Với số liệu ử ứ cấp được thu thập chủ yếu từ Bảo hiểm xã hội thành phố Sông Công, Bảo hiểm xã hội tỉnh Thái Nguyên, bằng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh, bài viết đã phân
Trang 1Công tác quản lý chi các chế độ bảo hiểm xã hội
Nguyễn Thị Thúy Vân
Đặng Kim Oanh
Khoa Kinh tế, Trường Đại học Kinh tế và QTKD Thái Nguyên
Bài viết phân tích công tác quản lý chi các chế độ bảo hiểm xã hội ở địa phương cấp huyện Với số liệu
ử ứ cấp được thu thập chủ yếu từ Bảo hiểm xã hội thành phố Sông Công, Bảo hiểm xã hội tỉnh Thái Nguyên, bằng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh, bài viết đã phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi các chế độ bảo hiểm xã hội trên địa bàn thành phố Sông Công tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2017 - 2019 Trên cơ sở đó, bài viết phân tích các nguyên nhân, định hướng, chính sách và các biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi các chế độ bảo hiểm xã hội trên địa bàn Thành phố
Mở đâu
ti
Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một chính sách lớn
cua Đảng và Nhà nước, giữ vai trò trụ cột trong hệ
ứ ống an sinh xã hội ở Việt Nam Phát triển BHXH là
ìn đề và điều kiện để thực hiện tốt các chính sách
au sinh xã hội, góp phần phát triển kinh tế - xã hội
của đất nước BHXH thành phố Sông Công là đơn vị
trực thuộc BHXH tỉnh Thái Nguyên, có chức năng
thực hiện các chể độ, chính sách BHXHvà quản lý
q iỹ BHXH trên địa bàn thành phố Sông Công Bên
canh những kết quả đạt được, trong những năm qua
công tác quản lý chi các chế độ BHXH tại BHXH
thành phố Sông Công bộc lộ một số hạn chế, đặc biệt
là trong công tác quản lý người hưởng chế độ BHXH
và giải quyết các chế độ ốm đau, thai sản trên địa
bằn Vì vậy, việc đề xuất các giải pháp hoàn thiện
cong tác quản lý chi BHXH trong thời gian tới có ý
nghĩa quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu phát
triển ổn định, bền vững quỹ BHXH, đảm bảo an sinh
xi í hội trên địa bàn thành phố
2 Thực trạng công tác quản lý chi các chế độ
BHXH tại thành pho Sông Công tỉnh Thái Nguyên
* Công tác lập dự toán chi bảo hiểm xã hội
Công tác lập kế hoạch quản lý chi BHXH tại thành
paố Sông Công được căn cứ vào đối tượng đang
h rông lương hưu và trợ cấp BHXH Căn cứ vào đặc
.ểm của từng đối tượng và chế độ, BHXH thành phố
thực hiện lập dự báo tăng giảm đối tượng và dự báo
tăng giảm kinh phí chi BHXH Hiện nay, khâu lập kế
hoạch, dự toán chi tại BHXH thành phố Sông Công
vắn còn bất cập, việc lập kế hoạch, dự toán chi vẫn
chưa có quy trình hoàn thiện từ khâu xây dựng đến
k ểm soát việc chấp hành dự toán
* Công tác quản lý đối tượng được hưởng bảo
hiểm xã hội
đ
Tại thành phố Sông Công, đối tượng hưởng các chế độ BHXH rất đa dạng và thường xuyên biến động Vì vậy, BHXH thành phố luôn kiểm tra đối chiếu giữa danh sách chi trả với đối tượng thực tế đang quản lý, chi trả trên địa bàn, đặc biệt là quản lý đối tượng giảm do chết, đi khỏi nơi cư trú; đối tượng được ủy quyền lĩnh các loại trợ cấp,
Mặc dù công tác quản lý đối tượng hưởng các chế
độ ở BHXH tỉnh Thái Nguyên nói chung và ở BHXH thành phố Sông Công nói riêng luôn được đánh giá
là phức tạp do đối tượng hưởng BHXH khá đông, lại thường xuyên biến động, thường xuyên di chuyển đến các địa phương khác nhưng không chủ động thông báo cho cơ quan BHXH nên gây khó khăn cho công tác quản lý Tuy vậy nhìn chung công tác quản
lý đối tượng hưởng qua 3 năm 2017 - 2019 tại BHXH thành phố Sông Công cơ bản đã thực hiện đúng theo quy định, cụ thể:
- Đối với đối tượng hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng không xảy ra trường hợp nào phải thu hồi do chi quá tháng với số tháng nhiều; cơ bản phát sinh thu hồi các đối tượng do chết trong vòng
1 đến 2 tháng nhưng chưa kịp phát hiện do đối tượng hưởng đông; chưa có trường hợp nào đã phát hiện thu hồi mà không thu được do cơ quan BHXH thường xuyên phối hợp chặt chẽ với UBND các xã, phường trên địa bàn trong việc quản lý đối tượng hưởng các chế độ BHXH
- Đối với đối tượng hưởng các chế độ BHXH ngắn hạn: việc thẩm định xét duyệt các hồ sơ hưởng luôn chú ý phát hiện các chứng từ giả như giấy ra viện giả, giấy chứng sinh giả, giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH giả, giấy được cơ sở khám chữa bệnh cấp nhưng thực tế người lao động không đi khám chữa bệnh, để trục lợi quỹ BHXH Trong quá trình xét duyệt đã phát hiện tương đối nhiều hồ sơ giả do NLĐ mua ở các dịch vụ cung cấp để trục lợi quỹ BHXH
Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (Tháng 5/ 2022) 73
Trang 2NGHIÊN CỨU
RESEARCH
* Công tác tổ chức thực hiện chi trả BHXH
Việc thực hiện quản lý chi trả lương hưu, trợ cấp
BHXH cho người hưởng trên địa bàn thành phố
Sông Công luôn đảm bảo đầy đủ, kịp thời, thủ tục
đơn giản, tạo thuận lợi nhất cho người hưởng
Công tác chi lương hưu và trợ cấp BHXH hàng
tháng cho các đối tượng tại BHXH tỉnh Thái Nguyên
nói chung và tại BHXH thành phố Sông Công nói
riêng thường xuyên được nâng cao, do vậy không
còn tình trạng chi trả chậm, tạo tâm lý an tâm, thoải
mái cho đối tượng hưởng BHXH Hiện nay, việc quản
lý đối tượng hường đã được ứng dụng công nghệ
thông tin giúp hạn chế sai sót và giảm thiểu được
thời gian và công sức của những người làm công tác
quản lý đối tượng
Việc chi trả BHXH tại BHXH thành phố Sông Công
hiện nay đảm bảo chính xác, chi trả kịp thời cho
người thụ hưởng, không gây phiền hà cho đối
tượng BHXH thành phố Sông Công thực hiện chi trả
các chế độ ốm đau, thai sản, DSPHSK thông qua 3
hình thức: qua tài khoản cá nhân của NLĐ mở tại
ngân hàng; qua đơn vị sử dụng lao động hoặc thanh
toán trực tiếp bằng tiền mặt (chủ yếu đối với chế độ
thai sản vãng lai)
Số thống kê cho thấy, tất cả các chế độ BHXH
ngắn hạn qua các năm đều tăng lên cả về số lượt
người hưởng và số tiền hưởng BHXH Nguyên nhân
của việc tăng cả số lượt người hưởng và số tiền chi
trả là do sự phát triển ngày càng mạnh của khu công
nghiệp trên địa bàn thành phố Sông Công làm tăng
số lượng lao động tham gia BHXH trong các doanh
nghiệp trong địa bàn thành phố Lao động tại các
doanh nghiệp chủ yếu là lao động nữ, đang trong độ
tuổi sinh đẻ nên số lượng lượt chi trả cho các đối
tượng hưởng tăng lên đặc biệt là chế độ thai sản
Ngoài ra việc tăng lương tối thiểu chung hàng năm
cũng làm cho số tiền chi trả các chế độ tăng lên
* Công tác lập báo cáo, quyết toán chi bảo hiểm
xã hội
Bưu điện thành phố thực hiện thanh quyết toán
kinh phí chi trả các chế độ BHXH hàng tháng với
BHXH thành phố sau khi tổ chức chi trả xong (ngày
25 hàng tháng), quyết toán số tiền đã chi trả, quyết
toán số người chưa nhận tiền trên danh sách chi trả,
số tiền thu hồi do chi trả sai
Hàng tháng, căn cứ số chi tại BHXH thành phố và
Bưu điện thành phố đã quyết toán thực hiện tổng
hợp vào báo cáo mẫu 4-CBH (gồm tất cả các chế độ:
BHXH hàng tháng, BHXH một lần, ốm đau, thai sản,
DSPHSK) gửi cơ quan BHXH tỉnh Thái Nguyên trước
ngày 03 hàng tháng, mẫu số 7-CBH đối tượng chậm
lĩnh hàng tháng, mẫu số 8b-CBH đối tượng chậm
lĩnh một lần, gửi tỉnh vào ngày cuối cùng của tháng
để tổng hợp in danh sách chi trả tháng sau
* Công tác kiểm tra, giám sát chi bảo hiểm xã hội BHXH tỉnh Thái Nguyên đề nghị BHXH các huyện trực thuộc định kỳ, thường xuyên kiểm tra, giám sát, hậu kiểm việc chi trả chế độ BHXH của cơ quan bưu diện tại các điểm chi trả và tại các đơn vị sử dụng lao động để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh, nắm bắt ý kiến đánh giá của người hưởng và chặt chẽ trong công tác giải quyết và thụ hưởng các chể độ BHXH
- Kiểm tra, hậu kiểm việc giải quyết các chế độ BHXH tại cơ quan BHXH thành phố nhằm hướng dẫn đơn vị sử dụng lao động thực hiện đúng các quy định về chi trả chế độ BHXH đối với người lao động, đồng thời phát hiện được một số hành vi trục lợi BHXH tại đơn vị như sử dụng hồ sơ, giấy tờ giả để thanh toán chế độ; gửi đóng để hưởng thai sản rồi nghỉ việc; vừa có công đi làm vừa thanh toán chế độ; Qua đó cũng thực hiện kiến nghị thu hồi về quỹ
số tiền hưởng sai quy định
- Kiểm tra việc thực hiện chi trả tại các địa điểm chi trả của đại lý chi Bưu điện thành phố cho thấy việc chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng
cơ bản đúng quy định, an toàn và kịp thời; các điểm chi trả cơ bản đảm bảo về cơ sở vật chất phục vụ, nhân viên chi trả có thái độ đúng mực, nhiệt tình, tạo điều kiện thuận lợi cho người lĩnh lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng
- Công tác kiểm tra việc quản lý người hưởng BHXH trên địa bàn: việc quản lý người hưởng BHXH trên địa bàn được thực hiện thông qua cơ quan Bưu điện
* Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo
Do luôn chú trọng công tác quản lý chi trả các chế
độ BHXH nên trong những năm vừa qua tại BHXH thành phố Sông Công không có tình trạng nào có khiếu nại, tố cáo mà cơ bản chỉ là hỏi đáp cac chế độ chính sách liên quan Thực tế việc giải đáp đã được cán bộ phụ trách chế độ của cơ quan BHXH trả lời thỏa đáng, hợp tình hợp lý nên các đối tượng sau khi được giải thích đã hiểu và không có khiếu nại
3 Đánh giá chung về công tác quản lý chi các chê' độ bảo hiểm xã hội trên địa bàn thành phố Sổng công
3.1 Những kết quả đạt được
- Về cơ bản công tác quản lý chi đảm bảo theo các quy định hiện hành;
- Công tác quản lý đối tượng hưởng và chi trả BHXH đảm bảo thuận tiện, nhanh chóng và chính xác hơn, hạn chế rủi ro Việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng những phần mềm chuyên ngành BHXH thay thế cách quản lý thủ công trước đây đã góp phần không nhỏ trong việc quản lý hồ sơ đối tượng và phục vụ kịp thời cho nhóm đối tượng hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH
74 Kinh tế Châu  - Thái Bình Dương (Tháng 5/ 2022)
Trang 3- Công tác kiểm tra, hậu kiểm được chú trọng.
3.2 Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân
- Về công tác lập dự toán chi trả BHXH còn chưa
sát với thực tế
- Về công tác quản lý đối tượng hưởng: việc quản
lý đối tượng hưởng BHXH của cơ quan bưu điện
chưa chặt chẽ, kịp thời do Bưu điện thực hiện kiêm
nhiệm nhiều nhiệm vụ, không có chuyên môn sâu về
ĩnh vực BHXH
Những hạn chế trên là do các nguyên nhân:
- Mức chi trả BHXH phụ thuộc nhiều vào biến
động của nền kinh tế và các chính sách của Nhà
nước thay đổi hàng năm nên khó mà lập dự toán
được sát với thực tế
- Việc quản lý đối tượng chưa được đầy đủ thông
tin chi tiết (số nhà, xóm xã ) trong phần mềm quản
ly và chi trả BHXH; Cán bộ, nhân viên của BHXH
kiêm nhiệm nhiều công việc nên chưa chú trọng đến
công tác quản lý đối tượng hưởng và quản lý chi trả
BHXH; công tác tự kiểm tra còn chưa đáp ứng với
yêu cầu của tình hình mới; quy chế quản ly chi
BHXH thường xuyên thay đổi,
- Nhân viên đại lý chi trả của bưu điện không
nắm vững chuyên mon nghiệp vụ, chính sắch BHXH
nen để xảy ra sai sót trong công tác chi BHXH
- Một số đơn vị sử dụng lao động và người lao
động còn chưa nghiêm túc trong việc thực hiện
chính sách pháp luật về BHXH
4 Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quản
lý chi các chê độ bảo hiem xã hôi trên địa bàn
thành phố sông Công, tỉnh Thái Nguyên
* Thực hiện tốt công tác lập dự toán chi tại BHXH
thậnh phố Sông Công
Việc lập và xây dựng kế hoạch chi BHXH trong
thời gian tới phải căn cứ vào các chế độ, chính sách
hiện hành và lấy số liệu kỳ trước làm cơ sở để tính
đây đủ các yếu tố làm tăng, giảm thu chi, trong đó
chú trọng đến mức lương cơ sở đối với cán bộ, công
chức, viện chức và lực lượng vũ trang theo quy định
củal nhà nước, tiền lương tháng đóng BHXH bắt
buộc, mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hàng
tháng Để đảm bảo thời gian, số liệu kịp thời, chính
xác cần ứng dụng công nghệ thông tin trong việc
tổng hợp, đánh giá lập và xây dựng kế hoạch chi các
chế độ BHXH
* Tăng cường công tác quản lý đối tượng hưởng
và hoàn thiện phương thức chi trả các chế độ BHXH
BHXH thành phố Sông Công cần phối hợp chặt
chẽ với mạng lưới cộng tác viên và chính quyền địa
phương của các xã, phường trong việc quản lý các
đối tượng giảm (như chết, hết tuổi hưởng) bằng việc
tích cực liên hệ với Ban liên lạc hưu trí tại mỗi điểm
chi trả thông qua cơ quan Bưu điện để nắm thông tin
về các đối tượng hưởng lương hưu khi bị chết, thay đổi nơi ở hoặc khi cần thực hiện công tác thu hồi tiền chế độ BHXH cũng sẽ thực hiện dễ dàng hơn
* Tăng cường công tác kiểm tra việc thực thi chính sách, pháp luật về BHXH của đơn vị sử dụng
và người lao động Công tác thanh tra, kiểm tra việc thực thi chính sách, pháp luật về BHXH phải được tiến hành thường xuyên, song song với việc đảm bảo chi BHXH đúng, chi đủ, chi kịp thời Đặc biệt tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để tiến hành truy thu so tiền BHXH chi sai đối tượng hưởng, chi sai số tiền được hưởng Phối hợp với các cơ quan thanh tra, công đoàn, lao động, tài chính, kho bạc
* Các giải pháp khác
- Cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền rộng rãi đến mọi NLĐ, các ngành các cấp, vận động, giáo dục phù hợp với người tham gia BHXH về ý nghĩa, tầm quan trọng của BHXH đối với mỗi người dân và toàn xã hội đến từng phường xã và các đơn
vị sử dụng lao động trên địa bàn
- Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong các hoạt động nghiệp vụ; nâng cấp hệ thống các phần mềm, cập nhật cơ sở dữ liệu tập trung, từng bước thực hiện việc thay thế sổ BHXH, thẻ BHYT bang thẻ điện tử
- Để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người tham gia BHXH, BHYT, BHXH thành phố Sông Công cần tăng cường công tác cải cách thủ tục hành chính, thực hiện có hiệu quả cơ chế một cửa liên thông từ BHXH tinh đến BHXH huyện
- Nâng cao năng lực chuyên môn của mỗi cán bộ,
có kinh nghiệm giải quyết các thắc mắc của đối tượng
- Đầu tư hơn nữa hệ thống cơ sở vật chất phục vụ hoạt động, nâng cấp hệ thống dữ liệu quản lý người hưởng
- Phối hợp với các ngân hàng thương mại trên địa bàn để triển khai việc chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH, chi các chế độ BHXH cho người lao động qua tài khoản cá nhân
Tài liệu tham khảo
Bảo hiểm xã hội thành phố Sông Công (2017 - 2019), Báo cáo tổng hợp chi các chế độ ngắn hạn năm 2017, 2018, 2019
Bảo hiểm xã hội thành phố Sông Công (2017 - 2019), Báo cáo tổng hợp chi bảo hiểm xã hội 1 lần năm 2017, 2018, 2019.'
Bảo hiểm xã hội thành phố Sông Công (2017- 2019), Dự toán chi các chế độ bảo hiểm xã hội năm
2017, 2018, 2019
Bảo hiểm xã hội Việt Nam (2019), Quyết định số 166/QĐ-BHXH ngày 31/01/2019 ve Ban hành Quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH, chi trả các chế đọ BHXH, BHTN, Hà Nội
Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (Tháng 5/ 2022) 75