Vì thế, việc trang bị kiến thức lý luận văn học cho học sinh trong quá trình đọc hiểu văn bản là điều hết sức cần thiết, đặc biệt là thơ trữ tình trung đại Việt Nam bức tranh hiện thực p
Trang 1CHUYÊN ĐỀ : “ Giúp học sinh đọc - hiểu văn bản : Bạn đến chơi nhà ( Ngữ văn 7 – Tập 1) theo đặc trưng thi pháp”
A.PHẦN MỞ ĐẦU.
I.Bối cảnh của đề tài.
Đổi mới phương pháp dạy học hiện nay thực sự là một cuộc cách mạng.Với quan điểm dạy học hiện đại : Vấn đề dạy học không chỉ chú trọng đưa ra kết luận mà là chủ yếu tìm
ra con đường đi đến kết luận Đối với môn Ngữ Văn, đặc thù là một môn nghệ thuật thì điều quan trọng không chỉ là ý thức được sự tác động nghệ thuật mà là giao tiếp hiệu quả với nghệ thuật Trong giờ học văn theo phương pháp mới, giáo viên cần tôn trọng học sinh như một bạn đọc, coi học sinh như là chủ thể cảm thụ tác phẩm Giáo viên không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn khơi gợi giúp học sinh tìm ra con đường đi tới kiến thức, hướng học sinh tiếp cận với thế giới nghệ thuật của nhà văn để các em khám phá, sáng tạo và từ đó hình thành nhân cách
Vì thế, việc trang bị kiến thức lý luận văn học cho học sinh trong quá trình đọc hiểu văn bản là điều hết sức cần thiết, đặc biệt là thơ trữ tình trung đại Việt Nam bức tranh hiện thực phản ánh một cách toàn diện xã hội đương thời ,thể hiện quan niệm ,nhận thức, tâm tư ,tình cảm con người 1 cách sâu sắc ,nội dung phong phú,hình thức thơ hoàn mỹ.Đặc biệt là các bài thơ Đường Trung Quốc ,đó là sự kế thừa và phát triển cao độ của thơ ca cổ điển với thi pháp thơ vô cùng đa dạng ,phong phú ,tiêu biểu ,ngôn ngữ hàm súc,nói ít,gợi nhiều ,ý tại ngôn ngoại ,vừa có tính ước lệ ,cổ kính ,trang nghiêm, lại rất chặt chẽ về niêm luật ,thể loại … Vì thế hiểu được các bài thơ này đã khó ,việc giảng dạy để học sinh đọc hiểu ,cảm thụ được còn khó khăn hơn nhiều
Đến với một tác phẩm mẫu mực của thi ca cổ điển, nhất là những tác phẩm thơ này, học sinh sẽ rất lúng túng, băn khoăn , lo lắng, bế tắc…trong quá trình Đọc – Hiểu làm sao nắm bắt được hồn thơ, nhận ra được bao vẻ đẹp lung linh, giá trị tiềm ẩn đằng sau từng “nhãn tự”, mà phần lớn là ngôn ngữ cổ , hệ thống từ Hán Việt ,cách cảm ,cách nghĩ của người xưa ? thời đại tác giả sống …? Biết bao vấn đề nan giải đặt ra cần giải quyết ,nhất là với cấp học THCS , đối tượng học sinh mới lớp 7 tư duy văn học ,nhận thức của các em còn quá non nớt,đơn giản …quả là điều không hề đơn giản do học sinh
Trang 2không được trang bị kiến thức lý luận văn học hoặc được cung cấp quá ít nên các em rất thụ động,lúng túng ,khó khăn ,bế tắc trong việc tiếp xúc tác phẩm,trong qúa trình phân tích, cảm thụ và chiêm nghiệm Lúc nào cũng chờ đợi giáo viên cảm thụ giúp mình hoặc phải học thuộc văn mẫu , lệ thuộc tài liệu tham khảo ,trong một khoãng thời gian quá ít
Để tự giải mã được nó, đòi hỏi các em phải nắm trong tay công cụ tư duy ; tức là kiến thức về lý luận văn học để tự mình đọc hiểu được tác phẩm, thậm chí là cả nhóm tác phẩm, dễ dàng tích hợp, vận dụng kiến thức nhuần nhuyễn
Với những lý do trên, tôi đã mạnh dạn đưa ra một hướng “ Giúp học sinh đọc - hiểu văn bản : Bạn đến chơi nhà ( Ngữ văn 7 – Tập 1) theo đặc trưng thi pháp” nhằm giúp học sinh chiếm lĩnh được ý nghĩa của bức thông điệp mà tác giả gửi gắm trong tác phẩm của mình
II Phạm vi và đối tượng nghiên cứu.
1.Phạm vi nghiên cứu.
Sáng kiến được nghiên cứu trong phạm vi cụ thể là tác phẩm “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn Khuyến trong chương trình Ngữ Văn 7 – Tập 1 Đối tượng áp dụng trong sáng kiến là học sinh khối 7 (với 2 lớp 7C , 7D ), năm học 2019-2020
2 Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng được lựa chọn nghiên cứu là phương pháp dạy học tác phẩm Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến theo đặc trưng thi pháp văn học trung đại
III Mục đích nghiên cứu.
Giúp học sinh đọc - hiểu tác phẩm tốt hơn Đồng thời ,tôi mong muốn đóng góp một phần nhỏ trong việc nâng cao hiệu quả dạy học tác phẩm phần thơ trung đại Việt Nam;
Đặc biệt là khi dạy văn bản Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến trong chương trình Ngữ văn 7 – Tập 1
IV Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp phân tích, khảo sát thực tế, thống kê
- Phương pháp phân tích, đối chiếu , so sánh
- Phương pháp tổng hợp, quy nạp, khái quát
Trang 3V Điểm mới trong kết quả nghiên cứu.
Trong qúa trình nghiên cứu, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu tài liệu: Tham khảo các tài liệu có nội dung liên quan; phương pháp phân tích , khảo sát thực tế, thống kê; Phương pháp phân tích, đối chiếu , so sánh ; Phương pháp tổng hợp, quy nạp, khái quát “ Giúp học sinh đọc – hiểu văn bản Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến theo đặc trưng thi pháp” nhằm giúp học sinh có được vốn kiến thức tổng hợp về thi pháp văn học trung đại; từ đó các em biết cách đọc – hiểu, tạo hứng thú cho học sinh trong quá trình đọc hiểu tác phẩm để chất lượng môn Ngữ Văn ngày càng tăng
B PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở lý luận.
1 Thi pháp và dạy học tác phẩm thơ trung đại theo đặc trưng thi pháp.
a Thi pháp.
Thi pháp là hệ thống các phương thức , phương tiện biểu hiện đời sống bằng hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm văn học Hệ thống đó có thể chia tách thành các yếu tố như : Thể loại, kết cấu, không gian, thời gian, ngôn ngữ, tác giả, thời đại…
b Thơ trung đại Việt Nam.
Văn học trung đại Việt Nam ( từ thế kỷ X đến thế kỷ thứ XIX ) phát triển trong lòng
xã hội phong kiến Sự phát triển của văn học trung đại gắn liền với nền tảng mỹ học phong kiến Đó là những sáng tác nằm trong hệ thống thẩm mỹ riêng do quan niệm mỹ học phong kiến quy định Văn học trung đại Việt Nam đã đem lại những thành tựu lớn cho văn học nước nhà.Đặc biệt có một nền thơ phong phú và hấp dẫn với những tên tuổi nổi tiếng như Nguyễn Trãi , Nguyễn Du , Hồ Xuân Hương, Nguyễn Khuyến ,Bà Huyện Thanh Quan…với biết bao tác phẩm xuất sắc , trở thành tinh hoa văn hóa dân tộc ,thế giới Vì thế, có những đặc trưng thi pháp nổi bật xem như một chìa khóa để mở ra cánh cửa nghệ thuật
2 Đặc trưng thi pháp của thơ trung đại Việt Nam
a Nội dung.
- Cảm hứng yêu nước gắn liền với trung quân ( Trung quân ái quốc ) với cảm hứng chủ đạo rất phong phú đủ mọi cung bậc ; Buồn vui, thao thức, hùng tráng, bi ai …
Trang 4- Cảm hứng nhân đạo : Tình yêu thương cao cả hướng về cuộc đời con người mang tinh thần thời đại
- Cảm hứng thế sự: Thể hiện tình cảm về cuộc sống con người, việc đời Tác phẩm thường hướng tới hiện thực ghi lại những điều trông thấy, bộc lộ thái độ, bản lĩnh và cả hoài bão của mình
b Nghệ thuật : b1 Tính quy phạm.
- Hình thức: Thường sử dụng thể thơ đường luật tiêu biểu, mẫu mực như : Thất ngôn
tứ tuyệt, ngũ ngôn tứ tuyệt, thất ngôn bát cú, song thất lục bát…được quy định chặt chẽ
về câu chữ, niêm luật, thanh điệu, nhịp thơ, cách gieo vần
- Ngôn ngữ thơ rất cô đọng, hàm súc, ý tại ngôn ngoại đạt đến độ điêu luyện, toàn bích Giọng điệu chậm rãi, sâu lắng, ngắt nhịp phổ biến là nhịp chẵn
- Nghệ thuật đối là một yêu cầu quan trọng trong cách tổ chức lời thơ của thể loại này
Các ý đối của hai vế trong dòng lời bổ sung cho nhau, đồng thời thanh điệu của câu trên đối với câu dưới tạo ra nhạc điệu trầm bổng và cân đối trong lời thơ Có khi là hình thức đối ý trong câu còn gọi là tiểu đối Ngoài ra còn có đối từ ngữ , hình ảnh, ý nghĩa
- Bố cục :Quy định nghiêm ngặt,chặt chẽ thường thuộc các bài thơ mang phong cách
cổ điển Một số bố cục là: Đề, thực, luận, kết hay khai, thừa, chuyển, hợp
- Công thức : Sử dụng một số mô típ như : Người ( Ngư, tiều, canh, mục ); ( Tùng, cúc, trúc, mai …)
b2: Khuynh hướng.
- Đề tài, chủ đề: Hướng tới cái cao cả, sang trọng Thường ít đề cập đến cái tôi cá nhân mà hay đề cập đến những vấn đề lớn mang ý nghĩa điển hình tình yêu đất nước,tình yêu quê hương ,tình bạn cao đẹp, số phận con người trong xã hội … Văn học gắn liền với hiện thực, in bóng thời đại mà tác giả đang sống
- Nghệ thuật tao nhã, ước lệ, tượng trưng, sùng cổ( sử dụng điển tích, điển cổ )
- Ngôn ngữ mang tính nghệ thuật, cách điệu, diễn đạt trau chuốt, hoa mỹ
b3: Tiếp thu và dân tộc hóa tinh hoa văn hóa nước ngoài.
Trang 5- Tiếp thu tinh hoa văn hóa văn học Trung Quốc như : Chữ Hán, thể thơ Đường Luật, Thi liệu: Dùng điển tích, điển cố,bút pháp tả cảnh,ngụ tình
- Ngôn ngữ thơ ngắn gọn ,hàm súc,ý tại ngôn ngoại ,nói ít gợi nhiều ,ý tại ngôn ngoại
- Việt hóa thơ Đường bằng thể thơ Nôm Đường Luật làm giàu có , phong phú thêm vốn ngôn ngữ dân tộc
3.Đặc trưng thơ Đường Luật.
- Là thể thơ khá phổ biến trong thơ văn trung đại Việt Nam Nguồn gốc từ đời Đường Trung Quốc , có luật lệ nhất định , thường được gọi là thơ luật
-Thơ Đường Luật có 4 thể : Ngũ ngôn tứ tuyệt , ngũ ngôn bát cú , thất ngôn tứ tuyệt , thất ngôn bát cú
- Thất ngôn bát cú có luật lệ gò bó , thường được dùng bày tỏ chí , ngâm vịnh , trào phúng , xướng họa …Lúc đầu sáng tác bằng chữ Hán , về sau thường làm bằng chữ Nôm ; Nghệ thuật dùng bút pháp tả cảnh , ngụ tình , điển tích , điển cố…
- Bố cục : 4 phần : + Đề : Câu 1, 2 : Phá đề , thừa đề + Thực : Câu 3 , 4 : Giải thích , triển khai tựa đề
+ Luận : Câu 4 , 5 : Bàn luận ý nghĩa của bài
+ Kết : Câu 7 , 8 : Tóm tắt ý nghĩa , bày tỏ tình cảm , thái độ
-Luật lệ căn bản : + Vần : Vần Bằng , vần Trắc , đôc vận và ép vận Trong thơ thất ngôn bát cú chỉ gieo
1 vàn gọi là độc vận rơi vào 5 chữ cuối của 5 câu 1 , 2 , 4 , 6 , 8 , thường là vần bằng , ít khi dùng vần trắc 5 chữ tránh trùng nhau , phải hiệp vần cho đúng , nếu gieo vần sai gọi
là lạc vận , gieo vần không sát gọi là gượng ép
+Nhịp thơ là cách ngắt nhịp đều đặn trong thơ để tạo nên nhạc điệu cho bài thơ “thi nhạc”
+Đối : Là phép đối đặt 2 câu thơ đối nhau gồm có : Đối chữ B đối với T , T đối với B , đối từ loại ( danh từ với danh từ , tính từ với tính từ …) ; Các cặp câu thực , luận đối với nhau
Trang 6+ Luật :Tức thanh luật và qui tắc xếp đặt cho mỗi chữ trong câu theo lệ : “ Nhất tam ngũ bất luận , nhị tứ lục phân minh” Nghĩa là bất luận không ràng buộc , phân minh là
rõ ràng , bắt buộc đồng thời phải tuân theo thanh “ nhị bằng tứ bằng” ; Hay ngược lại “ nhị trắc tứ bằng lục trắc”
+ Niêm : Nghĩa là dán cho dính lại Phép niêm trong thơ là qui tắc sắp xếp các câu thơ trong bài dính với nhau về âm điệu Trong bài thơ Đường Luật câu 1và câu 8 , 2 và 3 ,4
và 5 , 6 và 7 niêm với nhau Như vậy, việc xác định được đặc trưng thi pháp giúp các em có cách tiếp cận được các tác phẩm thơ trung đại Việt Nam; Đồng thời các em chủ động phát hiện ra những giá trị nghệ thuật và nội dung tư tưởng của tác phẩm
II Cơ sở thực tiễn.
1.Vị trí của thơ trữ tình trung đại Việt Nam trong chương trình Ngữ Văn 7.
- Số lượng văn bản thuộc dòng văn học này khá lớn ,đó là các văn bản nghệ thuật được các nhà thơ Việt Nam sáng tác trong thời kỳ phong kiến ,tác giả phần lớn là những thi nhân nổi tiếng,tâm hồn trĩu nặng tình đời ,tình người .Làm thơ với họ là mượn cảnh ,mượn việc để kí gửi tâm sự ,nỗi lòng nhân thế Vì thế ,thơ trữ tình trung đại Việt Nam chiếm một vị trí ,vai trò vô cùng quan trọng trong chương trình Ngữ Văn 7
2.Vị trí văn bản Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến trong chương trình Ngữ Văn 7 – Tập 1.
Trong chương trình Ngữ văn 7 – Tập 1 văn bản Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến có vị trí đặc biệt quan trọng Theo phân phối chương trình, bài thơ thuộc tiết 30 Tác phẩm cũng là một trong những bài thơ tiêu biểu của thơ trung đại Việt Nam giai đọan thế kỷ XIX
2 Thuận lợi và khó khăn.
a Thuận lợi :
- Đối với học sinh học tác phẩm Bạn đến chơi nhà theo đặc trưng thi pháp chính là chìa khóa để học sinh giải mã, khám phá cái hay ,cái đẹp của văn bản Đồng thời, học sinh biết tích hợp với các tác phẩm khác cùng thời cũng như phân biệt được ranh giới giữa thi pháp thơ trung đại Việt Nam với các thể loại văn học khác
Trang 7- Đối với giáo viên : Dạy học tác phẩm thơ trung đại Việt Nam theo thi pháp giáo viên hướng dẫn học sinh định hướng tốt tác phẩm trên các phương diện giúp học sinh hiểu được giá trị trường tồn của tác phẩm; tích hợp, xâu chuỗi với các tác phẩm khác
b Khó khăn :
- Học sinh khó khăn trong đọc - hiểu văn bản : Khi tiếp xúc tác phẩm ,1 số học sinh đam mê văn học nhưng để nắm bắt được hồn cốt ,thần thái ,tinh túy của tác phẩm không
hề đơn giản Trong khi đó đa số học sinh còn rất ngại khi học mảng thơ này ,rất hời hợt còn thờ ơ ,học đối phó, chưa thực sự đam mê, chỉ trả lời sơ sài khiến tác phẩm còn khô khan , gượng ép Hiện tượng thiếu tài liệu tham khảo hoặc lạm dụng tài liệu còn phổ biến Bài thơ Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến là một bài thơ mẫu mực dòng thơ trung đại Việt Nam nên học sinh rất khó đọc hiểu đúng giá trị sâu xa của nó
- Một số giáo viên do thời gian eo hẹp trong 1 tiết dạy ,45 phút, trong quá trình giảng dạy chưa thực sự bám sát đặc trưng thi pháp thể loại chỉ qua chăm chú tìm hiểu hoàn cảnh nhà thơ sáng tác , hoàn cảnh gia đình thời đại đã dội vào tác phẩm , giảng dạy rời rạc , cứng nhắc ,khó hiểu …chưa nắm được mạch liên kết trong bài thơ , ý , tình sâu
xa mà tác giả gửi gắm trong tác phẩm
- Xã hội : Thế kỷ XXI hội nhập toàn cầu ,đời sống ngày càng phát triển.Xuất phát từ thực tế thời cuộc hiện nay , một số bộ phận phụ huynh đã hướng con em mình học lệch ,
ưu tiên các môn tự nhiên hoặc tiếng Anh , có xu hướng xem nhẹ các môn khoa học xã hội nói chung và môn Văn nói riêng Điều đó dẫn đến hậu quả là HS không còn hứng thú với môn Văn , việc học là bắt buộc , gò ép và đối phó , soạn bài , kiểm tra thì sao chép văn mẫu , học xong quên ngay , không lưu tâm , bế tắc trong suy nghĩ và nhận thức
…nên môn Văn ngày càng xa lạ với 1 số học sinh
3 Thực trạng dạy học văn bản.
Để tìm hiểu thực trạng văn bản Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến trong chương trình Ngữ văn 7 – Tập 1 , tôi đã kiểm tra trắc nghiệm HS bằng hình thức vấn đáp như : Thế nào là thơ Đường Luật ? Qua tiết học , em hiểu đặc trưng của thể thơ này như thế nào ? Giá trị của thể thơ trong dòng văn học trung đại Việt Nam ? Em có yêu thích các bài thơ của văn học trung đại không ? Lí do ?Em biết những nhà thơ trung đại nào ? Những tác phẩm xuất sắc? Nếu biết , em yêu thích bài thơ hay câu thơ nào khác thuộc dòng thơ này ? Vì sao ?
Trang 8Tôi đã thu nhận được rất nhiều ý kiến từ các em , phần lớn đó các em không biết hoặc
là những câu trả lời còn rất chung chung , mơ hồ , sơ sài …Bởi thực chất các em chưa hiểu được đặc trưng của thi pháp thơ trung đại Việt Nam , chưa hiểu hết giá trị nghệ thuật và nội dung , ý nghĩa của thi phẩm thì làm sao có sự yêu thích và say mê được ?
Từ thực tế đó , tôi nhận thấy việc đọc – hiểu tác phẩm theo đặc trưng thi pháp còn nhiều bất cập trong dạy học và trong quá trình dạy học đến nay đã gần 20 năm ,bản thân tôi luôn băn khoăn, trăn trở làm thế nào để các em hiểu thơ hơn và thực sự say mê nhất là thơ trữ tình trung đại Việt Nam,từ đó để hình thành thói quen ham học ,cảm thụ tác phẩm 1 cách nhuần nhuyễn ?
III Định hướng Đọc – hiểu văn bản Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến theo đặc trưng thi pháp.
1.Định hướng chung
- Bước 1 : + Giới thiệu về tác giả , tác phẩm ( Cuộc đời , sự nghiệp và hoàn cảnh sáng tác )
+ Đọc bài thơ ( Chú ý giọng điệu , nhịp thơ )
- Bước 2 Định hướng Đọc – hiểu chi tiết văn bản + Nhận diện thể thơ trên các phương diện : Số câu , chữ , luật , vần … +Bố cục , chú ý sự sáng tạo của tác giả
+ Phân tích giá trị về nghệ thuật như bám sát đặc trưng về thể loại,phát hiện các tín hiệu về nghệ thuật như phép đối ,cách sử dụng từ ngữ…
+ Rút ra các giá trị nội dung ,ý nghĩa văn bản
- Bước 3 Tổng kết giá trị nghệ thuật , nội dung , tư tưởng của văn bản
- Bước 4 Luyện tập
- Bước 5 Củng cố
-Bước 6: Hướng dẫn về nhà
2 Định hướng cụ thể giúp học sinh Đọc – hiểu văn bản Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến theo đặc trưng thi pháp.
a.Giới thiệu về tác giả
b Hoàn cảnh sáng tác.
Trang 9c Chú thích
d Nhận diện thể thơ.
- Thể thơ thất ngôn bát cú :8 câu, mỗi câu 7 chữ - cả bài là 56 chữ.
- Cách gieo vần : Hiệp vần ở chữ cuối của các câu 1,2,4,6,8 ( nhà , xa , gà ,hoa ,ta).
- Phép đối : Các tiếng trong các cặp câu thực : 3-4; luận 5-6 giống nhau về từ loại, đối nhau
về bằng trắc
- Luật bằng trắc
đ Bố cục :Không tuân thủ 4 phần : Đề - Thực – Luận – Kết của thơ Đường luật.
e Đọc - hiểu văn bản.
g.Tổng kết h.Luyện tập
3 Giáo án minh họa : Tiết 30:
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ – NGUYỄN KHUYẾN
A.Mục đích
1.Phẩm chất :
– Chăm chỉ : Chăm học , chăm làm ,có tinh thần tự học -Nhân ái
-Trách nhiệm.
- Yêu con người ,yêu nước
2.Năng lực :
– Tự chủ và tự học
- Ngôn ngữ -Giao tiếp ,hợp tác.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo
A Mục tiêu
1 Kiến thức : Cảm nhận được tình bạn chân thành ,đậm đà ,trong sáng ,sâu sắc ,cảm động của
Nguyễn Khuyến
- Hình dung được bức tranh quê đậm đà hương sắc Việt Nam và nụ cười hóm hỉnh ,thân mật nhưng ý tứ sâu xa.
- Hiểu về thẻ thơ thất ngôn bát cú Đường luật
2.Kỹ năng :
- Hiểu về thẻ thơ thất ngôn bát cú Đường luật
- Nhận biết thể loại văn bản
- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm và phân tích thơ Đường luật đã được Việt hóa
3 Thái độ:
Góp phần bồi dưỡng cho học sinh tình cảm bạn bè chân thành, trong sáng.
B Chuẩn bị:
GV: NC tài liệu,soạn bài.
HS: Chuẩn bị bài theo hướng dẫn.
C.Lên lớp B1:Ổn định lớp
Trang 10B2: Bài cũ :? Em hiểu gì về thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật ?
? Đọc thuộc lòng bài thơ Qua Đèo Ngang ? Nêu ý nghĩa văn bản ?
B3:Bài mới
* Giới thiệu bài : Chuyển tiếp từ bài cũ
Hoạt động của GV và HS Kiến thức cần đạt HĐ1:
- HS đọc chú thích * ( SGK)
- GV chiếu ,giới thiệu chân dung tác giả Nguyễn Khuyến
? Hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả?
- Giới thiệu thiệu thêm về cuộc đời ,sự nghiệp của ông < GV nhấn mạnh ,giải thích về bút danh đáng tự hào : Tam Nguyên Yên Đổ >.
- GV chiếu những tác phẩm tiêu biểu của ông
* Đóng góp của Nguyễn Khuyến trong nền văn học nước nhà , đặc biệt là dòng thơ Nôm , một trong những đỉnh cao của văn học trung đại.
? Em hãy nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
? Xác định thể thơ?
? Nêu bố cục của bài thơ?Kết cấu ?Nhận xét ?
HĐ2:
* GV hướng dẫn đọc : - Chú ý giọng điệu
hồ hởi , phấn khởi ,pha chút tự trào , câu cuối kết tinh của tình bạn cao đẹp , cần nhấn mạnh hơn.
- GV đọc mẫu
- Gọi HS đọc – Nhận xét
HS đọc câu 1,2
? Em có nhận xét gì về giọng điệu ở câu 1?
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả
- Nguyễn Khuyến ( 1835 – 1909) ,tên thật là Nguyễn Văn Thắng ,còn được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ
+ Quê Yên Đổ - Bình Lục –Hà Nam + Xuất thân trong một gia đình nhà Nho,thông minh
và học giỏi ,đỗ đạt.
+ Là nhà thơ của làng cảnh Việt Nam ,thơ ông đằm thắm ,trong trẻo và giàu tình người
2.Tác phẩm
a Hoàn cảnh ra đời:
Khả năng được sáng tác vào giai đoạn ông cáo quan về ở ẩn tại quê nhà.
b.
Thể thơ.
- Đường luật.
d Bố cục : 3 phần
2 câu thơ đầu -> 5 câu tiếp theo -> Câu cuối.
=> Sáng tạo của thể thơ Đường luật
II Đọc – Hiểu chi tiết
* Đọc:
* Phân tích:
1.2 câu đề
- Nhịp thơ 4/3; Giọng điệu hồ hởi, phấn khởi -> Lời chào giản dị, chân tình khi bạn tới thăm.