(SKKN HAY NHẤT) một số biện pháp giúp trẻ 5 6 tuổi học tốt hoạt động làm quen chữ cái trong trường mầm non mỹ hưng

Các phơng pháp hoạt động tạo hình lâu nay đang đợc sử dụng còn mang tính áp đặt , dập khuôn theo mẫu, saochép cha phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt của ngời giáoviên khi tổ

Phần i: ĐặT VấN Đề

1 Lý do chon đề tài:

Trẻ em hôm nay là thế giới ngày mai Trẻ em là niềm hạnh phúccủa mỗi gia đình, là tơng lai của mỗi dân tộc Việc bảo vệ và chămsóc, giáo dục trẻ em là trách nhiệm của nhà nớc, của xã hội và của mỗigia đình Đối với việc giáo dục và phỏt triển nhõn cách cho trẻ ngay từ lứatuổi mầm non, hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọngtrong sự phát triển trẻ nhỏ về mọi mặt nh: thẩm mỹ, đạo đức, trítuệ, thể lực và lao động Hoạt động tạo hình là một hoạt động họctập mang tính nghệ thuật, giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh vàphản ánh thế giới thông qua các hình tợng nghệ thuật, trong cáchình thức hoạt động mang tính nghệ thuật

ở trờng mầm non có rất nhiều các họat động, nhiều môn học pháttriển toàn diện cho trẻ mẫu giáo, là cơ sở ban đầu của nhân cáchcon ngời mới Trẻ biết sáng tạo, lao động trong tơng lai Chính vì vậy

việc thực hiện tốt các hoạt động tạo hình trong trờng mầm non sẽgóp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lợng giáo dục nhằm pháttriển toàn diện cho trẻ Những sản phẩm trẻ tạo ra rất đơn giản, ngộnghĩnh sinh động Trẻ biết đánh giá khái quát cao, trẻ phản ánh ấn t-ợng của bản thân không phụ thuộc vào thực tế Trẻ rất thích sử dụngmầu sặc sỡ mang tính chất phản ánh biểu tợng Mỗi sản phẩm của trẻmang một nội dung, một tên gọi khác nhau Trẻ tham gia vào hoạt

đông tạo hình đã giúp trẻ hình thành các đức tính tốt nh: yêu cái

đẹp và mong muốn tạo ra cái đẹp Trong thực tế việc tổ chức cáchoạt động tạo hình theo phơng pháp hiện hành cũng đã mang lạihiệu quả tới việc phát triển nhân cách

Song phơng pháp đó cha thực sự đáp ứng và cha phát huy hếtkhả năng sáng tạo Các phơng pháp hoạt động tạo hình lâu nay

đang đợc sử dụng còn mang tính áp đặt , dập khuôn theo mẫu, saochép cha phát huy hết khả năng sáng tạo và sự linh hoạt của ngời giáoviên khi tổ chức hoạt động tạo hình Vậy giáo viên phải làm gì, làm

nh thế nào để trẻ có thể vẽ, nặn, cắt, tô mầu và làm đẹp sản

Nhận thc rõ trách nhiệm to lớn của giáo viên mầm non trong giai

đoạn phát triển hiện nay Nh NQ hội nghị lần thứ hai BCH TW Đảng(Khoá VIII) đã nêu: “Giáo viên mầm non là nhân tố quyết định chất l-ợng giáo dục và đợc xã hội tôn vinh, giáo viên phải có đủ đức, đủ tài”

Là một giáo viên mầm non tôi đẫ trải qua một quá trình nghiên cứutìm tòi, tích cực học hỏi và vận dụng một số biện pháp để giúp trẻhọc tốt môn tạo hình, lứa tuổi mẫu giáo 5 – 6 tuổi

2 Mục đích của đề tài:

Nghiên cứu vấn đề này là để tìm cách vận dụng phơng phápgiáo dục áp dụng vào bài dạy, hớng dẫn trẻ làm quen với hoạt động tạohình đạt kết quả cao

PHầN ii: NộI DUNG SáNG KIếN KINH NGHIệM

nhận thức của bản thân đồng thời góp một phần nhỏ bé của mìnhvào việc nâng cao chất lợng giáo dục trẻ phát triển toàn diện.

Với mục đích chung của giáo dục mầm non thì hoạt động giáodục tạo hình là một bộ phận của văn hoá tinh thần, nó gắn liền vớinhững kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thể hiện nghệ thuật Thông quahoạt động tạo hình đem đến cho trẻ ấn tợng về cái đẹp và nhữngcảm xúc chân thật, những phẩm chất tốt đẹp của nhân cách conngời

2

Thực trạng vấn đề :

2.1- Thuận lợi:

Đã nhiều năm tôi đợc phân công dạy lớp mẫu giáo lớn Tôi đã đúc rút

đợc một số kinh nghiệm từ việc từ việc dạy trẻ môn tạo hình và đâycũng chính là môn dạy mà tôi yêu thích

- Trờng nằm ngay ở trục chính của con đờng giao thông trong phờng,thuận lợi cho việc đa đón, trả trẻ của phụ huynh

- Đợc sự quan tâm của ban giám hiệu, phòng giáo dục

- 100% giáo viên có trình độ trung cấp trở lên, luôn giúp đỡ lẫn nhau

- Về cơ sở vật chất tơng đối đầy đủ để phục vụ cho việc dạy vàhọc Cảnh quan nhà trờng thoáng mát, có cây che bóng mát, câycảnh góp phần rất lớn cho trẻ quan sát, từ đó cung cấp cho trẻ nhữngbiểu tợng thể hiện sự hiểu biết của mình về thế giới xung quanh.

2.2- Khó khăn:

- Trang thiết bị đồ dùng dạy học cha phong phú, cha hấp dẫn trẻ

- Nhận thức của một số phụ huynh học sinh còn cha đồng đều, còncho rằng việc cho trẻ đến trờng chỉ là chơi chứ học vẫn chỉ là thứyếu

- Số trẻ trong lớp vẫn cha đồng đều về chất lợng, số ít cháu còn nhútnhát trong khi thể hiện ý tởng của mình

Xuất phát từ những thực tế trên tôi đã đề ra một số biện phápthực hiện sau

3 Biện pháp thực hiện :

3.1 - Khảo sát ban đầu:

Năm 2013 - 2014 tôi đã tiến hành khảo sát chất lợng cho trẻ lúcban đầu để nắm bắt đợc khả năng tạo hình của trẻ, từ đó có biênpháp phù hợp

điều tôi cần phải suy nghĩ làm thế nào để dạy trẻ đạt hiệu quả cao

và tạo cho trẻ học một cách thoải mái, tự tin, không gò bó, trẻ luônhứng thú trong giờ học Tôi tiến hành thực nghiệm:

3.2- Xây dựng nề nếp học tập trong giờ học trên lớp.

Nề nếp của trẻ là bớc đầu của một tiết học, nếu chúng ta không

đa trẻ vào nề nếp thì giờ học không đạt kết quả cao Khi trẻ có nềnếp tốt cùng với sự hớng dẫn khoa học của cô ngay ban đầu trẻ đã say

mê với giờ học, luôn thể hiện cảm xúc, trí tởng tợng cho hoạt đôngnghệ thuật.

Tôi đã rèn luyện nề nếp bằng cách: Xếp xen kẽ cháu mạnh dạn vớicháu nhút nhát, cháu nam xen cháu nữ Chia tổ, đặt tên cho tổ “tổchim xanh, tổ bớm trắng, tổ ong nâu” và bầu ra tổ trởng để quánxuyến, nhắc nhở thành viên của mình Tôi luôn động viên trẻ trongtiết học, uốn nắn tác phong ngồi học cho trẻ, trẻ ngồi đúng t thế,không nói chuyện, không nói leo, nói phải xin phép cô, nói rõ ràng,mạch lạc, đủ câu,…

Với những biện pháp trên trẻ đã có thói quen tốt trong việc xâydựng nề nếp học tập

3.3- Tạo môi trờng hoạt động thuận lợi để phát huy tính tích cực, khả

năng sáng tạo của trẻ.

Tạo điều kiện để trẻ thờng xuyên tiếp xúc với môi trờng xungquanh để từng bớc cung cấp các biểu tợng phong phú về đối tợng chotrẻ tự khám phá bằng cách huy động sự tham gia của các giác quan,các qúa trình tâm lí khác nhau để lĩnh hội các khía cạnh khácnhau của sự vật

Tạo cơ hội để trẻ khám phá đối tợng (quan sát, nghe, hỏi, tiếp xúc

và miêu tả) và tự diễn đạt nhận thức cảm xúc của mình về đối tợng

Tận dụng các thời điểm hợp lí trong ngày cho trẻ tiếp xúc nh đợcngắm nghía, chăm sóc, vuốt ve, âu yếm với các con vật gần gũi(thỏ, mèo, gà con…) chơi với các đồ vật, tri giác tranh ảnh nghệ thuật

Trong quá trình cung cấp biểu tợng về đối tợng tạo hình tôi chỉcho trẻ thấy đợc những nét đặc trng nổi bật , những cái đẹp lý thúgần gũi trẻ Đồng thời giúp trẻ phân tích, so sánh tổng hợp tìm ranhững đặc điểm riêng, chung của những đồ vật cùng nhóm, cùngloại Từ đó giúp trẻ tìm ra phơng thức thể hiện trong những tìnhhuống khác nhau

Ví dụ : vẽ “Vờn hoa” có bông cao, bông thấp, bông cánh tròn, bôngcánh nhọn, bông mầu vàng, bông màu đỏ… Nếu trẻ đã đợc ngắm v-

ờn hoa trong thực tế thì khi tạo hình trẻ sẽ biết sử dụng phối hợp các

kỹ năng vẽ nét cong, nét cong tròn khép kín, nét xiên, nét thẳng vàtô màu để vẽ vờn hoa sinh động và đẹp hơn

Đặt và xắp xếp các vật liệu sao cho trẻ có thể thấy rõ và lấy đợc

dễ dàng để thực hiện hoạt động tạo hình vào bất cứ lúc nào trẻthích và có thể trng bày các sản phẩm của mình

Tạo môi trờng nghệ thuật xung quanh trẻ nh: bầy đồ chơi đẹp,xắp xếp các nguyên vật liệu, đồ dùng một cách hợp lý đẹp mắt, Từ

đây tạo cho trẻ cảm giác thích thú và mong muốn đợc tái tạo

3.4- Phơng pháp hớng dẫn phải dựa vào trẻ lấy trẻ làm trung tâm:

Trong giờ học nói chung và giờ học tạo hình nói riêng hãy để trẻ tựthể hiện, cô luôn là ngời động viên, khuyến khích trẻ sáng tạo Trẻcần đợc động viên để thể hiện ý muốn, tình cảm, cảm xúc vànhững hiểu biết của trẻ đối với sự vật, trẻ muốn đợc lựa chọn

+ Cái trẻ muốn làm (nội dung) + Làm thế nào để đạt đợc (quá trình) + Cái hoàn thành sẽ nh thế nào (kết quả, sản phẩm) Mong muốn của trẻ cần đợc tự thể hiện với những phơng tiện tạohình khác nhau Sự thể hiện mang tính cá nhân, bởi vì trẻ luôn tiếpcận theo đặc tính riêng của mình Chẳng hạn sau chuyến đi thămquan “Trờng Tiểu học” một nhóm trẻ đợc khuyến khích hoạt động tạo

hình, một trẻ vẽ trờng Tiểu học, 5 trẻ khác lắp ghép, trẻ thì xé dán ờng Tiểu học Mỗi trẻ tự lựa chọn bằng cách đợc phản ánh bằng xédán, vẽ, lắp ghép và các hình thức khác nhau để thực hiện cái có ýnghĩa đối với cá nhân trẻ.

tr-Tăng cờng các câu hỏi gợi ý giúp trẻ củng cố và áp dụng nhữngkinh nghiệm đã lĩnh hội trong các hoạt động khác nhau, động viêntrẻ suy nghĩ, thăm dò, tìm cách giải quyết vấn đề của trẻ Hãy để tựtrẻ miêu tả những gì trẻ biết và có thể làm

Ví dụ: “Hãy cho cô biết vì sao”, “Nếu nh vậy thì sao”, “Vì saocháu lại biết”, “Cháu có suy nghĩ gì”, “Còn gì để”, “ Hay có cáchnào khác để”,…

Với những cử chỉ, hành động, lời nói tạo ra cho trẻ thấy là trẻ đợc

đánh giá tốt (khá) qua việc làm của trẻ Ví dụ: “Ôi cô rất thích tô màungôi trờng này”, “Bức tranh này trông đẹp quá!”

Không lạm dụng các sản phẩm mẫu và làm mẫu, càng ít làm mẫu

và càng ít sử dụng vật mẫu sẽ càng kích thích trẻ t duy và tìm kiếmcách thể hiện

Thực tế cho thấy các sản phẩm mẫu sẽ làm tê liệt các cảm xúc đã

có trớc của trẻ, làm giảm tính tích cực hoạt động trí tuệ của trẻ, vì

các hoạt động cần thiết để tạo hình đã đợc làm mẫu đầy đủ, trẻluôn ghi nhớ, bắt trớc Nếu có trờng hợp yêu cầu làm mẫu, phải gợi ýchứ đừng nên làm ngay Bắt đầu xé từ đâu, xé hình gì, xé nhthế nào,… Tạo tình huống để trẻ làm giúp Ví dụ: “Để đất mềm rachúng ta làm nh thế nào?” Trong khi làm mẫu tôi luôn coi trọng quan

điểm của trẻ, làm cho trẻ phát triển khả năng so sánh, phân tích, suynghĩ về nhiệm vụ Động viên kích thích trẻ tự tìm, tự sáng tạo trongkhi thể hiện

3.5 – Sử dụng nguyên vật liệu tạo hình:

Khi thực hiện hoạt động tạo hình, nguyên vật liệu không thểthiếu đợc Vậy để hoạt động tạo hình có hiệu quả, việc sử dụngnguyên vật liệu tạo hình là vô cùng quan trọng

Nguyên vật liệu là những loại đồ dùng, dụng cụ dễ kiếm Có thểtrẻ tự kiếm nh lá cây, phế liệu h, vỏ hộp, thùng catong, quần áo cũ,bông, vải vụn,… Chúng có thể đợc sản xuất nh: giấy, hồ dán, kéo, …

Sự đa dạng của nguyên vật liệu tạo hình để lựa chọn để khuyếnkhích khả năng sáng tạo của trẻ Hoạt động tạo hình phải thể hiệnqua mầu sắc nh: tô, cắt, dán, vẽ, nặn, …

Để đảm bảo khi sử dụng nguyên vật liệu tạo hình tôi cần cânnhắc những điểm sau:

+ An toàn (không nhọn, không có cạnh sắc, không độc hại,…)+ Rẻ tiền (những nguyên vật liệu mua ở địa phơng)

+ Dễ kiếm: Ví dụ: vỏ ốc, hến, hạt na, bởi, len, …)+ Dễ bảo quản hay cất giữ

+ Dễ cầm: (phù hợp với tầm tay của trẻ)+ Dễ cung cấp kinh nghiệm bao gồm cả giác quan

+ Dễ sửa chữa+ Tạo cơ hội để lựa chọn và sắp xếp nguyên vật liệu+ Luôn quan sát sự tởng tợng và sử dụng trí nhớ linh hoạt Vì từng đồ dùng, đồ chơi còn nhiều hạn chế tôi luôn huy động trẻtìm kiếm nguyên vật liệu, phế thải có sẵn ở địa phơng

Ví dụ: Bằng những hạt gạo, hạt đỗ, rơm, rạ, lá cây, vỏ hến, giấy vụ,

… tôi có thể tạo ra nhiều con vật nghộ nghĩnh, sinh động, nhữngbức vẽ, các đề tài khác nhau

3.6 – Tích hợp các môn học khác:

Tích hợp là phơng pháp đòi hỏi ở giáo viên sự sáng tạo linh hoạt vàkhéo léo khi vận dụng, quá trình vận dụng tích hợp, cần lựa chọn nộidung phù hợp, logic, tránh quá trình hoạt động trở lên rời rạc, chắp vá

Ví dụ: Đối với tiết học “Vẽ phơng tiện giao thông” (đề tài) tôi chuẩn

bị rất nhiều phơng tiện giao thông (đồ chơi) và chuẩn bị từ 2 – 4tranh vẽ phơng tiện giao thông cho bé quan sát

Khi vào bài cho trẻ hát bài “Em tập lái ôtô” Sau đó tôi hỏi trẻ; Cả

lớp vừa hát bài gì?

- Vậy trong lớp có những đồ chơi gì là phơng tiện giao thông

- Cho trẻ nói tên và đếm các phơng tiện giao thông

* Sau đó tôi cho trẻ quan sát các bức tranh mà trẻ vừa đợc mô tả qua

đồ chơi trong lớp

* Giới thiệu và đàm thoại với trẻ về các bức tranh mẫu (từ 2 – 4 tranh)

* Trẻ thực hiện: Tôi mở băng có các bài hát trong chủ điểm gợi cho trẻsay mê làm việc trong khi trẻ thực hiện, tôi đến từng bàn động viênkhuyến khích đối với những cháu còn lúng túng, gợi ý cho trẻ làm từ

đơn giản đến phức tạp Đối với trẻ khá tôi gợi ý để trẻ có nhiều sángtạo trong bài vẽ

* Nhận xét sản phẩm: Cho trẻ để bài theo tổ, theo bàn và làm

đoàn tầu đi quanh quan sát, nhận xét để trẻ chọn bức tranh mà trẻthích nhất: con thích bài nào nhất? Vì sao con thích? Sau đó cô

phân tích u điểm của từng bức tranh ở từng nét vẽ, màu sắc, bốcục, hình dáng, … cho trẻ đếm phơng tiện đã vẽ đợc, những bài đã

vẽ đợc

* Kết thúc: Cho trẻ vận động bài “Đoàn tàu nhỏ xíu” với một tiết học

nh vậy, tôi đã thu đợc kết quả rất đáng mừng, xuyên suốt tiết học làchủ điểm phơng tiện giao thông, trẻ rất hứng thú và tích hợp đợcMTXQ, toán, âm nhạc

Nh vậy, thờng cuối một tháng thực hiện chơng trình tạo hìnhtôi lại tổ chức một cuộc thi “bé khéo tay” ngay tại lớp mình Muốn

chữ, trang trí thật giống một cuộc thi, cũng có những phần thởng (làchiếc đồng hồ, chong chóng, làm bằng lá dừa hay những con vậtnghộ nghĩnh bằng lá cây, …) cho những ai đạt giải Điều đó sẽkhuyến khích trẻ thi đua thực hiện Trong suốt tiết này cô đóng vaitrò ngời dẫn chơng trình cho hội thi Ngoài ra với tiết học này tôicũng còn có các môn học khác.

Sau đây là một số ví dụ đối với tiết học nặn (theo đề tài) mẫu giáo lớn.

“Nặn các loại đồ chơi”, tôi chuẩn bị đầy đủ nh trên, ngoài ra tôicòn chuẩn bị một cửa hàng trng bầy đồ chơi trẻ em và một số đồchơi cô nặn mẫu đẹp

Trớc khi ổn định tổ chức tôi cho trẻ đi thăm quan cửa hàng trngbày đồ chơi ngay tại lớp Trẻ vừa quan sát vừa nhận xét so sánh sựgiống nhau và khác nhau, sự đa dạng, phong phú, muôn hình ngộnghĩnh của đồ chơi Sau phần này từ 2 – 3 phút tôi cho trẻ ngồi vàobàn để thu hút trẻ vào chủ đề giờ học, cô nói: Loa loa loa … ngàymai nhà máy sản xuất các loại đồ chơi trẻ em sẽ mở cuộc triển lãmnhững đồ chơi đẹp Vì vậy hôm nay trờng mầm non sẽ tổ chức hội

thi “Bé khéo tay” để chọn ra những “bác thợ” và “nghệ nhân” tàigiỏi nhất, khéo tay nhất nặn đợc nhiều đồ chơi đẹp sẽ đợc gửi đitriển lãm ở nhà máy sản xuất đồ chơi và có phần thởng cao nhất,cũng có những phần thởng cho đồng đội nữa.

Vậy các “nghệ nhân” tí hon hãy cùng trổ tài xem thí sinh nàonặn giỏi nhất, tổ thợ nào khéo tay nhất Đề thi hôm nay là: “Nặn cácloại đồ chơi” Sau đó tôi cho trẻ đàm thoại hớng tới đề tài bằng cáccâu hỏi, cho trẻ kể tên các loại đồ chơi mà trẻ đã biết qua buổi thamquan cửa hàng đồ chơi mẫu (đợc trng bày hàng ngày ở lớp) Trẻ kể

đến đâu cô đa các mẫu đồ chơi cô nặn ra đến đó cho trẻ xem

và kết hợp phân tích đặc điểm, hình dáng phong phú của các loại

đồ chơi,… Tôi cho trẻ đếm số đồ chơi cô nặn sau đó cất các đồchơi đó đi cho trẻ thực hiện Trong quá trình trẻ nặn cô nói nhữngcâu vui tơi, dí dỏm (ngôn ngữ nghệ thuật, biểu cảm) cùng với cửchỉ, điệu bộ, nét mặt để tạo hứng thú, hấp dẫn trẻ say mê với hoạt

động

Phần kết thúc nhận xét và phần trao thởng cho các giải là nhữngchiếc đồng hồ, chong chóng lá dừa, các con vật ngộ nghĩnh bằng lá

cây,…

3.7 – Dạy tạo hình thông qua các môn học khác:

- Môn làm quen với toán:

Ví dụ: Cho trẻ trang trí hình vuông và hình chữ nhật

- Môn làm quen với môi trờng xung quanh:

Ví dụ cho trẻ vẽ các con vật, các loại quả hay các phơng tiện giaothông, và ngời thân trong gia đình,…

- Môn văn học:

Ví dụ sau khi học xong bài thơ “cây dừa” cho trẻ vẽ cây dừa

- Môn họa

Ví dụ: vẽ các con vật trong truyện

- Môn làm quen với chữ cái

Ví dụ: trẻ tô màu vào chữ in rỗng, vào vở tập tô

3.8- Học tạo hình mọi lúc, mọi nơi