Một số giải pháp lồng ghép nội dung giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh qua các tiết sinh hoạt lớp của giáo viên chủ nhiệm nhằm phát triển phẩm chất, n
Trang 1NĂNG LỰC HỌC SINH THPT
LĨNH VỰC: CHỦ NHIỆM
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
Số điện thoại: 0977928013 Năm thực hiện : 2020 - 2021
Trang 3MỤC LỤC
Trang
PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 2
PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 4
1 Cơ sở lí luận 4
2 Cơ sở thực tiễn 7
3 Thực trạng 8
4 Một số giải pháp lồng ghép nội dung giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh qua các tiết sinh hoạt lớp của giáo viên chủ nhiệm nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh THPT 12
4.1 Giải pháp thứ nhất: Xây dựng các chủ đề lồng ghép nội dung giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào các tiết sinh hoạt lớp 12
4.1.1 Chủ đề 1: Bác Hồ với lòng yêu nước và quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước 12
4.1.2 Chủ đề 2: Bác Hồ với tinh thần đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế 13
4.1.3 Chủ đề 3: Bác Hồ với tình yêu thương bao la 14
4.1.4 Chủ đề 4: Bác Hồ với đức tính khiêm tốn, giản dị, trung thực 15
4.1.5 Chủ đề 5: Bác Hồ với tinh thần tự chủ, tự học, vượt khó, sáng tạo 15
4.2 Giải pháp thứ hai: Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh sâu rộng trong học sinh thông qua tiết sinh hoạt lớp 17
4.2.1 Ứng dụng công nghệ thông tin để xây dựng các dự án học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 17
4.2.2 Hình thức kể chuyện 19
4.2.3 Hình thức sân khấu hóa 20
4.2.4 Duy trì sổ tay “ Bác Hồ trong trái tim em” 20
4.3 Giải pháp thứ ba: Hướng dẫn học sinh lập kế hoạch trong việc thực hiện nội dung học tập, vận dụng tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 22
4.4 Giải pháp thứ tư: Giới thiệu, sử dụng các gương điển hình tiên tiến về việc học tập, vận dụng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh để các em noi theo 24
Trang 44.5 Giải pháp thứ năm: Sử dụng các hình thức khen thưởng để khuyến khích, động viên học sinh khi các em làm tốt việc học tập và làm theo
gương Bác 27
5 Thực nghiệm sư phạm 27
5.1 Mục đích thực nghiệm 27
5.2 Đối tượng, địa bàn, thời gian thực nghiệm 28
5.2.1 Đối tượng, địa bàn thực nghiệm 28
5.2.2 Thời gian thực nghiệm 28
5.3 Tiến trình thực nghiệm 28
5.4 Giáo án thực nghiệm 29
PHẦN III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 33
TÀI LIỆU THAM KHẢO 34
PHẦN PHỤ LỤC 35
Trang 5PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong bối cảnh mới, tình hình thế giới cũng như Việt Nam có nhiều biếnđộng phức tạp có tác động mạnh mẽ đến mọi vấn đề của xã hội Trong đó có sựchuyển biến mạnh mẽ về tư tưởng, đạo đức, lối sống của toàn xã hội, đặc biệt làcủa cán bộ đảng viên, học sinh, sinh viên Việc định hướng những giá trị văn hoá,đạo đức, tư tưởng cho đội ngũ trí thức, học sinh, sinh viên trong tình hình mới đã
trở nên bức thiết Để làm được điều đó, một trong những giải pháp là phải tăngcường nhận thức cho họ về những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách của vị lãnh
tụ vĩ đại của dân tộc ta - Chủ tịch Hồ Chí Minh
Tư tưởng và đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là sự kết tinh những truyềnthống tốt đẹp của dân tộc ta và tinh hoa văn hoá của nhân loại, là tài sản tinh thần vôgiá của Đảng và nhân dân ta Bác là tấm gương sáng để mọi người Việt Nam học tập
và noi theo Người là ánh sáng soi đường cho nhiều thế hệ người Việt Nam hômnay và mai sau Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh là cách để mỗi người tự hoàn thiện bản thân Chính vì vậy Đảng ta đã có chủtrương đẩy mạnh tuyên truyền, học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức của Bác Đặcbiệt, từ khi có Chỉ thị 05 CT/TW ngày 15- 5- 2016, của Bộ Chính Trị về việc tiếptục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ CHí Minh thìviệc học tập và làm theo Bác đã trở thành việc làm thường xuyên, tự giác trongmọi hoạt động của của các ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị Nhiều cán bộ, đảngviên và quần chúng nhân dân đã gương mẫu trong thực hiện việc học tập và làmtheo Bác, qua đó góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã
hội, quốc phòng- an ninh Theo đó, để việc học tập và làm theo Bác đạt hiệu quảsâu rộng trong học sinh và các nhà trường, Bộ Giáo dục đã triển khai bộ tài liệu
Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh Trên cơ sở các
văn bản chỉ đạo của ngành, các nhà trường căn cứ vào nhiệm vụ hàng năm và điềukiện thực tế của đơn vị để đưa các giá trị về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh vào trường học, thông qua đó giáo dục đạo đức, lý tưởng cách mạng cho họcsinh Tuy nhiên, việc đưa nội dung về tư tưởng của Bác vào trong trường phổthông với tư cách là một môn học độc lập là rất khó vì khung chương trình chưa
có Do đó, thực hiện giáo dục lồng ghép tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh cho học sinh trong tiết sinh hoạt lớp là một việc làm có ý nghĩa, phù hợp vớiyêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông mới Chương trình giáo dục phổthông mới chú trọng hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực của học sinh đểtạo nên những công dân toàn cầu Và để góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục đó,giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò quan trọng Giáo viên chủ nhiệm lớp thông quacác tiết sinh hoạt chủ nhiệm trên lớp sẽ định hướng và hình thành ở học sinh nhữnggiá trị sống, kỹ năng sống cần thiết, nhất là thông qua việc giáo dục học sinh họctập và làm theo Bác
Qua tìm hiểu thực tế, chúng tôi nhận thấy rằng nhiều học sinh chỉ biết Bác
Hồ tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc và lãnh đạo nhân dân đánh thắng thực
Trang 6dân Pháp và đế quốc Mĩ giải phóng đất nước, Bác có tình yêu thương bao la vớinhân dân, với bộ đội, với các cháu thiếu niên, nhi đồng qua các bài thơ, bài hát
và một số ít câu chuyện trong môn Ngữ văn, môn Giaos dục công dân, môn Lịchsử, Các tiết sinh hoạt lớp của giáo viên chủ nhiệm nhìn chung còn chưa thực sựhướng đến lồng ghép các chủ đề giáo dục, đặc biệt lồng ghép nội dung giáo dục tưtưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh chưa được chú trọng Bởi thế, tư tưởngquý báu của Người, lòng yêu nước của Người, tình thương của Người, phẩm chấtđạo đức cao cả của Người, phong cách khoa học mà gần gũi, giản dị, cụ thể củaNgười được thể hiện cụ thể như thế nào trong cuộc sống, trong sự nghiệp hoạtđộng cách mạng thì học sinh còn chưa nắm được một cách đầy đủ, đặc biệt các emchưa biết làm thế nào để học tập Người cho tốt, làm theo Người như thế nào chohiệu quả
Để góp phần chấn chỉnh đạo đức, hạn chế những hành vi tiêu cực ở học sinh,hướng học sinh có nếp sống giản dị, trong sáng, cao đẹp, từ đó, các em có suy nghĩ
hành động đúng đắn, có quan niệm sống nhân văn Trên cơ sở đó, giúp các emđược bồi dưỡng những phẩm chất yêu nước, nhân ái, trung thực, trách nhiệm,chăm chỉ và góp phần hình thành các năng lực cho học sinh như tự học, tự chủ,giải quyết vấn đề và sáng tạo, hình thành nên những con người Việt Nam mới đểphụng sự Tổ quốc Từ những lí do đó,chúng tôi quyết định lựa chọn đề tài: Một số
biện pháp lồng ghép nội dung giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh qua các tiết sinh hoạt lớp của giáo viên chủ nhiệm nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh THPT.
Trang 7PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
để mỗi người tự hoàn thiện bản thân Đối với mỗi đoàn viên, thanh niên đặc biệt làhọc sinh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là nhiệm
vụ rất quan trọng và thường xuyên, qua đó để giáo dục, rèn luyện mình
Hệ thống tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vô cùng phong phú
và có ý nghĩa lớn lao đối với toàn Đảng, toàn dân ta Về tư tưởng Hồ Chí Minh,Tổng Bí thư - Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã viết: “Tư tưởng Hồ Chí Minh
là một hệ thống các quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản củacách mạng Việt Nam, kết quả của những năm bôn ba, lăn lộn trong hoạt động thựctiễn, nghiên cứu, học tập, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-ninvào điều kiện cụ thể của Việt Nam, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốtđẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Ðó là tư tưởng về giải phóngdân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền vớichủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnhcủa nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xâydựng Nhà nước thật sự của dân, do dân và vì dân; về chiến tranh nhân dân, quốcphòng toàn dân, an ninh nhân dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về pháttriển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần củanhân dân; về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; về chăm
lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, về xây dựng Ðảng trong sạch, vữngmạnh; cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trungthành của nhân dân”
Sinh thời Hồ Chí Minh rất coi trọng đạo đức của con người Người từng nói:
“Có tài mà không có đức là người vô dụng” Nói đến tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh là nói đến con người suốt cả đời phấn đấu hy sinh, tất cả vì dân, vì nước,
vì hạnh phúc con người Người là biểu tượng cho ý chí và nghị lực tinh thần to lớn,vượt qua mọi thử thách, khó khăn để đạt được mục đích, là biểu tượng cho tình yêuthương, quý trọng, phục vụ nhân dân Người còn là biểu tượng cho sự cần, kiệm,liêm, chính, chí công vô tư, đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và hết sứckhiêm tốn Với Người lời nói phải đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức Xâydựng đạo đức phải đi đôi với chống Mỗi người phải luôn có ý thức đấu tranh,phòng ngừa, ngăn chặn tiêu cực, lạc hậu, phải tu dưỡng đạo đức suốt đời
Trang 8Phong cách Hồ Chí Minh được thể hiện trong mọi lĩnh vực hoạt động củaNgười tạo thành một chỉnh thể nhất quán, có giá trị khoa học, bao gồm một số nộidung chính là : phong cách tư duy, phong cách làm việc, phong cách diễn đạt,phong cách ứng xử và phong cách sống Trước hết đó là phong cách tư duy khoahọc, cách mạng và hiện đại; tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo; tư duy hài hòa, uyểnchuyển, có lý có tình Về phong cách làm việc, đó là làm việc một cách khoa học
và đổi mới, không cố chấp, bảo thủ Người nói : “Tư tưởng bảo thủ như là sợi dâycột chân, cột tay người ta… Muốn tiến bộ thì phải có tinh thần mạnh dạn, dámnghĩ dám làm” Về phong cách ứng xử Người luôn khiêm tốn, nhã nhặn, lịch thiệp,chân tình, nồng hậu, tự nhiên, linh hoạt, chủ động và biến hóa, vui vẻ, hòa nhã, xóanhòa mọi khoảng cách Về phong cách sống Người luôn đề cao lối sống cần kiệmliêm chính; sống hài hòa nhuần nhuyễn giữa văn hóa Đông - Tây, tôn trọng quyluật tự nhiên, gắn bó với thiên nhiên Về phong cách diễn đạt, Hồ Chí Minh luôn
đề cao cách nói, cách viết giản dị, cụ thể, thiết thực, diễn đạt ngắn gọn, cô đọng,hàm súc, trong sáng, sinh động, gần gũi với cách nghĩ của quần chúng, gắn vớinhững hình ảnh, sự ví von, so sánh cụ thể Có thể thấy rằng, phong cách diễn đạtcủa người luôn luôn biến hóa, nhất quán mà đa dạng
Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá củadân tộc Việt Nam “Những giá trị tinh thần đó đã, đang và sẽ mãi mãi là chân lísáng ngời, góp phần vào sự kiến tạo và phát triển của nhân loại” (Nguyễn PhúTrọng) Mỗi thế hệ người dân Việt Nam khi nghĩ về Người đều dành tất cả niềmtin, sự kính trọng và lòng biết ơn vô bờ bến Người là một tấm gương sáng về tưtưởng, đạo đức, lối sống để mỗi chúng ta học tập Học tập và làm theo tấm gươngđạo đức của Người là cách để mỗi người tự hoàn thiện bản thân, giúp mỗi ngườiphát triển cả về phẩm chất và năng lực cần thiết để đáp ứng các yêu cầu của xã hội
và thời đại
Nhận thức được vai trò, vị trí, ý nghĩa to lớn của tư tưởng, đạo đức, phongcách Hồ Chí Minh đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển của đất nước, đối vớitoàn Đảng, toàn dân ta nên Đảng ta đã thường xuyên quán triệt, chỉ đạo việc họctập và làm theo Bác một cách sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân Đặc biệt, Chỉ thị05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị đã yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng,chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội các cấp phải “Tổ chức học tập, quán triệt vàtuyên truyền sâu rộng, thường xuyên, liên tục và có hệ thống bằng nhiều hình thứcphong phú, sinh động các nội dung chủ yếu về tư tưởng, đạo đức, phong cách HồChí Minh trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân” Quán triệt và thực hiện Chỉ thị
số 05-CT/TW, ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo
tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, trong đó, việc tổ chức giáo dục, họctập cho thế hệ trẻ hết sức được coi trọng Đối với các trường phổ thông, việc đưanội dung tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào dạy học một cách cóhiệu quả là hết sức cần thiết nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đạo đức, lối sốngcho học sinh, nhất là khi chúng ta đang thực hiện đổi mới căn bản giáo dục và đàotạo theo Nghị quyết 29 của Ban Chấp hành Trung ương về đổi mới căn bản toàn
Trang 9diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu của đất nước và thời đại.
Quán triệt tinh thần Nghị quyết 29, Bộ GD & ĐT đã ban hành Chương trìnhgiáo dục phổ thông tổng thể với mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người ViệtNam phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc Mục tiêu chung của chương trình được cụ thể hóa theo mục tiêu của từngcấp học, bậc học Mục tiêu của “ Chương trình giáo dục trung học phổ thông giúphọc sinh tiếp tục phát triển những phẩm chất, năng lực cần thiết đối với người laođộng, ý thức và nhân cách công dân; khả năng tự học và ý thức học tập suốt đời;
khả năng lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực và sở thích, điều kiện vàhoàn cảnh của bản thân để tiếp tục học lên, học nghề hoặc tham gia vào cuộc sốnglao động; khả năng thích ứng với những đổi thay trong bối cảnh toàn cầu hóa vàcách mạng công nghiệp mới” Chương trình giáo dục phổ thông mới đưa ra yêucầu cần đạt về 5 phẩm chất và 10 năng lực của học sinh phổ thông Theo đó,chương trình giáo dục phổ thông hình thành và phát triển cho học sinh 5 phẩm chấtchủ yếu là yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm Chương trìnhcũng hình thành và phát triển cho học sinh những năng lực cốt lõi gồm những nănglực chung và năng lực chuyên biệt Những năng lực chung, được tất cả các mônhọc và hoạt động giáo dục góp phần hình thành, phát triển: năng lực tự chủ và tựhọc, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo Nhữngnăng lực chuyên biệt, được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số mônhọc và hoạt động giáo dục nhất định: năng lực ngôn ngữ, tính toán, tìm hiểu tự
nhiên và xã hội, công nghệ, tin học, thẩm mỹ, thể chất Bên cạnh việc hình thành,
phát triển các năng lực cốt lõi, chương trình GDPT còn góp phần phát hiện, bồidưỡng năng lực đặc biệt (năng khiếu) của học sinh
Để giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp và tiếtsinh hoạt lớp đóng vai trò quan trọng Theo Điều lệ của Trường THPT, giáo viênchủ nhiệm có vai trò là người “Xây dựng kế hoạch các hoạt động giáo dục thể hiện
rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặcđiểm học sinh, với hoàn cảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cảlớp và của từng học sinh; Thực hiện các hoạt động giáo dục theo kế hoạch đã xâydựng; Phối hợp chặt chẽ với gia đình học sinh, với các giáo viên bộ môn, Đoànthanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, các tổchức xã hội có liên quan trong việc hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện, hướngnghiệp của học sinh lớp mình chủ nhiệm và góp phần huy động các nguồn lực trongcộng đồng phát triển nhà trường” Trong quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh,giáo viên chủ nhiệm lớp là người quản lí lớp học, điều hành, giám sát, kiểm tra, đưa
ra các kế hoạch của một tập thể, cố vấn đắc lực cho học sinh trong lớp; giữ vai tròchủ đạo trong việc phối hợp với các lực lượng giáo dục Từ đó góp phần rất lớntrong việc giáo dục tư tưởng, đạo đức cho học sinh, hình thành ở học sinh nhữngphẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội, thời đại
2 Cơ sở thực tiễn
Trang 10Sau gần 10 năm thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện, nền giáo dục nước
ta đang ngày càng có nhiều chuyển biến tích cực và có nhiều thành tựu đáng khích
lệ Tuy nhiên, thực tiễn đã cho chúng ta thấy nền giáo dục nước ta còn nhiều vấn
đề cần phải bàn bạc và xem xét kỹ Khi đánh giá những mặt hạn chế của Giáo dục
và Đào tạo sau 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảngkhóa XII, quyết nghị của Đại hội XIII đã khẳng định: “ Giáo dục và đào tạo, khoahọc và công nghệ chưa trở thành động lực then chốt thúc đẩy phát triển kinh tế - xã
hội Lĩnh vực văn hóa, xã hội chưa có nhiều đột phá, hiệu quả chưa cao ”
Trên địa bàn tỉnh Nghệ An, nhìn chung trong những năm gần đây, ngoàiviệc nền giáo dục tỉnh nhà có nhiều chuyển biến tích cực, phát triển về quy mô,chất lượng như Báo cáo tổng kết năm học 2019 - 2020 và phương hướng nhiệm vụnăm học 2020 - 2021 của Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An đã nêu bật thành tích: “Tiếp tục duy trì, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, với vị trí tốp đầu toànquốc về kết quả học sinh giỏi quốc gia, khu vực, quốc tế ”, thì giáo dục Nghệ Anvẫn còn nhiều hạn chế ” tình trạng bạo lực học đường ngày càng gia tăng về số
vụ, tính chất, mức độ (6 tháng đầu năm xảy ra 18 vụ) , Điển hình như vụ việc họcsinh hành hung bạn và quay video clip đăng tải lên mạng xã hội tại trường THCSDiễn Kim, Diễn Châu; vụ việc học sinh sử dụng dao bấm gây thương tích xảy ratại trường Tiểu học Cửa Nam 1 - TP Vinh; vụ hiếp dâm bé gái 8 tuổi của học sinh
trường THCS Nghi Phong, Nghi Lộc ” (Theo bài viết tham luận tại Hội thảo về
“Xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng chống bạo lực học đường trên địa bàn tỉnh Nghệ An, thực trạng và giải pháp do UBND Tỉnh Nghệ An tổ chức, tháng 9-2019 của Công an Tỉnh Nghệ An) Mặt khác, có một bộ
phận học sinh có biểu hiện sống không có lí tưởng, sa đà vào các tệ nạn xã hội như
cờ bạc, hút chích ma túy, xâm hại tình dục, nghiện lướt web, facebook, zalo,nghiện Game… có xu hướng ngày càng phức tạp và trở thành những vấn đề nhứcnhối được cả xã hội quan tâm
Để góp phần khắc phục những hạn chế trên, chúng ta phải đẩy mạnh học tập
và làm theo Bác Để việc học tập và làm theo Bác đạt hiệu quả cao, ngoài việc córất nhiều công trình, tài liệu nghiên cứu và đề xuất các giải pháp thì trong thực tiễnđã có rất nhiều cách làm hay và thiết thực, hiệu quả
Đối với công tác chủ nhiệm trong các trường phổ thông, tiết sinh hoạt lồngghép nội dung giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh đã bắt đầu được chú ý Bộ Giáo dục và Đào tạo đã biên soạn Bộ sách “Bác
Hồ và những bài học về đạo đức lối sống” một cách công phu, khoa học, được phổbiến rộng rãi đến các đối tượng học sinh từ tiểu học đến THPT Bộ sách đã tuyểnchọn những câu chuyện tiêu biểu, gần gũi, thiết thực, phù hợp với từng đối tượnghọc sinh cùng với hệ thống câu hỏi, bài tập khoa học nhằm giáo dục học sinh họctập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, từ đó góp phần hìnhthành các phẩm chất và năng lực của các em đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội
và thời đại Cùng với việc chỉ đạo sát sao của Bộ và Sở, các trường học đã thực
Trang 11hiện nội dung lồng ghép giáo dục học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh cho học sinh qua nhiều hình thức, cách làm khác nhau, trong đó có việcthông qua các tiết sinh hoạt lớp Tuy nhiên, để việc lồng ghép nội dung giáo dục tưtưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong tiết sinh hoạt đạt hiệu quả thì chưa
có công trình nào nghiên cứu cụ thể về cách thức, phương pháp,
Trong thực tế, tiết sinh hoạt lớp trong trường phổ thông từ trước đến naythường là tiết để giáo viên chủ nhiệm điều hành các hoạt động của lớp vào cuốituần Giáo viên chủ nhiệm như một vị quan tòa đầy quyền lực Tiết sinh hoạt cuốituần là thời gian chủ yếu để giáo viên hỏi tội, luận tội và xét xử học sinh, vì thếthường rất căng thẳng, nặng nề Tâm lí học sinh, đặc biệt là những học sinh viphạm nội quy của lớp thường lo lắng, sợ hãi Giáo viên chủ nhiệm căng thẳng vìhọc sinh vi phạm, vì thành tích của lớp “tụt hạng” Cả giáo viên và học sinh đềucảm thấy mệt mỏi, áp lực Cùng với những tiết sinh hoạt “ căng thẳng” như vậy thìviệc giáo dục lồng ghép nội dung giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh chỉ còn mang tính đối phó, hình thức, chưa thực sự được giáo viên chủnhiệm quan tâm và đương nhiên sẽ dẫn đến hiệu quả không cao Tuy nhiên, hiệnnay, với tinh thần của một nền giáo dục mới, một triết lý giáo dục hiện đại, các emhọc sinh lứa tuổi THPT phải được giáo dục, rèn luyện cơ bản các phẩm chất, kỹnăng đủ sức đáp ứng yêu cầu của cuộc sống thời công nghệ 4.0 Do đó, hơn lúcnào hết, việc giáo dục cho các em về tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ ChíMinh để các em học tập làm theo Bác đã là điều rất cần thiết
3 Thực trạng
Khi đánh giá việc tuyên truyền tư tưởng của Hồ Chí Minh, Chỉ thị CT/TW, ngày 27- 3- 2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng khoá IX đã khẳngđịnh “ Từ sau Đại hội VII của Đảng đến nay, công tác nghiên cứu tư tưởng Hồ ChíMinh đã đạt được những kết quả quan trọng; hoạt động tuyên truyền, giáo dục tưtưởng Hồ Chí Minh có nhiều cố gắng, nhờ đó đã góp phần động viên các tầng lớpnhân dân sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại Tuy vậy,việc tuyên truyền, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh còn một số hạn chế, yếu kém
23-Nội dung giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh chưa thống nhất và chưa đạt được chiềusâu tư tưởng, lý luận Chậm đưa tư tưởng Hồ Chí Minh thành môn học trong cáctrường đại học, cao đẳng, các trường trung học chuyên nghiệp, dạy nghề và chưa
có chương trình thích hợp trong các bậc phổ thông Nội dung, hình thức, phươngpháp tuyên truyền tư tưởng Hồ Chí Minh thiếu sinh động; chưa giúp cán bộ, đảngviên gắn việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh với giải quyết những vấn đề thực tiễn;
chưa tạo được phong trào học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh sâu rộngtrong Đảng và trong nhân dân” Đặc biệt đối với trường học, Chỉ thị cũng nêu rõ
“Cần sớm tổ chức biên soạn giáo trình và sách giáo khoa thống nhất về tư tưởng
Hồ Chí Minh phù hợp với từng cấp học, bậc học, thực hiện chế độ thi cử nghiêmtúc; chuẩn bị kỹ đội ngũ giáo viên, giảng viên, báo cáo viên về tư tưởng Hồ ChíMinh; bảo đảm cơ sở vật chất, kỹ thuật, sách báo, tài liệu, phim ảnh, tổ chức sinh
Trang 12hoạt ngoại khoá, tham quan bảo tàng, di tích lịch sử cách mạng, tiếp xúc nhânchứng lịch sử , phục vụ cho việc dạy và học tư tưởng Hồ Chí Minh; tìm nhiềuhình thức khuyến khích, động viên, nâng cao chất lượng dạy và học tư tưởng HồChí Minh trong các trường học”
Thực hiện Chỉ thị 23- CT/TW, ngày 27- 3- 2003 của Ban Bí thư Trung ươngĐảng khoá IX, toàn Đảng, toàn dân ta đã tổ chức đợt học tập tư tưởng Hồ ChíMinh để quán triệt, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng của Người trong côngcuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đợt học tập đã thu được nhiều kết quảtốt Trên cơ sở những kinh nghiệm thu được qua đợt làm điểm ở một số cơ quanTrung ương và địa phương, trước yêu cầu tăng cường công tác tư tưởng trong tìnhhình mới, ngày 07/11/2006, Bộ Chính trị quyết định tổ chức cuộc vận động "Họctập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" trong toàn Đảng, toàn dân từngày kỷ niệm 77 năm thành lập Đảng (03-02-2007) tới hết nhiệm kỳ Đại hội X củaĐảng Sau hơn 4 năm thực hiện cuộc vận động, ngày 14 tháng 5 năm 2011 BộChính trị tiếp tục ban hành CT 03 - CT/TW nhằm tiếp tục đẩy mạnh việc học tập
và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Chỉ thị nhấn mạnh “Tạo sự thốngnhất cao về nhận thức trong Đảng và xã hội về ý nghĩa, tầm quan trọng của việchọc tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, coi đây là công việc thườngxuyên hằng ngày, là trách nhiệm cụ thể thiết thân của mọi cán bộ, đảng viên vànhân dân đưa nội dung học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vàosinh hoạt hằng tháng của các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể, vào chươngtrình giảng dạy của các nhà trường”
Sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 03-CT/TW của Bộ Chính trị khóa XI về
"Tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" đã đạtđược kết quả bước đầu Tuy nhiên, còn có những hạn chế đó là “ chưa trở thànhviệc làm thường xuyên, chưa thành ý thức tự giác của không ít tổ chức đảng, cơquan, địa phương, đơn vị và một bộ phận cán bộ, đảng viên” Vì vậy, Bộ Chính trịtiếp tục ra chỉ thị 05-CT/TW ngày 15/5/2016, trong đó nêu rõ “ Toàn Đảng, toàndân, toàn quân tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh; tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành độngtrong Đảng, hệ thống chính trị và nhân dân, đưa việc học tập và làm theo tư tưởng,đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thành công việc tự giác, thường xuyên của cấp
ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tổ chức chính trị xã hội các cấp, của từng địa phương, cơ quan, đơn vị ” Chỉ thị cũng khẳng định
-“Đối với học sinh phổ thông, dạy nghề, trung học chuyên nghiệp, học tập về đạođức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với giáo dục công dân, đạo đức nghề nghiệp ”
Chỉ thị 05- CT/TW không giới hạn thời gian thực hiện, như trong Chỉ thị CT/TW và Chỉ thị 03- CT/TW đều xác định việc thực hiện chỉ thị để góp phầnthực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc nhiệm kỳ khóa X và khóa
06-XI Lần này, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị 05/ CT - TW, rộng hơn về nội hàm, caohơn về yêu cầu và lâu dài hơn về thời gian Đều này càng khẳng định tầm quantrọng của việc học tập và làm theo Bác là ngày càng cần thiết hơn bao giờ hết
Trang 13Từ khi có chỉ thị 03/CT - BCT năm 2003 của Bộ Chính trị cho đến nay, toànĐảng, toàn quân và toàn dân ta đã và đang học tập tấm gương Bác một cách cóhiệu quả và ngày càng rộng rãi Việc học tập và làm theo Bác trở thành việc làmthường xuyên, tự giác trong mọi hoạt động của của các ngành, địa phương, cơquan, đơn vị Nhiều cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân đã gương mẫutrong thực hiện việc học tập và làm theo Bác, qua đó góp phần thực hiện thắng lợicác nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng- an ninh Đối với ngành giáodục nội dung học tập và làm theo tấm gương tư tưởng, đạo đức, phong cách HồChí Minh luôn được Bộ và các nhà trường chú trọng Bộ giáo dục và các Sở cũngđã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thực hiện nội dung này một cáchđẩy đủ và cụ thể Sở Giáo dục và đào tạo Nghệ An đã có nhiều văn bản chỉ đạotrên cơ sở đó nhà trường xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện cho từng tổchức, bộ môn, cá nhân triển khai đưa vào kế hoạch dạy học và giáo dục trongnhiều năm qua ở tất cả các bộ môn, các hoạt động ngoại khóa và đặc biệt trongtiết sinh hoạt lớp của giáo viên chủ nhiệm Trong công văn số 1602 /SGD&ĐT-GDTrH, về việc hướng dẫn nhiệm vụ năm học 2019 - 2020 của Sở GD & ĐTNghệ An đã chỉ rõ: “ Tăng cường thực hiện lồng ghép, tích hợp giáo dục đạođức, lối sống; học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh;
phổ biến, giáo dục pháp luật; chú trọng tuyên truyền, giáo dục chủ quyền quốcgia về biên giới, biển đảo ”
Hiện nay, nhìn chung các nhà trường bằng nhiều hình thức khác nhau đều đã
có sự triển khai và tổ chức thực hiện Hàng năm, thông qua các tổ chức, tất cả cán
bộ, Đảng viên, giáo viên, nhân viên và học sinh đều phải xây dựng kế hoạch, đăng
ký nội dung học tập làm theo Bác một cách thiết thực cụ thể phù hợp với tính chấtcông việc được giao Đặc biệt, từ năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho triển khai
bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học về đạo đức lối sống dành cho học sinh” và
Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cũng đã có công văn số 1567/SGD&ĐT- CTTT,
ngày 17/8/2018 về việc triển khai bộ tài liệu “Bác Hồ và những bài học về đạo
đức lối sống dành cho học sinh”; Công văn số 768/ SGD&ĐT- CTTT ngày
30/03/2019 về việc đôn đốc thực hiện và báo cáo tình hình sử dụng bộ tài liệu
“Bác Hồ và những bài học về đạo đức lối sống dành cho học sinh” học tập trong
nhà trường Các cơ sở giáo dục phổ thông đã triển khai nội dung của bộ tài liệu.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện vẫn còn nhiều vướng mắc và hạn chế như sựvào cuộc không đồng đều giữa các trường, một số trường chưa nhận thức đầy đủ
về việc cần phải triển khai học tập và làm theo Bác cho tất cả cán bộ, giáo viên,học sinh Một số trường cũng có hiện tượng giao việc này như là một sự “khoántrắng” cho giáo viên chủ nhiệm hoặc cho Đoàn thanh niên, chứ chưa có những
hướng dẫn, có kế hoạch triển khai cụ thể Chính vì vậy, trên thực tế việc lồng ghép
nội dung giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minhqua các tiết sinh hoạt lớp của giáo viên chủ nhiệm nhằm phát triển phẩm chất, nănglực học sinh THPT mặc dù cũng đã có một số trường, một số giáo viên thực hiện,nhưng điều đó vẫn diễn ra rời rạc, thiếu tính hệ thống, thiếu đồng bộ
Trang 14Trong quá trình làm công tác chủ nhiệm lớp, chúng tôi nhận thấy việc triểnkhai lồng ghép nội dung này để giáo dục học sinh, trên cơ sở đó hình thành cácphẩm chất năng lực cho các em theo định hướng Chương trình GDPT mới là rấthữu ích Trong quá trình thực hiện, chúng tôi đã gặp những thuận lợi cơ bản vàmột số khó khăn như sau:
- Thuận lợiThứ nhất, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh là một chủ trương lớn của Đảng Được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo quyếtliệt từ trên xuống, đặc biệt là của Bộ giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An và
có sự đồng thuận thống nhất cao trong quần chúng nhân dân
Thứ hai, từ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, của các cấp chính quyền Chi bộ
và Ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm để tổ chức thực hiện và đã có kế hoạchthực hiện Trên cơ sở đó, nhà trường triển khai các biện pháp hỗ trợ để giáo viênchủ nhiệm có thể tổ chức thực hiện tốt nội dung này như nhà trường xây dựng tủsách “Đạo đức, tư tưởng Hồ Chí Minh” với khá đầy đủ các tên sách nói về Bác đểcho giáo viên và học sinh tham khảo.Thành lập bộ phận giúp việc và hỗ trợ giáoviên chủ nhiệm trong công tác sưu tầm tài liệu, tổ chức hoạt động giáo dục
Thứ ba, Bác Hồ là vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc, là hình tượng đẹp trongtâm thức và tình cảm của tất cả người dân Việt Nam nói chung, của các em họcsinh nói riêng Vì vậy nói về Bác, đọc về Bác, tìm hiểu về Bác, học Bác luôn làđiều hấp dẫn, cuốn hút các em Mặt khác, phần lớn học sinh của trường đều cóhiểu biết cơ bản về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh qua cuộc sốnghàng ngày cũng như thông qua học tập các môn học khác như môn giáo dục côngdân, môn lịch sử, môn Văn, hoặc qua các giờ sinh hoạt Đoàn, các hoạt động ngoạikhóa, qua thông tin đại chúng
Thứ tư, tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác là một kho tàng giá trị không
gì sánh được Việc tìm hiểu, học tập, làm theo Bác cho phép chúng ta có thể hướngđến những sự hiểu biết về những tư tưởng lớn lao có giá trị thời đại, có tính lý luậncao siêu và cũng cho phép mỗi con người chúng ta tự thấy mình trong đó, tư soimình để rèn luyện, cố gắng Nhà thơ Tố Hữu đã viết “ Yêu Bác lòng ta trong sánghơn” Học Bác là để chúng ta vươn tới “Chân, Thiện, Mỹ”, điều đó phù hợp vớinhu cầu cá nhân và cũng là mục tiêu vươn tới của nhân loại Hơn nữa, học Báckhông phải là luôn quá khó với những việc làm cao siêu, lớn lao, mà học Bácchúng ta có thể học bằng việc làm rất nhỏ nhặt hàng ngày, từ những việc làm rất cụthể, ai cũng có thể học được, lúc nào cũng có thể học được và đã học thì sẽ cóthành công
- Khó khănThứ nhất, nhận thức một số nơi, một số phụ huynh, học sinh, kể cả một sốcán bộ, đảng viên chưa thực sự đầy đủ, đồng đều về chủ trương học tập và làm
Trang 15theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Thứ hai, sự hiểu biết của các em học sinh về cuộc đời, hoạt động, tư tưởng,phong cách của Người chưa sâu sắc, còn đơn giản, cảm tính Thậm chí một số họcsinh do nhiều tác động tiêu cực của xã hội, của môi trường sống, các em còn thờ ơ,thiếu quan tâm, sống thiếu mục đích, chưa có mục đích, lý tưởng cách mạng
Thứ ba, về phía giáo viên, nhất là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm tuy rất tâmhuyết và tích cực nhưng còn lúng túng về nội dung và phương pháp trong việc lồngghép giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào các hoạt động giáodục nói chung và vào các giờ sinh hoạt chủ nhiệm nói riêng Bởi vì trước hết, dùsao đây cũng là một nội dung mới và không phải thuộc kiến thức chuyên ngành màcác Thầy cô được đào tạo Hơn nữa, tài liệu hướng dẫn dù đã được Bộ, Sở chútrọng, nhưng vẫn chưa nhiều, còn mang tính khái quát, chưa cụ thể và chưa sát vớitình hình thực tế của nhà trường và vùng miền Phần lớn giáo viên tự mày mò, thửnghiệm nên một số tiết sinh hoạt ít gây hứng thú cho học sinh và hiệu quả giáo dụcmang lại chưa đạt mục đích như mong muốn
Thứ tư, dù đã có nhưng các điều kiện về thời gian, về cơ sở vật chất, kinhphí hỗ trợ chưa đủ đáp ứng tốt nhất cho các hoạt động của giáo viên chủ nhiệmtheo định hướng tổ chức làm việc mới Cơ bản, các tiết sinh hoạt phải trừ một phầnthời gian để triển khai các công việc hành chính và chủ yếu được bố trí tại khônggian của lớp học hàng ngày, nên thiếu thời gian và không gian để áp dụng các hìnhthức như sân khấu hóa, thiếu cơ sở vật chất nếu muốn sử dụng công nghệ thông tintrong tổ chức tiết sinh hoạt
Trên cơ sở thực trạng, những khó khăn và thuận lợi đã đề cập ở trên, từnhững kinh nghiệm thực tiễn làm công tác chủ nhiệm, chúng tôi mạnh dạn đề xuấtmột số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp nhìn từ góc độtriển khai lồng ghép nội dung giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh qua các tiết sinh hoạt lớp
4 Một số giải pháp lồng ghép nội dung giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh qua các tiết sinh hoạt lớp của giáo viên chủ nhiệm nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh THPT
4.1 Giải pháp thứ nhất: Xây dựng các chủ đề lồng ghép nội dung giáo dục học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào các tiết sinh hoạt lớp
4.1.1 Chủ đề 1: Bác Hồ với lòng yêu nước và quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước
Sinh thời Hồ Chí Minh từng viết: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn
tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự
do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành" Và Người tự
khẳng định “ Tôi hiến cả đời tôi cho dân tộc tôi ” Với lòng yêu nước nồng nàn,cháy bỏng Người đã quyết chí ra đi tìm đường cứu nước 30 năm bôn ba khắp nămchâu bốn bể, Người sẵn sàng làm mọi thứ nghề lao động chân tay như nấu bếp, làm
Trang 16vườn, vẽ thuê, quét tuyết… để sống cuộc đời của người lao động, hoà mình vàophong trào cách mạng của giai cấp công nhân ở các nước tư bản chủ nghĩa, của các
dân tộc bị áp bức bóc lột ở thuộc địa, để từ đó tìm con đường cứu nước "Ðộc lập,
tự do, hạnh phúc" cho nhân dân, đất nước là lý tưởng chiến đấu, là lẽ sống cao đẹp
mà suốt đời Người theo đuổi
Hồ Chí Minh là một biểu tượng cao đẹp cho lòng yêu nước, ý chí đấu tranhgiải phóng đất nước Người đã hi sinh, dâng hiến trọn vẹn cả cuộc đời mình cho đấtnước, nhân dân Vì vậy giáo dục học sinh về lòng yêu nước của Người là một việccần thiết để từ đó góp phần bồi đắp tâm hồn, nuôi dưỡng tình yêu đất nước của thế
hệ trẻ Việc giáo dục tình yêu nước của Bác phải là một việc làm thường xuyên và
là trách nhiệm của mỗi người Trong tiết sinh hoạt lớp, giáo viên chủ nhiệm khơigợi và hình thành ở học sinh tình yêu đất nước thông qua những câu chuyện kể,những hình ảnh, vần thơ, về Bác
4.1.2 Chủ đề 2: Bác Hồ với tinh thần đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế
“Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết - Thành công, thành công, đại thànhcông” Đoàn kết dân tộc, đoàn kết giai cấp, đoàn kết quốc tế là điều Hồ Chí Minhluôn hướng đến Đoàn kết đem lại sức mạnh vật chất và tinh thần to lớn giúp dântộc ta đánh thắng mọi kẻ thù xâm lược Bởi “Lịch sử nước ta dạy cho ta bài họcnày: Lúc nào dân tộc ta đoàn kết muôn người như một thì nước ta độc lập, tự do
Trái lại, lúc nào dân ta không đoàn kết, thì bị nước ngoài xâm chiếm” Không bóhẹp trong một thứ chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, ích kỷ, Chủ tịch Hồ Chí Minh luônnêu cao tinh thần đoàn kết quốc tế:
“Việt- Lào hai nước chúng ta Tình sâu như nước Hồng Hà, Cửu Long”
Tinh thần đoàn kết ấy đã vượt qua biên giới của một đất nước, đến với bạn
bè năm châu, tạo nên sức mạnh tổng hợp để chiến thắng kẻ thù chung
Có thể khẳng định: Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã suốt đời phấn đấu cho
sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế, coi sự đoàn kết là sức mạnh vôđịch chiến thắng mọi kẻ thù Người từng nói: "Dễ trăm lần không dân cũng chịu,khó vạn lần dân liệu cũng xong" Và trong quá trình đấu tranh cách mạng Ngườiluôn nhận được sự ủng hộ của bạn bè quốc tế
Học tập và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh về tinh thần đại đoàn kết là làviệc làm cần thiết đối với mỗi người Thông qua những câu chuyện, những thướcphim, hình ảnh, tư liệu về Bác, giáo viên chủ nhiệm hướng học sinh đến lẽ sốngđẹp, biết đoàn kết, không gây hận thù, từ bỏ bệnh ngôi sao, biết sống hòa đồng vớimọi người xung quanh
Trang 174.1.3 Chủ đề 3: Bác Hồ với tình yêu thương bao la
Nhà thơ Tố Hữu trong bài thơ “ Bác ơi!” đã viết:
“ Bác ơi, tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông trọn kiếp người”
Tình yêu thương của Bác bao la, rộng lớn đối vơi tất thảy mọi lớp người từ
cụ già đến nhi đồng, từ “đoàn dân công đêm nay ngủ ngoài rừng” đến “người chiến
sỹ đứng gác ngoài biên cương”, từ những người nông dân đến những người côngnhân vất vả khổ cực Tình thương của Bác không chỉ đóng khung trong giới hạnđối với đồng bào ta, nhân dân ta mà đối với tất cả nhân dân cần lao trên thế giới
Bác thương cảm xót xa trước cảnh một em bé Trung Quốc trong nhà ngục TânDương , cảnh một người bạn tù vừa chết Bác chia sẻ với cảnh một người vợ đếnthăm chồng trong nhà ngục… Tình yêu thương của Bác là tình hữu ái giai cấp,
mang tinh thần quốc tế vô sản Lời cuối cùng trong Di chúc, cũng là những lời xúc
động nhất, Người viết “tôi để lại muôn vàn tình thương yêu cho toàn dân, toànĐảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh niên và nhi đồng”
Có thể nói rằng tình yêu thương chính là tài sản tinh thần vô giá mà Người
Trang 18để lại cho dân tộc ta, nhân dân ta, cho muôn đời sau Vì vậy việc giáo dục cho họcsinh về tình yêu thương của Bác không chỉ giúp học sinh thêm biết ơn, kính trọngNgười mà từ đó còn giúp học sinh biết học tập và làm theo Người, biết sống nhân
ái, biết yêu thương, quan tâm những người xung quanh, biết sẻ chia, biết sống cho
đi Để làm được điều đó, trong các tiết sinh hoạt, giáo viên chủ nhiệm lồng ghépmột số câu chuyện về Bác Hồ với tình yêu thương bao la
4.1.4 Chủ đề 4: Bác Hồ với đức tính khiêm tốn, giản dị, trung thực
Cuộc đời Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về đức tính khiêm tốn, giản dị Sựkhiêm tốn, giản dị của Bác được thể hiện một cách nhất quán từ lời nói đến việclàm, hành động cụ thể; từ nơi ở, trang phục đến những bữa ăn hằng ngày Học tập
và làm theo tấm gương đạo đức của Bác về sự khiêm tốn, giản dị là một việc làm
có ý nghĩa lớn, đòi hỏi mỗi người phải tự biết vượt qua những cám dỗ của cuộcsống, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, khi nền kinh tế phát triển, đất nước từngngày hội nhập với thế giới một cách mạnh mẽ, sâu rộng
Không chỉ sống khiêm tốn, giản dị, Hồ Chí Minh còn rất coi trọng sự trungthực Trung thực là một phẩm chất quan trọng góp phần tạo nên giá trị nhân cáchcủa con người Trung thực là sống thành thực với chính mình, với mọi người, vớicông việc; chân thật trong từng lời nói và hành động Trung thực tạo nên sự tin cậycho mọi người Trong cuộc sống Bác luôn đề cao, coi trọng sự trung thực, bởi vì sựtrung thực của một con người không chỉ thể hiện tác phong, ngôn ngữ chuẩn mựcbên ngoài mà nó đòi hỏi họ phải có khí chất, sự dũng cảm, sự trong sáng trong tưduy và tâm hồn của mỗi con người
Thông qua các tiết sinh hoạt, giáo viên chủ nhiệm lồng ghép nội dung giáodục về đức tính khiêm tốn, giản dị, trung thực của Bác bằng những câu chuyệnchân thực, sinh động, những câu thơ, bài hát, những thước phim… Từ đó giúp họcsinh hiểu hơn về Bác và góp phần bồi đắp tình yêu đối với Bác để từ đó biến tìnhyêu thành lẽ sống, biết học và làm theo Người
4.1.5 Chủ đề 5: Bác Hồ với tinh thần tự chủ, tự học, vượt khó, sáng tạo
Sinh ra trong hoàn cảnh nước mất nhà tan, nhân dân lầm than nô lệ, với tinhthần ham hiểu biết và học hỏi, với tư duy độc lập sáng tạo, Chủ tịch Hồ Chí Minhđã sớm hình thành chí hướng lớn lao và quyết tâm tìm con đường đi cho cho riêngmình Trong quá trình hoạt động cách mạng Người luôn đưa ra những quyết định,lựa chọn sáng suốt Bắt gặp luận cương Lê Nin người đã nhận ra rằng chỉ có chủnghĩa xã hội, chỉ có cách mạng vô sản mới là con đường giải phóng chúng ta
Không chỉ là tấm gương về tinh thần tự chủ mà Người còn là một tấm gươngsáng về tinh thần tự học, tinh thần vượt khó và sáng tạo Từ nhỏ cũng như trongquá trình hoạt động cách mạng, Người luôn tranh thủ mọi cơ hội để học hỏi Bácbiết nhiều thứ tiếng: Pháp, Anh, Trung Quốc, Ý, Đức, Nga, tiếng Thái, tiếng TâyBan Nha, tiếng Ả Rập, tiếng nhiều dân tộc thiểu số Việt Nam… Vốn ngoại ngữ đócủa Bác tất cả đều xuất phát từ sự khổ công luyện tập Nếu không có sự tự học phi
Trang 19thường làm sao Bác có thể thông thao được nhiều thứ tiếng như vậy
Cùng với tinh thần tự chủ, tự học, Hồ Chí Minh còn là tấm gương về sự sángtạo Người đã vận dụng học thuyết Mác - Lênin một cách linh hoạt, sáng tạo vào điềukiện cụ thể của cách mạng nước ta với tư tưởng: Độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã
hội Trong cuộc sống, Bác luôn có cách ứng xử linh hoạt trước mọi vấn đề
Để lồng ghép chủ đề giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào tiết sinh hoạt lớp, chúng tôi đã thiết kế một bảng tương ứng giữa các chủ đề giáo dục lồng ghép với các câu chuyện tương ứng trong bộ sách Bác Hồ và những bài học về đạo đức lối sống dành cho học sinh cấp Trung học phổ thông như sau:
minh họaBác Hồ với
lòng yêu nước
Học sinh hiểu được lòng yêu nướcnồng nàn của Bác Từ đó giáo dụchọc sinh lòng yêu nước bằng nhữngviệc làm có ý nghĩa
“ Giọt nước mắt cảmphục”; “ Con đường cáchmạng vô sản”; “ Conđường tuổi trẻ”
Bác Hồ với tinh thần đoàn kết dân tộc, đoànkết quốc tế
Học sinh hiểu được vai trò của tinhthần đoàn kết để từ đó có ý thứcxây dựng tập thể, sống hòa đồngvới mọi người xung quanh
“Biển cả do cái gì tạonên”, “Câu chuyện Bác
Hồ với thanh niên”
Bác Hồ với tình yêu thương
Học sinh thấy được tình yêu thươngbao la của Bác: luôn quan tâm, yêuthương, chăm lo cho cuộc sống củanhân dân, nhất là những ngườinghèo khổ Từ học sinh biết rút racho mình bài học về lẽ sống tìnhthương
“ Bác cảm hóa ngườikhác”; “Câu chuyện đêm
ba mươi Tết”, “ Tình yêucủa Bác Hồ dành chonhững khúc dân ca”, “Quả Táo của Bác Hồ”,
“Chuyện của gia đình tôi”
Bác Hồ với đức tính khiêmtốn, giản dị, trung thực, trách nhiệm
Học sinh hiểu được vẻ đẹp đạo đứccủa Bác Từ đó học sinh cần nhậnthức được vai trò của sự khiêm tốn,giản dị, trung thực, trách nhiệmtrong cuộc sống và biết sống đẹphơn
“ Bác muốn biết sự thậtkia”; “ Phần kẹo Báccho”, “ Bác tặng cháu bémột bông hồng” “ Ăn norồi hãy đến làm việc” “Chữ quan liêu viết như thếnào”; “ Bác chỉ sót một dấuphẩy, Bác xin lỗi bạn đọc”
‘ Cái máy phát điện”
Bác Hồ với tinh thần tự chủ, tự học, vượt khó, sáng tạo
Học sinh hiểu được tinh thần tựhọc, tự chủ, sáng tạo,… của Bác
Từ đó biết rèn luyện bản thân bằngcon đường tự học, tự chủ, vượt khó,sáng tạo…
“ Chiến lược trăm nămtrồng Người”, “Bác Hồhọc ngoại ngữ”, “ Bài họccủa thầy mo”
Những chủ đề trên được giáo viên lồng ghép trong tiết sinh hoạt Giáo viên
Trang 20chủ nhiệm hướng dẫn học sinh tìm đọc các câu chuyện trong bộ sách: Bác Hồ và
những câu chuyện về đạo đức và lối sống dành cho học sinh Ngoài những câu
chuyện trong bộ sách đó, giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn học sinh tìm đọc thơ văncủa Bác và thơ văn viết về Bác cũng như những tư liệu lịch sử, những thước phim,hình ảnh để hiểu rõ hơn về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
4.2 Giải pháp thứ hai: Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền học tập
và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh sâu rộng trong học sinh thông qua tiết sinh hoạt lớp
Muốn đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách HồChí Minh sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân, công tác tuyên truyền đóng vai tròhết sức quan trọng Và để việc giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh đạt hiệu quả đòi hỏi phải đa dạng hóa các hình thức và phương pháp tuyêntruyền Đa dạng hóa các hình thức và phương pháp tuyên truyền học tập và làmtheo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là sử dụng một cách linh hoạt cácbiện pháp, cách thức, phương tiện, tác động vào tư tưởng cán bộ, đảng viên, quầnchúng phù hợp với đặc thù từng đối tượng góp phần nâng cao nhận thức và hànhđộng của cán bộ, đảng viên và nhân dân, đặc biệt là giáo dục cho thế hệ trẻ
Trong tiết sinh hoạt chủ nhiệm lớp, đa dạng các hình thức và phương pháptuyên truyền những bài học về tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác Hồ cho họcsinh là một hình thức để giúp học sinh thấm nhuần tư tưởng, đạo đức, lối sống củaNgười một cách tự nhiên Tuy nhiên, dù bằng hình thức nào thì cũng cần đảm bảotất cả nội dung, các hoạt động trong giờ học phải đúng quan điểm lập trường, mụctiêu bài học Lấy học sinh làm trung tâm nhằm phát triển năng lực, phẩm chất củangười học, phát huy tính tích cực của học sinh thông qua các hoạt động cá nhân vàhoạt động nhóm Từ đó các em mạnh dạn, tự giác, hứng thú, kiến thức dễ dàngthấm nhuần một cách tự nhiên
Trong các tiết sinh hoạt chủ nhiệm lớp chúng tôi đã thực hiện có hiệu quảmột số hình thức tuyên truyền, giáo dục học sinh học tập và làm theo tư tưởng,đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh như sau
4.2.1 Ứng dụng công nghệ thông tin để xây dựng các dự án học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Chúng ta đều biết rằng từ thập niên những năm 70 của thế kỷ XX, nhữngbước tiến nhảy vọt của khoa học kỹ thuật thế giới đã đưa loài người tiến nhữngbước dài trong lịch sử phát triển của nó Từ góc nhìn của khoa học kỹ thuật, thếgiới ngày càng “phẳng” hơn
Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, tại Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thức XII của Đảng Cộng Sản Việt Nam nêu rõ: “ Cuộccách mạng khoa học - công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin tiếp tục phát triểnmạnh mẽ, Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục,đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học Từng
Trang 21bước hoàn thiện hệ thống giáo dục quốc dân theo hướng hệ thống giáo dục mở,học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập Đổi mới căn bản công tác quản lýgiáo dục, đào tạo, bảo đảm dân chủ, thống nhất, chất lượng”
Trong điều kiện như vậy, môi trường học tập của học sinh đã có nhiều thayđổi, học sinh không những được học trên ghế nhà trường, trong khuôn viên nhàtrường mà các em có thể có nhiều cách để học tập Hoạt động học của học sinh đã
có tính “hướng ngoại” rất lớn, lớp học trở thành lớp học không biên giới Học sinh
và các thầy cô giáo có thể tương tác cùng lúc nhiều đối tượng, ở nhiều địa phươngkhác nhau Có thể làm được như vậy là nhờ vào sự phát triển của công nghệ thôngtin, chính vì vậy chúng tôi đã sử dụng mạng xã hội: facebook, zalo, youtube,…nhưmột phương tiện tích cực để lan tỏa những bài học qua video, hình ảnh, hoạt độngthực tế,…để thông qua đó, tác động tới nhận thức và tư tưởng của các em một cáchliên tục, nhanh chóng và mạnh mẽ Có thể vận dụng mạng xã hội trở thành mộtcông cụ giáo dục đắc lực, uốn nắn, định hướng cho học sinh ngay cả trong việc các
em đăng stattus, video, hình ảnh, comment, like,…
Để khai thác, sử dụng tốt công nghệ thông tin vào việc tuyên truyền, giáodục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, chúng tôi đã tiến hành theo cácbước sau:
+ Trước hết giáo viên hướng dẫn học sinh lập nhóm lớp trên Zalo hoặcMessenger hoặc tạo trang Fanpage của lớp có quản trị trang bao gồm giáo viên chủnhiệm, ban cán sự lớp, các tổ trưởng và một số ít thành viên khách mời là nhữngcán bộ lãnh đạo của trường, chi bộ
+ Giáo viên chủ nhiệm gợi ý hoặc cho trước chủ đề, câu chuyện liên quan đểhọc sinh tìm kiếm
+ Mỗi tuần hoặc mỗi tháng mỗi tổ chia sẻ một câu chuyện, một video, mộttiểu phẩm,… về Bác Hồ theo chủ đề đã cho
+ Học sinh tìm kiếm, khai thác và chia sẻ các sản phẩm của mình lên nhómhoặc trình bày trong tiết sinh hoạt
+ Học sinh bình luận, nhận xét, đánh giá, bộc lộ suy nghĩ, cảm nhận về cácsản phẩm của các nhóm Sau đó giáo viên yêu cầu ban quản trị cử người tổng hợpcác vấn đề đã trao đổi để có sự thống nhất chung có ý kiến hướng dẫn của giáoviên chủ nhiệm và thành viên khách mời
Để học sinh tham gia bộc lộ suy nghĩ, cảm nhận của mình về một câuchuyện, một vấn đề về Bác, giáo viên chủ nhiệm cần định hướng nội dung trao đổi
có thể bao gồm những nội dung cơ bản như: Về tư tưởng, đạo đức, phong cách HồChí Minh được nói đến; bản thân học tập và vận dụng như thế nào; bài học rút rahoặc có khi chỉ là những trao đổi về một nội dung cụ thể, chi tiết nhưng có tínhthực tiễn như một tình huống ứng xử, một hành động cụ thể, một lời nói cụthể để cùng nhau học tập
Với cách làm trên, chúng ta có thể đạt các mục đích, thứ nhất là hướng học
Trang 22sinh khai thác các thông tin trên mạng Internet phục vụ cho việc học một cách hiệuquả, hạn chế việc các em sử dụng mạng xã hội không đúng mục đích Mặt khác,qua quá trình tìm kiếm các nội dung liên quan đến chủ đề được đề cập học sinh cóthêm hiểu biết về Bác, góp phần bồi đắp tình yêu, sự kính trọng đối với Bác Hơnthế nữa, qua quá trình tìm tòi đó sẽ giúp học sinh phát huy năng lực ngôn ngữ,năng lực hợp tác, đặc biệt là khả năng sáng tạo, kỹ năng ứng xử trên môi trườngmạng
Ở các lớp chúng tôi chủ nhiệm đã xây dựng được trang Zalo, Messenger vàtrang Fanpage, các trang này đã và đang hoạt động thường xuyên Thông qua đóhàng tuần mỗi câu chuyện về Bác đều đặn được đưa lên, các em thường xuyênđược cung cấp, hoặc tự cung cấp những hiểu biết về cuộc đời cách mạng của Bác
Đã có hàng trăm lượt bình luận, hàng chục báo cáo tổng hợp về những vấn đề liênquan Nhiều cá nhân làm tốt cũng đã được khen thưởng trên các trang của lớp
Hình thức tuyên truyền giáo dục này đã tạo được sự hấp dẫn, lôi cuốn được các emtham gia sôi nổi, hào hứng
4.2.2 Hình thức kể chuyện
Kể chuyện là một hình thức phổ biến và cũng là một cách để giúp học sinh
có thêm được nhiều hiểu biết về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Thông qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm lớp, giáo viên chủ nhiệm tổ chức cho học sinh
kể các câu chuyện về Bác dựa theo bộ sách “Bác Hồ và những bài học về đạo đức,lối sống dành cho học sinh” (nhà xuất bản giáo dục Việt Nam) và một số câuchuyện khác Từ đó góp phần giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống và phát triểnphẩm chất, năng lực cho học sinh Để mỗi câu chuyện được kể về Bác để lại ấntượng sâu sắc đối với học sinh, giáo viên chủ nhiệm có thể định hướng theo cáccông việc thực hiện như sau
Đối với giáo viên chủ nhiệm:
- Cần định hướng các chủ đề hàng tuần hoặc tháng theo văn bản hướng dẫn
thực hiện bộ sách Bác Hồ và những bài học về đạo đức, lối sống dành cho học sinh
và hướng dẫn học sinh tìm đọc các câu chuyện về Bác liên quan đến những chủ đề đó
- Lên kế hoạch thực hiện: phân công cụ thể gồm Tuần/ tháng/chủ đề/ họcsinh chuẩn bị mẩu chuyện; thời gian kể chuyện tối đa 30 phút
- Giáo viên chủ nhiệm cần định hướng để học sinh rút ra ý nghĩa và bài họcđạo đức từ câu chuyện, học sinh làm việc cá nhân hoặc nhóm nhỏ, từ đó học sinhliên hệ bản thân, khuyến khích học sinh ghi chép sổ tay nhật kí “Bác hồ trong tráitim em”
Đối với học sinh :
- Các em học sinh tự chọn câu chuyện kể về tấm gương tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh phù hợp với chủ đề, đăng ký với giáo viên chủ nhiệm
- Các tổ, nhóm phân công giới thiệu người kể chuyện (có thể kể /đọc một
Trang 23vài câu chuyện)
- Hoàn thành các yêu cầu của giáo viên chủ nhiệm thực hiện hoạt động cánhân hay nhóm nhỏ
4.2.3 Hình thức sân khấu hóa
Có thể nói có rất nhiều hình thức để tổ chức cho các em tìm hiểu, học tập vàlàm theo Người, một trong số đó là tổ chức cho các em biểu diễn tài năng ca hát,diễn kịch, Sân khấu hóa là một trong những hoạt động mang tính vui nhộn, pháthuy năng khiếu ca hát, diễn kịch rèn luyện tính mạnh dạn tự tin trước đám đông,đồng thời thông qua nhạc và lời của bài hát, vở kịch, người nghe còn cảm nhậnđược những giá trị to lớn về tinh thần Nhưng để hình thức sân khấu hóa đạt hiệuquả giáo viên chủ nhiệm phải lên kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm vụ để học sinhchuẩn bị, giáo viên chủ nhiệm tham gia biên kịch, dàn dựng, hướng dẫn học sinhthực hiện
Diễn kịch là một hình thức vừa giúp học sinh thâm nhập vào câu chuyện mộtcách hiệu quả từ đó học sinh sẽ thấm nhuần những giá trị mà câu chuyện mang đếnmột cách tự nhiên vừa phát huy cao độ khả năng sáng tạo, tinh thần hợp tác, nhữngnăng lực tiềm ẩn của học sinh Để sân khấu hóa các câu chuyện về Bác Hồ, giáoviên chủ nhiệm phải tham gia tư vấn, hỗ trợ học sinh từ khâu chuyển thể câuchuyện sang kịch bản, tập luyện, diễn xuất,…
Bên cạnh hình thức diễn kịch, giáo viên chủ nhiệm phát huy khả năng ca hátcủa học sinh trong giờ sinh hoạt chủ nhiệm khi thực hiện lồng ghép nội dung giáodục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Trong tiết sinh hoạt lồng ghépchủ đề, học sinh có thể thực hiện theo các hình thức tham gia hát đơn ca, song ca,đồng ca, múa, hát múa Giáo viên chia học sinh thành hai đội, mỗi đội cử đại diệnthể hiện năng khiếu Sau khi các đội đã thể hiện xong sẽ bình chọn tiết mục ấntượng nhất để nhận thưởng Phần thưởng chỉ mang tính động viên, khích lệ tinhthần của học sinh như: bút, sổ, quà lưu niệm nhỏ,… Tổ chức phải đảm bảo thờigian sao cho hợp lý vừa tạo được không khí vui tươi, lành mạnh bổ ích gây được
sự chú ý và hứng thú của các em và giáo viên chủ nhiệm đồng thời góp phần bồiđắp tình yêu đối với Bác và từ đó luôn có ý thức học tập và làm theo tư tưởng, đạođức, phong cách của Người
4.2.4 Duy trì sổ tay “ Bác Hồ trong trái tim em”
Trong tâm thức của mỗi người dân Việt Nam cũng như nhiều bạn bè thếgiới, Bác Hồ trở thành một biểu tượng vừa lớn lao, cao đẹp nhưng cũng hết sứcgần gũi, bình dị Có rất nhiều, rất nhiều những thế hệ người Việt Nam chưa mộtlần được gặp Bác nhưng hình tượng Bác Hồ luôn tồn tại trong tâm thức, trong tráitim của mỗi người Việt ngay từ thời thơ ấu qua những câu chuyện kể, nhữngthước phim, lời thơ, câu hát,… Mỗi người sẽ có những ấn tượng những cảm nhậnriêng của mình về Bác song tất cả đều có điểm gặp gỡ ấy là niềm kính yêu, tự hào,biết ơn vô hạn về tấm gương tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người Thiết
Trang 24nghĩ rằng, những ấn tượng, những tình cảm mỗi người dành cho Bác cần được lưugiữ, cần được phát huy Vì vậy, việc duy trì sổ tay “ Bác Hồ trong trái tim em” làmột việc cần thiết bởi đó là cách để học sinh học tập và làm theo Bác một cách tựnhiên, để học sinh bộc lộ những cảm nhận, suy nghĩ về Bác và từ đó để các em tựsoi xét việc học tập và làm theo Bác của mình, tự nhận thấy bản thân cần học tập
và rèn luyện để ngày càng hoàn thiện mình hơn
Mỗi học sinh sẽ có một quyển sổ tay nhỏ để các em tự do ghi chép trên cơ
sở định hướng của giáo viên chủ nhiệm về cấu trúc và một số nội dung cơ bản
Theo chúng tôi, giáo viên chủ nhiệm có thể định hướng về cấu trúc của một cuốn
sổ tay như sau:
Phần 1: Lời ca tiếng hát Ở phần này, học sinh có thể ghi chép một số bài hát
truyền thống cách mạng như Tiến quân ca, Quốc tế ca hoặc một số bài hát hay về
Bác
Phần 2: Tấm gương tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
- Giáo viên hướng dẫn học sinh ghi chép tìm hiểu các chủ đề học tập về Báctheo từng tuần, tháng, để học tập một cách hệ thống Mỗi em sẽ ghi chép nhữngcảm nhận, những tình cảm của mình đối với Bác thông qua một câu chuyện, mộtbài thơ, câu thơ, một video, một tiểu phẩm, Trong cuốn sổ đó học sinh có thể bộc
lộ cảm nhận của mình bằng cách vẽ tranh, sáng tác thơ Thông qua hình thức đó,học sinh vừa có cơ hội bộc lộ tình yêu của mình đối với Bác vừa rèn luyện và pháthuy các năng lực: năng lực ngôn ngữ, sáng tạo,…
- Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu những câu nói của Bác: Bác nói vềthanh niên thể hiện sự quan tâm, tình cảm đối với thanh niên,…
Phần 3: Tự soi lại mình Dựa vào những gì đã học, đã tìm hiểu, học sinhviết những cảm nghĩ về chính mình
Sổ tay “ Bác Hồ trong trái tim em” có ý nghĩa không chỉ để chuyển từ quátrình giáo dục sang quá trình tự giáo dục về tư tưởng, đạo đức, lối sống của Bác ởhọc sinh mà qua quá trình đó bồi đắp ở các em tình yêu, sự kính trọng đối với Bác
Mặt khác, học sinh được rèn luyện những năng lực như năng lực ngôn ngữ, nănglực tự học, sáng tạo, Cuốn sổ đó sẽ là một hành trang theo các em trong thời gianhọc phổ thông và trong suốt cuộc đời, có thể truyền lại cho thế hệ học sinh sau đó
Những cuốn có đầu tư, có giá trị học sinh có thể tặng lại nhà trường Từ việc ghichép đó học sinh nhận thấy việc học và làm theo Bác là một việc lâu dài, tự nguyện
và để ngày càng hoàn thiện bản than mình hơn
4.3 Giải pháp thứ ba: Hướng dẫn học sinh lập kế hoạch trong việc thực hiện nội dung học tập, vận dụng tư tưởng đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh
Mỗi học sinh học tập và làm theo tấm gương của Bác là học tập và làm theo
từ những điều nhỏ nhất nhưng có ý nghĩa đối với bản thân, đối với mỗi người xungquanh Học sinh có thể đăng kí một nội dung học tập khác nhau và lập kế hoạch