Có những lúc nỗi nhớ làng bật ra thật tha thiết “ chao ôi , ông lão nhớ làng, nhớ cái làng quá.”
- Biết về làng kháng chiến là gian khổ hiểm nguy nhưng ông vẫn muốn về làng đào đường đắp ụ…với anh em, nỗi niềm đó không chỉ bắt nguồn từ tình yêu làng mà còn bởi tinh thần kháng chiến mãnh liệt của ông
Trang 5- Mối bận tâm lớn nhất của ông Hai là tình hình kháng chiến vì vậy ngày nào ông cũng vào phòng thông tin để nghe đọc báo, nghe không sót một câu nào, ruột gan ông lão cứ múa cả lên khi nghe được những tin thắng trận…trái tim người nông dân ấy luôn biết đập những nhịp đập vì đất nước -> tình yêu làng yêu nước và tinh thần kháng chiến của ông Hai thật đáng trân trọng
b Tình yêu làng , yêu nước và tinh thần kháng chiến của ông Hai thể hiện mãnh liệt nhất khi nghe tin làng theo giặc.(1,5 đ)
HS phân tích được nỗi đau đớn tủi hổ nhục nhã của ông Hai khi nghe tin làng Việt gian
để làm nổi bật tình yêu làng, yêu nước và tinh thần kháng chiến của ông Hai
- Lúc mới nghe tin: Bàng hoàng, sững sờ đến chết điếng cả người “ Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân…
- Trên đường về: Tiếng chửi của người đàn bà tản cư dõi theo khiến ông Hai cúi gằm mặt xuống mà đi->nhục nhã, xấu hổ…
- Về đến nhà: Nỗi đau đớn vỡ òa thành những dòng nước mắt, ông thương con vì chúng
sẽ bị cái tiếng là trẻ con làng Việt gian, càng căm giận dân làng đã làm cái việc nhục nhã Cuộc đấu tranh nội tâm gay gắt qua những lời độc thoại nội tâm diễn tả tâm trạng đau đớn, giằng xé, bán tín bán nghi…
- Tối hôm đó: Trằn trọc không ngủ được,…lo lắng mụ chủ nhà biết chuyện…
- Ba bốn hôm sau: Không dám ra ngoài, gần như tuyệt giao với mọi người, lúc nào cũng nghe ngóng, để ý, nơm nớp lo sợ đến mức ám ảnh nặng nề
- Khi bị mụ chủ nhà đuổi khéo: Đấu tranh nội tâm gay gắt giữa về làng hay thù làng, dù yêu làng nhưng vẫn phải đi đến quyêt định dứt khoát: Làng theo tây mất rồi thì phải thù
- Khi nói chuyện với con: Dù quyết định thù làng nhưng trong lòng ông Hai vẫn rất nặng lòng với làng, luôn son sắt, bền chặt với kháng chiến, với cụ Hồ…
c Tình yêu làng , yêu nước và tinh thần kháng chiến của ông Hai thể hiện khi nghe tin cải chính về làng.(0,75 đ)
- Tâm trạng vui sướng hạnh phúc khi danh dự của làng được phục hồi được diễn tả qua nét mặt, cử chỉ, lời nói: Mặt tươi vui rạng rỡ, mồm bỏm bẻm nhai trầu, mắt hấp háy…
- Lời khoe tin cải chính của ông Hai đặc biệt là việc khoe tin nhà mình bị tây đốt , việc nói đi nói lại cụm từ “sai sự mục đích” cho thấy Kim Lân rất hiểu tâm lí nhân vật Với ông Hai- một người nông dân có bản tính hay khoe, nhiệt tình hết lòng với kháng chiến
đó thì mất nhà còn hơn mất nước…
4 Khái quát vấn đề: (0,75 đ)
- Để làm nổi bật những nét đáng trân trọng bên trong người nông dân, nhà văn Kim Lân đã sử dụng những yếu tố nghệ thuật đặc sắc: Đặt nhân vật vào tình huống gay cấn
có tính chất thử thách nội tâm nhân vật, xây dựng cốt truyện tâm lí, miêu tả tâm lí nhân vật cụ thể chi tiết dù chỉ là những ý nghĩ thoáng qua, tâm lí nhân vật được thể hiện qua hành động, những lời đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm…
- Qua đó, Kim Lân đã làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn cũng như tính cách của ông Hai- một người nông dân có tình yêu làng hòa quyện với tình yêu nước và tinh thần kháng chiến cao cả
Trang 6- Từ những nét đáng trân trọng của ông Hai thấy được những nét chuyển biến mới mẻ trong tình cảm và nhận thức của người nông dân Việt Nam thời kì đầu chống Pháp Dù đọc chưa thông, viết chưa thạo nhưng những người nông dân chân lấm tay bùn ấy hết lòng vì kháng chiến, mọi niềm vui, nỗi buồn đều gắn với làng với nước…
- Liên hệ với một số nhân vật nông dân trước cách mạng như lão Hạc, chị Dậu…để thấy được những nét mới của người nông dân thời kì này
- Nhờ nhìn thấy những nét đáng trân trọng bên trong người nông dân, Kim Lân đã
thành công khi viết Làng để tác phẩm trở thành tiêu biểu cho đề tài sáng tác về người
nông dân, có được thành công là bởi tài năng nghệ thuật và tấm lòng của một nhà văn gắn bó, am hiểu sâu sắc về người nông dân…
* Lưu ý: GV căn cứ vào mức độ làm bài của HS để cho điểm từng ý
- Nếu biết hình thành các ý rõ ràng, có dẫn chứng cụ thể, lập luận chặt chẽ, , diễn đạt lưu loát thì cho điểm tối đa ở mỗi ý
- Nếu phân tích còn sơ sài hoặc , thiếu dẫn chứng, chưa thuyết phục thì cho từ 1/2 đến 2/3 số điểm ở mỗi ý
- Nếu không bám vào nhận định, sa vào phân tích nhân vật thông thường, không biết hình thành các ý, không biết tách đoạn ở phần thân bài cho không quá 1/2 tổng số điểm
ở phần thân bài