(SKKN HAY NHẤT) giáo án văn học 8 chủ đề câu phân loại theo mục đích nói

TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG 1.Kiến thức - Hiểu rõ đặc điểm hình thức, chức năng của các kiểu câu phân loại theo mục đích nói: câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán, câu trần thuật

Trang 1

CHỦ ĐỀ: CÂU PHÂN LOẠI THEO MỤC ĐÍCH NÓI

A MỤC TIÊU

- Nắm được đặc điểm hình thức, chức năng của các kiểu câu phân loại theo mục đích nói

- Phân biệt được các kiểu câu phân loại theo mục đích nói

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1.Kiến thức

- Hiểu rõ đặc điểm hình thức, chức năng của các kiểu câu phân loại theo mục đích nói: câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán, câu trần thuật

2 Kĩ năng

- Sử dụng câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán, câu trần thuật đúng hoàn cảnh giao tiếp

- Phân biệt được các kiểu câu

3.Thái độ

Có ý thức sử dụng các kiểu câu đúng hoàn cảnh giao tiếp

C. BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ ĐÁNH GIÁ THEO NĂNG LỰC CHỦ ĐỀ

Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng

thấp

Vận dụng cao

Đặc điểm hình thức

Nêu được đặc điểm hình thức của các kiểu câu phân loại theo mục đích nói

Chỉ ra được các kiểu câu trong văn bản

cụ thể

Phân biệt được dấu hiệu hình thức của các kiểu câu

Đặt câu dựa trên những dấu hiệu hình thức đã biết

Chức năng

Nêu được chức năng của từng kiểu câu

Chỉ ra chức năng của các kiểu câu trong văn cảnh cụ thể

Phân biệt các kiểu câu có thực hiện cùng chức năng

Đặt câu có sử dụng những chức năng khác nhau

Câu hỏi nhận biết:

Câu 1: Nêu đặc điểm hình thức của câu nghi vấn?

Đáp án Mức độ tối đa: có các từ ngữ nghi vấn: ai, gì nào, tại sao, không, bao nhiêu, bao giờ…; có dấu hỏi chấm ở cuối câu( đôi khi kết thức bằng dấu chấm, chấm than)

Mức độ không đạt: Trả lời thiếu hoặc không trả lời

Câu 2: Nêu đặc điểm hình thức của câu cầu khiến?

Đáp án:

Trang 2

Mức độ tối đa: Có các từ cầu khiến: hãy , đừng, chớ, đi, thôi, nào hoặc ngữ điệu cầu khiến, kết thúc câu có dấu chấm than hoặc dấu chấm

Câu 3: Đặc điểm hình thức của câu cảm thán là gì?

Đáp án:

Mức độ tối đa: có các từ ngữ cảm thán: than ôi, trời ơi, thay, sao có dấu chấm than cuối câu

Câu 4: Chức năng của câu nghi vấn là gì? Ngoài chức năng chính câu nghi ván còn thức hiện những chức năng nào khác?

Đáp án:

Mức độ tối đa: chức năng chính để hỏi, ngoài ra còn thức hiện các chức năng: cầu khiến, khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc

Câu 5: Câu cầu khiến thực hiện những chức năng nào?

Đáp án:

Mức độ tối đa: yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo, ra lệnh, đe dọa Mức độ không đạt: trả lời thiếu hoặc không trả lời

Câu 6: Chức năng của câu cảm thán là gì?

Đáp án : Mức độ tối đa: dùng để bộc lộ cảm xúc

Mức độ không đạt: trả lời sai hoặc không trả lời

Câu 7: Đặc điểm hình thức và chức năng của câu trần thuật?

Đáp án:

Mức độ tối đa: không có đặc điểm của các kiểu câu còn lại, chức năng để kể, tả, nhận định, thông báo, bộc lộ cảm xúc; cuối câu kết thúc bằng dáu chấm

Mức độ không đạt: trả lời thiếu hoặc không trả lời

Câu hỏi thông hiểu:

Câu 1: Có mấy hình thức nghi vấn?

Đáp án:

Mức độ tối đa: có hai hình thức nghi vấn: nghi vấn lựa chọn và nghi vấn không lựa chọn

Câu 2: Trong các kiểu câu nghi vấn, cầu khiến, cảm thán, trần thuật thì kiểu câu nào được sử dụng nhiều nhất? vì sao?

Đáp án Mức độ tối đa: câu trần thuật Vì hầu hết hoạt động của con người đều xoay quanhh chức năng của kiểu câu này

Câu hỏi vận dụng thấp

Trang 3

Câu 1: Phân biệt đặc điểm hình thức của câu nghi ấn thức hiện chức năng cầu khiến với câu cầu khiến?

Đáp án Mức độ tối đa: câu nghi vấn có dấu hỏi chấm ở cuối câu, có từ để hỏi; câu cầu khiến có ngữ điệu cầu khiến hoặc từ ngữ cầu khiến

Mức độ không đạt: không trả lời hoặc trả lời sai

Câu 2: Phân biệt câu trần thuật thức hiện chức năng cầu khiến với câu cầu khiến?

Đáp án:

Mức độ tối đa: câu trần thuật thực hiện chức năng cầu khiến không có từ cầu khiến, kết thúc bằng dấu hỏi chấm; câu cầu khiến có ngữ điệu cầu khiến hoặc từ ngữ cầu khiến

Mức độ không đạt: không trả lời hoặc trả lời sai

Câu 3: Câu : “ Học rộng rồi tóm lược cho gọn” thuộc kiểu câu gì, thực hiện chức năng gì?

Đáp án:

Mức độ tối đa: câu trần thuật, chức năng khuyên bảo Mức độ không đạt: trả lời sai hoặc không trả lời

Câu hỏi vận dụng cao

Câu 1: Đặt câu nghi vấn với các chức năng khác nhau Đáp án:

Mức độ tối đa:đặt đúng kiểu câu, sử dụng đúng dấu câu

Mức độ không đạt: đặt sai kiểu câu, sử dụng sai dấu câu

Câu 2: Đặt câu cầu khiến với các chức năng yêu cầu, ra lệnh, khuyên bảo

Đáp án:

Mức độ tối đa: đặt đúng kiểu câu, xác định đúng chức năng,

sử dụng đúng dấu câu

Mức độ không đạt: đặt sai kiểu câu, chưa đúng chức năng, chưa đúng dấu câu

Câu 3: Đặt câu cảm thán dùng để bộc lộ cảm xúc khi được nhìn thấy cảnh mặt trời mọc?

Đáp án Mức độ tối đa: đặt đúng kiểu câu, xác định đúng chức năng,

Câu 4: Đặt câu trần thuật dùng để hứa hẹn, chúc mừng Đáp án

Mức độ tối đa: đặt đúng kiểu câu, xác định đúng chức năng,

Trang 4

KIỂM TRA MINH HỌA CHỦ ĐỀ CÂU PHÂN LOẠI THEO MỤC ĐÍCH

NÓI

Ma trận

Mức độ

Nội dung

Câu nghi vấn

Chỉ ra được câu nghi vấn và chức năng của nó

Phân biệt câu nghi vấn mục đích bộc lộ cảm xúc

Đặt đúng câu nghi vấn với các chức năng: hỏi, cầu khiến, khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc

Số câu: 1

Số điểm: 0,5

Tỉ lệ: 5%

Số câu: 1

Số điểm: 1

Tỉ lệ:10%

Số câu:1

Số điểm: 1

Tỉ lệ: 10%

Số câu: 3

Số điểm:

2.5

Tỉ lệ: 25%

Câu cầu khiến

Chỉ ra được câu cầu khiến và chức năng của nó

Đặt đúng câu cầu khiến với các chức năng: yêu cầu, ra lệnh, đề nghị, khuyên bảo, hứa hẹn, yêu cầu

Số câu: 1

Số điểm: 0,5

Tỉ lệ: 5%

Số câu:1

Số điểm: 1

Tỉ lệ: 10%

Số câu: 2

Số điểm:

1.5

Tỉ lệ: 15%

Câu cảm thán

Chỉ ra câu cảm thán và chức năng của nó

Phân biệt cảm thán và câu nghi vấn

Đặt đúng câu cảm thán với năng bộc

lộ cảm xúc

Số câu: 1

Số điểm: 0,5

Tỉ lệ: 5%

Số câu: 1

Số điểm: 1

Tỉ lệ:10%

Số câu:1

Số điểm: 1

Tỉ lệ: 10%

Số câu: 3

Số điểm:

2.5

Tỉ lệ: 25%

Câu trần thuật

Chỉ ra câu trần thuật với các chức năng của nó

Đặt đúng câu trần thuật với các chức năng: kể, tả, nhận định, thông báo, bộc lộ cảm xúc

Trang 5

Số điểm: 2

Tỉ lệ: 20%

Số điểm: 1,5

Tỉ lệ: 15%

Số điểm:

3.5

Tỉ lệ: 35%

Tổng

Số câu: 3

Số điểm: 10

Tỉ lệ: 100%

ĐỀ BÀI Phần 1( 3đ): Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:

“ Chuột Cống chùi bộ râu và gọi đám bộ hạ: “ Kìa chúng bay đâu, xem thằng Nồi Đồng hôm nay có gì chén được không?”

Lũ chuột bò lên chạn, leo lên bác Nồi Đồng Năm sáu thằng xúm lại, húc mõm vào, cố mãi mới lật được cái vung nồi ra “ Ha ha! Cơm nguội! Lại có bát cá kho!

Cá rô kho khế, vừa dừ, vừa thơm Chít chít anh em ơi, lại đánh chén đi thôi!”

Xác định kiểu câu của các câu trong đoạn trích trên? Cho biết các câu đó thực hiện chức năng gì?

Phần 2(7đ):

Câu 1: Trong những câu dưới đây câu nào là câu bộc lộ cảm xúc, câu nào là

câu cảm thán:

a, A! Sông Ngân!

b, Ai làm cho bể kia đầy Cho ao kia cạn, cho gầy cò con?

Câu 2: Đặt câu theo yêu cầu sau:

- 3câu nghi vấn với các chức năng: hỏi, cầu khiến, bộc lộ cảm xúc

- 3 câu cầu khiến với các chức năng: yêu cầu, ra lệnh, đề nghị

- 3 câu cảm thán với các chức năng: bộc lộ cảm xúc: vui, buồn, ngạc nhiên

- 5 câu trần thuật với các chức năng: kể, tả, thông báo, nhận định, bộc lộ cảm xúc

ĐÁP ÁN+ BIỂU ĐIỂM

Phần 1( 3đ) mỗi ý đúng: 0,5 đ

Câu 1: trước dấu hai chấm: câu trần thuật( chức năng: kể); sau dấu hai chấm: câu nghi vấn(chức năng cầu khiến)

Câu 2: câu trần thuật( chức năng kể) Câu 3: câu trần thuật( chức năng kể) Câu 4: câu cảm thán( bộc lộ cảm xúc) Câu 5: cầu khiến( yêu cầu)

Phần 2(7đ):

Câu 1(2đ)

a, câu cảm thán

b, câu nghi vấn bộc lộ cảm xúc Câu 2(5đ) đặt đúng các kiểu câu với chức năng yêu cầu mỗi ý 1đ, riêng câu trần thuật 1,5 đ

Trang 6

Ngày soạn: 18/01/2015

Tiết 85

Chủ đề: CÂU PHÂN LOẠI THEO MỤC ĐÍCH NÓI

A MỤC TIÊU

- Nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng của câu nghi vấn, câu cầu

khiến

- Sử dụng câu nghi vấn, câu cầu khiến phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

- Hiểu rõ câu nghi vấn không chỉ dùng để hỏi mà còn dùng để thể hiện các

ý: cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộ cảm xúc

B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

- Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn, câu cầu khiến

- Chức năng chính của câu nghi vấn, câu cầu khiến và các chức năng khác

của câu nghi vấn ngoài chức năng nghi vấn

2 Kĩ năng

- Nhận biết và hiểu chức năng của câu nghi vấn, câu cầu khiến trong các

văn bản cụ thể

- Sử dụng câu nghi vấn, câu cầu khiến đúng mục đích giao tiếp

- Phân biệt câu nghi vấn với câu cầu khiến

- Phân biệt câu nghi vấn, câu cầu khiến với các kiểu câu khác

C CHUẨN BỊ

1 Phương pháp:

GV: Thuyết trình, vấn đáp

HS: thảo luận nhóm

2 Thiết bị, đồ dùng

GV: giáo án, sgk, sgv, máy chiếu, giấy khổ to, bút dạ

HS: Chuẩn bị bài, sgk, phiếu thảo luận

3 Năng lực

Năng lực tư duy, hợp tác; năng lực giao tiếp tiếng Việt; năng lực hợp tác;

năng lực cảm thụ thẩm mĩ

D TIẾN TRÌNH CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC

1 Ổn định lớp

Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

? Kể tên các kiểu câu phân loại theo cấu tạo mà em đã học Xét theo cấu

tạo câu sau đây thuộc kiểu câu gì?

- Mặt trời dần xuống thấp, từng đàn chim bay về tổ

3 Bài mới

Trang 7

Hoạt động của thầy

Hoạt động của trò

Nội dung kiến thức cần đạt

Phát triển năng lực

I/ HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

GV giới thiệu bài mới: Các em thân mến, nếu xét theo cấu tạo thì câu trên là câu ghép nhưng nếu xét theo mục đích nói đó lại là câu trần thuật dùng

để miêu tả Vậy câu phân loại theo mục đích nói có những kiểu câu nào?

Chúng có đặc điểm hình thức

và chức năng ra sao, cô trò chúng

ta sẽ đi tìm hiểu chủ đề ngày hôm nay

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

Gv gọi các nhóm lên trình bày kết quả đã chuẩn bị

ở nhà

Các nhóm của đại diện lên trình bày

Nhóm còn lại nghe, bổ sung

I/ Đặc điểm hình thức và chức năng

1, Ví dụ

Năng lực tư duy, sáng tạo, hợp tác, giao tiếp tiếng Việt

thức

Chức năng

Sáng ngày người ta đấm u có đau lắm không?

Hỏi

Thế sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai?

Hỏi

Trang 8

Có các từ ngữ nghi vấn

Có dấu hỏi chấm ở cuối câu

Hay là u thương chúng con đói quá?

Hỏi

Những người muôn năm cũ Hồn ở đâu bây giờ?

Bộc lộ cảm xúc( tiếc thương)

Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?

Đe dọa

Có biết không? Lính đâu?

Sao bay dám để nó chạy xồng xộc vào đây như vậy?

không còn phép tắc gì nữa à?

Đe dọa

Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế

mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực

lạ lùng của văn chương hay sao?

Bộc lộ cảm xúc

Con gái tôi vẽ đây ư? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con mèo hay lục lọi ấy?

Bộc lộ cảm xúc( ngạc nhiên)

Câu nghi vấn

Đặc điểm hình thức

Chức năng

- Có những từ nghi vấn: ai, gì, nào, tại sao, đâu, bao giờ, bao nhiêu, à hử, chứ…

- Khi viết kết thúc bằng dấu chấm hỏi, dấu chám than, dấu chấm lửng

- Chức năng chính để hỏi

- Ngoài ra dùng để cầu khiến,khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộ tình cảm

Gv hoan nghênh

Trang 9

tinh thần chuẩn

bị của nhóm 1

Gv gọi nhóm khác nhận xét

Gv mở rộng thêm

Gv (chiếu) xét các câu sau đây câu nào là câu nghi vấn?

1.Phải đâu các vua thời Tam Đại theo ý riêng mình mà tự tiện chuyển dời?

2.Tiếng Việt của chúng ta rất đẹp;

đẹp như thế nào

đó là điều rất khó nói

3.Áo đen năm nút viền tà

Ai may cho bậu hay là bậu may?

4.Ai ơi chớ bỏ ruộng hoang Bao nhiêu tấc đất, tấc vàng bấy nhiêu

? Tại sao các câu 2,4 có các từ :

“ai, như thế nào”mà không phải câu nghi vấn

GV: Đúng rồi các em ạ! Cần phân biệt các từ phiếm chỉ và các

từ nghi vấn khi xét câu nghi vấn

Hs suy nghĩ, trả lời

1.Câu nghi vấn

2.Không phải câu nghi vấn

3.Câu nghi vấn

4 không phải câu nghi vấn

Hs: vì đó không phải các đại từ nghi vấn mà là các từ phiếm chỉ, không dùng để hỏi

Năng lực tư duy, sáng tạo; giao tiếp tiếng Việt

Trang 10

cần căn cứ vào

cả nội ndung và hình thức

? Vậy khi nào chúng ta sử dụng câu nghi vấn

? Có phải tất cả các câu nghi vấn đều yêu cầu người nghe phải trả lời không

? Em hãy lấy ví

dụ về trường hợp đó

Gv chiếu cho hs xem bức tranh, yêu cầu hs quan sát và đặt

câu( một người hút thuốc ở nơi công cộng)

? Hai câu trên đều nhằm mục đích gì

Hs: khi chúng ta

có điều chưa biết hoặc hoài nghi chúng ta dùng câu nghi vấn để yêu cầu trả lời, giải thích

Hs: Không, trong trường hợp

xã giao thì người đật câu nghi vấn không yêu cầu người nghe phải trả lời

Hs: Ví dụ khi ra chợ gặp bác hàng xóm em có thể chào bác bằng câu hỏi:Bác

đi chợ ạ?

Hs : suy nghĩ, trả lời

Có thể đặt hai câu

- Anh có thể tắt thuốc lá đi được không ạ?

- Anh không được hút thuốc

ở đây!

Hs: đều nhằm mục đích yêu cầu người kia không hút thuốc gây ảnh hưởng đến những người xung quanh

Trang 11

? Câu nào yêu cầu tế nhị hơn Gv: Như vậy trong khi giao tiếp chúng ta cần căn cứ vào những hoàn cảnh giao tiếp khác nhau, nắm rõ chức năng của kiểu câu để sử dụng câu cho phù hợp Gv: chiếu đoạn thơ trong bài “ Nhớ rừng” của Thế Lữ

(Từ “ Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối” đến

“ Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu” và câu hỏi thảo luận

? Những câu nghi vấn trong đoạn trích trên dùng để làm gì

? Theo em để thực hiện chức năng đó chúng ta

có thể có những cách nào khác

? Nếu cô thay những câu hỏi tu

từ trong đoạn thơ trên thực hiện chức năng đó một cách trực tiếp thì theo em cách nào sẽ hấp dẫn hơn

Hs; câu nghi vấn yêu cầu tế nhị hơn

Hs: quan sát

Hs thảo luận theo nhóm, sau 2p cử đại diện trình bày

Hs: Những câu nghi vấn đó dùng để bộc lộ cảm xúc tiếc nuối của con hổ

về một thời oanh liệt

Chúng ta có thể bộc lộ trực tiếp bằng cách sử dụng những từ bộc cảm xúc

Sử dụng câu hỏi

tu từ sẽ hấp dẫn hơn

Năng lực cảm thụ thẩm mĩ

Trang 12

Gv: Đúng vậy, trong thơ ca các nhà thơ thường

sử dụng các câu hỏi tu từ nhằm bộc lộ cảm xúc của nhân vật trữ tình Các em thấy đấy trong đoạn thơ trên nhà thơ Thế Lữ đã khéo léo sử dụng các câu hỏi tu từ

để khắc họa tâm trạng của con hổ

Từng câu hỏi tu

từ cứ nối tiếp nhau như cảm xúc tiếc nuối của con hổ cứ dần bung ra và rồi vỡ

òa ở câu thơ cuối

? Vậy qua việc tìm hiểu về câu nghi vấn em hãy cho biết có mấy hình thức nghi vấn

Gv bổ sung( chiếu)

- Câu nghi vấn lựa chọn: kiểu câu này thường dùng các quan

hệ từ: hay, hoặc; hoặc dùng cặp phó từ:

có không;

đã…chưa

Vd: - Mình đọc

Hs: có hai hình thức nghi vấn:

- Câu nghi vấn không lựa chọn

- Câu nghi vấn lựa chọn

Năng lực tư duy, sáng tạo

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	144,31 KB