Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm.” Những ngôi sao xa xôi - Lê Minh Khuê, Ngữ văn 9, tập 2, NXBGD, 2013, tr.117 Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận bày tỏ những trải n
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN TUẦN GIÁO
KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT
NĂM HỌC 2020 - 2021
Đề thi thử (Có 02 trang)
Môn: Ngữ văn Ngày thi: 5/7/2020 Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao
đề
Đề bài
Câu 1 (2,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau đây và trả lời các câu hỏi:
“ Chỉ có tre là sống động Còn lại vài bụi tre ở rìa làng, dù thân đã vỡ tan rách nát nhưng vẫn thản nhiên líu ríu những nhành lá nhuốm vàng Gần căn hầm của tôi có nhiều bụi tre bị bật gốc Có vài bụi còn bám vào đất nhưng đã bị chặt nát, cháy khô Vậy mà len vào giữa đám gốc xác xơ ấy đã bật lên vài đụn măng non nhỏ bằng ngón tay, chúng bật lên như phẫn nộ mà lại rất ngây thơ Nếu may mắn qua khỏi được cuộc chiến này chúng sẽ bật lớn rất nhanh và vô cùng xanh mát.”
(Trích Được sống và kể lại – Trần Luân Tín, NXB Văn hóa Văn nghệ, 2013, tr.121)
a) Hãy ghi lại câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích trên (0,5 điểm)
b) Chỉ ra phương thức biểu đạt chính trong đoạn văn? (0,5 điểm)
c) Xác định hai biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn văn? (0,5 điểm)
d) Câu văn “Vậy mà len vào giữa đám gốc xác xơ ấy đã bật lên vài đụn măng non nhỏ bằng ngón tay, chúng bật lên như phẫn nộ mà lại rất ngây thơ.” nói lên ý nghĩa gì? (0,5 điểm)
Câu 2 (3,0 điểm)
Từ sự thử thách với nhân vật anh thanh niên:
“ Chui ra khỏi chăn, ngọn đèn bão vặn to đến cỡ nào vẫn thấy là không đủ sáng Xách đèn ra vườn, gió tuyết và lặng im ở bên ngoài như chỉ chực đợi mình ra là
ào ào xô tới.”
(Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn Thành Long, Ngữ văn 9, tập 1, NXBGD, 2013, tr.183)
và với nhân vật Phương Định:
“ Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom Đất rắn Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra hai bên Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom Một tiếng động sắc đến gai người, cứa vào da thịt tôi Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm.”
(Những ngôi sao xa xôi - Lê Minh Khuê, Ngữ văn 9, tập 2, NXBGD, 2013, tr.117)
Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận bày tỏ những trải nghiệm của mình về sự thử thách
trong cuộc sống
Câu 3 (5,0 điểm)
“Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ” (Trích Tiếng nói của văn nghệ – Nguyễn Đình Thi, Ngữ văn 9, tập 2, NXBGD, 2013, tr 12-13).
Trang 2Anh/chị hãy khám phá Điều mới mẻ mà người nghệ sĩ muốn nhắn gửi qua bài
thơ Ánh trăng – Nguyễn Duy.
Văn bản:
Ánh trăng
“Hồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên như cây cỏ ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa
Từ hồi về thành phố quen ánh điện, cửa gương vầng trăng đi qua ngõ như người dưng qua đường Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ đột ngột vầng trăng tròn Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.”
(Nguyễn Duy, Ngữ văn 9, tập 1, NXBGD, 2013, tr.155-156)
Hết
Trang 3PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN TUẦN GIÁO
(Hướng dẫn chấm có 03 trang)
KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 THPT HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI THỬ MÔN NGỮ VĂN
Năm học 2020 - 2021
Câu 1 (2,0 điểm)
a) Câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích trên: Chỉ có tre là sống động
- Điểm 0,5: Ghi đúng câu văn trên
- Điểm 0: Ghi sai hoặc không trả lời
b) Phương thức biểu đạt chính trong đoạn văn: phương thức miêu tả/miêu tả
- Điểm 0,5: Trả lời đúng theo 1 trong 2 cách trên
- Điểm 0: Trả lời sai hoặc không trả lời
c) Đoạn văn sử dụng các biện pháp tu từ như: Nhân hóa, So sánh
- Điểm 0,5: Trả đúng 2 biện pháp tu từ có trong đoạn văn
- Điểm 0,25: Trả lời đúng 1 biện pháp tu từ có trong đoạn văn
- Điểm 0: Trả lời sai, không trả lời
d) Ý nghĩa: Câu văn thể hiện sức sống mãnh liệt của đụn măng nơi mảnh đất chết chóc
bị cày xới bởi bom đạn chiến tranh ; khẳng định sức mạnh không thể bị hủy diệt của sự sống, gợi niềm tin và hi vọng vào tương lai
- Điểm 0,5: Trả lời đúng theo ý trên
- Điểm 0,25: Trả lời chung chung, chưa rõ ý
- Điểm 0: Không trả lời
Câu 2 (3,0 điểm)
1 Yêu cầu chung: Thí sinh biết cách kết hợp kiến thức và kĩ năng về dạng đề
nghị luận xã hội để tạo lập văn bản Bài viết có bố cục rõ ràng, văn viết có cảm xúc, diễn đạt trôi chảy, bảo đảm tính liên kết, không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp
2 Yêu cầu cụ thể
a) Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận (0,5 điểm)
- Điểm 0,5: Trình bày đầy đủ các phần Mở bài, Thân bài, Kết bài Các phần được triển khai hợp lý, liên kết chặt chẽ, làm sáng tỏ vấn đề
- Điểm 0,25: Trình bày đủ 3 phần nhưng các phần chưa thể hiện đầy đủ các yêu cầu trên
- Điểm 0: Thiếu Mở bài hoặc Kết luận, Thân bài chỉ có một đoạn hoặc bài viết chỉ có 1 đoạn văn
b) Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,5 điểm):
- Điểm 0,5: Xác định đúng vấn đề nghị luận: Trải nghiệm bản thân về sự thử thách trong cuộc sống
- Điểm 0,25: Xác định chưa rõ vấn đề cần nghị luận, còn nêu chung chung
- Điểm 0: Xác định sai vấn đề nghị luận
c) Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm phù hợp, theo trình tự hợp lý,
có sự liên kết chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể, sinh động (1,0 điểm)
Có thể trình bày theo định hướng sau:
- Làm rõ sự thử thách với hai nhân vật:
+ Anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long: Đêm tối, gió
tuyết và lặng im đáng sợ
+ Phương Định trong Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê: Công việc phá
bom nguy hiểm, cái chết luôn cận kề
Trang 4=> Hai đoạn văn đề cập đến những gian khổ, nguy hiểm mà con người phải đối mặt trong cuộc sống
- Huy động trải nghiệm của bản thân về sự thử thách trong cuộc sống
Định hướng: Trước hết thí sinh cần hiểu được trải nghiệm là sự đúc kết về tình cảm có tác dụng làm phong phú tính nhân văn trong con người Đề văn ra chung nhưng mỗi thí sinh cần biến đề văn chung đó thành cơ hội riêng để bộc lộ tiếng nói sâu kín của bản thân, triệt để đối diện với mình, kết nối với những trăn trở lâu nay trong con người mình
- Bài học nhận thức và hành động:
+ Trong cuộc sống con người ai cũng phải đối diện với sự thử thách Nếu không
có thử thách cuộc sống con người sẽ trở nên tẻ nhạt, vô nghĩa Biết chấp nhận và vượt qua sự thử thách là cách khẳng định giá trị và vị thế của mình Tuy nhiên con người nhất là người trẻ cũng cần linh hoạt, suy xét chín chắn để không ảo tưởng, mù quáng
- Cho điểm
+ Điểm 1,0: Đáp ứng được các yêu cầu trên
+ Điểm 0,5: Đáp ứng khoảng một 1/2 yêu cầu trên
+ Điểm 0: Không đáp ứng được yêu cầu nào
d) Sáng tạo (0,75 điểm)
- Điểm 0,75: Có nhiều cách diễn đạt độc đáo và sáng tạo, thể hiện rõ trải nghiệm của người viết
- Điểm 0,5: Bước đầu thể hiện được một số suy nghĩ riêng của mình
- Điểm 0: Không thể hiện quan điểm và thái độ riêng hoặc thiếu chuẩn mực đạo đức, pháp luật
e) Chính tả, dùng từ đặt câu (0,25 điểm):
- Điểm 0,25: Không mắc lỗi chính tả, dùng từ đặt câu
- Điểm 0: Mắc quá nhiều lỗi trên
Câu 2 (5,0 điểm)
1 Yêu cầu chung: Thí sinh biết cách kết hợp kiến thức và kĩ năng về dạng đề
nghị luận văn học để tạo lập văn bản Bài viết có bố cục rõ ràng; văn viết có cảm xúc; diễn đạt trôi chảy, bảo đảm tính liên kết, không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp
2 Yêu cầu cụ thể
a) Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận (0,5 điểm):
- Điểm 0,5: Trình bày đầy đủ các phần Mở bài, Thân bài, Kết bài Các phần được triển khai hợp lý, liên kết chặt chẽ, làm sáng tỏ vấn đề
- Điểm 0,25: Trình bày đủ 3 phần nhưng các phần chưa thể hiện đầy đủ các yêu cầu trên
- Điểm 0: Thiếu mở bài hoặc kết luận, thân bài chỉ có 1 đoạn hoặc bài viết chỉ có
1 đoạn văn
b)Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,5 điểm):
- Điểm 0,5: Xác định đúng vấn đề nghị luận: Điều mới mẻ mà người nghệ sĩ
nhắn gửi qua bài thơ Ánh trăng.
- Điểm 0,25: Xác định chưa rõ vấn đề cần nghị luận, còn nêu chung chung
- Điểm 0: Xác định sai vấn đề nghị luận
c) Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm phù hợp, trình tự hợp lý, liên kết chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể, sinh động (3,0 điểm)
Có thể trình bày theo định hướng sau:
Trang 5- Điều mới mẻ: Người nghệ sĩ không sao chụp hiện thực đời sống một cách trần
trụi, thô nháp mà thông qua con đường nghệ thuật để đem đến cho người đọc những nhận thức về đời sống xã hội và con người
=> Mỗi tác phẩm là một khám phá mới mẻ mà người nghệ sĩ nhắn gửi đến người đọc.
- Khái quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ
+ Về nội dung: Bài thơ tái hiện những kỉ niệm quá khứ nghĩa tình sâu nặng với
vầng trăng suốt một thời tuổi nhỏ, những năm tháng trận mạc đến hiện tại với cuộc sống
ở thành phố, có ánh điện, cửa gương nhưng “vầng trăng đi qua ngõ – như người dưng qua đường.” Cuộc gặp gỡ bất ngờ, cảm động với vầng trăng kỉ niệm, con người nhận ra
sự vô tình của mình
+ Nghệ thuật: Kết cấu kết hợp giữa tự sự và trữ tình, sáng tạo hình ảnh thơ có
nhiều tầng ý nghĩa: Trăng là vẻ đẹp của thiên nhiên, là người bạn gắn bó với con người,
là biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình và vẻ đẹp của đời sống tự nhiên, vĩnh hằng
- Điều mới mẻ người nghệ sĩ nhắn gửi
+ Vẻ đẹp tâm hồn người lính bước ra từ cuộc chiến với tư thế người chiến thắng vẫn nghĩa tình, thủy chung sâu sắc
+ Thái độ sống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc được nhắc nhở nhẹ nhàng
mà sâu sắc, thấm đẫm tình người khiến hôm nay ta không khỏi suy ngẫm
+ Giữa nhịp sống ồn ào, dòng đời cuộn chảy vẫn còn trong trẻo trên cao vầng trăng tròn vành vạnh gợi vẻ đẹp vĩnh hằng ; vẫn còn vương vấn đâu đây ánh sáng trong mát, nhẹ nhàng, lắng sâu trong tâm hồn của mỗi chúng ta
- Bài học cuộc sống
Không được lãng quên quá khứ, biết ơn nguồn cội, trân trọng những gì mình đang có, đừng vì cuộc sống tốt hiện tại mà lãng quên quá khứ
- Cho điểm:
+ Điểm 3,0: Đảm bảo các yêu cầu trên
+ Điểm 2,0-2,5: Cơ bản đáp ứng được các yêu cầu trên, một số luận điểm còn chưa đầy đủ
+ Điểm 1,0-1,5: Đáp ứng khoảng 1/3 yêu cầu trên
+ Điểm 0,5: Hầu như không đáp ứng được các yêu cầu trên
+ Điểm 0: Lạc đề, không làm bài
d) Sáng tạo (0,75 điểm):
- Điểm 0,75: Có nhiều cách diễn đạt độc đáo và sáng tạo, thể hiện rõ quan điểm, thái độ của người viết
- Điểm 0,5: Bước đầu thể hiện được một số suy nghĩ riêng của mình
- Điểm 0: Không thể hiện quan điểm và thái độ riêng hoặc thiếu chuẩn mực đạo đức, pháp luật
e) Chính tả, dùng từ đặt câu (0,25 điểm):
- Điểm 0,25: Không mắc lỗi chính tả, dùng từ đặt câu
- Điểm 0: Mắc quá nhiều lỗi trên
* Lưu ý chung:
1 Hướng dẫn chấm mang tính định hướng, giám khảo cần đánh giá bài làm của thí sinh theo tổng thể cả câu, không đếm ý cho điểm một cách máy móc
2 Điểm toàn bài là tổng điểm các câu Giữ nguyên điểm lẻ đến 0,25
Hết