Rủi ro toàn cầu trong đại dịch COVID-19 và sự lựa chọnPhạm Quý Long' Tóm tăt: Bài viêt đánh giá và nhận định vê chủ đê “Sông chung với COVID-19” được thực hiện dựa trên các thông tin về
Trang 1Rủi ro toàn cầu trong đại dịch COVID-19 và sự lựa chọn
Phạm Quý Long'
Tóm tăt: Bài viêt đánh giá và nhận định vê chủ đê “Sông chung với COVID-19” được thực hiện dựa trên các thông tin về nhùng tiến triên cua công tác phòng và chống dịch bệnh COV1D-I9 trên toàn cầu trong giai đoạn từ tháng 1/2020 đến tháng 3/2022 Sự phân tích này đặt trong logic sự tính toán cân bằng tong thế lợi ích bới các rủi ro dịch bệnh và đóng cửa biên giới Hiện nay, quan điểm chấp nhận sống chung an toàn với co VID-19 dần dần được chấp nhận thuận theo khuyến cáo cua
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và bởi các chính phủ ớ nhiều nơi trên thế giới.
Từ khỏa: Đại dịch, Covid-19
Đại dịch COV1D-19: Trong rủi ro lại
thắp lên tia hi vọng
Kể từ khi ghi nhận những ca đầu tiên mắc
COVID-19 ở Vũ Hán, Trung Quốc vào
tháng 12/2019, cho đến nay, đại dịch này đà
lây lan nhanhchóng trên toàn cầu và đang để
lại những hệ lụy rất đáng quan ngại cho
chúng ta, đặc biệt nhìn từ khía cạnh nhu cầu
phát triển kinh tế -xã hội Dần theo số liệu
công bố của Tổ chức Y tế thế giới (WHO)
trên trang thống kê worldometers.info, tính
đến ngày 21/2/2022, thế giới đã ghi nhận
tổng cộng 424.793.352 ca mắc COVID-19,
trong đó có 5.905.835 ca tử vong, số người
đã bình phục là 350.282.600 ca Hiện có
81.494 ca đang phải điều trị tích cực Mỹ
vẫn là nước bị ảnh hưởng nhát thể giới, đến
nay ghi nhận 80.087.617 ca nhiễm và
959.412 ca tử vong Với số ca nhiễm gần
bằng 1/2 của Mỳ, Ấn Độ đứng thứ hai thế
giới Tuy nhiên, Brazil đứng thứ hai về số ca
1 PGS., TS Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á
tử vong (644.362 ca) Trong số 10 quốc gia đứng đầu danh sách, 7 nước còn lại là ớ châu
Âu, gồm Pháp (với 22.227.826 ca mắc), Anh (18.605.752 ca), Nga (15.370.419 ca), Đức (13.602.431 ca), Thổ Nhĩ Kỳ (13.504.485 ca), Italy (12.469.975 ca) và Tây Ban Nha (10.809.222 ca) Nếu nhìn lại diễn tiến bùng phát cua đại dịch COVID-19 trong hon hai năm qua, về mặt y tể dự phòng, căn cứ mức
độ nghiêm trọng của bệnh, hiệu quả của các biện pháp ứng phó y tế và khả năng lây lan
từ người sang người thì WHO cảnh báo ràng chùng virus gốc gây bệnh dịch COVID-19
đã biến đồi thành 5 "biến thể đáng lo ngại" Trong đó vào tháng 9/2021, các biến thể Alpha, Beta và Gamma đã được tổ chức này
hạ đánh giá xuống thành "các biến thể cần theo dõi", trong khi đó các biến thế Delta
và Omicron hiện vẫn bị xem là "các biến thể đáng lo ngại" Đã có những bằng chứng rõ ràng cho thay biến thế Omicron vượt trội hơn so với biến thể Delta về sự lây nhiễm,
Trang 2Nghiên cứu Đông Bắc Á số 3 (253) - 2022
với tốc độ lây tăng nhanh hơn gấp đôi (từ 2
đến ngày) và sự gia tăng nhanh chóng về
tỷ lệ các ca bệnh ghi nhận tại một số quốc
gia Cho đến thời điểm hiện tại, gần 100
quốc giavà vùng lãnh thổ đã ghi nhận các ca
nhiễm biến thể Omicron, trong đó có gần 40
quốc gia châu Àu và 22 quốc gia châu Phi
Sự xuất hiện của biến thể Omicron cũng
đang khôi phục lại mô hình về cách ứng phó
với dịch bệnh xảy ra cách đây đã hơn 2 năm
khi virus SARS-CoV-2 xuất hiện lần đầu tại
Vũ Hán Các nước tiếp tục cảnh báo theo
đuổi chính sách đóng cửa biên giới chặt chè
hơn nữa hoặc tiếp tục theo đuổi chính sách
Zero Covid một cách tuyệt đối (như cua
Trung Quốc)
Chính quan điểm chống dịch theo các
chính sách không đồng nhất này ở tại nhiều
quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, hay
sự thiếu sự quản trị toàn cầu mang tính
thống nhất cao đế ngăn chặn sự lây lan dịch
bệnh và sự bất bình đẳng trên phạm vi toàn
cầu đối với quyền tiếp cận nguồn vắc xin,
thuốc chữa bệnh (như ở các nước nghèo,
chậm phát triển như ở châu Phi ) đã để lại
cho chúng ta nhiều hệ lụy không lường
Cùng với đó là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sự
cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, làm
phái sinh thêm các loại hình thái mới của
bóng ma về chủ nghĩa dân tộc trong sự phối
hợp hành động quốc tế về xử lý các vấn đê
toàn cầu, đặc biệt là trong lĩnh vực y tế cộng
đồng hay trong đời sống kinh tế - xã hội
Ví dụ, trong năm 2020, năm đầu tiên kinh tế
thế giới chịu tác động của đại dịch COVID-
19, các quốc gia trên toàn cầu đã rơi vào
cuộc suy thoái kinh tế sâu sắc Bóng đen từ
cuộc khủng hoảng đại dịch đã đảo ngược xu hướng tăng trướng kinh tế do nhừng biện pháp hạn chế, kéo các chỉ số thất nghiệp tăng vọt, đay thêm nhiều người vào tình trạng nghèo khó An ninh lương thực cũng không nằm ngoài “tâm bão” khi Chương trình Lương thực the giới của Liên Hợp Quốc cho biết dịch COVID-19 làm tăng gần gấp đôi số người bị mất an ninh lương thực khẩn cấp, từ 135 triệu người năm 2009 lên tới 265 triệu người vào năm 2020 Quỹ Tiền
tệ quốc tế (IMF) cho rằng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cũa thế giới giảm 5,2% trong năm 2020 do các biện pháp đóng cửa nền kinh te nhằm ngăn chặn sự lây lan của đại dịch Khối lượng giao dịch hàng hóa thế giới giảm từ 13% đến 32% so với năm
2019 Năm 2021 đà phục hồi đã được cùng
cố với dự báo kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng
ở mức 5,6%, khi các nước chuyển sang
“sống chung an toàn với COVID-19”, triên khai các gói kích thích tăng trưởng hậu COVID-19, những nút thắt trong chuồi cung ứng cũng dần được tháo gỡ song được dự báo là vẫn không đồng đều Sự xuất hiện của biến thể Omicron đã gây ra những gián đoạn mới và tỷ lệ lạm phát tăng cao khiến các ngân hàng trung ương phải mạnh tay can thiệp Mặc dù vậy, tính đến thời điểm thống
kê nêu trên, thế giới đã trải qua2 năm và gần
3 tháng trong đó đại dịch COVID-19 đã và đang hoành hành, với sự xuất hiện của những biến thể virus SARS-CoV-2 mới cùng nhiều ẩn số chưa có lời giải Tình hình dịch COVID-19 diễn biến phức tạp trên thế giới
đã chứng minh khá rõ nét thực tế rằng đại dịch vẫn chưa thể được kiểm soát và thậm
Trang 3Phạm Quý Long
chí sẽ còn gây ra nhiều thách thức mới đối
với con người trong "năm COVID-19 thứ
ba"
Có thề nói rằng bất chấp những thiệt hại
do dịch bệnh mang tới, đại dịch COVID-19
hoành hành cũng cho chúng ta thấy vai trò
quan trọng của khâu trang, vắc xin và các
biện pháp cách ly giãn cách xã hội Việc xử
lý vấn đề này một cách kịp thời đà làm thay
đối hoàn toàn lối tư duy và cách nhận thức
của mỗi cá nhân hay mộtchính phủ trong thế
giới này về thái độ nghiêm túc trước công
tác phòng chống rủi ro dịch bệnh Hon thế
nữa, với những nỗ lực không mệt mỏi của
cộng đồng các nhà khoa học quốc tế trong
việc nghiên cứu - ứng dụng thành quả y
khoa tiên tiến nhất một cách kịp thời nhất
trong xử trí virus Corrona (chủng mới này),
nên chúng ta vẫn có niềm tin và thắp lên hi
vọng vào cuộc chiến với đại dịch COVID-
19 Sự phối họp tốthơn của chính phủ ở mồi
quốc gia, cũng như cộng đồng quốc tế nói
chung (dưới sự chỉ đạo của WHO) thì đa
phần hệ thống y tế công cộng vần đang đứng
vững với tỷ lệ bao phủ vắc xin cho người
dân theo từng độ lứa tuổi khác nhau đã đạt
thành tích khá cao trên 70% (có thể đạt tới
ngưỡng miễn dịch cộng đồng) Thực tiễn, tỷ
lệ này đã xuất hiện ở Anh, EU, Australia,
New Zealand, nhiều quốc gia ở châu Á, Mỳ,
Canada, khu vực Trung Đông với đaphần
các nước hiện nay đà bắt đầu cho thấy có sự
thay đổi tư duychiến lược giữa duy trì chính
sách phòng chống dịch bệnh an toàn với
chương trình đồng hành mở cửa đế khôi
phục và phát triển kinh tế - xã hội theo trạng
thái bình thường mới Tất nhiên, cách thức
và lộ trình mở của của mỗi quốc gia có các
thời mốc khác nhau, căn cứ vào thực tiễn xu thế phát triển của dịch bệnh COV1D-19 theo địa điểm cụ thể và không gian nhất định để đảmbâo tính khoa họcvà linh hoạt cao
Một số bằng chứng về xu hướng lựa chọn mô hình mở cửa sống chung an toàn vói COVID-19
Sẽ là thiên cận nếu chúng ta chỉ biết chống dịch mà quên mất khía cạnh phục hồi kinh tế- xã hội, một nền tảng căn bản cho phép chúng ta có thêm cơ sở và niềm tin để đầy lùi rủi ro dịch bệnh Như những gì trình
đã bày ở trên, rủi ro và hệ lụy dịch bệnh Covid -19 tới đời sống kinh tế - xã hội của chúng ta là điều không thể phủ nhận Trong những cái rủi ro thì chúng ta phải tìm thấy cái may mắn đê tạo cơ hội mới cho khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội trở lại bình thường Cho đến nay, lịch sử y học thế giới đã đạt được nhiều tiến bộ trong phòng chống dịch Nhiều loại vắc xin hiệu quả đã được nghiên cứu, phát triển và xuất xưởng Mới đây nhất, Cơ quan Quản lý thực phẩm
và dược phẩm Mỹ (FDA) đã cấp phép sử dụng Paxlovid, thuốc kháng virus SARS-CoV-2 của hãng Pfizer - điều trị COVID-19 sau khi các kết quả nghiên cứu cho thấy thuốc có thể giúp giảm tới 89% nguy cơ nhập viện hoặc tư vong vì COVID-19 Hơn nữa, dựa trên diễnbiến của thực tế, đển ngày 24/2/2022, khuyến cáo của WHO lại cho thấy có biến chủng Omicron tàng hình (biến chủng thế hệ thứ hai của Omicron) mặc dù
có tốc độ lây nhiễm nhanh, tuy nhiên, mức
độ gây bệng nặng dẫn đen tử vong lại có tỷ
lệ thấp nếu bệnh nhân đã được tiêm đủ các lieu vắc xin và xuất hiện hiện tượng bệnh nhân mắc COVID-19 không triệu chứng
Trang 4Nghiên cứu Đông Bắc Á số3 (253) - 2022
Vì vậy, dựa theo những tiến triến của thực
tiễn phòng, chống dịch bệnh COVID-19 trên
toàn cầu cũng như sự tính toán cân bằng
tông thê lợi ích bởi các rủi ro dịch bệnh và
đóng cửa biên giới thì quan điếm chấp nhận
sống chung an toàn với COVID-19 dần dần
được chấp nhận thuận theo khuyến cáo của
WHO và bởi các chính phủ Nhiều quốc gia
và vùng lãnh thổ bước đầu chuẩn bị lộ trình
tổng thể và tiếp tục nới lỏng từng bước các
biện pháp phòng dịch theo xu hướng sống
chung với COVID-19 Có thể đề cập một số
ví dụ thực tiễn ở Israel, Australia, Anh,
(theo xu hướng mở cửa ngay), Hàn Quốc,
Nhật Bản (theo xu hướng thận trọng) đế
cho chúng ta cùng suy ngầm và cùng hành
động và cũng như là để thay cho lời kết của
bài viết đánh giá và nhận định về chủ đề
sống chung với COVID-19 này
Israel: ngày 20/2/2022, Văn phòng Thủ
tướng Israel thông cáo sẽ cho phép du khách
nước ngoài nhập cảnh từ ngày 1/3/2022 tới
mà không cần xét đen địa diêm xuất phát
cũng như việc họ đã tiêm vắc xin ngừa
COVID-19hay chưa
Australia: kế từ ngày 21/2/2022,
Australia sẽ mở cửa biên giới cho tất cả du
khách nước ngoài đã tiêmvắc xin
Pháp: Bộ trưởng Y tế Pháp Olivier Veran
cho biết nước này sẽ vẫn thực hiện lộ trình
nới lỏng các biện pháp phòng dịch vào giữa
tháng 3 tới bất chấp còn nhiều bệnh nhân
COVID-19 phai điều trị trong bệnh viện dù
số ca mắc giảm
Anh: Tại Anh, Thủ tướng Boris Johnson
sẽ công bố kế hoạch nới lỏng một số biện
pháp kiềm soát dịch trong ngày 21/2/2022
như một phần trong chiến lược sống chung
với COVỈD-19 nhằm giúp nước này nhanh chóng thoát khỏi dịch bệnh Theo kế hoạch được bàn thảo trong nhiều tuần, Anh sẽ trở thành quốc gia lớn đầu tiên ở châu Ầu cho phép nhữngngười biết mình mac COVID-19
đi mua hàng hóa, sử dụng giao thông công cộng và đi làm Cho đến nay, 81% người trưởng thành tại vùng England đã được tiêm mũi tăng cường
Nhật Bản: Theo phóng viên Thông tấn xã Việt Nam tại Tokyo, kết quả thăm dò dư luận mới nhất của hãng tin Kyodo cho thấy
sự chia rẽ trong dư luận Nhật Bản về quyết định nới lỏng kiêm soát biên giới của chính quyền Thủ tướng Kishida Fumio Ket quả cho thấy 34,7% người được hỏi cho rằng việc nới lỏng một số biện pháp kiếm soát biên giới là thích hợp, trong khi có 45,7% cho ràng là quá sớm và 16,3% cho là quá muộn
Hàn Quốc: Theo phóng viên Thông tấn
xã Việt Nam tại Hàn Quốc ngày 21/2/2022, bat chap so ca mắc mới gia tăng, Chính phú Hàn Quốc vẫn quyết định nới lỏng giờ đóng cửa đối với hoạt động kinh doanh ban đêm, theo đó các quán cà phê, nhà hàng được phép mờ cửa đến 22h hằng ngày, thay vì 21h
Việt Nam và ASEAN: lộ trình mởcửa từ 15/3/2022 cho du khách quốc tế Tuy nhiên, nhiều nước trong ASEAN đã có lộ trình sớm hơn nhiều như Singapore, Philippines, Thái Lan, Indonesia
(Nguồn sổ liệu: Tác giả tông hợp trên bảo cáo của WHO và TTXVN các ngày 20-22/2/2022)