Quy trình sản trình sản xuất rượu vang

™ Tổng quanƒ Giới thiệu chung về rượu vang ƒ Phân loại rượu vang ™ Quy trình sản xuất rượu vang ƒ Nguyên liệu ƒ Cơ chế của quá trình lên men ƒ Sơ đố quy trình công nghệ ƒ Thuyết minh quy

Quy trình sản xuất rượu vang

Quy trình sản xuất rượu vang

SVTH: Đinh Thị Thu Hiền Lớp: 05SH

™ Tổng quan

ƒ Giới thiệu chung về rượu vang

ƒ Phân loại rượu vang

™ Quy trình sản xuất rượu vang

ƒ Nguyên liệu

ƒ Cơ chế của quá trình lên men

ƒ Sơ đố quy trình công nghệ

ƒ Thuyết minh quy trình công nghệ

ƒ Các yếu tố ảnh hưởng tới nấm man trong len men rượu vang

™ Tài liệu tham khảo

1.1 Giới thiệu về rượu vang [2,3,4,6].

• Rượu vang là một loại thức uống có hương

vị đặc trưng, độ cồn nhẹ Rượu vang đỏ

thường được lên men từ nước ép và vỏ quả

nho, còn rượu vang trắng được lên men chỉ từ

nước nho

Rượu vang đỏ, trắng và hồng

• Nước ép từ các hoa quả khác có thể được lên men tạo thành rượu, nhưng thường khi nhắc đến từ "rượu vang"

(ở ngôn ngữ tương ứng) cho mục đích thương mại chỉ được sử dụng cho rượu lên men từ nho

Rượu vang được lên men không qua chưng cất Nồng độ rượu dao động từ 10 – 15o.

Mỗi ngày uống đều đặn một vài ly rượu vang sẽ

có tác dụng tốt cho sức khỏe nhất là tim mạch, huyết áp

và giảm mỡ máu…

I Tổng quan.

1.1 Giới thiệu về rượu vang [2,3,4].

Rượu vang rất tốt cho sức khỏe

1.2 Phân loại rượu vang [1].

• Phân loại theo độ ngọt

- Rượu vang khô (dry wine)

- Rượu vang bán ngọt (semi-dry wine)

- Rượu vang ngọt (sweet wine)

• Phân loại theo quá trình lên men

- Rượu vang tự nhiên (Natural wine)

- Rượu vang cao độ (Fortified wine)

Fortified wine

Semi-dry wine

• Phân loại theo lượng CO2

- Rượu vang không có gas (table wine)

- Rượu vang có gas (sparkling wine): 2 loại

+ Rượu vang có gas tự nhiên: Champagne

+ Rượu vang có gas nhân tạo: Carbonated wine

I Tổng quan.

1.2 Phân loại rượu vang [1].

Table wine Champagne - sparkling wine

• Phân loại theo màu

- Rượu vang trắng (White wine): Chablis, Chardonnay, Pinot Blanc, Rhine wine, Riesling

- Rượu vang hồng (Rose wine): Rose, Vonorosso

- Rượu vang đỏ (Red wine): Barbera, Cabernet Sauvignon, Claret, Carnelian, Gamay, George

1.2 Phân loại rượu vang [1]

I Tổng quan.

1.2 Phân loại rượu vang.

• Phân loại theo nơi sản xuất

- Phân loại theo quốc gia:

+ Rượu vang Pháp+ Rượu vang Úc+ Rượu vang Tây Ban Nha

- Phân loại theo vùng:

+ Bordeaux+ Burgandy+ California+ Chablis

Chablis Bordeaux

Rượu vang Pháp

2.1 Nguyên liệu [2,3,4].

Nho là một nguyên liệu truyền thống rất được ưa thích trong sản xuất rượu vang và có

giá trị dinh dưỡng cao

Trên quả nho có rất nhiều loại nấm men

có mặt một cách tự nhiên là nhân tố chính tham

gia vào quá trình sản xuất rượu vang lên men

tự nhiên truyền thống

2.1.1 Nho.

Nho được thu gặt hái khi đạt khoảng 0,65% độ acid và

23o Brix (Brix là đơn vị đo lượng đường còn lại trên nho)

2.1.2 Hệ nấm men [1]

• Nấm men tự nhiên (Wild Yeast): Candida

colliculosa, Candida Pulcherrima,

Hansennula anomala, Kloeckera apiculata.

2.1 Nguyên liệu.

Wild Yeast

Saccharomyces uvarum Saccharomyces ellipsoideus

• Nấm men vang (Wine Yeast):

- Saccharomyces ellipsoideus

- Saccharomyces oviformis

- Saccharomyces uvarum

Giống nấm men Saccharomyces cerevisiae có nhiều ưu điểm []:

- Lên men nhanh và sâu các loại đường

- Kết lắng tốt, do đó dễ tách sinh khói nấm men ra khỏi dịch lên men

- Tạo múi thơm đặc trưng cho rượu vang

- Bền vững với rượu, acid và các chất sát trùng

Do đó các nhà máy sản xuất rượu vang hiện nay thường chọn giống

nấm men Saccharomyces cerevisiae để lên men dịch nho.

II Quy trình sản xuất rượu vang.

2.1.2 Hệ nấm men [1]

2.1 Nguyên liệu.

Saccharomyces cerevisiae

2.1.4 Đường

Đường Saccharose là nguyên liệu thường được sử dụng

để bổ sung vào môi trường lên men nhằm điều chỉnh độ đường đạt hàm lượng cần thiết cho quá trình lên men sản xuất rượu

vang

Yêu cầu của đường bổ sung vào là đạt các chỉ tiêu về chất lượng: tiêu chuẩn cảm quan, tiêu chuẩn hóa lý và tiêu chuẩn vi sinh

2.1 Nguyên liệu [2,3,4]

2.1.3 Nước

Hàm lượng chất khô trong môi trường trước lúc lên men thường vào khoảng 20% (theo trọng lượng) Như vậy trong rượu vang thành phẩm, nước chiếm một tỷ lệ khá lớn (khoảng 80%) và điều này cũng chứng tỏ nước là một trong những nguyên liệu sản xuất rượu vang

2.1.5 Các chất phụ gia khác.

SO2 hoặc NaHSO3: thường được bổ sung trước khi lên men với liều lượng 50 – 200ppm Mục đích là để ức chế, tiêu diệt các vi khuẩn có hại

Bentonit, tanin và đất sét trắng là các chất trợ lắng, giúp cho quá trình lắng trong sản phẩm được tốt hơn

Enzyme Pectinase: được bỏ sung vào nhằm mục đích làm trong và làm giảm độ nhớt cho sản phẩm

II Quy trình sản xuất rượu vang.

2.1 Nguyên liệu [2,3,4.

2.2 Cơ chế của quá trình lên men [4].

Glucose

HexokinazaGlucose – 6 – phosphat

Photphoglucoza isomerazaFructose – 6 – phosphat

PhosphoFructokinazaFructose – 1,6 – diphosphat

Aldolaza

Triophosphat izomeraza

Glyceraldehyd – 3 – phosphat Dihydro aceton phosphat

Glyceraldehyd phosphatdehydrogenazaAcid – 1,3 – diphosphoglyceric

PhosphoglyceratkinazaAcid – 3 – phosphoglyceric

Cơ chế phân hủy đường trong tế bào nấm men

Phosphoglycerat-mutazaAcid – 2 – phosphoglyceric

EnoiazaAcid phosphoenolpyruvic

Pyruvat kinazaAcid – enol – pyruvic

Acid pyruvic

Pyruvate – decarboxylazaEthanal

AldodeshydrogenazaEthanol

2.3 Sơ đồ quy trình công nghệ [4].

Nước

Cuống

Sulfit hóa

Làm trong Dịch nho Lên men chính Gặn cặn

Đường

S.Cerevisiae

Nhân giống O 2 vô trùng

Nước Sulfit hóa

Bã ướt Ép

Lọc tinh

Lọc thô

Nấm men sót Cặn thô

II Quy trình sản xuất rượu vang.

2.4 Thuyết minh quy trình công nghệ [2,3,4,8]

2.4.1 Tiếp nhận, phân loại

Chất lượng rượu nho, có thể nói 60% là do nguyên liệu quyết định, 40% là do công nghệ, vì vậy nguyên liệu tốt sẽ cho sản phẩm tốt, vì vậy quá trình tiếp nhận và phân loại phải tiến

2.3.4 Làm dập, nghiền xé.

Quá trình làm dập, nghiền xé cho phép lấy các phần ép khác nhau theo quy định nghiêm ngặt của quy trình công nghệ.Giai đoạn cần này thận trọng, không làm dập hạt nho, hạn chế gia tăng chất chát trong dịch nước nho Phần thịt quả phải được xé

nhuyễn

2.4.3 Tách cuống

Chùm nho khi mới hái về vẫn còn dính cả cuống và cành Thường thì người ta tách rời những thứ đó ra để rượu khỏi có vị đắng chát quá

2.4 Thuyết minh quy trình công nghệ [2,3,4,8]

II Quy trình sản xuất rượu vang.

Các nước sản xuất rượu vang thường dùng SO2 vì cótác dụng nhiều mặt: chống oxy hóa, làm giảm hoặc tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn có hại Tuy nhiên, nếu dùng

SO2 không đúng liều lượng có thể làm cho rượu vang

có mùi khó chịu, tiêu diệt một số vi khuẩn có lợi, đồng thời cũng là tác nhân gây ngộ độc trong rượu vang

2.4 Thuyết minh quy trình công nghệ [2,3,4,8]

2.4.7 Lọc – Làm trong.

Lọc bỏ phần xác đối với vang trắng Lọc bỏ cuống

và hạt đối với vang đỏ Ở giai đoạn này thường xảy ra quátrình lên men tự phát Một số kỹ thuật để ngăn ngừa hiện tuợng trên là xử lý nước nho với SO2 ( sulfit hoá ) kéo dài

từ 12 - 24h, liều lượng 15 - 29g SO2 /100 lit nho

2.4.6 Ép

Ép xác quả với các thiết bị thép không rỉ, thép inox không

bị axit ăn mòn, không có vết sắt hoặc đồng

Thu dịch quả chuẩn bị cho quá trình lên men

2.4 Thuyết minh quy trình công nghệ [2,3,4,8]

II Quy trình sản xuất rượu vang.

2.4.8 Lên men - ủ

Lên men rượu vang thường chia thành các giai đoạn: lên men chính ở nhiệt

độ từ 20 – 300C khoảng 10 ngày hoặc dài

hơn Ở cuối giai đoạn lên men chính dịch

lên men trong dần vì protein và pectin lắng

xuống Lên men phụ ở nhiệt độ từ 15 –

180C

Để rượu đạt được sự hài hòa và ổn định của mùi vị và chất lượng thì rượu phải được ủ nhằm làm cho khí ôxi tác động thật chậm

Bồn lên men

2.4 Thuyết minh quy trình công nghệ [2,3,4,8]

2.4.8 Lên men - ủ.

Rượu vang ủ trong bồn thép lớn sẽ phải ủ lâu hơn rượu vang để trong các bồn hoặc trong các thùng bằng gỗ

Ủ ở nhiệt độ 4 – 100C để rượu vang hoàn thiện hương vị đặc trưng Thời gian ủ có thể là vài tháng, vài năm, thậm chí hàng chục hoặc hàng trăm năm

Bồn thép ủ rượu vang Bồn gỗ ủ rượu vang

2.4 Thuyết minh quy trình công nghệ [2,3,4,8]

2.4.9 Chiết rót, đóng nút, dán nhãn.

Thiết bị chiết chai rượu vang nút gỗ [5]

II Quy trình sản xuất rượu vang.

Gỗ sồi cũng tác động lên màu sắc của rượu

2.4 Thuyết minh quy trình công nghệ [2,3,4,8]

2.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới nấm men trong lên men rượu vang

2.5.1 Ảnh hưởng của Oxy

- Hầu hết các chủng nấm men trong lên men rượu vang thuộc

giống Saccharomyces Chúng là nhóm vi sinh vật kỵ khí tùy tiện

- Trong điều kiện có nhiều O2, hoạt động sinh sản của nấm men

là chủ yếu

- Trong điều kiện thiếu O2 , hoạt động lên men kỵ khí cho ra

etanol là chủ yếu

2.5.2 Ảnh hưởng của nhiệt độ

- Nấm men bền vững trong nhiệt độ thấp và rất nhạy cảm với nhiệt độ cao

- Nhiệt độ tối ưu của nấm men là t°= 25÷28°C

2.5.3 Ảnh hưởng của đường.

Trong nước quả thường có hàm lượng đường không đều

do vậy người ta thường bổ sung thêm đường saccharose Đa sốcác loại nấm men hoạt động bình thường trong môi trường

đường dưới 20% Có một số chủng hoạt động ở môi trường có đường cao hơn Khi nhân giống thường dùng môi trường có

đường thấp dưới 10%

2.5.4 Ảnh hưởng của pH môi trường

Trong thực tế lên men những dịch quả chua thường được rượu vang ngon Đối với dịch quả thường

có độ pH từ 2,8 – 3,8 Khoảng pH này nấm men vẫn hoạt động được Vùng pH tối thích của nấm men là 4 – 6

Trong sản xuất rượu vang người ta thường chuẩn

bị môi trường nước quả có độ pH bằng 3,0 – 3,5

II Quy trình sản xuất rượu vang.

2.5.5 Nguồn Nitơ.

Đa số trong nước quả có các hợp chất nitơ đủ cung cấp cho nấm men Tuy nhiên cũng có trường hợp không đủ nguồn nitơ, do đó cần bổ sung thêm nguồn nitơ Trong trường hợp này người ta thường dùng amon sulphat (NH4)2SO4 Cũng có thể

dùng men tự phân cho thêm vào môi trường Nếu dịch quả quáchua dùng tartrat amon-kali hay amon hydroxy trung hòa bớt

Ngoài ra để chống oxy hóa nước quả và làm giảm hoặc tiêu diệt vi khuẩn có hại, người ta cho thêm

SO2 (thông thường là NaHSO3) vào nước quả sau khi

ép và trước khi lên men Không nên dùng quá liều lượng cho phép sẽ làm cho rượu vang có mùi khó chịu

khoáng Tuy nhiên trong nghiên cứu cũng như trong nhân giống

có thể thêm nguồn phospho kali ở dạng muối phosphat và magiê

ở dạng muối sulfat

1 Minh Tuấn, báo cáo đề tài “rượu vang”.

2 Trần Xuân Ngạch, giáo trình công nghệ lên men, kỹ thuật lên men rượu vang

3 Vũ Công Hậu,1993, chế biến rượu vang trái cây trong gia đình

Thank You!

http://ngoclinhson.violet.vn , http://ngoclinhson.tk

- website đang xây dựng, cập nhật phần mềm, tài liệu cá nhân có trong quá trình làm việc, sử dụng máy tính và hỗ trợ cộng đồng:

+ Quản lý giáo dục, các hoạt động giáo dục;

+ Tin học, công nghệ thông tin;

+ Giáo trình, giáo án; đề thi, kiểm tra;

Và các nội dung khác.