Trong đó, giao dịch tần suất cao giao dịch HFT – High Frequency Trading đã thống trị hơn một thập kỉ qua do các ngân hàng và quỹ đã tận dụng những biến đổi nhỏ của giá trên thị trường để
Trang 1TIỂU LUẬN MÔN LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH - TIỀN TỆ
CHỦ ĐỀ: GIAO DỊCH TẦN SUẤT CAO
(HIGH-FREQUENCY TRADING) VÀ COPY TRADING
Giảng viên : Thầy Trần Hùng Sơn
Nhóm thực hiện : Nhóm 12
Ký Kim Hưng K194010024 Trần Phạm Thiên Phước K194010040
Hoàng Thiên Trang K194010061 Đặng Thị Thanh Trúc K194010069
Thành phố Hồ Chí Minh Tháng 12 năm 2020
Trang 2BẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC VÀ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ
Đạt
2 Trần Phạm Thiên
Phước
K194010040
Nội dung 3: Copy trading trên thị trường
Đạt
3 Hoàng Thiên
Trang
K194010061
Xây dựng nội dung và tổng hợp
Đạt
4 Đặng Thị Thanh
Trúc
K194010069
Nội dung 2: Giao dịch tần suất cao trên thị trường
Đạt
Trang 3MỤC LỤC
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Cùng với sự phát triển của công nghệ máy tính vào cuối thế kỷ XX, quá trình giao dịch trên thị trường tài chính đã thay đổi đáng kể với tỷ lệ điện tử hoá, tự động hoá càng cao Xuất hiện mảng giao dịch riêng – giao dịch tự động Trong đó, giao dịch tần suất cao (giao dịch HFT – High Frequency Trading) đã thống trị hơn một thập kỉ qua do các ngân hàng và quỹ đã tận dụng những biến đổi nhỏ của giá trên thị trường để thực hiện hàng ngàn giao dịch trong một giây Và đây cũng là một trong những loại giao dịch tự động đã tăng trưởng rất nhanh và phát triển như một xu hướng mới của nền tài chính hiện đại Tại Việt Nam, thuật ngữ giao dịch HFT còn khá mới nhưng gần đây đã trở nên phổ biến hơn cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp 4.0, giới trẻ và các nhà đầu tư chứng khoán (các thành viên thị trường và một số nhà đầu tư chuyên nghiệp) đã bắt đầu chú ý hơn đối với các giao dịch sử dụng công nghệ hiện đại như: giao dịch thuật toán, giao dịch HFT trong lĩnh vực tài chính và chứng khoán Theo tiến trình hội nhập quốc tế và sự giao thoa tự nhiên giữa các thị trường vốn, giao dịch HFT
đã sớm thâm nhập và phát triển trên thị trường.
Ngoài ra, với những tiến bộ trong thế giới giao dịch, hầu hết các sàn giao dịch, chứng khoán So với việc giao dịch thông thường, Copy Trade là hình thức nhà đầu tư đơn giản nhưng lại thu về lợi nhuận khủng trên các giao dịch thành công Hầu như tất cả các nhà đầu tư đều có thể nhận định được rằng kiến thức và kinh nghiệm là hai yếu tố không thể thiếu nếu muốn thành công Tuy nhiên, cũng có cơ hội dành cho những người không có kiến thức về tài chính, hay không có thời gian tham gia giao dịch trên thị trường Với sự phát triển của công nghệ, cho phép tất
cả những ai quan tâm và mong muốn có được lợi nhuận tham gia thông qua hình thức có tên là Copy trade.
Dưới đây là nội dung trình bày tổng quan về cơ sở lý luận cũng như các thông tin
cơ bản về Giao dịch tần suất cao (High Frequency Trading) và Copy Trading.
Trang 5I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIAO DỊCH TẦN SUẤT CAO (HIGH –
FREQUENCY TRADING) VÀ COPY TRADING
1 Giao dịch tần suất cao
a Giao dịch tần suất cao là gì?
Giao dịch tần suất cao, tiếng Anh gọi là high-frequency trading, viết tắt là HFT.
Giao dịch tần suất cao là phương pháp giao dịch sử dụng
những chương trình máy tính mạnh để thực hiện một số lượng lớn giao dịch trong vòng chưa đầy một giây Những thuật toán phức tạp sẽ được sử dụng để phân tích nhiều thị trường một lúc và lệnh sẽ được thực hiện dựa theo điều kiện thị trường
Thường thì những người giao dịch có tốc độ thực hiện lệnh nhanh sẽ dễ sinh lời hơn những người giao dịch có tốc độ chậm
Ngoài việc có tốc độ nhập lệnh nhanh, giao dịch tần suất
cao còn có những tính chất như hệ số quay vòng và hệ số
khớp lệnh cao Một vài công ty giao dịch tần suất cao nổi
tiếng là Tower Research, Citadel LLC và Virtu Financial
b Đặc điểm của HFT Trading
HFT Trading là giao dịch dùng các thuật toán phức tạp, trong đó số lượng lớn các lệnh giao dịch được thực hiện trong vòng vài giây
Nó bổ sung tính thanh khoản cho thị trường đề phòng khi thị trường bị thiếu hụt hàng hóa
Trang 6 HFT trading cho phép các doanh nghiệp, tổ chức, các đội nhóm trader chiếm ưu thế hơn, HFT trading hỗ trợgiao dịch với khối lượng lớn với đồng vốn lớn
Thanh khoản được tạo ra trong giao dịch HFT trading
là nhất thời Các nhà giao dịch không thể lợi dụng chúng để kiếm lợi nhuận từ thị trường
c Các loại chiến lược HFT
Thị trường chứng khoán Chiến lược này là về việc tăng sự cạnh tranh giữa các nhà đầu tư và thương nhân và thu hẹp chênh lệch trong các tài sản khác nhau bằng cách đặt các đơn hàng ở bên này hoặc bên kia của chênh lệch giá Do đó, các lãnh thổ mới có lợi nhất cho các chiến lược như vậy; hơn nữa, sự lây lan càng lớn, chiến lược sẽ mang lại nhiều lợi nhuận hơn Do đó, tính thanh khoản của công cụ trên nền tảng tăng lên, mức chênh lệch hẹp và các nhà đầu tư mới bị thu hút vào nền tảng này Trong trường hợp này, lợi nhuận từ HFT được tạo ra từ chênh lệch giữa giá của cung và cầu Ngoài ra, không hiếm các nhà tạo lập thị trường tính phí bổ sung để tăng tính thanhkhoản của nền tảng; trên thực tế, bản thân chiến lược có thể
bị mất một chút, nhưng nhờ các khoản phí được trả bởi các nền tảng mà nhà giao dịch sẽ kiếm được tiền
Chạy phía trước
Thuật toán này dựa trên việc đóng cửa nhanh chóng của mộtgiao dịch ngay khi phát hiện ra các điều kiện có lợi nhuận Công việc của thuật toán có thể được chia thành hai giai đoạn: giám sát tất cả các điều kiện để đặt ứng dụng và hành động khi ứng dụng đang được xử lý Đầu tiên, tất cả các giá thầu lớn (giá cầu) cao hơn giá đã nêu được phân tích và nếu
hệ thống tìm thấy khối lượng như vậy, robot sẽ đặt ứng dụngcao hơn một bước so với đơn đặt hàng đó Nếu lệnh bị tắt, ứng dụng được gửi bởi robot cũng sẽ bị tắt và quá trình giámsát sẽ tiếp tục Nếu âm lượng di chuyển, robot cũng làm như vậy, còn lại một bước trước âm lượng Chiến lược dựa trên ý
Trang 7tưởng rằng trước khi một ứng dụng lớn được hoàn thành, giá
sẽ bị trả lại nhiều lần
Đánh lửa động lượng
Chiến lược đánh lửa đà được các nhà giao dịch sử dụng để kích động những người tham gia thị trường thực hiện các hoạt động nhanh chóng Tại thời điểm chuyển động nhanh,
sự khác biệt giữa yêu cầu và giá thầu tăng lên, tạo điều kiện tốt để kiếm lợi nhuận Ví dụ: giá yêu cầu là 100 đô la và giá thầu là 100.01 đô la; sau đó giá yêu cầu trở thành 99 đô la, trong khi giá thầu thay đổi thành 100 đô la Vì vậy, giá thầu bằng với giá yêu cầu trước đó và việc thực hiện các yêu cầu còn lại cuối cùng sẽ cho phép nhà giao dịch bán cổ phiếu ở mức 100 đô la cuối cùng
Trọng tài thống kê
Đó là một chiến lược thị trường trung lập tạo ra lợi nhuận trên bất kỳ sự bất bình đẳng nào trên thị trường Chiến lược này dựa trên việc tìm kiếm sự khác biệt của giá cả nổi lên từ các tin tức khác nhau có ảnh hưởng đến thị trường Trước một số sự kiện có ý nghĩa, thuật toán HFT theo dõi giá cả vàkhối lượng giao dịch trên các sàn giao dịch khác nhau, tìm kiếm sự bất thường Nhà giao dịch nhận được một cơ hội để phản ứng với phong trào trước khi xuất bản tin tức và thực hiện giao dịch Bản chất của HFT thông qua chênh lệch thống kê là tìm kiếm sự khác biệt về giá của cùng một công
cụ trên các thị trường khác nhau
Arbitrage độ trễ
Nó giúp kiếm lợi nhuận nhờ nhận sớm dữ liệu về các công
cụ tài chính Để có được lợi thế này, các nhà giao dịch đặt máy tính của họ với các thuật toán càng gần càng tốt với máy chủ trao đổi, có thể trong cùng một phòng Các công cụtài chính trên các nền tảng khác nhau được kết nối và biến động giá trên một trao đổi ảnh hưởng đến nhau Trong quá trình giao dịch, thông tin không thể được truyền đi cùng mộtlúc; ví dụ, khoảng cách giữa Chicago và New York là 1200
km Phải mất khoảng 5 mili giây để trang trải Robot trên
Trang 8nền tảng New York nhận thông tin chậm trễ Độ trễ Arbitrage nhằm mục đích kiếm lợi nhuận khi nhận dữ liệu nhanh chóng Nhờ colocation (tức là đặt máy tính của người giao dịch ở cùng một cơ sở với máy tính trao đổi cốt lõi), người giao dịch HF nhận được thông tin quan trọng vài mili giây trước những người chơi thị trường khác
Phát hiện thanh khoản
Chiến lược này ngụ ý các robot đang cố gắng phát hiện các ứng dụng lớn và những ứng dụng bị ẩn khỏi các nền tảng thông thường và hệ thống tự động hóa trước khi bắt đầu giaodịch Để làm như vậy, họ bán các ứng dụng nhỏ cho thị trường, theo dõi thời gian thực hiện và do đó quyết định khi nào một giao dịch lớn sẽ xảy ra
Đọc băng Chiến lược này theo dõi tất cả các sự kiện trên thị trường chứng khoán, chẳng hạn như khối lượng và báo giá Điều này giúp thu thập rất nhiều thông tin quan trọng Giám sát tất cả các thông tin (về một số cổ phiếu nhất định) và tất cả các sự kiện quan trọng (tin tức công ty, báo cáo, dữ liệu kinh
tế vĩ mô) giúp phát hiện những bất thường trong khối lượng giao dịch và giá cổ phiếu Cuối cùng, tất cả các thông tin được thu thập và phân tích cho phép và robot HF tìm ra các
mô hình trước khi phát hành tin tức chính thức
d Người dùng HFT
Người dùng HFT có thể được chia thành 4 loại
Công ty thương mại độc lập prop;
Công ty con môi giới;
Quỹ đầu tư;
Ngân hàng lớn và cơ cấu đầu tư;
Điều này do một số yếu tố
Quyền hạn xử lý cao được yêu cầu;
Trang 9 Các cấu trúc phải được tối ưu hoá và thiết bị HFT được cài đặt gần các khoá của trao đổi theo giao thức FIX/FAST;
Các ngôn ngữ lập trình cấp cao, nhưC++, Java được
Bất kỳ hành động giao dịch nào được thực hiện bởi ProTrader như mở lệnh, dừng lỗ, đóng lệnh đều sẽ được thựchiện trong tài khoản của người sao chép theo tỷ lệ giữa haitài khoản
b Cơ chế hoạt động của Copy Trade
Copy Trading sẽ kết nối danh mục đầu tư của bạn với danh mục đầu tư của nhà giao dịch mà bạn copy theo một tỷ lệ nhất định Khi bạn sao chép một nhà giao dịch, tất cả các giao dịch mà tài khoản chủ đã thực hiện sẽ được sao chép vào tài khoản của bạn Hơn nữa, tất cả các hành động giao dịch trong tương lai cũng sẽ được tự động sao chép vào tài khoản của bạn Bạn cũng sẽ được quyết định đầu tư bao nhiêu vào các nhà giao dịch Trong hầu hết các trường hợp,
số tiền dùng để copy trading thường không quá 20% tổng danh mục đầu tư của bạn Khoản tiền đó sẽ được tính thành phần trăm so với tổng danh mục đầu tư
Ví dụ: bạn quyết định sao chép tài khoản của một nhà giao dịch khác với khoản đầu tư là 1000 USD của mình.
Trang 10Ví dụ tài khoản gốc có số vốn là 10000 USD và tài khoản của bạn có tổng cộng 1000 USD, số tiền của bạn tương đương 10% số tiền của tài khoản gốc Nếu tài khoản chủ thực hiện một giao dịch và giao dịch đó thành công, họ kiếm được lợi nhuận 5000 USD thì bạn sẽ kiếm được 500 USD lợi nhuận (tương đương 10% lợi nhuận của tài khoản gốc) Nói tóm lại, tồn tại một tỷ lệ phần trăm giữa hai tài khoản: tài khoản gốc và tài khoản copy, chính vì vậy khoản tiền lãi/
lỗ cũng sẽ được tính theo tỉ lệ phần trăm đó.
Lưu ý: Một số trang web sử dụng hệ thống Copy Trading tựđộng quy định một tỷ lệ phần trăm nhất định mà bạn cần đầu
tư, vì vậy bạn cần đọc kỹ chính sách của trang web đó trướckhi bắt đầu giao dịch bằng tiền thật
II GIAO DỊCH TẦN SUẤT TRÊN THỊ TRƯỜNG
1 Quá trình phát triển của giao dịch HFT trên Thế giới
Quá trình phát triển của giao dịch HFT trên Thế giới có thể chia là hai giai đoạn
(i) Giai đoạn trước sự kiện “Vụ đổ vỡ chớp nhoáng” (hay còn gọi là
Flash Crash) năm 2010 tại Mỹ: Giao dịch HFT được ủng hộ và pháttriển mạnh mẽ trên cả hai phía của Đại Tây Dương Tại Mỹ, giao dịchHFT bắt đầu sớm nhất, năm 2005 đã đạt 20% giao dịch cổ phiếu toànthị trường, tăng lên mức đỉnh điểm là 60% năm 2009 Tại châu Âu, tỷtrọng giao dịch HFT so với giao dịch cổ phiếu toàn thị trường từ con
số 0% năm 2005 lên khoảng 40% năm 2010 Trong giai đoạn này, cácquy định quản lý đối với giao dịch HFT rất lỏng lẻo, các công tychứng khoán, tổ chức tài chính tự do cạnh tranh trong việc sử dụngcác giao dịch HFT trong hoạt động đầu tư và cung cấp dịch vụ củamình (xem Hình 1)
(ii) Giai đoạn kể từ sau sự kiện Flash Crash: các giao dịch HFT có
phần chững lại và bắt đầu giảm dần Đến năm 2014, tỷ trọng giao dịchHFT giảm xuống còn 35% tại châu Âu và 50% tại Mỹ Tại khu vực
Trang 11châu Á - Thái Bình Dương, giao dịch HFT phát triển sau, trongkhoảng 10 - 15 năm gần đây với tỷ trọng khiêm tốn chỉ đạt khoảng12% tổng giá trị giao dịch cổ phiếu, ngoại trừ Nhật Bản và Úc Thịtrường chứng khoán (TTCK) khu vực này tương đối phân tán hơn sovới Mỹ và châu Âu Việc ứng dụng giao dịch HFT giữa các thị trườngcũng có khoảng cách tương đối lớn Một số nguyên nhân được giảithích cho việc giảm tỷ trọng giao dịch HFT bao gồm: (1) Hệ thốngchính sách có xu hướng thận trọng và hạn chế dần với các giao dịchHFT; (2) Lợi nhuận thu được từ giao dịch HFT giảm do chi phí đầu tư
cơ sở hạ tầng cho HFT cao hơn và sự cạnh tranh khốc liệt giữa cácthành viên tham gia thị trường; (3) Ngày càng có nhiều hệ thống giaodịch khớp lệnh trực tiếp giữa người mua và người bán với nhau màkhông cần khớp lệnh qua sở giao dịch chứng khoán (SGDCK)
Sự phát triển của giao dịch HFT lại gắn với sự kiện Flash Crash bởitrước và sau sự kiện này, quan điểm và chính sách quản lý đối vớigiao dịch HFT đã có những thay đổi đáng kể, từ đó tác động đến sựphát triển của giao dịch HFT tại các nước lớn cũng như trên toàn thếgiới Vào ngày 06/5/2010 trên TTCK Mỹ trong khoảng thời gian rấtngắn đã diễn ra sự sụt giảm nghiêm trọng, đột ngột của hầu hết cáccác chỉ số chính trên TTCK Mỹ (như chỉ số Dow Jones, S&P500,Nasdaq Composite) Chỉ số Dow Jones đã giảm 998,5 điểm cơ sởtrong ngày (tương đương với 9,2%), là mức giảm kỷ lục tại thời điểmđó
Tuy nhiên, thị trường ngay sau đó đã hồi phục một cách “kỳ diệu”(trong vòng 20 phút) khiến nhà đầu tư cũng như cơ quan quản lý(CQQL) hết sức bất ngờ Trong một báo cáo chung được công bố vàotháng 9/20102, SEC và Ủy ban giao dịch hàng hóa tương lai (CFTC)
đã “đổ lỗi” cho một giao dịch thuật toán trị giá 4,1 tỷ USD được thựchiện bởi một quỹ tương hỗ có tên là Waddell & Reed Financial Inc cótrụ sở tại Kansas khi thực hiện bán 75.000 hợp đồng E-Mini S&P500.Lệnh bán này được kích hoạt theo thuật toán giao dịch khi biến độngtrên thị trường đạt những tiêu chí nhất định Các công ty giao dịchHFT đã mua những hợp đồng này và ngay lập tức bán ngay trên thịtrường, chỉ giữ vị thế trong một khoảng thời gian ngắn Báo cáo đãcông bố áp lực bán của các công ty giao dịch HFT cũng như nhữngđối tượng khác đã khiến giá của hợp đồng phái sinh E-Mini S&P giảm3% chỉ trong vòng 4 phút Trong thời gian này, những nhà đầu cơ
Trang 12chuyên tìm kiếm lợi nhuận từ chênh lệch giá giữa các thị trường khácnhau cũng thực hiện mua E-Mini S&P 500 đồng thời bán khối lượngtương ứng trên thị trường cổ phiếu, dẫn đến giá của các chứng chỉ quỹETF mô phỏng chỉ số này cũng giảm tương ứng là 3% Chỉ trong 14giây cuối trước khi thị trường phục hồi, giao dịch của các công tyHFT chiếm tỷ trọng 49% tổng khối lượng giao dịch
Ngoài ra, vào tháng 4/2015, chính quyền Mỹ đã chính thức buộc tộimột giao dịch viên có tên là Navinder Singh Sarao quốc tịch Anh vì
đã sử dụng một thuật toán để bán ra hàng nghìn hợp đồng tương lai(HĐTL) E-mini S&P500 với tổng giá trị lên tới 200 triệu USD (chiếm20% - 29% tổng giá trị các lệnh bán ra trong lúc đó) nhằm mục tiêuđẩy giá xuống, sau đó đã hủy bỏ lệnh bán để mua vào với giá thấp hơnthị trường Báo cáo điều tra cho thấy, trong ngày xảy ra Flash Crash,Sarao đã kiếm được gần 9 triệu USD từ việc giao dịch HĐTL E-MiniS&P500
Sau sự kiện trên, Hội nghị Thượng đỉnh các nước G20 tại Seoul (HànQuốc) đã kêu gọi các nhà quản lý cấp quốc gia và khu vực “cần giảmthiểu rủi ro gây ra cho hệ thống tài chính bởi sự phát triển của hệthống công nghệ tiên tiến nhất” và Tổ chức Quốc tế các Ủy banChứng khoán (IOSCO - International Organization of SecuritiesCommissions) cũng đã công bố Báo cáo các khuyến nghị về cách thứckiểm soát các rủi ro mới, bao gồm kiểm tra trước và giám sát thời gianthực của các giao dịch thuật toán
2 Lợi ích và hạn chế của HFT Trading
Giúp ổn định thị trường khi cần thiết, bảo vệ thị trường tránhkhỏi những biến động lớn
Giúp nhà đầu tư tránh khỏi những thiệt hại lớn
Trang 13 Tận dụng tối đa được sự chênh lệch giá và thu lời, gia tăng lợithế cạnh tranh.
b) Hạn chế
Bên cạnh những lợi ích to lớn mà giao dịch HFT mang lại như: giatăng tính thanh khoản, giảm sự biến động về giá và khối lượng(market volatility), giúp các công ty sử dụng HFT thu các khoản lợinhuận lớn; gia tăng lợi thế cạnh tranh… thì giao dịch HFT thực sựtiềm ẩn nhiều rủi ro và tác động tiêu cực đến TTCK Cụ thể:
- Rủi ro thao túng: vụ việc thao túng giá chứng khoán khi sử dụnggiao dịch thuật toán/HFT trên thế giới tại sự kiện “Flash Crash” năm
2010 (nêu trên) như một “đòn cảnh tỉnh” tới các CQQL thị trường vàcông chúng đầu tư Bên cạnh đó, một số vụ việc khác cũng đã xảy ranhư tại Nhật Bản: một nhà đầu tư có quốc tịch Singapore đã bị Ủy banGiám sát Chứng khoán và SGDCK Nhật Bản (SESC - Securities andExchange Surveillance Commission) đã phạt tiền (330.000 Yên) vìcáo buộc liên quan đến việc sử dụng thuật toán để đặt một lượng lớnlệnh mua/bán HĐTL trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm trong 13phiên giao dịch để thao túng giá kiếm lợi bất chính vào tháng 9/2014.Những vụ việc này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính công bằng,toàn vẹn của TTCK, gây mất niềm tin của nhà đầu tư
- Rủi ro hệ thống: Báo cáo tháng 7/2011 của IOSCO3 đã chỉ ra rằng
do mối quan hệ chặt chẽ giữa các thị trường tài chính, các thuật toánthực hiện trên thị trường có thể truyền các cú sốc một cách nhanhchóng từ thị trường này sang thị trường khác, do đó làm khuếch đạirủi ro hệ thống Báo cáo đã chỉ ra sự cố Flash Crash tháng 5/2010 tại
Mỹ là một ví dụ điển hình cho rủi ro này
- Rủi ro hoạt động: Rủi ro này thường liên quan đến các giao dịchHFT bị lỗi trong quá trình hoạt động, có thể do lỗi thuật toán, lỗi hệthống giao dịch tự động, gây ảnh hưởng tới toàn thị trường cũng như
hệ thống giao dịch của SGDCK Như đã phân tích thì giao dịch HFTdựa trên thuật toán, mà thuật toán do con người tạo ra, do đó khôngtránh khỏi sai lầm trong khi sử dụng Khi giao dịch với tốc độ cao