Xây dựng cấu trúc xã hội phù hợp, góp phần đưa việt nam trở thành nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

XÂY DỰNG CẤU TRÚC XÃ HỘI PHÙ HỢP, GÓP PHẨN ĐƯA VIỆT NAM TRỎ THÀNH Nước PHÁT TRIỂN THEO ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA ★ TS ĐỎ VĂN QUÂN Vỉện Xã hội học và Phát triển, Học viện Chính trị quố

XÂY DỰNG CẤU TRÚC XÃ HỘI PHÙ HỢP, GÓP PHẨN ĐƯA VIỆT NAM TRỎ THÀNH Nước PHÁT TRIỂN

THEO ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

★ TS ĐỎ VĂN QUÂN

Vỉện Xã hội học và Phát triển, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chi Minh

nhập cao, hậo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa vào giữa thế kỷ XXI cần nhận diện đầy

đủ và hành động chính xác, kịp thời đối với những vấn đề mang tính chiến lược của đất nước Trong ló, có vấn đề xây dựng và bảo đảm cấu trúc xã hội phù hợp với bôi cảnh và mục tiêu phí ỉt triển của Việt Nam Trên cơ sở làm rõ các thành tố và từ các góc độ tiếp cận cấu trúc cã hội, bài viết đưa ra một số định hướng nhằm góp phần xây dựng cấu trúc

xã hội Việt Nam phù hợp, hướng đến bảo đảm các mục tiêu phát triển theo định hướng

xã hội chủ nghĩa.

Từ khóa: cấu trúc xã hội, định hướng xã hội chủ nghĩa.

xã hội và hướng tiếp cận

lội hay còn gọi là cơ cấu xã hội là

ncứu của nhiềungành khoa học

1 Cấu trúc

Cấu trúc xã 1II

đối tượng nghiéi

xãhội Tuy nhi ìn, mỗi ngành có mối quantâm

và hướng tiếp I :ận riêng Chảnghạn, triếthọc

Mác Lênin qưin tâm đến cấu trúc xã hội trong

giải quyết mối quan hệ giữa kiến trúc thượng

tầngvà cơ sởhạtầng,nhấn mạnh đếnhạtnhân

cốtlõicấutrúc xã hội giai cấp Cấu trúc xã hội

- giaicấp do phương thức sản xuất vàtrao đổi

quyết định; kho ì học lịchsử quantâm đếnvấn

đềcấu trúcxãhoi ở lát cátlịch đại vàđồng đại;

khoa họckinh t ỉ quantâmđếnvấnđề cấu trúc

thành phần của nền kinh tế và tỷ trọng các ngành kinhtế; Trong khiđó, xãhội học tiếp cận cấu trúc xã hội theo hướng tổng thể, đa chiều từ nhiềuthành tố và các lát cát cấu trúc xã hộikhác nhau;nhàmtrả lời câuhỏi tại sao lạicó

sự khác nhau về trình độ phát triển, nănglực phát triển, kết quả phát ừiển, hệ quả phát triển

Từ góc độ tiếp cận xã hội học,cấu trúc xã hội

là mộthệ thống các thành phần và mối quanhệ

xãhộitác động qua lại nhau;được tiếpcận và

xem xét đồng thòi ở nhiều khía cạnh, cấp độ khácnhau Cấu trúc xãhội phản ánh những đặc tính, đặc điểm,điều kiện,nguồn lực,khảnăng

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - số 533 (7/2022)

pháthiểnvà khuynh hướng pháttriển của một

tổ chức, cộng đồng, quốc gia

Cácthành tốcơbản để tạo nên cấutrúc xã hội

bao gồm: (1) Hệ thống vịthế xã hội;(2) Hệ thống

vai trò xã hội;(3)Hệ thống quanhệvà mạng lưới

xãhội; (4)Hệ thống nhóm xã hội; (5)Hệ thống

thiết chế xã hội; (6) Hệ thống thốnggiá trị, chuẩn

mựcxãhộivà cácthànhtố khác

Như vậy, cácthành tố tạo nên một tổ chức,

cộng đồng, quốc giakhôngphảitừ những cá

nhân đơnlẻcộnglại; mà chính là các cánhân

này phải luôn được định vị trong mối quan hệ

mang tính cấu trúc - hành động,bải các thành

tố cơ bản như đã nêu

ttên.Tiếp cậncấutrúcxã

hội đặt ra yêu cầu phải

đánh giá đúnghiện trạng

phát triển của một tổ

chức, cộng đồng và xã

hội

Căncứ vàoloại thành

phần hay thành tố tạo

nên hệ thốngxã hội có

thể phân biệtcấu trúc xã

hội vimôvóithànhphần

chính là các cá nhân,

nhóm xãhội, tổ chức, cộng đồng nhỏ; và cấu

trúc xã hộivĩ mô với thành phần chính làcác

nhóm xã hội, tổ chức, cộngđồnglớn; các giai

tầng xã hộitạo nênhệ thống xã hội vĩ mô

Căn cứvào cáclĩnhvực cơbảncủađòi sống xã

hội có cácphân hệ cấu trúc xã hội, như:cấu trúc

xãhội-dân số, cấu trúc xã hội - nghề nghiệp, cấu

trúc xãhội- giai tầng, cấu trúc xã hội - học vấn,

cấu trúc xã hội- dân tộc,cấu trúcxã hội-tôn giáo

và nhiều phân hệ cấu trúc xã hội khác

Phântíchcơcấu xã hội vĩ mô giúp hiểu được

tính chất,trìnhđộ phát triển của mộtcộngđổng,

quốc gia dântộc nhấtđịnh.Cấu trúcxã hộivừa

Từ góc độ tiếp cận xã hội học, cấu trúc

xã hội là một hệ thống các thành phần và mối quan hệ xã hội tác động qua lại nhau;

được tiếp cận và xem xét đồng thời ờ

nhiều khía cạnh, cấp độ khác nhau, cấu trúc xã hội phản ánh những đặc tính, đặc điểm, điều kiện, nguồn lực, khả năng phát triển và khuynh hướng phát triển của một

tổ chức, cộng đồng, quốc gia.

được tạo ra nhờ hànhđộngcủa conngườivừalà

phương tiệncủa hànhđộng xã hội Cấu trúc xã

hội và hànhđộng xã hội của chủ thể cótính chất hai mặt: cái này không thể tồn tại nếu thiếu cái

kia Điểm khácbiệtcơ bản giữa cấutrúc xã hội vói cấu trúcvậtlýlà tính hai mặt của cấu trúc xã

hội, hay tính chất vừabị quy định bởi cấutrúc,

vừa chủ độngsángtạo cấu trúc của chủ thể Xét

ở phạm vi cá nhân, mỗi cá nhân luôn bị cấu trúc

xãhội quyđịnh, đồng thòi đóng vai trò tạo dựng cấutrúc xã hội Cấu trúc xã hội có tác động tích

cực theo hướng tạo điều kiện, cơ hội và cả nguồn

lựcđối vóihànhđộngcủa cáccá nhân Đổng

thời, thông qua hành

động của các cá nhân, cấu trúc xã hội được hình thành tái tạo, vận động, biến đổi, phát triển

Tiếp cận cấu trúc xã

hội, trước hết cho thấy

haithành tốquan trọng

vàcó mối quan hệ biện

chứng vói nhau để tạo lập cấu trúc xã hội, với thành phần cốt lõilàvị

thế xã hộivàvaiưòxãhội

(1) Vị thế xã hội chínhlàvị trí xã hội gán vói

những trách nhiệm, lọi íchvà giá trịxã hội kèm

theo.Nó thể hiệnthứbậc dành cho mỗicánhân

đótrong cơ cấu tổ chức, nhóm xã hội, cộng đồng

và trong toàn bộ hệ thống xãhội Mỗi vị thếxã

hội luôn có cácnhiệm vụ, quyền hạn vàmong đợi khác nhau;

(2) Vai trò xã hội được hiểu là mộttập họp các

chuẩn mực,hành vi, quyền lọi và nghĩa vụ được

gắn liền vói một vị thế xã hội nhất định Nó nhấn mạnhnhữngkỳ vọng xã hộigán vói nhữngvị thế

xã hội nhất địnhtrong xã hội; là hành vingườita

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - số533 (7/2022)

trước;

xã hội và vai tiò xã hội luôn gắn bó

nhau. Nhiều vịthế sẽ dầnđến nhiều

vịthế càng caothì vai ưò xã hội càng

Nếu thực hiệntốtvaittòxãhộithì

ên các vị thế xã hội cao hon gán liền

mong đọi (đượclàm,được thựchiện) ở mỗi địa

vị xã hội chc

(3) V ị thê

mật thiết vớì

vaittòxãhội

phải tích cực

sẽ củng cố vi.thăngtiếnvịthếxãhộivà ngược lại

Dođó,một 13 chức vàxã hội pháttriểnbền vững

là luôn phải ạo cơhội cho mọi thành viên không

ngừngvươn

vói cácvai trốxã hộingày một tích cực hon

Tiếp cận :ấutrúc xãhội có thể phân chia vị

thế - vaiưò 5 ã hộithành2 loại: vị thế - vai trò xã

hội gán cho rà vị thế - vai trò xã hội đạt được, vói

đặcđiểm hìih thànhvà mục tiêu hướng đến rất

khác nhau: (l) Vị thế và vai trò xã hội gán cholà

loại vị thế và vai ưò mà cánhânkhôngthể không

tự quyết địnl 1lựa chọn mànó được quy định bởi

cácyếu tố n lư: dòng dõi, thànhphầngia đình,

giới tính, m<u da haytuổi tác, quy định của tổ

chức, bầu cư ; (2) Vị thế và vai trò xã hội đạt

vị thế và vai trò xã hội màcác cá

gángđónggóp, cống hiến của bản

ải hướng đến việc thúc đẩy mỗi cá

viên bátđầutừvị thế và vai trò xã

à không ngừng hướng tói mụctiêu

được là loại

nhân đạt đư|c bângtrí tuệ, năng lực, phẩm chất

và nhữngcố

thân trong qiịiá trình xã hội hóavà các hoạt động

xã hội của n ình Cá nhân lựa chọn, hướngtới

các vai ưò đó có ý nghĩa quyết định đốivới việc

cá nhânđó đ ạtđược vai trò xã hội cao hay thấp

Và do đó,mệ t tổ chức,cộng đồngvà xã hộiphát

triển luôn pli

nhân, thành

hội gán chot

vị thế và vai rò xã hội đạt được.

Thành tố

bản để định

tổ chức,cộnị; đồng, quốc gia,dân tộc Nhómxã

hội là một tậ 3 họpngườiliên hệ vói nhau về vị

thế,vaittò,ri IU cầu, lọiíchvà nhữngđịnhhướng

giá trị, chuẫ 1 mực nhấtđịnh Nhóm xãhộilà

ihóm xã hộiluôn đóng vai trò cơ

1 lình đặc điểm và sự phát triểnmột

đơn vị để phân tích, để hiểu đầy đủ cấutrúc xã hộicủa mộttổ chức, cộng đồngvà xã hội Nhóm

xã hội luôn gán với quy mô, tính chất, mụctiêu

khác nhau.Nhóm xã hộithể hiện bản chất của quá trình hấp dần, trao đổi, sự ảnhhưởng; cũng

như mâu thuẫn, chống đốilẫnnhaugiữa các cá

nhân, nhóm xãhội, cộng đồng xã hội Tiếp cận

phân tích nhóm xã hội cóvai trò, ý nghĩa quyết

định đối vói kết quả hoạch định và tổ chứcthực hiện hệ thốngchính sách, pháp luật Hệ thống chính sách, pháp luật có thực sự đi vào cuộc

sống haykhông làphụthuộc vào sựthẩmthấu,

chiasẻ và hànhđộng tích cực của cácnhóm xã

hội,chủ thể xã hội có liên quan

Một tổchức, cộngđồngvà xã hội vận hành ra

sao luôn được phản ánh thông qua các mạng

lưới quanhệxã hội Mạng lướixã hội là phứchọp các mối quanhệ của các cá nhân, nhóm xãhội Mạnglướixãhội thểhiện thông qua các quan hệ

xã hội trên cơ sở: huyết thống, cộng đồng, tổ

chức, nghề nghiệp, giai tầngxã hội, dân tộc Các

quan hệ xã hội chính là tương tác xã hội có mục đích, ổn định, lặp lại giữa cáccá nhân

Các mạng lưới xãhộicó chức năng: (1) Duy

trì, củng cố quanhệ xã hội; (2) Tạo dựngmối

quan hệ xã hội mói; (3) Tạo dựng nguồn lực,

nhất là vốn xãhội; (4) Tạodựngvị thế xã hội và vai trò xã hội Hệ thống các mạng lưới xã hội

chính làmôi trường tạonên sựliên kết, thống nhất,đồng thuận của một tổchức, cộng đồng

và xã hội Một tổ chức, nhóm, cộng đồng và

quốcgia, dân tộc muốn đạtđồng thuậntạo

nên sức mạnh vượt trội để phát triển, cần nhấn

mạnh sự tương tác,thấu hiểu, chia sẻ giá trị xã

hội và sự đồnghành của tất cảcác thành viên;

giữa lực lượnglãnhđạo, quản lývà các giai tầng

xãhội

Hệ thống các hành vi và quan hệ xã hội luôn chịusựchi phối bởi hệ thống thiết chế xã hội

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Sô 533 (7/2022)

Thiết chế xã hộiđược hiểu làmột hệ thống tập

họpbền vững các giá trị, chuẩn mực, vị thế, vai

ưò, nhómvận độngxung quanhnhu cầucơ bản

củaxã hội.Hệ thống thiết chế xã hội có các đặc

điểm: (1) Tập họp cácnguyên tác; (2) Cấu trúc

chặt chẽ; (3) Khuyến khích, điều chỉnh, kiểm

soát; (4) Chếtài các hành vi của con người; (5)

Bền vững tương đối, chậm biến đổi; (6) Tính

phụ thuộc lẫn nhaugiữacác thiếtchế xã hội.Sự

tồn tạivà phát triển của thiết chế xãhộilà do

điều kiện khách quan, biểu hiệnở tínhthống

nhất vóicơsở kinh tế -xã hội Bảnthânthiếtchế

xãhộiluôn cósự độc lập tương đối và có tác

động trởlạiđối vớicơ sở kinhtế -xã hội.Bất kỳ

một sự thayđổitrong một thiếtchế xãhộinào

đó đều cóthểđưađến sự thay đổi đáng kể của

các thiết chế xã hộikhác Chẳnghạn, một sự

thay đổi tích cực của thiết chếgiáo dục sẽ dẫn

đếnnhữngtácđộng tích cực của các thiết chế

xã hội: kinh tế, chính trị, pháp luật,văn hóa, gia

đình vàngược lại

Một tổ chức, cộng đồng và xãhội được vận

hành luôn được điểu tiết bởihệ thống chuẩn

mựcvà giá trị xãhộihiện hành Chuẩnmực xã

hội chínhlà hệ thống các quytác điều chỉnh, là

thước đo hành vi củacánhânvànhómđượcxã

hội chia sẻ vàmong đọi.Những biểu hiện tiêu

cực, vi phạm phápluật trong xãhội chính là

biểu hiện về sự xung đột giữa các hệ thống

chuẩn mực xã hội vói nhau (nhấtlà chuẩn mực

pháp luật và chuẩn mực đạo đức) vói chuẩn

mực kinh tế thị trường; giữa chuẩn mực củaxã

hội vói chuẩn mực cá nhân Giá trị xã hội là

quanniệm vềđiều mong muốn đặc trưng hiện

hayẩn cho một cánhân (nhóm xã hội), ảnh

hưởng tói việc chọn các phương thức, phương

tiện hay mục tiêu củahành động Xã hộimuốn

ổn định và phát triển thì đòi hỏi phải phát triển

và tôn trọnggiá trị cánhân, tuy nhiên giátrịcá

nhân không được xâmphạmhay xung đột với

hệ giá trị xã hội, giá trị cộng đồng vàgiá trị tập thể.Ngược lại, giá trị cá nhân luôn phải nương tựa, đồng hành vàgóp phần vun đápcho hệ

thống giá trị xã hội

2 Đổi mới, phát triển đất nước Việt Nam trong bối cảnh mói - một số định hướng từ góc độ xây dựng cấu trúc xã hội phù họp

Từgóc độ tiếp cận cấu trúcxã hội, có thể nhậnthấy, trongVăn kiện Đạihội XIII, Đảng ta

đã thể hiện rõtư duy, tầm nhìnvà hành động

nhầm hướngtóixâydựng cấu trúc xãhội phù họp trongbối cảnh mới, khi xácđịnh mục tiêu

tổng quát: “Nângcao năng lực lãnh đạo, năng

lựccầm quyền và sức chiếnđấu của Đảng; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch,

vững mạnh toàn diện; củng cố, tăng cường

niềm tin của nhân dânđối với Đảng, Nhànước,

chế độ xã hội chủnghĩa; khoi dậy khát vọng

phát triển đất nước phồnvinh, hạnh phúc,phát huy ý chívà sứcmạnh đại đoànkết toàn dân tộc,

kết họp vói sức mạnhthòi đại; đẩy mạnh toàn

diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, công nghiệp

hóa, hiện đại hóa; xây dựng và bảo vệ vững chác

Tổ quốc, giữvững môi trường hòa bình, ổn định;phấnđấuđến giữathế kỷ XXI, nướctatrở

thành một nước phát triển,theođịnh hướng xã

hội chủ nghĩa”(1) Đặc biệt là yêu cầu phải: dự

báođúng biếnđổi cơ cấu xãhội ởnước ta trong

những năm tới, xây dựngcác chính sách xã hội

vàquản lý phátưiển xã hội phù họp Giải quyết hài hòa các quanhệ xã hội, kiểm soát phân tầng

xã hội và xử lý kịp thời, hiệuquả các rủi ro, mâu

thuẫn, xung đột xã hội,bảođảm trật tự antoàn

xã hội, bảo vệ quyền, lợi ích chính đángcủa nhân dân(2)

Quátrình xây dựng cấutrúc xã hội để hướng đến mụctiêu đổi mói và phát triển xã hội bền

vững của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Số533 (7/2022)

lực, mục tiêu, yêucầu trong bối

I ỉng thòi, cầndự báo, xây dựng một

chính là quá trình xâydựng, phát triển các thành

phần củacâu trúc xã hội; quá trình xác lập các

mối quan h giữacác thành phần tạo nên cấu

trúc xãhội nlộtcách phù họp vói yêu cầu và bối

cảnh mói củ a đấtnước Quá trình xâydựngcấu

trúc xãhội 11 thường xuyênnhàmphát hiện và

khác phục những hạn chế, thiếu sót, bất cập

trongquá trì nh hoạchđịnh và tổchức thực hiện

pháttriển h ỉ thống kinh tế - xã hội.Một trong

những yếu tícốt lõi để thúc đẩy tổchức, cộng

đồng và đất rước ViệtNam phát triển bền vững

cầnnhấnminh,giải quyếtcó hiệu quả vấn đề:

xâydựng, tái cấu trúcxãhội phù họp vói điều

kiện, nguồn

cảnh mói.Đ

cấutrúc xãhội phát triển phù họp,trong đócần

ưu tiênxâydmggiai cấp côngnhân hiện đại,lớn

mạnh; gánX ìy dựng giai cấp nông dân với phát

triển nôngnị [hiệp và quá trình công nghiệphóa,

đô thị hóa nô ng thôn Xây dựng độingũ tríthức

ngày cànglớ 1 mạnh,có chất lượngcao, đáp ứng

yêucầu phát

mói Phát ti iển độingũ doanhnhân lớn mạnh

vềsốlượngVI chấtlượng,có tinh thần cốnghiến

cho dântộc'3

Trong tư duy, tầm nhìn và hànhđộng cầnxác

lập cấu trúc xã hội là một công cụ tiếpcận và

phân tíchqumttọng; giúpchúngta nhận thức

đượcmộttổ(hức, cộng đồng, đất nước Việt Nam

trong tiến trìn hpháttriển đã,đangvàsẽ có những

thành công v< Ihạn chế như thếnào; những thuận

lọi, khó khăn 1 rởngại chủ yếu ra sao; các giải pháp

vàmục tiêu đ ềra cótính khả thi haykhông ? Từ

phưong diện

khảng địnhqi

nước Việt Nan hướng mụctiêuđến giũa thế kỷ

XXIttở thànhnước phát triển theođịnh hướng xã

hội chủ nghĩí L, chính là quá trình biến đổi, điều

chỉnh và phái

triển của đất nước trongtìnhhình

tiếp cận cấu trúc xã hội, có thể

uátrình đổi mói và pháttriểnđất

triển quan hệ giữa các thành phần

và trật tự thứ bậc, các mối quan hệ trong nội bộ

cấu trúc xã hội theo nghĩa rộng; là quá trình hướng đến sự hài hòa, đồng bộ giữa cấu trúc xã hội, cấu trúc chính trị và cấu trúc kinh tế.

Để từng bước có một cấu trúc xã hộiphù họp nhàm thúcđẩyxã hội phát triển bềnvững theo

địnhhướng xã hội chủ nghĩa, cần tạo dựngmối

quan hệ vị thế xã hội vàvai trò xã hội trong cấu trúc xã hội phù họp; quyền lọi,nghĩa vụtưong

ứng vớivị thếvà vai trò mong đợi củaxã hội Đồngthòi,để hướng đến một xã hội năng động,

pháttriển và bảo đảm mục tiêu địnhhướng xã

hộichủ nghĩa cần tạo độnglực tích cực cho sự

chuyểnhóaliên tục về vị thế và vai trò của cá

nhân, nhóm xã hội Bêncạnh đó, cầnthúc đẩy việchìnhthành và phát huy vaittòcủa hệthống

giá trị, chuẩnmực xã hội phù họp với bối cảnh phát triển móicủa đất nước

Cần địnhvị và xây dựng cho toànbộxãhội

ViệtNamkhôngchỉ hành động vìmụctiêulọi ích

(lọi ích cá nhân và lợi íchxã hộichính đáng) mà quan trọng hon là phải đi tói một xã hội được dãn

dát và hành động bỏi động lực thúc đẩy giátrị xã

hội Đặcbiệt, trongbối cảnh xã hộimàsự mâu thuẫn, xung đột xãhội cũng như giá trị xã hội và niềm tin xã hộiđang có nhiều biểu hiện bất cập

Do đó,để bảo đảmmụctiêu trởthành nướcphát

triển theo định hướng xã hội chủnghĩa, rất cần

bảo đảmđộng lực thúc đẩycho con người và xã

hội phát triển không chỉlà“lọi ích xã hội mà còn

làgiátrị xã hội” Đó là việc cáccá nhân, nhóm, cộng đồng,giai tầng xã hội hướng tói lọi ích hài hòa và các giá trị tiếnbộ,nhân văn,vì hạnhphúc

bền vững trong phát triểnxãhội

Cầnthúc đẩy hệthống giá trị xã hội theo định hướng chủ đạo: (1) sự tiến bộ, công bàng và

bìnhđẳng xã hội; (2) cơ hội, khát vọng và năng

lực làm giàu chính đáng, họp pháp của mọi người dân,mọi giai tầng xã hội; (3) sự tự dosáng

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - số 533 (7/2022)

Khơi gợi lòng yêu nước, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước của thanh niên _Ảnh: IT.

tạo, tích cực thực hành dân chủ gán vói kỷ

cưong,kỷ luậttrong xã hội; (4) sựđồng thuận,

đoàn kết hữucơ, “cùng thích nghi,cùng tháng,

cùng phát triển” và công dân toàn cầu Việc

định hướng xây dựng, lọi íchhài hòa”, xã hội

giá trị” là quá trìnhlâu dài, do đó cần có sự lãnh

đạo thốngnhất, trực tiếp vàliêntục của Đảng

Cộng sản ViệtNam

Cầnđẩy mạnh việc “rútngấnkhoảng cách”

tình trạng khôngtương thích giữa cách thức,

mục tiêuhọc tập,đào tạo, bồi dưỡng vàvóiyêu

cầu phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong

bối cảnh mới Muốn vậy, cầnxử lýtốt mốiquan

hệ giữa mục tiêu giáo dục nhàm tạora những

chủ thể xã hội cótínhsáng tạo, có tinh thần dân

chủ, tự do gán liền vói tính trách nhiệm xã hội

và kỷ cương, kỷ luật cao Đồng thời, mỗi con

người, thành viên của tổ chức, cộngđồng và

quốc gia dân tộcluôn phải có ý thức thựchiện

tốtmục tiêu: “học tập suốt đòi, học tập ở mọi

noi,mọi lúc; học biết cáchhọc, họcđểlàm việc;

họcđể sáng tạo, học để chung sống” Muốn vậy, quá trình giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, xã hội

hóa cần nhấn mạnh tính phùhọp, tương tác xã hộithườngxuyên, khảnăngtự học hỏi lẫnnhau của các chủ thểxã hội

Cầnthựcsự quán triệt và thực hiện có hiệu quả quan điểmcủa Đảng Cộng sản Việt Nam:

“Con người là trung tâm của quá trình phát

triển kinhtế - xãhội; đồng thòi vừa là mụctiêu vừa là động lực của quá trình pháttriểnkinhtế

- xã hội” Cầnđịnh vị vàxây dựng các nhómxã

hộitrong cấu trúcxãhội theo định hướng mô

hình: (1)pháttriển, trọngdụng vàphát huy tối

đa vai trò củanhómxã hội cống hiến/tinh hoa;

(2) mở rộng và phát huy tối đa vai trò của

“nhóm nền”- tức là xây dựngmở rộng tối đa

hóa những côngdân tíchcực, trách nhiệm xã

hội của đất nước; (3) quan tâm thực hiện có hiệu quả cácchính sách ansinhxã hội, phúclọi

xã hội,gắn kết và phát huy vai trò của nhóm

“yếuthế” trong xãhội; (4) thực hiệnkiểm soát,

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Số533 (7/2022)

tóm sai lệch xãhội, nhóm vi phạm

hóm tội phạm; (5) thực hiện tốt

rai trò của các môi trườngxã hội

ia đình, nhàtrường, nhóm xã hội,

trong quá trình xây dựng cấu trúc

á trìnhxãhộihóacần tạolậpvị thế

giảmthiểu thấp nhất về quy mô và tác hại xã

hội đối với n

pháp luật, r

chính sách ( ềnơn đáp nghĩa đốivới giađình

chính sách,ngườicócông

Pháthuy

hóa: vai trò gi;

truyền thông

xã hội phù họpvói mục tiêu trởthànhnước phát

ưiển theo địrhhướng xã hội chủnghĩavào giữa

thếkỷXXI Qtí

và vai trò xã ội ở3cấp độ mục tiêu cơ bản:(1)

làm con nguôi hiện đại, hội nhập trong mối

quanhệ vói(ộng đồngnhânloại trên thế giói;

(2) làm công

mối quanhệ ’

sự chức nghi

quan hệ vói V thế, vai trò nghề nghiệp,lĩnh vực

hoạt động

Trong hoạchđịnh,xây dựng và tổ chức thực

hiện hệ thống

hội củađấtnư 50,cẩn tăng cường tính kết nốibởi

các látcátcấu

xã hội - giai

; dâncó trách nhiệmxãhội trong

1 óiquốc gia, dântộc;(3) làm phận

Tphiệu lực, hiệu quả trong mối

chínhsách pháttriển kinh - tế xã

rúc xãhội khác nhau: (1) Cấutrúc

:ấp; (2) Cấu trúc xã hội - nghề nghiệp, mức sấng; (3) Cấu trúc xã hội - dân số;

(4) Cấu trúcX i hội - giới; (5) Cấu trúc xãhội

-tuổi; (6) Cấu ti úc xã hội - học vấn; (7) Cấutrúc

xã hội dântộ(; (8)Cấu trúc xã hội - tôn giáo;(9)

Cấu trúc xã hộinôngthôn- đô thị Trên cơsở đó

sẽphát huy tối đasức mạnh, khả năng tác động,

mức độ thành (ông;cũng như nhìn thấy được sự

từng chính sách kinhtế - xã hội mục tiêu phát triển đất nước:

“giói hạn” của

trong tổng thế

nhanh, hài hòa vàbền vững

Trongcáchtạt động quản lý, giải quyết có

hiệuquảcác Ve n đề kinh tế -xãhội ởViệt Nam,

bêncạnh hoạt

tăngtưduy, pl ương phápvà môhình quản lý

phát triển xã h Ịi Trong đó nhấn mạnh vai trò

động quản lýnhà nướccần gia

tham gia đa chủ thể quản lý, bàng nhiều hệ

thốngcôngcụquản lý;quan tâm và tập trung vào những vấn đề mà quản lý nhà nướcchưa vươn tới, gặp khó khăn, ít hiệu quả Chẳng hạn, để kiểm soát xã hội, kiểm soát quyển lực, kiểm soát tham nhũng có hiệulực và hiệu

quả cần phát huy vai trò thamgiacủa nhiều

chủ thể xãhội và thông qua hệ thống côngcụ

tác động đồng thời bởi các thiết chế xã hội: thiếtchếphápluật, thiếtchế chính trị, thiếtchế

kinhtế, thiết chếgia đình, thiết chế giáo dục, thiết chếđạo đức, thiếtchế văn hóa,thiết chế

tôn giáo, thiết chế truyền thông,thiết chế dư luậnxã hội

Đểbảo đảmmộtcấu trúc xã hội của ViệtNam

phù họpvói mục tiêu phát triển kinh tế thị trường địnhhướng xãhội chủ nghĩa; xâydựngNhà nước pháp quyềnxãhội chủ nghĩa; đẩy mạnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa; pháttriển đô thị bền vững; xây dựng nông thôn mói; thựchiện dân chủ gán liền vói trách nhiệm, kỷcươngxã hội nhàm bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước hên

5 trụ cột: kinh tế,chínhtrị, văn hóa, xãhội và môi

trường,cần phải bảo đảm hệ thống chuẩn mực

và giá trị xãhộihiện hành củađấtnước có tác động sâu rộng trong nhận thức vàhành động của mọi giaitầng xã hội.Đólà, dângiàu,nước mạnh,

dân chủ, côngbàng, văn minh, hạnh phúc;“dân

biết, dân bàn, dânlàm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụhưởng”;“nhà nước của nhândân, do nhân dân và vì nhândân” □

Ngày nhận bài: 14-3-2022; Ngày bình duyệt: 15-3-2022; Ngày duyệt đảng: 15-7-2022.

(1),(2), (3) ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứXIII,t.I,Nxb Chínhtrị quốcgiaSự thật,

Hà Nội, 2021,tr.14,148,166-167

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - số 533 (7/2022)