Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại ấn độ từ nền tảng tự nguyện tới trách nhiệm theo luật định

Sau năm 2013, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại An Độ không chi thu hút sự quan tàm cùa các doanh nghiệp, doanh nhăn mà còn trở thành một lình vực nghiên cứu khoa học mới.. Rõ ràng

ĐinhThịPhương Thảo Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Ẩn Độ

©2022 Tạp chí Nghiên cứu Ấn Độ và Châu Á

Số 6 (115), tháng 6-2022

http://vjias.vn/

ISSN: 0866-7314

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại An Độ:

Từ nền tảng tự nguyện tói trách nhiệm theo luật định

Đinh Thị Phương Thảo *

*phthao221 l@gmail.com

Nghiêncứu ÁnĐộvàChâu Á số 6 -2022,tr.8-16

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhản vãn Hà Nội Ngày nhận bài: 06/04/2022, ngày gửi phản biện: 07/04/2022, ngày duyệt đăng: 28/04/2022

hái niệm về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) dần trở nên phổ biến trong những thập

kỳ 50 - 60 của thế kỳ XX trên toàn cầu Nhiều công ty đa quốc gia thực hiện nhiệm vụ từ thiện như một chiến lược kinh doanh và biến trách nhiệm thành triết lý đế xây dựng thương hiệu Tại Àn Độ, hoạt động

từ thiện của các doanh nghiệp đã xuất hiện từ giữa the kị ’XIX nhưng hầu het vẫn mang tỉnh tự nguyện Đen năm 2013, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp lần đầu tiên được để cập chinh thức trong Luật Doanh nghiệp của Ân Độ Sau năm 2013, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại An Độ không chi thu hút sự quan tàm cùa các doanh nghiệp, doanh nhăn mà còn trở thành một lình vực nghiên cứu khoa học mới Bài viết tập trung làm rõ các nội dung chính: giới thiệu ngắn gọn về CSR đặc điểm từ tự nguvện chuyên sang bắt buộc theo luật định của CSR tại Ấn Độ trước và sau năm 2013.

Từ khóa: ẤnĐộ,bắtbuộc, trách nhiệmxã hội của doanhnghiệp(CSR), tự nguyện

Mở đầu

AnĐộlà một quôcgia rộng lớn, một nền kinhtế đang tăng trườngổn định và đang thực hiệnnhiềusáng kiếncủa Chínhphủ như chiến dịch Sản xuất tạiẤnĐộ, Án Độ kỹ thuật số, K.ỹ năng Ấn Độ, nhiệmvụ làm sạch sông Hằng, Tuy nhiên, sự phát triển kinh tếchưahẳn đãcải thiệnđược chất lượng cuộc sống của người dâncũng như không giải quyết được những mặttiêucực,bất công củaxãhội.“Những ngườiẤnĐộ được sinh ratrong giađình có thu nhập thấp sẽ mấttới 7 thế hệđê đạttới mức thu nhập trungbình” (WEF,

2020, p 10) Rõ ràng, trách nhiệm xã hộicủa doanhnghiệp không chỉ làxu hướng thiết yếu giúp gia tăng danh tiếng, đạo đức cho doanh nghiệp mà còn làcách giải quyết hữu hiệu, san sẻ gánh nặng của người cótài chính với nguồnngânsách nhà nước.Mặc dùvậy, nhiều vấn đềxã hội vẫn tiếptục nảy sinhtạiÂn Độ, Chính phủ cần thựchiện xóa đóigiảm nghèo,hồ trợ giáo dục, đảm bảo vệsinhmôi trường, vàđịnh hướng phát triển kinh tế bền vững hơn Trước bối cảnhhiện đại như:quyềnconngườiđược đề cao, phúc lợicủa người laođộng được quan tâm và các mục tiêuvề cả ba khía cạnh kinhtế - xã hội - môi trườngđềuquantrọng đối với một quốcgia, tráchnhiệmxã hội của doanh nghiệp chínhthứcđược chuyển từ tựnguyệnthànhbắtbuộc

vàtrởthànhmộttrụcột quan trọngtrongquátrình thực hiện các mụctiêu quốc gia.Các tậpđoàn liênkếtvới

8

Đinh ThịPhươngThảo Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại An Độ

tổ chứcchính phủ và phi chính phủ,chịu tráchnhiệm cụ thể theo luậtđịnhlà yêu cầucấpthiết đốivớitính bềnvững và sự phát triển xã hộimột cách tốngthể

1 Giới thiệu về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR)

1.1 Khái niệm về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Từ thờiLa Mã cổ đại, các thương nhân đãchủđộng thựchiệncác hoạtđộngtừ thiện, đóng góp cho xã hội, tôn giáo, giáo dục, cũng như nâng caodanh tiếng cho bản thân Tuynhiên,đến thậpniên50củathế

kỷ XX, lần đầu tiên Bowen (1953, p.6) đãđịnh nghĩa trách nhiệm xã hội của giám đốcđiềuhànhdoanh nghiệp là “nghĩa vụ của các doanh nhân theo đuổi các chính sách,đưara quyết định hoặctuân theođường lối hành động được mong mỏi hướng tới mục tiêuvàgiá trị xã hội của chúngta” Sau đó,đến năm 1979, Carroll (p.500) đưa ra được định nghĩathống nhất đầu tiênvềtrách nhiệm xã hội của doanh nghiệp: “là một cấutrúcbao gồm các mong đợi về mặt kinh tế,pháp luật, đạo đức và cácmong đợi khác củaxã hộiđốivới cáctổ chức tạimộtthời điểmnhấtđịnh” Như vậy, trải qua nhiềuthay đổi,trách nhiệmxãhội của doanh nghiệp (CSR) cóthểhiểulà cam kếtcủadoanhnghiệpnhằm cung ứng các nguồn lực phục vụmục tiêu kinh

tế một cách hợp phápcũng như đóng góp vào sựpháttriển chung,nâng cao chất lượng cuộc sống của cả quốc gia

1.2 Kim tự tháp về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Năm 1991, A B Carroll đãđưa rakim tự tháp trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp nhằmphântrách nhiệm thành 4 tầng chính, trongđó 2 tầngkinhtếvà pháp luậtlà yêu cầubắt buộc đối với doanhnghiệp, tầng đạo đức là mong đợi củaxã hội vàtầng từ thiệnlàkhát vọng củaxã hội đối vớidoanhnghiệp

Hình 1.1 Kim tự tháp về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR)

Nguồn: Carroll, 1991, p 42

TráchnhiệmTỪ THIỆN: Hãylàmộtcôngdân -doanhnghiệp tốt

Đóng góp tài nguyên cho cộngđồng, nângcao chất lượngcuộc sống

TráchnhiệmĐẠO ĐỨC:

Nghĩa vụ làmđiềuđúng đắn, chínhnghĩavàcông bằng

Tránhxaviệc gâyhại

Trách nhiệmPHÁPLUẬT: Tuânthủpháp luật

Phápluậtlàsựnhậndiệncủaxãhội về đúngvàsai

Hãy thực hiệntheo luật định

Trách nhiệmKINH TÊ: Phải có lợinhuận

Đây lànềntảngđể xây dựngvàhoànthiệntấtcảcácyếutốkhác

Đinh Thị Phương Thảo, Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại An Độ

Mồi doanh nghiệp ra đờimuốn tồn tại, phát triển được thì lợi nhuận là mục tiêu cơ bàn Các tổ chức kinhdoanh cung cấp hàng hóa vàdịch vụmà công chúngcầnđể thu về doanh thu,nắm được lợinhuậntrong tay Tuynhiên, trongkimtự tháp trên, kinh tế chính là một loạitrách nhiệm với doanhnghiệp Nếu doanh nghiệpkhôngcó khả năngtự duy trì, đầu tưvàsinhlợi nhuậnthi sẽ sớm sụp đổ vàmọi trách nhiệm ở tầng cao hơnđều không thể thựchiệnđược Do đó, chỉ khi kinh doanh cólợi nhuận lớn, doanh nghiệpđủ mạnh thìviệc tù thiện, cống hiến mới cóthể thựchiệnvàcóý nghĩa Bêncạnh đó, các hoạtđộngkinh doanh phải tuân thủpháp luật Neutínhpháp lý củadoanh nghiệp không được đàm bảo thi đươngnhiên sự tồn tạicủa doanhnghiệp đócó thể bị đe dọa Vi vậy, pháp luật trởthành mộttronghai tầngtrách nhiệm bắtbuộc đối với doanh nghiệp Muốn bền vững và thỏa mãn hai tầng kinh tế, pháp luậtthì doanhnghiệp phảiliên tục hoàn thiện cấutrúc, quytrinhvàtự đổimới, tiếnbộđểđạt được hiệu quà trong sản xuấtvà quản lý

Ngoài yêu cầubat buộc, xã hộimong đợi doanhnghiệp hoạt động có đạođức Nói cách khác, doanh nghiệp sẽ tôn trọngvàtuân thủ một sốtiêuchuẩnxã hội hoặc tự xây dựng triếtlý,tưtưởngchung cho doanh nghiệpdù tiêu chuẩn đó không nằm trong văn bản luật Liêm chính trong kinh doanh, khôngxâm phạm chuẩn mực đạo đức vìmục tiêukinh tế là một trách nhiệmxã hộicủa doanh nghiệp

Cuối cùng, trách nhiệm từthiện bao gồmtấtcả các hoạtđộng từ thiện tự nguyện củadoanhnghiệp Các doanh nghiệp có thể tham gia từ thiện với nhiều hình thức như quyên góp tiền, tặng sản phẩm và dịch vụ, xây trường học, nhà ở cho người nghèo hay bất kỳ đóng góp nào kháccho cộngđồng Xãhội khát vọng, mong mỏi doanh nghiệpnhận thức rõ tầm quan trọngcùa từ thiện, không chỉ vì danh tiếng mà còn vì mục tiêu san sẻ với cộng đồng, đóng góp giúp đỡ để cả xã hội cóthểpháttriển nhanh, bềnvừng hơn

2 Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Ấn Độ trước năm 2013: Tự nguyên

2.1 Giai đoạn 1 (1850 - 1914): Tư tưởng thiện nguyện của các cá nhân và doanh nghiệp

Trướcnăm 1914, trách nhiệm xã hội củadoanh nghiệp chưa được hình thành vànhìn nhận mộtcách có

hệthống.Từ thời cổ đại, các thương nhângiàucó chia sẻ tài sản của bản thân với xã hội thông qua việc xây dựngđềnchùatôngiáo, cungcấp lươngthực,hỗ trợ khi có thiên tai, dịch bệnh, Sau đó, trách nhiệm xã hội của cácdoanh nghiệptiên phong tronggiai đoạn này (khoảngthể kỷ XIX)phụ thuộc rất nhiều vào quan niệmđạođức của ngườilãnh đạo doanh nghiệp, giá trịvăn hóa, phong tục tập quán, niềm tin tôn giáo và thậmchílợi íchchínhtrị Các doanhnghiệp gia đình nhưTata, Birla, Bajaj, đều thực hiện từ thiện hướng tới cộng đồngvàphúclợi xãhội

Một ví dụxuyênsuốtquátrìnhphát triển kinhtếcủaẤnĐộ làtập đoàn Tata Jamsetji Tata-chađẻcủa ngànhcông nghiệp Ấn Độ quan niệm rằng: “Điều thúc đẩy một quốc gia haymột cộng đồng không phảilà việc nâng đỡ nhữngthành viênyếu nhất và bất lực nhất, mà là việc nâng đỡnhững người giỏi nhấtvà tài nàng nhấtđể họ cóthể phục vụ tốt nhất cho đất nước” (Tata Trusts, 2022) Jamsetji Tatađã khởixướng hàng loạtchươngtrìnhphúc lợi cho công nhân như xây dựnghệ thống học việctại nơi làm việc, nhà trẻ vàtrường tiểu học choconcủa các nữcôngnhânnhà máy, hồtrợytế miễn phí, trợcấp thai sản,trợcấp tai nạn cho tất

cả các nhân viên Đen năm 1892,JamsetjiTatađã thành lậpQuỹ JN Tata nhằm hỗ trợvà phát triển giáo dục đại học tạiẨnĐộ Năm 1903,Jamsetji bắtđầulênkế hoạchxây dựng một nhà máy thép hiệnđạitạiẤnĐộ, giúp công nhân tránh những ảnh hưởng củakhói nhà máy truyền thống Trong bức thư gửi con trai Dorab, Jamsetji đã nêu rõ đạođức của mộtdoanh nhân: “Hãy đảm bảobố trínhững con đường phủ bóng cây râm

ĐinhThị PhươngThảo Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Ăn Độ

mátvà các loạicâyđềupháttriển nhanh Hãy đảmbảocó nhiều không gian dànhcho bãicỏvà những khu vườn Hãy dành những khu vực rộng lớn cho bóngđá,khúc côncầuvà công viên Hãy dành khu vực nổi bật cho các ngôi đền Hindu, nhà thờHồi giáo và nhà thờ Thiênchúagiáo”(Tata Trusts, 2022) Nhưvậy,mặc dù chưa có định nghĩa và mô hìnhrõ ràng về trách nhiệmxã hội củadoanh nghiệp nhưngtại Ấn Độ,các tập đoàn giađình đãcó tầmnhìn xavà sớmthực hiện các phân tầng trong kim tự tháp trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp củaA.B Carroll

2.2 Giai đoạn 2 (1914 - I960): Mô hình đạo đức - mô hình đầu tiên về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Ân Độ

Trong giai đoạn này, nhữngtrụcộttư tưởng củaM Gandhi về nền kinh tế tự lực tự cường nhằm khơi dậy tinh thầntự tôn dân tộc, khôi phục sức sống nội tạicủaẤnĐộtrờ thành nền tảng tráchnhiệm xã hộicủa doanh nghiệp tại ẤnĐộtrongtươnglai Đây cóthể được coilà mô hình đầutiêncủaẤnĐộ vềtráchnhiệm

xã hội củadoanhnghiệp - mô hình đạo đức

Nàm 1921,M Gandhi khẳng định kinh tế luôn phải song hành với đạo đức: “Kinhtếmà gây tổn thương đến chuẩn đạođức của một cá nhân hay một đất nước là vô đạođứcvàđầy tội lỗi” (Nanda, 1994, p 144) Đen năm 1937, M Gandhi tiếp tục nhấn mạnh: “Kinh tếđích thực đại diệnchocônglý xãhội, nó thúcđẩy mọi người cùng tốt lênnhưnhau” (Rao, 1937,p.4) M Gandhiđã nâng tầmtriết lý kinhtếhiệnđại lênthành động lựccủacảxã hộidựa trên nhu cầuvàtuân thủ địnhhướngbất bạo động Ông tin rằng công cuộc giành Độc lập hoàn toàn sẽ vẫn còn phải tiếp tục nếu nhà tư bản còn mâu thuẫn với người lao động, nếu những người giàu cócònxungđột với nhómnghèo khó

Mặtkhác, lýthuyếtvề sự ủy thác trong tư tưởngkinhtếcủaM Gandhithể hiện rõ trách nhiệmcủadoanh nghiệp nói chung và người giàu nói riêng nhằmthúc đẩyxã hội phát triển đồng đều, bìnhđẳng hơn.Theo quan niệm củaM Gandhi, “ lý thuyết về sự ủythác khôngphân biệt giữa tài sản tư nhân và tài sản không tư nhân Tấtcả tài sảnđược giữ nhờ lòng tin,bất kể chủ sở hữu và bản chất hay chất lượngcủa tài sản đó” (Mashruwala,

1951,p.79)

Những người giàucó hoàn toàncóthểvà nên sửdụng tài sảnđểphục vụ nhu cầucá nhân của họ nhưng phầndư ra sẽ đượcdùng để thực hiện mục đích chungcủa xã hội vì doanh nghiệp hay người giàucó cần nhận thức rõ rằng, việctích lũy tàisản thành công không chỉ lànỗlực cá nhân mà còn là sự hỗ trợ đóng góp củatoàn xã hội Dưới ảnh hưởngcủaM Gandhi,các doanhnghiệpgiai đoạn nàybước đầu thiết lập các quỹ tín thác cho các trường học, caođẳng,khuyến khích binh đẳng giới vàđặcbiệt làphát triến nông thôn Tata tiếp tục là một trong những doanhnghiệp tiên phongtrong việc thực hiện cáchành động đạo đức như một thành phần tất yếucủa kinh tế Tuy nhiên, dưới ảnh hưởng của M Gandhi, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệpvẫn chi mangtính tự nguyện,tùy theo ý chícùa người lãnh đạo doanh nghiệp và truyền thống văn hóaẤn Độ Năm 1918, Ratan Tata qua đời vàtoànbộtài sản cá nhân được dùng cho mụcđích cải thiệnxã hội Viện Công nghiệp RatanTatara đờisau đócungcấpsinhkế cho phụ nữ và đàn ông ngoài tuổi lao động Phòng thí nghiệmLuyện kim quốc gia,trung tâm Biểu diễn nghệ thuậtquốc gia,Viện Khoahọc ẤnĐộ,.,, cũng được hưởnglợitừ quỹ của Ngài Ratan Tata Từ năm 1920 - 1932, hàng loạt cácquỹ họcbổng, trường học, quỹ hỗ trợvà nghiên cứu liên quan đến y tế dogia đình Tatakhởi xướng đượcthành lập

2.3 Giai đoạn 3 (1960 -1990): Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bối cánh kinh tế hỗn hợp

Đinh Thị Phương Thảo Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Ân Độ

Trong giai đoạn này,ÁnĐộliêntục thực hiện các kế hoạch 5 nămvà duy trì nền kinhtế hỗn họp.Chính phủ nắmquyềnkiếmsoátvàcấp phép đối với hầu hết các ngành công nghiệp dẫn đến sự lớn mạnhcủa nhiều đơn vị doanh nghiệp nhà nước Trong khi đó, các doanh nghiệp tưnhân lại phải chịutrách nhiệm cho chính quyền sở hữu, ngườiquảnlý, nhâncông của họ và các vấn đề môi trường Bối cảnh hỗn hợpkhiến trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp mặc dù rất quan trọng nhưngđãcó xuhướngchữnglạido ảnh hưởng của quy tắc và luật lệ nghiêm ngặt đối với khu vực tư nhân Đặc biệt,khi các đơn vị nhà nước được thành lậpđể phân phối các nguồn lực của xã hội tớingười nghèo một cách phù hợp thì gánh nặng điềuhành, quản trị,tính hiệuquả, minh bạch càngđè nặng lên khu vực công và khiếnkhu vực tư nhânbịthu hẹp Tatavẫntiếp tục thựchiện trách nhiệm xã hộithôngqua việc thành lập Trung tâm Biểudiễn nghệthuật Quốcgianăm 1966

để bàotồn vàphát huy di sản văn hóa Án Độ Năm 1974, Tata dànhcáckhoản tài trợ cho việcnghiên cứu các vấn đềphát triển (Tata Trusts, 2022) Rõ ràng, tronggiai đoạn này, các doanh nghiệp tư nhân không có không gian để phát triển hayphân tầng kinh tế bịảnhhưởngdẫn đến trách nhiệm xã hộicủa doanh nghiệp cũng không còn được ưu tiên.Kimtự tháp Carroll có xu hướng không còn hiệuquả

2.4 Giai đoạn 4 (1990 - 2013): Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp - chiến lược kinh doanh trong

bối cảnh toàn cầu hóa

Trong giaiđoạnnày, cáccông ty ẨnĐộ nhận ratráchnhiệm xã hội khôngchỉ là quan niệm đạo đức, là

sự tựnguyệnmànên được chuyểnhóathànhchiến lược kinh doanh bềnvững Kim tự tháp Carrollcầnđược chú ývàthực hiện song hành cả 4 phân tầng đểtạo nên mộtdoanhnghiệp vừng mạnh, pháttriển lâu dài Năm 1991, cải cách kinh tế toàn diện tại Ấn Độbắt đầu đượcthực hiện Toàncầu hóa, tự dohóa tức làdoanh nghiệp ẤnĐộcó nhiều cơ hội vươn ra thịtrườngthếgiới nhưngcũngcó nghĩa làdoanhnghiệpẤnĐộ phải cạnh tranhvới cáccôngty nước ngoài, phải thỏa mãn tiêu chuẩn quốc tếvề lao động và môi trường, cũng như cân nhắcchính sách quản trị phù hợp để giatàng tính hiệuquà sản xuất.Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp thực sự đãthành mộthìnhthức quan trọng để bảo vệ danh tiếngvà tăngkhả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.Trước bối cảnh như vậy, các doanhnghiệp đã xâydựng các nhómchuyêngiađểtạolậpchính sách, chiến lược cho chương trìnhtrách nhiệm xãhội, thậm chí đưa trách nhiệm vào triết lý của công ty Đồng thời, các doanh nghiệp cũng chủ động họptác với cáctổ chức phichínhphủ (NGO)để đưa ra giải pháp xã hội nhưchăm sóc sức khỏe, pháttriển cộng đồng, phát triển giáo dục, Công ty Hindustan Unilever

đã thực hiện chiến lược kinh doanh 4 trụ cột1 - được đúc kết từKim tự tháp Carroll Công ty Hindustan Unileverđãđặt mục tiêu “sống bềnvững” vào mô hìnhkinh doanhvà thực hiện các nhiệm vụ hỗtrợ cung cấp nước sạch,vệ sinh môitrường tại vùng nông thôn, thực hành tiếtkiệm năng lượng Đồng thời, công ty

đã kếthợp mục tiêu thương mại với trách nhiệm xã hội thông quasản phẩm lọc nước ‘Pureit’ - dòng sản phẩm gia đình hiệnđại nhấtthế giới, làgiảipháp chocác bệnh truyền qua nước (HindustanUnilever, 2018)

1 Bốntrụcộttrongchiến lược kinhdoanhlâudài của côngtyHindustanUnilever:

- Laođộngđếtạo dựngtương lai tốt đẹp hơntừng ngày

- Giúp mọi ngườicảmthấytốt,nhìnthấy đẹp vàtậnhưởngcuộc sốnghơnvớicácnhãnhàng vàdịchvụtốtcho khách hàng

- Truyền cảm hứng cho mọi ngườiđểhànhđộng nhỏ mỗi ngày,tíchlũythay đổi lớnchothế giới

- Phát triển nhữngcách kinh doanhnhằmtăngtrưởngdoanhnghiệpgấpđôinhưng vẫn giảm thiểu ảnhhưởng môi trường; tintưởngvào sức mạnhcủanhãnhànggiúp cải thiện chấtlượngsốngcủaconngườivà thực hiệnnhững điềuđúng đắn

ĐinhThị PhươngThảo Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Ân Độ

3 Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Ấn Độ giai đoạn 2013 2021: Bắt buộc

3.1 Chỉ thị về Trách nhiệtn xã hội của doanh nghiệp tại Ân Độ sau năm 2013

Sau năm 2013, mặc dùcác doanh nghiệp đã nhận thức rõ ràng trách nhiệm xã hội và thực thi như một chiến lược kinh doanhnhưng đối với các quốcgia đang phát triển, sự tựnguyện, từthiệnchíđemlạilợi ích cho một nhóm nhỏtrongxã hội, không đóng góp nhiều cho sự phát triển quốc gia Ân Độlà một quốc gia đang trên đà phát triển mạnh, dự kiến sẽ trở thành nước đông dân nhất thếgiới; dẫn đến cácvấn đề về con người, môitrường, xã hội tạiẤn Độ cũng phứctạp, do đóyêu cầu sự chung tay và hỗtrợmạnhmẽ từphía doanhnghiệp Theo báocáocủa Tổ chức Giáodục, Khoa học và Vănhóa Liên Hợp Quốc (UNESCO)(2014),

Ấn Độcó tới 287 triệu người lớn mù chữ, chiếm 37% tổng số người mù chữ trên thế giới, trong đóchỉ có dưới 10% số người có kỹ năngnghề nghiệp(2%người có kỹ năng chính thức,8% người có kỹ năng không chínhthức) (Bhowmick, 2014) Vì vậy, ÁnĐộđãtrở thành quốc giađầutiên sử dụngluật phápđể quy định trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp Chi thịvề Trách nhiệm xã hội củadoanh nghiệp thuộcđiều 135 Luật Doanh nghiệpmới năm 2013 Chỉ thị cóhiệulực từ 01/04/2014và mở ra giai đoạn mới cho các doanh nghiệp tại Ấn Độ Điều 135Luật Doanh nghiệp năm 2013 củaẤn Độquyđịnh:

1 Tất cả cáccông ty có giá trị ròng 5 tỷ Rupeehoặc hơn, hoặc doanh thu 10 tỷ Rupee hoặc hơn, hoặc lợi nhuậnròng 50triệuRupee hoặc hơntrong năm tài chínhsẽ phải thành lập mộtủy banTrách nhiệm xã hội củadoanh nghiệp thuộcHội đồng quản trị có từ 3 giám đốc trởlênlàm thành viên, trongđó có ítnhất một giámđốcđộc lập;

2 Báo cáocủaHội đồng quản trịsẽ chi rõ thànhphần úy ban Trách nhiệm xà hội củadoanh nghiệp;

3 ủy ban Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp phải:

Xây dựng và đề xuất chính sách về trách nhiệm xã hội của doanhnghiệp cho Hội đồng quản trị, chính sách đósẽ chi rõcác hoạtđộngmà công ty phải đảm nhận theonhưquy định trongphụlục VII;

Đề xuấtchi phí phátsinh từ các hoạt động tráchnhiệm xã hội củadoanh nghiệp này;

- Liêntục giám sát chínhsách tráchnhiệm xã hội của doanhnghiệp;

4 Hội đồng quàn trị của công ty phải:

Sau khi suy xétđề xuất của ủyban Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, Hội đồng quản trị phải chấp thuận chính sách trách nhiệm xã hội chocôngty vàthôngbáo nội dung chínhsách nàytrong báocáo của công tyvà cũng phảiđãng tải trên website theo quy định nếu có;

Đảm bảocác hoạtđộng nằm trong chínhsách vàđược thựchiện trong thựctế;

5 Hội đồng quản trị cũng phải đàm bảo mồi năm tài chính,công ty sử dụng ít nhất2% lợi nhuận ròng trungbìnhcủa công ty trong3năm gần nhấtnhằmthựchiện chính sách trách nhiệm xã hội của doanhnghiệp Như vậy, saunăm2013, các công ty đủ tiêuchuẩntheo Chỉ thịvề Trách nhiệmxã hội củadoanhnghiệp cũng bướcđầu thực hiệnđầy đủ cả 4 phân tầngtrongkim tự thápCarroll

3.2 Mô hình Chatterjee - “Vì Ân Độ, bởi Ân Độ, trong Ắn Độ ” 2

2 “ForIndia, By India,In India”

ĐinhThị Phương Thào. Trách nhiệm xã hội cùa doanh nghiệp tại Ăn Độ

Dựa trên bối cảnhkinh tế - xã hội Ấn Độ, Luật Doanh nghiệpnăm 2013 và các phân tầng kim tự tháp Carroll, TS Chatterjee - Tổng giám đốc ViệnQuan hệ doanh nghiệp Ấn Độ, Bộtrưởng Bộ Quan hệdoanh nghiệp đã hoàn thiện mô hình Chatterjee Banđầu, môhình Chatterjee giống như chi dẫn giúp các doanh nghiệp thực hiện tráchnhiệm đúng với chỉ thị Chatterjee đượctôn vinh làcha đẻ của quan niệm vềtrách nhiệmxã hội của doanh nghiệp hiện đạitại ẤnĐộ

Hình 3.1 Mô hình Chatterjee

Dự án hóa CSR

CSR khôngnằmtrongviệc kinhdoanhcốt

lõicủadoanhnghiệp

CSRvượt ra ngoài nhiệmvụlậpphápcủa

côngty

CSRphảiđượcđịnh hướng cỏ kếtquà

CSRđượccănchinhtheo lĩnhvựcưutiên

củaquốcgia

Ngân sáchCSRđượcchỉđịnh

ChiphídànhchoCSRđượcđịnh lượng

Pháthuysứcmạnhkhu vực doanhnghiệp

CSR phảiđượcgiải trinhminhbạch

CSRđượcthựchiện với nguồntàitrợ từ

các tổchức xãhội dân sự

BáocáoCSRbắt buộc = Kiểm toántài

khoảnCSR + đolườngkết quà CSR

Côngty lớn, ôn định PHAI

Trách nhiệm xã hội cua doanh nghiệp - CSR

Nguồn: B Chatterjee, N Mitra, 2017, p.5

Mô hình Chatterjee rấtphùhợp với quốc giađông dân số, đa dân tộc như Àn Độ và mục tiêu lớnnhất của mô hìnhkhông phải chi để đảm bàotínhbền vững của doanh nghiệp nói riêng mà còn hướng tới các chương trình nghị sự quốc gia, nhằm phát triển đấtnướctrongdàihạn Trong mô hình này, các tập đoàn lớn,

ôn định luôn phải đảm bảo phần trămchi cho tráchnhiệmxãhội,đặc biệt là đối với các lĩnhvựcưu tiên của quốc gia (Luật Doanhnghiệp 2013, phụ lục7) Việc thựchiệntrách nhiệm củadoanh nghiệp phảiđược định hướngrõ ràng, có ngân sách, có đo lường, báo cáo, kiểm toán cụ thể (theo Hình 3.1) Nói cách khác, tính minh bạch, ôn định được đề cao,vừa phát huy được sức mạnh cùa các tậpđoàn, vừa đóng góp trựctiếp cho cácchương trìnhquốc gia Hơnnữa, công việccó quy môcụ thể sẽ trở thành mộtquytrìnhkhoa học, một lĩnh vực nghiên cứu mới tại ẤnĐộ trong tương laigần

Mặckhác,mô hình Chatterjee trao quyền cụ thể chocác công ty nên các tập đoàn lớn này không thể chuyếntiếp công việc sang bênthứ bamột cách tùy tiệnnữa ủy banTrách nhiệmxã hội củadoanhnghiệp phải đượcchỉ định rõ ràng và làm việc chặt chẽ,liên kết vớiHội đồngquản trị cũngnhưcố gắng liênkết với các đối tác đểđónggóp vào các lĩnhvực ưutiêncủaquốc gia.Đồng thời, dựa trên nguyên tắc “mân thủ hoặc giải thích”,doanh nghiệp bắt buộc chitối thiểu 2% cho trách nhiệm xã hội hoặc phảigiảithíchtrong báo cáo

ĐinhThị PhươngThảo Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại An Độ

thườngniên Chính phù sẽ quyếtđịnh giải trình này có hợp lệhay khôngnên các công ty thựcsự cần chú trọng vào quá trinh và kếtquả

Ví dụ, trongsuốtchiềudàilịch sử kinh tế ÀnĐộ hiện đại, tậpđoànTatalàmộttrong những minh chứng điển hình, có tầm nhìnxa vànắm rõtráchnhiệm xã hội của doanh nghiệp Neu trước năm 2013,các hoạt động trách nhiệm xã hội củadoanh nghiệp mới mang tính tựnguyệnkhuyếnkhíchthì sau năm 2013, các quỹ tín tháccủaTata cũng thay đổi chiến lượcđểphù họp với khung pháp luậtmới, mô hình mới Từnăm 2015, ngoài việclà nền tảng tài trợ thông thường, các quỹ tínthác đăng kýchịu tráchnhiệm hoạtđộngtrướcpháp luật,thúc đẩyvà thực hiện đểtạo rakết quả cụ thểthông qua phương pháphợp tác.Đồng thời, cácquỳ còn trựctiếp thực hiện các chươngtrình can thiệp, khai thác công nghệ mới vàtạo dựng quan hệ đốitác với các

tổ chức chính phủ và phi chính phủ khác Doanh nghiệp TataMotors cam kếtđồnghành pháttriển bền vững cùng xã hội thông qua 7 chương trình: Aarogya (ytế), Vidyadhanam (giáo dục), Kaushalya (kỹ năng nghề nghiệp), Vasundhara(môi trường), Amrutdhara (nướcuống), Aadhaar (chống phânbiệtđói xử) vàSeva (hoạt động tình nguyện) (TataMotors, 2022)

Bảng 3.1 Chi phí và thành tựu các chương trình trách nhiệm xã hội của công ty Tata Motors

năm 2020 - 2021

Chương trình Chi phí/ đóng

góp

Số người

được

hưởng lợi

(người)

Hiệu quả

Aarogya(ytế) 38,4 triệu

Rupee

382.888 60%trêsuy dinh dưỡng trơnênmạnh khóe hơn

Vidyadhanam

(giáo dục)

98triệu Rupee 116.893 95% sinh viên lớp đặcbiệt thi qua kỳ thilớp 10

Kaushalya (kỹ

năng nghe nghiệp)

41 triệu Rupee 17.661 68% thanh niên đạt được năng lực nghề

nghiệp cụ thê sau khi được đào tạo Vasundhara (môi

trường)

16 triệuRupee 90.575 80%câytrồng sống sót

Amrutdhara (nước

uống)

>17dự án 8.153 30Lnước/người/ngày tại khu vựcnôngthôn

được đầutư Aadhaar(chống

phân biệt đối xừ)

45% người hưởng lợi của dự ánthuộc nhóm người dân tộc, dễ bịtốn thương

Seva(hoạt động

tình nguyện)

Tình nguyệnviên hỗ trợ hơn 100 hộgiađình các thông tinvềnuôi giasúc, gia cầm,

Tổchức tiêmvắc xin cho chó hoang

Nguồn: Tác giả tổng hợp từ báo cáo thường niên về trách nhiệm xã hội của Tata Motors, 2020 - 2021

Một côngty Tata Motorstrongtậpđoàn Tata khổng lồ thực sự đã thựchiện nghiêmtúc Chỉ thị về Trách nhiệmxãhội của doanh nghiệpvàtuân thủ theo mô hình Chatterjee Trong giai đoạnnày,công ty đãthỏamãn

đủ cà 4 phân tầng Kim tự tháp vềtráchnhiệmxãhộicùadoanh nghiệp củaCarroll vàđạtđược cả yêu cầu, kỳ vọng cũngnhư mong muốn củaxãhội,quốcgia đối với một doanh nghiệptrên đường phát triển bền vững

ĐinhThị Phương Thảo Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp tại Ẩn Độ

Kết luận

Trách nhiệmxã hội củadoanh nghiệpđã ngày càng chiếmvịtrí quan trọngtrênthế giới nói chung và tại Án Độ nóiriêng Tại ẤnĐộ, trước năm 2013, kinhtế song hành vớiđạo đức và mô hình đạo đức của Gandhi có ảnh hưởng sâu rộngđến triết lý của các tậpđoàn, đặc biệt là cáccông ty gia đinh Các doanh nghiệp muốn thành công đều cố gắng thựchiện đủ 4 phân tầng củakim tự tháp Carroll và đề cao các hoạt động từthiện tình nguyện Tuy nhiên, hạn chếcủa giai đoạn 1850- 2013 là doanh nghiệp tựnguyện và chủ động thực hiện từthiện nên tầm ảnh hưởng, phạm vi lan tỏatích cực tới cộng đồng chưa lớn và phụ thuộc chủyếuvào ý chí của ngườilãnhđạo công ty Như vậy, trách nhiệmxã hội của doanhnghiệpchỉ đạt được hiệuquảởmứcđộvimô, nhỏ hẹp.Saunăm2013,khi trách nhiệmxã hội củadoanhnghiệptrở thành chỉthị, nằmtrongphạm viquản lýcủa luậtpháp, các công ty lớn và bền vữngphải xácđịnh được chínhxác cácdự

an xã hội cũngnhư phải đạt được kết quả theo luật định.Hạn chếvềphạmvi, tầm ảnh hưởngvi mô củatrách nhiệmxã hội đãđược thaybằng mục tiêuvĩ mô hơn Tráchnhiệmxãhộicủadoanhnghiệplàpháttriểnnăng lực và hoàn thiện hànhvi doanh nghiệp (theođù 4 phân tầng kim tự tháp Carroll) đồng thời hướng tới, gắn kếtvà đóng góp cho cảcácchương trinh nghị sự quốcgia (mô hìnhChatterjee) Mặc dù kết quả dài hạn về đời sống xã hội tại ÃnĐộchưathểđượcđánhgiá một cách chính xác ngay nhưng chắc chắn sự chuyển đổi trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp từtựnguyện sang bắt buộc sẽ đemlạinhiềuthay đổi minh bạch, hiệu quả vàtíchcực

Tài liệu tham khảo

1 ArchieB Carroll (1979).A three-dimensional conceptual model ofcorporateperformance Academy of

management review,No.4(4), pp.497-505

2 Archie B Carroll (1991) The Pyramid of Corporate Social Responsibility: Toward the Moral ManagementofOrganizational Stakeholders.Business Horizons, No.34(4), pp.39-48

3 BalRam Nanda (1994) Gandhi and his critics Oxford UniversityPress,p.144

4 Bhaskar Chatteijee, Nayan Mitra (2017) CSR should contribute to the national agenda in emerging economies -the ‘ChatterjeeModel’.International Journal of Corporate Social Responsibility, No.2:1,p.5

5 Government oflndia (2013) The Companies Act, 2013 — Section 135 Government of India

6 Hindustan Unilever (2018) A promise of safe drinking water,

.Ngàytruycập 15/12/2021

https://www.hul.co.in/news/2018/a-promise-of-safe-drinking-water

7 Howard Rothmann Bowen(1953).Social responsibilities of the businessman University of Iowa Press, p.6

8 Kishorlal Ghanshyamlal Mashruwala (1951) Gandhi and Marx. Ahmedabad: Navajivan Publishing House, pp.79-80

9 Nilanjana Bhowmick (2014) 37% of all the illiterate adults in the world are Indian

.Ngày truycập02/01/2022

http://world.time.com/2014/01/29/indian-adult-illiteracy

10 TataMotors(2021).Annual CSR report 2020-21. TataMotors

11 Tata Motors (2022) Corporate social responsibility,

Ngày truycập20/02/2022

https://www.tatamotors.com/corporate-social-responsibility/

23/01/2022

https://www.tatatrusts.org/about-tatatrusts

13 VijendraKasturiRanga VaradarajaRao (1937). The Gandhian Alternative to Western Socialism Harijan,p.4

14 World Economic Forum(2020) The Global Social Mobility Report 2020: Equality, Opportunity and a New Economic Imperative WorldEconomic Forum,p.10