Chỉ ra và nêu tác dụng của một phép tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ trên?. Chỉ ra cụ thể một phép liên kết câu được sử dụng trong đoạn văn?. Từ đoạn văn, kết hợp những hiểu biế
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
QUỐC OAI
(Đề thi gồm 01 trang)
ĐỀ THI THỬ VÀO LỚP 10 THPT LẦN I
NĂM HỌC 2019 - 2020 MÔN: NGỮ VĂN 9
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao đề)
Phần I (7,0 điểm)
Cho các câu thơ sau:
“Mùa xuân người cầm súng
Cứ đi lên phía trước.”
1 Viết tiếp các câu thơ để hoàn thành đoạn thơ? Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ? Nhan đề
của bài thơ này có ý nghĩa gì? (1đ)
2 Chỉ ra mạch cảm xúc của bài thơ trên? Có ý kiến cho rằng khổ cuối bài thơ không nằm
trong mạch cảm xúc toàn bài Em có đồng ý không, vì sao? (1.25đ)
3 Chỉ ra và nêu tác dụng của một phép tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ trên?
(0.75đ)
4 Viết đoạn văn trình bày theo cách tổng- phân- hợp khoảng 15 câu làm rõ những cảm nhận
và suy ngẫm của tác giả về mùa xuân đất nước ở đoạn thơ trên Trong đoạn văn có sử dụng câu hỏi tu từ và phép nối (chỉ rõ một câu hỏi tu từ và phép nối tiêu biểu) (3đ)
5 So sánh bài thơ chứa đoạn thơ trên với văn bản“Mùa xuân của tôi” của Vũ Bằng về
phương thức biểu đạt và thể loại? (1đ)
Phần II (3,0 điểm):
Đọc kĩ đoạn trích và thực hiện yêu cầu bên dưới:
Tri thức đúng là sức mạnh Người ta kể rằng, có một máy phát điện cỡ lớn của công
ti Pho bị hỏng Một hội đồng gồm nhiều kĩ sư họp 3 tháng liền tìm không ra nguyên nhân Người ta phải mời đến chuyên gia Xten-mét-xơ Ông xem xét và làm cho máy hoạt động trở lại Công ti phải trả cho ông 10 000 đôla Nhiều người cho Xten-mét-xơ là tham, bắt bí để lấy tiền Nhưng trong giấy biên nhận, Xten-mét-xơ ghi: “Tiền vạch một đường thẳng là 1 đôla Tiền tìm ra chỗ để vạch đúng đường ấy giá: 9 999 đôla” Rõ ràng người có tri thức thâm hậu có thể làm được những việc mà nhiều người khác không làm nổi Thử hỏi, nếu không biết cách chữa thì cỗ máy kia có thể thoát khỏi số phận trở thành đống phế liệu được không!?
1 Xác định câu chủ đề của đoạn văn? Câu chuyện về chuyên gia Xten-mét-xơ chữa cỗ máy
đóng vai trò gì trong đoạn văn? (0.5đ)
2 Chỉ ra cụ thể một phép liên kết câu được sử dụng trong đoạn văn? Viết ra lời dẫn trực tiếp
có trong đoạn văn và nêu các dấu hiệu giúp em nhận biết về nó? (0.5đ)
3 Từ đoạn văn, kết hợp những hiểu biết của bản thân, em hãy viết đoạn văn khoảng một
trang giấy thi trình bày ý kiến của em về vai trò của tri thức trong cuộc sống hiện nay? (2.0đ)
- Hết
-Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh: SBD:
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
QUỐC OAI
(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ THI THỬ VÀO LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2019 - 2020 MÔN: NGỮ VĂN 9
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian giao
đề)
Phần I
Thang điểm Câu 1 - HS chép chính xác đoạn thơ, sai 02 từ -0.25, sai 3 lỗi chính tả -0.25
- Hoàn cảnh ra đời: Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” được sáng tác tháng
11/1980 khi nhà thơ đang nằm trên giường bệnh (hoặc không bao lâu
khi nhà thơ qua đời)
- Nhan đề Mùa xuân nho nhỏ là một ẩn dụ đầy sáng tạo, giàu ý nghĩa
đã góp phần thể hiện nội dung tư tưởng của tác phẩm - ước nguyện
chân thành, khiêm tốn của nhà thơ Thanh Hải dành cho cuộc đời.
+ “Mùa xuân” còn mang ý nghĩa ẩn dụ, biểu tượng cho những gì tinh
túy, đẹp đẽ nhất của sự sống và cuộc đời mỗi con người
(HS không nêu được ý 2 vẫn cho 0.25đ)
0,5 0,25
0,25
Câu 2 - Mạch cảm xúc của bài thơ:
+ Cảm xúc về mùa xuân thiên nhiên;
+ Cảm xúc về mùa xuân đất nước;
+ Khát vọng dâng hiến mùa xuân nho nhỏ cho đời của mỗi con người
+ Tiếng hát ca ngợi vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên, đất nước, con
người
(2 ý theo thứ tự cho 0.25đ)
- Học sinh đưa ra ý kiến và lý giải hợp lý:
+ Vẫn nằm trong mạch cảm xúc toàn bài;
+ Thể hiện niềm lạc quan, là tiếng hát ca ngợi vẻ đẹp của mùa xuân
thiên nhiên, đất nước, con người xứ Huế;
Vẫn thể hiện sự liền mạch qua từ điệp từ “Mùa xuân….”
0,5
0,25 0.25
0,25
Câu 3 * HS chọn 1 phép so sánh và chỉ ra:
Chỉ ra phép so sánh:
Tác dụng:
VD
* Phép so sánh: Đất nước được so sánh với vì sao, cứ đi lên phía trước
* Tác dụng: Diễn tả sâu sắc cảm xúc tự hào và niềm tin mãnh liệt vào
sức sống, sự đi lên của đất nước
* HS có thể chỉ ra biện pháp so sánh khác: Mùa xuân người cầm súng/
….Mùa xuân người ra đồng đươc thay thế bằng từ “Tất cả”
+ Tất cả được so sánh với trạng thái hối hả;
+ Tất cả được so sánh với trạng thái xôn xao
Tác dụng của hai biện pháp so sánh trên: Diễn tả cuộc sống lao động
khẩn trương, hào hứng, đầy khí thế của những người chiến đấu và lao
động
0.25 0.5
* Yêu cầu về hình thức (1.0)
Đoạn văn có hệ thống luận điểm, luận cứ rõ ràng, lập luận theo phương
thức T-P-H, đảm bảo dung lượng 15 câu; diễn đạt mạch lạc, trong sáng,
không mắc lỗi ngữ pháp, chính tả Tiếng Việt Có sử dụng câu hỏi tu từ
Trang 3Câu 4
- Đoạn văn: T-P-H:
- Sử dụng hợp lí và chỉ ra câu hỏi tu từ
- Sử dụng đúng và chỉ ra phép nối
0.25 0.25
* Yêu cầu về nội dung (2.0)
Mở đoạn: Giới thiệu tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận: suy ngẫm
của tác giả về mùa xuân đất nước qua đoạn thơ
- Hình ảnh “Người cầm súng, người ra đồng”: tượng trưng cho 2 lực
lượng, 2 nhiệm vụ quan trọng: chiến đấu bảo vệ Tổ quốc và lao động
dựng xây đất nước
- Hình ảnh “lộc”: giải thích được nghĩa thực và nghĩa ẩn dụ
+ Nghĩa thực: Cành lá ngụy trang, mầm mạ xanh tươi;
+ Ẩn dụ, biểu tượng: Sinh sôi nảy nở; may mắn tốt lành
- Phân tích được tác dụng của các điệp ngữ, từ láy của nhip thơ nhanh
- Phân tích được cảm nhận, suy ngẫm và cách nhìn sâu sắc, đầy tự hào
về bốn ngàn năm lịch sử của dân tộc qua việc sử dụng:
+ Phép nhân hóa: Đất nước được nhân hóa như người mẹ hiền (hoặc
như con người -con người Việt Nam) tần tảo, vất vả và gian lao trong
suốt chiều dài lịch sử;
+ Phép so sánh Đất nước như vì sao là hình ảnh đẹp diễn tả sâu sắc
niềm tự hào và niềm tin mãnh liệt và sức sống, sự đi lên của đất nước
Kết đoạn hợp lí
0,25
0.25 0,5
0,25 0.5
0,25
Câu 5 - Phương thức biểu đạt: Đều là biểu cảm
- Thể loại:
+ Mùa xuân của tôi: Tùy bút
+ Mùa xuân nho nhỏ: Thơ năm chữ
0.5 0.25 0.25
Phần II
điểm Câu 1 Câu chủ đề: Tri thức đúng là sức mạnh
Câu chuyện về chuyên gia Xten-mét-xơ chữa cỗ máy đóng vai trò làm
luận cứ trong đoạn văn
0.25 0.25
Câu 2 - HS chỉ ra tên gọi, từ ngữ cụ thể, chỉ ra các câu liên kết với nhau của
một phép liên kết cụ thể:
VD:
+ Phép thế qua từ thay thế “Ông” thay thế cho cụm từ chuyên gia
Xten-mét-xơ, liên kết giữa câu 4 với câu 5
+ Phép nối qua từ nối“Nhưng” liên kết giữa câu 6 với câu 7;
(HS có thể chỉ ra phép liên kết khác)
- Lời dẫn trực tiếp:“Tiền vạch một đường thẳng là 1 đôla Tiền tìm ra
chỗ để vạch đúng đường ấy giá: 9 999 đôla”
Dấu hiệu đặt sau dấu hai chấm và trong ngoặc kép
(HS không chỉ ra dấu hiệu không cho điểm; chỉ thiếu 1 trong 2 dấu
hiệu không cho điểm)
0.25
0.25
Câu 3 1 Yêu cầu về kỹ năng
Thí sinh viết đúng hình thức của một đoạn văn nghị luận xã hội; lí lẽ
và dẫn chứng phù hợp, diễn đạt lưu loát, mạch lạc; đoạn văn đảm bảo
đúng dung lượng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
- Nếu thí sinh viết nhiều đoạn văn mà không gạch bỏ hoặc không có
dấu hiệu xác nhận lấy đoạn văn nào vào bài làm thì chỉ chấm đoạn
văn đầu tiên
Trang 4- Nếu thí sinh viết không đảm bảo dung lượng hoặc quá dài thì trừ
0.25 điểm
- Thí sinh không đưa dẫn chứng hoặc dẫn chứng không phù hợp với
vấn đề nghị luận trừ 0.25 điểm.
2 Yêu cầu về kiến thức: Bàn luận về vai trò của tri thức trong cuộc
sống hiện nay Các ý cần có trong đoạn văn:
* Dẫn dắt, nêu vấn đề nghị luận và giải thích:(0.5đ)
- Dẫn dắt nêu vấn đề nghị luận: vai trò của tri thức trong cuộc sống
hiện nay vô cùng quan trọng
- Giải thích: Tri thức là gì?
Tri thức là tất cả những dữ liệu, thông tin, kỹ năng, có được qua trải
nghiệm thực tế hoặc học tập Nó có thể nhìn thấy (tri thức hiện) hoặc
ẩn bên trong (tri thức ẩn) Nó có thể thể hiện qua văn bản, âm thanh,
hình ảnh, được truyền đạt dễ dàng qua hình thức giáo dục Tri thức
cũng có thể ẩn đi như những tri thức được thu lại nhờ sự trải nghiệm
thực tế rất khó truyền đạt, chuyển giao mà phải tự trải nghiệm và tập
luyện.
* Bàn luận:(0.5đ)
- Lý giải vì sao tri thức lại có vai trò quan trọng như vậy Tại sao con
người cần có tri thức Nếu không có tri thức điều gì sẽ diễn ra trong
cuộc sống hiện nay.
+ Về chính trị: Tri thức góp phần quan trọng trong việc xây dựng
những người lãnh đạo có năng lực, tầm nhìn lớn
+ Về kinh tế: Giữ vị trí số một trong phát triển nền kinh tế tri thức, đưa
đất nước sánh vai với cường quốc trên thế giới
+ Đối với xã hội, văn hoá giáo dục, tri thức góp tiếng nói của mình vào
sự ổn định phát triển
- Bản thân chúng ta sẽ nhận được những gì nếu có tri thức và hiểu
được vai trò của nó trong cuộc sống
+Tri thức mang lại cuộc sống đủ đầy, nâng cao chất lượng đời sống và
sống có ích
+Tri thức mang đến những chân trời mới của cuộc sống, con người
khẳng định được bản thân là nhờ có tri thức
+ Tri thức giúp bản thân ngày càng hoàn thiện hơn, biết lựa chọn
những tinh hoa để tiếp nhận, rời xa những xấu xa, ích kỉ, nhỏ nhen tầm
thường trong cuộc sống, biết " gạn đục khơi trong", biết yêu thương
nhiều hơn
→ Tri thức là hành trang thiết yếu mà mỗi người cần có trên đường
đời
* Mở rộng, nâng cao vấn đề:(0.5đ)
- Tri thức không phải chỉ là những kiến thức, những hiểu biết trên sách
vở, không phải chỉ có ở trường học mà chúng ta sẽ phải học tập, tích
lũy ở mọi nơi trong lao động, trong sản xuất,…
- Tri thức không phải chỉ là những bài học lý thuyết mà nó phải được
kiểm chứng vận dụng vào cuộc sống, giải quyết các vấn đề thực tiễn
- Phê phán những cá nhân chưa tích cực tự học, chưa có ý thức tích
lũy, ứng dụng tri thức trong cuộc sống Còn thờ ơ với nó, đặc biệt trong
cuộc sống công nghệ hiện nay
* Đề xuất biện pháp, cách làm hợp lý để con người có tri thức đáp
ứng yêu cầu trong cuộc sống hiện nay (0.5đ)
- Chúng ta là những người trẻ, những hy vọng tương lai của nước nhà,
cần hiểu được tầm quan trọng của tri thức đặc biệt trong thời đại công
nghệ và nền kinh tế tri thức,cố gắng học tập trau dồi, rèn luyện cả đạo
đức, tri thức để phát triển toàn diện
0.5
0.5
0.5
0.5
Trang 5- Có kế hoạch học tập nghiêm túc để có tri thức và vận dụng tri thức trong cuộc sống
- Đem những tri thức có được để cống hiến, giúp ích cho bản thân, gia đình, quê hương, đất nước
- Tích lũy tri thức, vận dụng tri thức trong cuộc sống không quên giữ gìn, phát huy phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam (đức và tài, hồng và chuyên)