SKKN Phát huy tính tích cực của học sinh trong bài tập thực hành 9 Tin hoc 12 qua các bài toán quản lí trong cuộc sống 0 MỤC LỤC I ĐẶT VẤN ĐỀ I 1 Lí do chọn đề tài 1 I 2 Mục đích 2 I 3 Đối tượng nghiê[.]
Trang 1MỤC LỤC
I-ĐẶT VẤN ĐỀ
I.1 Lí do chọn đề tài 1
I.2 Mục đích 2
I.3 Đối tượng nghiên cứu 2
I.4 Phương pháp nghiên cứu 2
II NỘI DUNG ĐỀ TÀI 2
II.1.Cơ sở lí luận 2
II.2.Thực trạng vấn đề 3
II.3 Giải quyết vấn đề 3
Hoạt động 1: Tạo bảng 12
Hoạt động 2: Liên Kết bảng……… ……… ……….14
Hoạt động 3: Tạo biểu mẫu 15
Hoạt động 4: Thiết kế mẫu hỏi .16
Hoạt động 6: Tạo báo cáo 17
II.4.Hiệu quả của đề tài : 19
III KẾT LUẬN 20
Trang 2I.ĐẶT VẤN ĐỀ I.1 Lí do chọn đề tài
Ngày nay cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, lĩnh vực khoa học công nghệ thông tin ngày càng có những ứng dụng vô cùng to lớn đối với cuộc sống của chúng ta Trong thời đại ngày nay, tin học chi phối hầu hết mọi lĩnh vực trong xã hội, các công cụ của công nghệ thông tin đang dần dần thay thế những công cụ truyền thống, góp phần thúc đẩy sự phát triển trên tất cả các lĩnh vực khoa học, kĩ thuật, giáo dục, kinh tế, xã hội Cũng giống như cuộc cách mạng công nghiệp, cuộc cách mạng công nghệ thông tin đang dẫn đến những thay đổi quan trọng trong cách sống và ngay cả cách suy nghĩ của chúng
ta Những thành tựu của ngành công nghệ thông tin đã phát triển vượt bậc và áp dụng rộng rãi trên mọi lĩnh vực vủa nền kinh tế – xã hội của mỗi quốc gia Việc ứng dụng rộng rãi công nghệ thông tin đã đem lại những thành tựu to lớn trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý lưu trữ Tin học đã giải quyết được nhiều công việc trước kia rất phức tạp, cồng kềnh nay trở nên gọn nhẹ, đơn giản hơn, tạo ra những hiệu quả đáng kể, tăng cường tính chính xác, đáp ứng đầy đủ các thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả, tiết kiệm được nhiều thời gian công sức Một trong những ứng dụng to lớn của công nghệ thông tin đó là hiện nay trong các trường học đang áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học, quản lý giáo viên, quản lý thư viện quản lý hồ sơ và điểm học sinh và đã đạt được hiệu quả cao Tin hoc đã được đưa vào phổ cập cho học sinh cấp ba cũng như các môn khac Tuy vậy, trong quá trình giảng dạy môn Tin học 12, tôi nhận thấy đa số học sinh không hứng thú với môn học này Nội dung chương trình tin học 12 giới thiệu cho học sinh các kiến thức về cơ sở
dữ liệu và làm quen với hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access; Nhằm giúp cho học sinh hiểu được cách tổ chức, quản lí dữ liệu trên máy tính và thông qua
hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access giúp học sinh bước đầu làm quen với các thao tác cơ bản để có thể xây dựng một chương trình quản lí trên máy tính Đây là những kiến thức rất cần thiết đối với học sinh vì ngày nay các chương trình quản lí được sử dụng rất nhiều để giải quyết các bài toán quản lí trong xã hội Nội dung chương II giúp học sinh làm quen xây dựng với các đối tượng của Access Nhưng khi tìm hiểu xong một số đối tượng như Table, Form, Query, Report học sinh vẫn khó hình dung các đối tượng này được sử dụng trong một chương trình quản lí như thế nào Vì những lí do đó dẫn đến các em không hứng thú với môn học và hiệu quả học tập không cao Từ lí do trên, tôi xin trình bày
một sáng kiến nhỏ trong dạy học với đề tài: “Phát huy tính tích cực của học
sinh trong bài tập thực hành 9 - Tin hoc 12 qua các bài toán quản lí trong cuộc sống”
Trang 3I.2 Mục đích
Sử dụng phần mềm ứng dụng giới thiệu với học sinh để giúp học sinh có cái nhìn tổng quát, biết được sản phẩm mình có thể làm được sau khi tìm hiểu về cơ
sở dữ liệu và hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access Thông qua việc sử dụng các đối tượng trong phần mềm để minh họa cho bài học hoặc yêu cầu học sinh làm lại các đối tượng đó khi thực hành Từ đó giúp học sinh cảm thấy hứng thú với môn học và hiệu quả học tập cao hơn
I.3 Đối tượng nghiên cứu
- Phương pháp dạy học và các kiến thức về chương II- Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft access
- Các hình thức tổ chức dạy và học được tổ chức theo chủ đề, nội dung
- Học sinh của các lớp 12 của trường THPT Thọ Xuân 4
I.4 Phương pháp nghiên cứu
- Chia bài toán thành các phần nhỏ, dưới sự quản lí của giáo viên học sinh tiếp thu và lĩnh hội kiến thức
- Vận dụng các phương pháp đổi mới giáo dục vào dạy học như: vấn đáp, nêu vấn đề, thuyết trình, thảo luận nhóm
- Nội dung kiến thức sách giáo khoa, bài tập, máy chiếu, máy tính, giấy khổ lớn, phần mềm microsoft access
II NỘI DUNG ĐỀ TÀI II.1.Cơ sở lí luận
-Khi học sinh học Chương II- Hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access, mục tiêu là để các em có kĩ năng cơ bản sử dụng Microsoft Access và bước đầu tạo lập, cập nhật và khai thác CSDL Ban đầu học sinh khá hứng thú vì được tìm hiểu một phần mềm mới Nhưng qua các tiết học tìm hiểu các đối tượng như Table, Form, Query, Report, học sinh vẫn chưa hình dung được ứng dụng thực
tế của Access trong việc quản lí dữ liệu như thế nào Học Microsoft Word giúp soạn thảo một văn bản đẹp, khoa học Học Microsoft Excel giúp tạo ra các bảng tính cho phép tính toán, thống kê nhanh chóng Pascal giúp chúng ta xử lí và giải các bài toán Vậy học Microsoft Access sẽ được ứng dụng thế nào trong thực tế? Cái mà học sinh cần là thấy một sản phẩm cụ thể được tạo ra từ những gì mình
đã học Sáng kiến kinh nghiệm và sẽ học về Access Từ đó mới kích thích được
sự hứng thú học tập của học sinh để có thể đạt được mục tiêu đề ra khi tìm hiểu nội dung này
Trang 4II.2.Thực trạng vấn đề
Học sinh của trường đa số là vùng nông thôn, điều kiện gia đình khó khăn nên
ít có điều kiện tiếp xúc với tin học Một số em có điều kiện hơn thì tiếp xúc với tin học chủ yếu để chơi game và giải trí Từ đó các em không biết đến các chương trình quản lí và không thấy được tầm quan trọng của việc quản lí dữ liệu trên máy tính Đối với học sinh lớp 12, tin học là môn phụ, nội dung kiến thức lại khá mới mẻ, khó tiếp thu dẫn đến các em thấy chán và lơ là với môn học Trong mỗi bài thực hành trước mặc dù đã hướng dẫn học sinh làm rất kỹ và thành thạo nhưng sau đó học sinh sẽ quên ngay Vì vậy việc giới thiệu với các
em các chương trình quản lí thực tế thông qua các bài học trên lớp là việc làm rất cần thiết, học sinh sẽ hiểu bài một cách sâu sắc hơn và hưng thú hơn trong học tập
II.3 Giải quyết vấn đề
Tuy vậy, qua nhiều năm giảng dạy môn Tin học 12, tôi nhận thấy đa số học sinh không hứng thú với môn học này Nội dung chương trình tin học 12 cung cấp cho học sinh các kiến thức cơ bản về cơ sở dữ liệu và làm quen với hệ quản trị cơ sở dữ liệu (QTCSDL) Microsoft Access Nhằm giúp cho học sinh hiểu được cách tổ chức, quản lí dữ liệu trên máy tính và thông qua hệ quản trị cơ sở
dữ liệu Microsoft Access giúp học sinh bước đầu làm quen với các thao tác cơ bản để có thể xây dựng một chương trình quản lí trên máy tính Đây là những kiến thức rất cần thiết đối với học sinh vì ngày nay các chương trình quản lí được sử dụng rất nhiều để giải quyết các bài toán quản lí ở mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội Tuy nhiên nội dung phần chương I, III, IV là những kiến thức
về cơ sở dữ liệu khá trừu tượng và khô khan; nội dung chương II giúp học sinh làm quen xây dựng và thao tác với các đối tượng của Access Nhưng khi tìm hiểu xong các đối tượng như Table, Form, Query, Report học sinh vẫn khó hình dung các đối tượng này được sử dụng trong một chương trình quản lí như thế nào
Giải pháp của tôi là Sử dụng một phần mềm quản lý thư viện minh họa để các
em làm quen với hệ QTCSDL Microsoft Access thay vì chỉ dùng giáo án điện
tử trình chiếu và dùng hệ QTCSDL Microsoft Access để mô tả trực quan cho học sinh xem để hiểu bài và áp dụng thực hành, làm bài tập về sau Việc sử dụng phần mềm ứng dụng giới thiệu với học sinh để giúp học sinh có cái nhìn tổng quát, biết được sản phẩm mình có thể làm được sau khi tìm hiểu về cơ sở dữ liệu
và hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft Access Thông qua việc sử dụng các đối tượng trong phần mềm để minh họa cho bài học hoặc yêu cầu học sinh làm lại các đối tượng đó khi thực hành Từ đó giúp học sinh cảm thấy hứng thú với môn học và hiệu quả học tập cao hơn
Trang 5Quản lí thư viện là một sản phẩm hoàn toàn được tạo ra từ Access Sau đây là một số hình ảnh của chương trình: Sáng kiến kinh nghiệm áp dụng cho bài tập thực hành cuối cùng của chương nên muốn hoàn thiện thì phải hệ thống lại toàn
bộ kiến thức của Chương II - Bài 3: Giới thiệu Microsoft Access tôi đã giới thiệu chương trình với học sinh trên máy chiếu:- Đây là chương trình Quản lí thư viện được làm từ Access Chương trình này có thể giúp cho người thủ thư quản lí sách trong thư viện về số lượng, thể loại, tác giả, … Có thể tìm kiếm, tra cứu sách nhanh chóng, thuận tiện khi cần Chương trình có thể quản lí được việc mượn và trả sách của học sinh và giáo viên Chương trình còn cho phép thống
kê và lập một số báo cáo cần thiết Vậy sau khi các em học xong nội dung chương II thì có thể tạo ra một chương trình quản lí tương tự thế này Học sinh rất hứng thú và nhiều em thắc mắc:
- Để tạo ra được chương trình thế này thì có khó không cô và có mất nhiều thời gian không?
- Để hoàn thành chương trình này cũng không khó nhưng khá mất thời gian, không phải trong 1 tiết học hay một buổi mà có thể làm xong được Chương trình này có thể làm xong trong một tuần hoặc nửa tháng Đây là một chương trình nhỏ, đối với những chương trình lớn thì phải mất cả tháng, cả năm và có thể cần một nhóm người cùng thực hiện.Học sinh tỏ ra rất tò mò và ngạc nhiên
- Qua các tiết học của chương hai, chúng ta đã tìm hiểu các kĩ năng cơ bản sử dụng Microsoft Access và bước đầu tạo lập, cập nhật và khai thác CSDL Học sinh tỏ ra rất đồng tình và hứng thú Sau khi tìm hiểu Bài 4: Cấu trúc bảng, tôi
đã giới thiệu với học sinh các bảng dữ liệu của chương trình Quản lí thư viện, để các em có cái nhìn trực quan và thấy rõ được tầm quan trọng trong việc lưu trữ
dữ liệu của bảng Các bảng trong chương trình cũng là các bài tập để học sinh thực hành thêm ở tiết thực hành2 và bài tập thực hành 3 Ở Bài 6: Biểu mẫu, tôi cũng giới thiệu với học sinh một số biểu mẫu của chương trình để các em thấy được sản phẩm mình có thể làm được sau khi tìm hiểu bài này Các em có thể phát huy được tính sáng tạo của mình để thiết kế được một biểu mẫu đẹp Vì vậy các em rất hứng thú khi xem một số biểu mẫu của chương trình Ở Bài 7: Liên kết giữa các bảng, qua ví dụ trong SGK/57, học sinh đã phần nào hiểu được vì sao phải lập CSDL gồm nhiều bảng rồi sau đó muốn có được thông tin đầy đủ thì phải liên kết các bảng lại với nhau Để các em hiểu kĩ hơn và có được cái nhìn trực quan, tôi đã giới thiệu và giải thích trên cửa số liên kết của chương trình Quản lí thư viện:- Từ cửa sổ liên kết của chương trình ta thấy các bảng liên kết với nhau thông qua các trường khóa cùng tên và một bảng có thể liên kết với nhiều bảng Đối với Bài 8: Truy vấn dữ liệu, đây là bài tương đối khó Học sinh phải nắm được các biểu thức và các hàm để tạo các mẫu hỏi Qua các ví dụ và
Trang 6bài thực hành trong SGK thì các em đã nắm được cách tạo một mẫu hỏi, nhưng các em không hình dung được các mẫu hỏi sẽ được sử dụng như thế nào trên một chương trình quản lí Tôi đã giải thích cho các em bằng việc tạo lại form tìm kiếm sách trong chương trình Quản lí thư viện Đối với Bài 9: Báo cáo và kết xuất báo cáo, sau khi hướng dẫn xong nội dung các bước để tạo một báo cáo, tôi cũng giới thiệu với các em một số báo cáo của chương trình Ví dụ báo cáo số sách chưa trả, báo cáo số sách mượn theo lớp, …Giúp các em thấy rõ được mục đích và ưu điểm của báo cáo và đây cũng là những mẫu báo cáo để các em thực hành thêm Bài tập thực hành 9 giúp các em thực hành lại các kiến thức đã học bài này rất quan trọng và đánh giá được toàn bộ kiến thức ở chương 2
Tôi đưa lên các phần mềm quản lí trong thực tế để các em quan sát và thấy được sự quan trọng của bài toán quản lí trong thực tế như quản lí thư viện, quản
lí giáo dục, quản lí bán hàng, quản lí ngân hàng, quản lí bệnh viện…
Giới thiệu với các em sau đây là giao diện của phần mềm quản lí thư viện muốn sử dụng được phần mềm này các em phải có tên đăng nhập và mật khẩu
để đăng nhập Nếu chưa có thì phải đăng ký ,còn nếu quên tài khoản thì các em phải làm theo hướng dẫn
Giao diện chương trình quản lí thư viện [3]
Tiếp theo giới thiệu cho các em giao diện của phần mềm quản lí giáo dục mà hiện nay các trường học đang sử dụng vnedu.vn để quản lí điểm cho học sinh, quản lí cán bộ giáo viên, giáo viên có thể nhập điểm, điểm danh, liên lạc với gia đình, học sinh có thể xem điểm của mình,…
Trang 7Sau đây là giao diện của quản lí bán hàng[3]
Hay là một ứng dụng của ngân hàng cây rút tiền tự động[3]
Trang 8Tuy nhiên ở đây cô sẽ giói thiệu cho các em hai quản lí gần gũi với các em đó
la phần mếm quản lí học sinh và quản lí thư viện Và trong sách giáo khoa cũng
đã nêu hai quản lí này rồi
- Đây là chương trình Quản lí thư viện được làm từ Access Chương trình này
có thể giúp cho người thủ thư quản lí sách trong thư viện về số lượng, thể loại, tác giả, … Có thể tìm kiếm, tra cứu sách nhanh chóng, thuận tiện khi cần Chương trình có thể quản lí được việc mượn và trả sách của học sinh và giáo viên Chương trình còn cho phép thống kê và lập một số báo cáo cần thiết Vậy sau khi các em học xong nội dung chương II thì có thể tạo ra một chương trình quản lí tương tự thế này
Học sinh rất hứng thú và nhiều em thắc mắc:
Trang 9- Để tạo ra được chương trình thế này thì có khó không cô và có mất nhiều thời gian không?
- Để hoàn thành chương trình này cũng không khó nhưng khá mất thời gian, không phải trong 1 tiết học hay một buổi mà có thể làm xong được Chương trình nhỏ có thể làm xong trong một tuần hoặc nửa tháng, đối với những chương trình lớn thì phải mất cả tháng, cả năm và có thể cần một nhóm người cùng thực hiện Học sinh tỏ ra rất tò mò và ngạc nhiên
- Qua các tiết học của chương II, chúng ta đã tìm hiểu các kĩ năng cơ bản sử dụng Microsoft Access và bước đầu tạo lập, cập nhật và khai thác CSDL Để các
em có cái nhìn thực tế và dễ hiểu bài thì qua tiết học này cô sẽ cùng các em tìm hiểu và xây dựng lại chương trình này
Khi nhắc lại nội dung bài 4: Cấu trúc bảng, tôi đã giới thiệu với học sinh các
bảng dữ liệu của chương trình Quản lí thư viện ở trên, để các em có cái nhìn trực quan và thấy rõ được tầm quan trọng trong việc lưu trữ dữ liệu của bảng Dưới đây là bảng lưu dữ liệu sách trong thư viện:
Hình 2: Cửa sổ cấu trúc bảng T_sach [2]
Hình 3: Bảng danh sách sách[2]
Trang 10
Ôn lại Bài 6 Biểu mẫu, cô cũng giới thiệu với học sinh một số biểu mẫu của
chương trình để các em thấy được sản phẩm mình có thể làm được sau khi tìm hiểu bài này Theo tôi đây là bài thú vị nhất trong chương 2 Các em có thể phát huy được tính sáng tạo của mình để thiết kế được một biểu mẫu đẹp Vì vậy các
em rất hứng thú khi xem một số biểu mẫu của chương trình
Hình 4: Biểu mẫu quản lý sách nhà trường[2]
Nhớ lại kiến thức bài 7: Liên kết giữa các bảng, qua ví dụ trong SGK/57, học
sinh đã phần nào hiểu được vì sao phải lập CSDL gồm nhiều bảng rồi sau đó muốn có được thông tin đầy đủ thì phải liên kết các bảng lại với nhau Để các
em hiểu kĩ hơn và có được cái nhìn trực quan, tôi đã giới thiệu và giải thích trên cửa số liên kết của chương trình Quản lí thư viện:
Hình 5: Sơ đồ liên kết của chương trình quản lý thư viện[2]
- Từ cửa sổ liên kết của chương trình ta thấy các bảng liên kết với nhau thông
qua các trường khóa cùng tên và một bảng có thể liên kết với nhiều bảng
Đối với Bài 8: Truy vấn dữ liệu, đây là bài tương đối khó Học sinh phải nắm
được các biểu thức và các hàm để tạo các mẫu hỏi Qua các ví dụ và bài thực hành trong SGK thì các em đã nắm được cách tạo một mẫu hỏi, nhưng các em