Hãy viết một bài văn nghị luận ngắn khoảng 1 trang giấy thi, nêu suy nghĩ của em về tinh thần đoàn kết.. => Nhà thơ đã sử dụng hình ảnh ẩn dụ “ Trời xanh, nghe nhói” vừa để ca ngợi sự v
Trang 1PGD & ĐT TIÊN DU – BẮC NINH ĐỀ THI VÀO LỚP 10 MÔN NGỮ VĂN TRƯỜNG THCS NGUYỄN ĐÌNH XÔ Thời gian: 120 phút.
Câu 1 (2 điểm)
Cho hai câu thơ sau :
“Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim.”
a- Cho biết hai câu thơ trên trích trong bài thơ nào? Tác giả là ai?
b- Chỉ ra và phân tích tác dụng của phép tu từ trong hai câu thơ đó?
Câu 2 (1 điểm)
Chỉ ra các từ ngữ là thành phần biệt lập trong các câu sau Cho biết tên gọi của các thành phần biệt lập đó
a. "Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi càng buồn lắm."
(Nam Cao, Lão Hạc)
b "Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về." (Hữu Thỉnh, Sang thu)
Câu 3 (2 điểm)
Thời gian đại dịch vừa qua, tinh thần đoàn kết dân tộc luôn được đề cao Hãy viết một bài văn nghị luận ngắn (khoảng 1 trang giấy thi), nêu suy nghĩ của em về tinh thần đoàn kết
Câu 4 (5 điểm): Cảm nhận về đoạn thơ sau:
"Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến
Một mùa xuân nho nhỏ
Trang 2Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc."
(Thanh Hải - Mùa xuân nho nhỏ)
HẾT -ĐÁP ÁN
Câu 1: ( 2điểm)
a.Hai câu thơ trên trích trong bài thơ “ Viếng lăng Bác” của tác giả Viễn Phương (0,5 điểm )
b Học sinh trình bày thành một đoạn văn có bố cục ba phần
* Chỉ ra BPTT : Câu thơ sử dụng BPTT ẩn dụ qua hình ảnh “ Trời xanh , nghe nhói” (0,5 điểm )
* Phân tích tác dụng : (1 điểm )
- Việc sử dụng phép tu từ ẩn dụ tạo ra cách diễn đạt hiệu quả hơn
- Hình ảnh “trời xanh” là hình ảnh ẩn dụ, vừa tả thực, vừa mang nét nghĩa
tượng trưng, “trời xanh” là ẩn dụ chỉ Bác Hồ Bác vẫn sống mãi trong sự nghịệp cách mạng, trong tâm hồn của người dân Việt Nam như trời xanh vĩnh viễn
- “Nghe nhói” là hình ảnh ẩn dụ chuyển đổi cảm giác Từ “nhói” diễn tả nỗi đau đớn, tiếc thương đến cực độ Bình thường ta thấy đau nhói là nỗi đau uất nghẹn không thốt lên lời Ở đây nhà thơ như nghe thấy nỗi đau đang trào dâng trong tim Đó không chỉ
là nỗi đau của nhà thơ mà là của cả dân tộc Việt Nam khi biết Bác mãi mãi đi xa Ý thơ đã diễn tả sâu sắc lòng kính yêu, tiếc thương đến cực độ của nhà thơ đối với Bác => Nhà thơ đã sử dụng hình ảnh ẩn dụ “ Trời xanh, nghe nhói” vừa để ca
ngợi sự vĩ đại, trường tồn bất tử, vừa bộc lộ tấm lòng kính yêu vô hạn của nhà
thơ nói riêng và cũng là của cả dân tộc Việt Nam với Bác
Câu 2: (1 điểm) Mỗi câu đúng 0,5 điểm
a- tôi nghĩ vậy: thành phần phụ chú.
b- Hình như : thành phần tình thái.
Câu 3: (2 điểm)
1 Mở bài
Trang 3- Nêu vấn đề: tinh thần đoàn kết dân tộc (0,25 điểm)
2 Thân bài
a Giải thích
Tinh thần đoàn kết là sự gắn kết, sự liên kết bền chặt giữa các cá nhân trong một tập
thể để trải qua hoặc hoàn thành những giai đoạn khác nhau của cuộc sống (0,25 điểm)
b Biểu hiện tình đoàn kết (0,5 điểm)
* Khi có chiến tranh
- Đất nước và người dân cùng đồng lòng đồng sức đánh đuổi giặc ngoại xâm, giữ vững biên cương bờ cõi (nêu ra thêm các cuộc đấu tranh của dân tộc từ thời phong kiến và lịch sử hiện đại nhân dân chống Pháp, Mỹ)
* Khi hòa bình
- Khôi phục đất nước bị tàn phá sau chiến tranh, xây dựng đất nước, kinh tế xã hội, văn hóa phát triển và hội nhập với quốc tế sâu rộng
- Khi có thiên tai, dịch bệnh (đại dịch Covid 19…), người dân trong cả nước ủng hộ, quyên góp sức người sức của khôi phục cuộc sống người dân trong cả nước
- Đảng và nhân dân cùng nhau xây dựng khối đại đoàn kết, ngăn chặn các thế lực thù địch chống phá, bảo vệ độc lập chủ quyền biển đảo quê hương
c Ý nghĩa, sức mạnh của tinh thần đoàn kết (0,25 điểm)
– Đoàn kết là sức mạnh to lớn, chất keo gắn kết còn người tạo nên sức mạnh vượt trội
- Tinh thần đoàn kết giúp cho con người cảm thấy bản thân mình không bị lạc lõng, luôn có động lực để phấn đấu tới những điều tốt đẹp hơn
- Tinh thần đoàn kết giống như một tấm lá chắn lớn giúp con người vững bước vượt qua những khó khăn, thách thức trong cuộc sống
d Bài học nhận thức và hành động (0,5 điểm)
- Làm sao có được sự đoàn kết: Mỗi cá nhân nên đặt lợi ích chung hàng đầu, phấn đấu cống hiến hết mình vì tổ chức
+ Hiểu rõ sức mạnh đoàn kết và cố gắng phát huy tinh thần đó trong tổ chức, tập thể
- Lên án người không có sự đoàn kết:
+ Phê phán các cá nhân sống ích kỉ, hẹp hòi, chỉ nghĩ cho bản thân mình, tự tách mình khỏi xã hội
Trang 4+ Phê phán những kẻ âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc với mục đích xấu, trục lợi cho cá nhân
3 Kết bài(0,25 điểm)
- Đoàn kết là giá trị tinh thần quý báu mà cha ông ta đã để lại cho thế hệ sau, mỗi chúng ta phải biết kế thừa và phát huy tinh thần đoàn kết sẽ giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn, chông gai và đi đến thành công
Câu 4:
1 Hình thức:
- Đúng hình thức một bài nghị luận văn, bố cục rõ ràng, hợp lý Diễn đạt trôi chảy, cảm xúc, không sai chính tả
- Cần đạt những kĩ năng về cắt nghĩa, phân tích.Khuyến khích sự sáng tạo của học sinh trong cảm, hiếu tác phẩm
2 Nội dung: Nội dung dảm bảo các ý cơ bản sau:
a Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, vị trí và cảm nhận chung về đoạn văn (0.5đ)
b Thân bài: (4,0đ)
- Khái quát hoàn cảnh sáng tác, nội dung: từ cảm xúc mùa xuân thiên nhiên, mùa xuân
đất nước nhà thơ bày tỏ suy ngẫm và ước nguyện của mình (0.25đ)
- Ước nguyện muốn được sống có ích, được cống hiến: (1.75đ)
+ Hình ảnh thơ “ con chim hót”, “một cành hoa” những hình ảnh đẹp của thiên nhiên
ở khổ thơ đầu được tác giả mượn lại để nói ước nguyện cao đẹp của cuộc đời
- > Phân tích các hình ảnh ẩn dụ này để thấy vẻ đpẹ ước nguyện của nhà thơ
+ Điệp ngữ “ Ta làm…” diễn tả một cách giản dị, khiêm nhường, chân thành, thiết tha khát vọng muốn được hòa nhập, được cống hiến cuộc đời mình cho quê hương, đất nước
- Khát vọng muốn được cống hiến cho quê hương: (1.75đ)
+ Suy ngẫm về ý thức, thái độ sống của mỗi con người trong cuộc đời: mỗi con người hãy là một mùa xuân nhonhỏ góp phần làm nên mùa xuân lớn lao cho đất nước Hình ảnh ẩn dụ, từ láy “ lặng lẽ”, điệp từ “ dù là” cùng giọng thơ tha thiết sâu lắng gửi đến một nhân sinh quan, một lí tưởng sống cao đẹp: khát vọng sống cống hiến không ngừng
+ Khát vọng cháy bỏng lớn lao nhưng được giãi bày, thể hiện bằng một thái độ hết sức giản dị, khiêm nhường
Trang 5- Đoạn thơ thể hiện một vấn đề nhân sinh lớn lao: ý thức, thái độ của mỗi con người
về cuộc đời, với quê hương đất nước Đặt đoạn thơ, bài thơ vào hoàn cảnh sáng tác ta
càng hiểu hơn vẻ đẹp tâm hồn, tài năng của nhà thơ Thanh Hải (0.25đ)
c. Kết bài:(0.5đ)
- Khẳng định ý nghĩa của đoạn thơ
- Bày tỏ cảm xúc vủa người viết