Viết đoạn văn ngắn khoảng 200 chữ, trình bày suy nghĩ của mình về ý nghĩa câu văn: “hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó mọc lên cây lúa vàng óng trĩu hạt.. “Đất”: Cách
Trang 1ĐỀ TUYỂN SINH LỚP 10 NĂM 2022 - 2023
MÔN NGỮ VĂN Thời gian: 120 phút (không kể phát đề)
I ĐỌC- HIỂU: (3.0 đ)
Hãy đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Có hai hạt lúa nọ được giữ lại để làm hạt giống cho vụ mùa sau vì cả hai đều là những hạt lúa tốt, đều to, khỏe và chắc mẩy.
Một hôm, người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồng gần đó Hạt thứ nhất nhủ thầm: “Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trong đất Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi lí tưởng để trú ngụ” Thế là nó chọn một góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó Còn hạt lúa thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ đem gieo xuống đất Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới.
Thời gian trôi qua, hạt lúa thứ nhất bị héo khô nơi góc nhà bởi vì nó chẳng nhận được nước và ánh sáng Lúc này chất dinh dưỡng chẳng giúp ích được gì Nó chết dần chết mòn Trong khi đó, hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó mọc lên cây lúa vàng óng trĩu hạt Nó lại mang đến cho đời những hạt lúa mới.
(“Câu chuyện về hạt lúa”- Hạt giống tâm hồn, NXB Giáo Dục, 2004)
1 Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.(0,5đ)
2 Xác định lời dẫn trực tiếp trong văn bản trên? (0,5đ)
3 Chỉ ra phép tu từ và cho biết tác dụng của chúng trong những câu văn sau:
“Còn hạt lúa thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ đem gieo xuống đất Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới”? (1,0đ)
4 Nếu được lựa chọn, anh (chị) đồng tình với cách sống của hạt lúa thứ nhất
hay cách sống của hạt lúa thứ hai? Vì sao? (1,0 đ)
II TẬP LÀM VĂN: (7,0đ)
1 Viết đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ), trình bày suy nghĩ của mình về ý
nghĩa câu văn: “hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó mọc lên cây lúa vàng óng trĩu hạt Nó lại mang đến cho đời những hạt lúa mới”(2đ)
2 Sách giáo khoa Ngữ văn 9, tập 2, trang 122 có viết: “Truyện Những ngôi sao
xa xôi của Lê Minh Khuê đã làm nổi bật tâm hồn trong sáng, mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của những cô gái thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn” Bằng cảm nhận về nhân vật Phương Định trong truyện “Những ngôi sao xa
xôi” của nhà văn Lê Minh Khuê, em hãy làm rõ nhận định trên (5đ)
-
Trang 2Hết-HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN
Câu Nội dung Điểm
I 1 Phương thức biểu đạt chính : Tự sự
2 Xác định lời dẫn trực tiếp: “ Dại gì ta phải theo ông chủ ra đồng Ta
không muốn cả thân mình phải nát tan trong đất Tốt nhất ta hãy giữ lại
tất cả chất dinh dưỡng trong lớp vỏ này và tìm một nơi lý tưởng để trú
ngụ.”
3 Phép tu từ ẩn dụ: “Hạt lúa thứ hai”: Con người sống trên đời
“Đất”: Cách sống không ngại khó khăn, muốn
được cống hiến
Phép tu từ nhân hóa: Nhân hóa hạt lúa có những suy nghĩ, tình cảm
giống như con ng ười
Tác dụng của biện pháp ẩn dụ và nhân hóa: Tạo sự thú vị cho câu
chuyện, từ hình ảnh hạt lúa thể hiện cách sống muốn được cống hiến của
con người
4 Em đồng ý với ý kiến nào? Vì sao?
*Thí sinh có thể đồng ý với suy nghĩ, cách sống của hạt lúa thứ nhất,
hoặc đồng ý với cách sống của hạt lúa thứ hai, hay có thể đưa ra một ý
kiến khác, miễn sao có lý lẽ hợp lí, thuyết phục người đọc vẫn đạt tối đa
điểm số.
- Đồng ý với cách sống của hạt lúa thứ nhất vì: Vì trong cuộc sống, con
người phải sống cho bản thân mình trước, người xưa từng nói: “Người
không vì mình, trời tru đất diệt”, thì quan niệm muốn cho mình được
sung sướng (giữ lại chất dinh dưỡng), an toàn (tìm nơi trú ngụ) thì không
có gì là sai trái cả
- Đồng ý với cách sống của hạt lúa thứ hai vì: Nếu con người sống trong
một vỏ bọc, không có sự va chạm, chưa trải qua những khó khăn, thử
thách thì cuộc sống rất vô vị, nhàm chám Phải có sự từng trải dấn thân
(nát tan trong đất), thì con người mới trưởng thành, mạnh mẽ và học
được nhiều bài học kinh nghiệm, từ đó mới có thể đóng góp cho cuộc
sống
- Ý kiến khác: Vừa đồng ý với quan niệm sống của hạt lúa thứ hai và cả
cách nghĩ của hạt lúa thứ nhất: Con người cần phải học hỏi kinh nghiệm
sống bằng việc dấn thân vào những khó khăn, thử thách nhưng cũng phải
đảm bảo an toàn cho bản thân mình trước
0,5 đ 0,5 đ
0,5 đ
0,5đ 1,0 đ
II.
Câu 1
1 Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ), bày tỏ suy nghĩ về ý nghĩa của câu
văn: “hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từ thân nó mọc lên cây
lúa vàng óng trĩu hạt Nó lại mang đến cho đời những hạt lúa mới”
2,0đ
- Đảm bảo thể thức của đoạn văn (đoạn văn nghị luận, khoảng 200 chữ)
- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Trong cuộc sống, không nên chỉ thu
mình trong vỏ bọc bình yên, mà phải biết vươn ra, chấp nhận thử thách,
chông gai, để đóng góp cho cuộc đời
- Triển khai vấn đề nghị luận bằng việc vận dụng tốt các thao tác lập
0,25đ 0,25đ 1,0đ
Trang 3luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng.
* Gợi ý: Sự hi sinh của hạt lúa (nát tan trong đất), đem đến sự hồi sinh,
mang lại cho đời những hạt lúa mới, từ đó liên tưởng đến sự dấn thân,
chấp nhận gian khổ, thử thách, dám sống và hành động vì mục đích cao
cả, tốt đẹp của con người Đồng thời phê phán lối sống ích kỉ, hẹp, chỉ
biết nghĩ đến quyền lợi của bản thân Sau đó, rút ra bài học nhận thức và
hành động: Sống phải biết chấp nhận, đối mặt với gian lao thử thách để
làm cho mình mạnh mẽ, trưởng thành hơn và đặc biệt phải có sự cống
hiến, đóng góp cho cuộc đời
- Sáng tạo: Học sinh có cách diễn đạt sang tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc,
mới mẻ của bản thân, viết văn trong sang, mạch lạc
- Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo các quy tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp,
ngữ nghĩa tiếng Việt
0,25đ 0,25đ
Câu 2 Phân tích nhân vật Phương Định để làm sang tỏ nhận định: Truyện
Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê đã làm nổi bật tâm hồn trong
sáng, mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ,
hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của những cô gái thanh niên xung
phong trên tuyến đường Trường Sơn
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Mở bài nêu được vấn đề, Thân
bài triển khai được vấn đề, Kết bài kết luận được vấn đề Đảm bảo các
quy tắc về chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt
b Xác định đúng vấn đề nghị luận:
Đánh giá và cảm nhận vẻ đẹp của thế hệ trẻ Việt Nam trong cuộc chiến
tranh chống Mĩ cứu nước bằng hình ảnh nhân vật Phương Định
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm.
Về nội dung:
Mở bài:
+ Giới thiệu về tác giả, tác phẩm; nhân vật Phương Định
+ Trích dẫn nhận định
Thân bài: Phân tích nhân vật Phương Định để làm sáng tỏ nhận định
- Phương Định là cô gái có tâm hồn trẻ trung, trong sáng, luôn lãng
mạn, yêu đời với một tâm hồn đẹp, giàu mơ mộng.
+ Tác giả để nhân vật Phương Định tự giới thiệu về mình bộc lộ sự tự
tin, hồn nhiên, thanh lịch với vẻ đẹp bên ngoài và duyên thầm bên trong
(dẫn chứng)
+ Phân tích vẻ đẹp lãng mạn, yêu đời với tiếng hát, những hiểu biết và cả
sự “bịa” bài hát hồn nhiên, thông minh của Phương Định (dẫn chứng cụ
thể)
+ Người con gái hay ngồi bó gối mơ mộng với tâm hồn tinh tế trước trận
mưa đá bât ngờ và gợi cả về một kí ức
- Phương Định – một cô gái dũng cảm, sống có lí tưởng.
+ Vừa rời ghế nhà trường cô đi vào chiến trường, luôn tự trọng một cách
kiêu hãnh “không bao giờ đi khom” và hình ảnh đẹp nhất trong lòng cô là
hình ảnh những người mặc quân phục, có ngôi sao trên mũ…
+ Sẵn sàng đối mặt với khó khăn, với cái chết để hoàn thành công việc
0,25đ
0,25đ
0,5đ
0,5đ 0,5đ 0,25đ 0,25đ 0,5đ 0,5đ
Trang 4cũng như luôn bình tĩnh khi phá bom nổ chậm, cái chết cũng chỉ là một hình ảnh thoáng qua trong đầu (dẫn chứng)
- Phương Định – cô gái có tình đồng đội, đồng chí sâu nặng: Với tình
huống độc đáo, truyện đã thể hiện tâm trạng đau đớn, lo lắng, quan tâm của cô với đồng chí, đồng đội, đó là vẻ đẹp làm cho Phương Định tỏa sáng trên trang truyện
* Mở rộng, liên hệ:
- So sánh Phương Định với chị Thao và Nho, từ đó rút ra vẻ đẹp chung
của thế hệ trẻ Việt Nam trong chiến tranh và khẳng định rằng đây là truyền thống dũng cảm, kiên cường, đẹp đẽ của dân tộc mà thế hệ trẻ hôm nay cần phải giữ gìn và phát huy
Kết bài: Đánh giá chung về nhận định và khẳng định vẻ đẹp của nhân
vật Phương Định.
Về nghệ thuật: Vẻ đẹp nhân vật Phương Định thể hiện qua cách kể
chuyện ở ngôi thứ nhất (nhân vật chính là người kể chuyện), tạo điều kiện để tác giả miêu tả, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn, cảm xúc và suy nghĩ tâm lí nhân vật
*Lưu ý: Thí sinh kết hợp phân tích nghệ thuật và nội dung.
0,5đ
0,5đ 0,5đ