(SKKN HAY NHẤT) biện pháp nâng cao chất lượng dạy học mạch nội dung tập đọc nhạc cho học sinh khối 5

Vì vậy tôi tiếp tục áp dụng“ Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học mạch nội dung Tập đọc nhạc cho học sinh khối 5 ” trong năm học 2020-2021 với mong muốn cải thiện được tình hình dạy phầ

BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MẠCH NỘI DUNG

TẬP ĐỌC NHẠC CHO HỌC SINH KHỐI 5

1 Nội dung biện pháp

1.1 Lí do chọn biện pháp

Qua thời gian công tác tại trường tiểu học số 2 Phong Thủy, với vai trò là giáo viên giảng dạy môn Âm nhạc bản thân tôi nhận thấy việc giáo dục Âm nhạc luôn cần thiết, đáp ứng yêu cầu đời sống tinh thần của trẻ, phát triển trí tuệ, hướng đến chân, thiện, mĩ

Tập đọc nhạc được đưa vào giảng dạy ở chương trình khối 5 được xem là một phần không thể thiếu trong giáo dục Âm nhạc giữ vai trò quan trọng trong việc phát triển năng khiếu Âm nhạc, tạo tiền đề cho những lớp học và cấp học sau

Từ thực tế dạy và học ở tiết học có Tập đọc nhạc đối với khối 5 tôi nhận thấy:

Còn một số học sinh chưa nhận biết được tên nốt nhạc, hình nốt, một số ít chưa

Vậy làm thế nào để các em học tốt nội dung Tập đọc nhạc đồng thời biết thể hiện

các yêu cầu kiến thức và kỹ năng cho nội dung Tập đọc nhạc ?

Từ những trăn trở trên bản thân tôi nhận thấy việc dạy TĐN cho học sinh có

những thuận lợi và khó khăn nhất định

- Ban giám Hiệu nhà trường tạo điều kiện tốt nhất cho việc giảng dạy luôn được diễn ra nhịp nhàng

- Nghiên cứu chương trình và điều chỉnh phương pháp cho phù hợp từng đối tượng học sinh

- Bản thân được đào tạo đúng chuyên ngành Âm nhạc, khi lên lớp có đầy đủ

đồ dùng dạy học như đàn, thanh phách, tranh, ảnh, máy nghe nhạc

- Học sinh yêu thích bộ môn Âm nhạc và thích được tham gia các hoạt động phát triển năng khiếu Âm nhạc

Bên cạnh các điều kiện thuận lợi còn có một số vướng mắc như sau:

- Học sinh chưa chú trọng đến việc tạo thói quen về rèn luyện kỹ năng học Tập đọc nhạc Một số em còn thiếu sách vở và đồ dùng học Tập đọc nhạc

- Đồ dùng dạy học như: Đàn piano kĩ thuật số,tranh ảnh, bảng phụ có dòng kẻ nhạc, các nốt nhạc rời các nhạc cụ còn thiếu thốn, chưa có phòng âm nhạc riêng biệt Một số phụ huynh chỉ quan tâm đến môn chính mà chưa quan tâm đến bộ môn

Âm nhạc bởi họ cứ nghĩ rằng đây chỉ là môn phụ

Do đó, bản thân tôi đã thực hiện đợt khảo sát đầu năm học 2019-2020 nhằm đánh giá đúng nhất mức độ cảm thụ nội dung TĐN cho HS, kết quả như sau:

Các mức độ yêu cầu

Số HS tham gia khảo sát

Xác định đúng tên nốt, hình nốt

38 11 28,9 23 60,5 4 10,5

Gõ được tiết tấu bài 38 10 26,3 28 73,7 / /

Đọc được cao độ các nốt 38 9 23,7 25 65,7 4 10,5

Đọc ghép cao độ và lời ca 38 9 23,7 29 76,3 / /

Yêu thích các bài tập đọc

nhạc

38 11 28,9 24 63,1 3 7,9

1.2 Mục đích: Qua giảng dạy cùng với khảo sát thực tế, tôi thấy học sinh khối 5

tại trường tiểu học số 2 Phong Thủy không mấy yêu thích nội dung Tập đọc nhạc,

nhiều học sinh đang còn hạn chế và chưa hứng thú khi học Vì vậy tôi tiếp tục áp

dụng“ Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học mạch nội dung Tập đọc nhạc cho

học sinh khối 5 ” trong năm học 2020-2021 với mong muốn cải thiện được tình

hình dạy phần TĐN cho học sinh tại trường Mục đích biện pháp này hướng tới

chính là khơi dậy hứng thú, đam mê tích cực chủ động của học sinh cũng như nâng

cao chất lượng bộ môn

2 Cách thức tiến hành:

Có rất nhiều giải pháp để tạo hứng thú cho học tập nội dung TĐN nhưng với kinh

nghiệm của bản thân tôi xin trình bày một số giải pháp sau:

2.1 Sử dụng linh hoạt các hình thức tổ chức dạy học

Phương pháp dạy học tích cực là cách thức truyền đạt và các hoạt động của giáo viên giảng dạy cho học sinh nắm được kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, phát triển năng lực nhận thức, hình thành thế giới quan khoa học và phát triển nhân cách toàn diện

Vậy làm thế nào để các em hứng thú học TĐN mà không mong thời gian trôi nhanh, người giáo viên cần tạo cho các em có một tâm trạng thoải mái, một hứng thú tràn đầy khi học âm nhạc Để làm được việc đó, tôi đã sử dụng những phương pháp dạy học để giúp các em hứng thú học tập

-Phương pháp tổ chức trò chơi

+Tổ chức trò chơi “Em làm nốt nhạc” để luyện tai nghe cho học sinh Cách chơi

giáo viên chia lớp thành nhóm, cá nhân hoặc theo nhóm Ví dụ lớp 5A có 4 nhóm tôi chia như sau: nhóm 1 mang nốt Đô, nhóm 2 mang nốt Mi, nhóm 3 mang nốt Son, nhóm 4 mang tên nốt La Khi giáo viên đàn nốt Đô, học sinh nhóm 1 nghe và đứng lên thật nhanh, giáo viên đàn tiếp nốt Son học sinh nhóm 3 nghe và đứng lên

thật nhanh, cùng lúc đó nhóm 1 ngồi xuống Cứ như vậy với các nốt khác của các

nhóm còn lại nhưng với tốc độ nhanh hơn

+ Đọc nốt nhạc bằng tay( vừa đọc nhạc vừa làm kí hiệu tay) Giáo viên hướng dẫn

học sinh kí hiệu các nốt bằng bàn tay sau đó giáo viên tổ chức cho học sinh chơi để

giúp học sinh ghi nhớ và có hứng thú với phương pháp này Giáo viên làm kí hiệu

bàn tay sau đó học sinh đọc đúng tên nốt mà giáo viên vừa làm giúp học sinh vừa

học vừa chơi dễ nhớ tên các nốt nhạc Sau đó áp dụng vào bài TĐN “ TĐN số 8

Mây chiều”

-Phương pháp này giúp học sinh biết đọc nhạc theo ký hiệu bàn tay, kết hợp gõ

đệm một cách phù hợp, học sinh đọc tên nốt nhạc đúng cao độ, trường độ Biết

tính chất âm nhạc và cách trình bày bài TĐN Nêu được tên bài TĐN và thể hiện

cảm xúc, vận động theo nhịp khi đọc nhạc và ghép lời ca Giáo dục học sinh ý thức

tìm hiểu, học hỏi về âm nhạc, thường xuyên hoàn thành nhiệm vụ được giao Nuôi

dưỡng cảm xúc và tình yêu âm nhạc Giáo dục học sinh ý thức kỉ luật, giữ gìn nề

nếp của lớp học

- Phương pháp trực quan

Trong dạy học âm nhạc, âm thanh vô cùng trừu tượng, yêu cầu trực quan là tối cần thiết, các phương tiện đồ dùng dạy học như nhạc cụ, tranh ảnh, băng hình

rất tốt cho việc giới thiệu, giúp các em tiếp thu bài nhanh hơn

Ví dụ : Bài TĐN số 6 “ Chú bộ đội”để giúp học sinh có hứng thú khi học bài này tôi cho HS xem một số hình ảnh về các chú bộ đội đang canh gác bảo vệ Tổ quốc, đang tuần tra biên giới, hải đảo Từ những hình ảnh này góp phần nâng cao phẩm chất yêu nước , lòng tự hào dân tộc của học sinh

- Phương pháp làm mẫu

Với việc truyền dạy âm nhạc thì phương pháp này trở nên vô cùng quan trọng bởi giáo viên chính là người thổi hồn vào cho tác phẩm, để từ đó học sinh được tiếp nhận tác phẩm một cách sống động, tạo tiền đề cho sự sáng tạo tiếp theo của học sinh Khi dạy bài TĐN giáo viên đàn giai điệu bài TĐN cho học sinh nghe để học sinh đọc đúng cao độ giai điệu bài TĐN

Ví dụ: Học sinh đọc sai cao độ bài tập đọc nhạc thì giáo viên đọc và sửa sai tại chỗ

cho học sinh sau đó yêu cầu HS đó đọc lại

-Phương pháp kiểm tra, đánh giá.

Đây cũng là một phương pháp vô cùng quan trọng trong một tiết dạy vì vậy,

giáo viên phải biết sử dụng một cách hợp lý để biết được khả năng nắm bắt của học

sinh trong giờ học, từ đó điều chỉnh hành vi cũng như các phương pháp dạy học

cho phù hợp hơn nhằm nâng cao chất lượng dạy học Đặc biệt trong năm học này ,

việc thay SGK theo CTGDPT 2018, GV cần đặc biệt chú ý đến việc KTĐG năng

lực phẩm chất của HS Nếu giáo viên ít quan tâm đến phương pháp này sẽ không

đánh giá được chất lượng giờ học, không nắm bắt được khả năng của học sinh và

giờ học mang tính chất thụ động, một chiều kém hiệu quả

Đánh giá thường xuyên về nội dung học tập của học sinh như: Đánh giá dựa trên

quan sát.(Khi giao nhiệm vụ cho cả lớp hoặc nhóm giáo viên quan sát xem học sinh

đã sẵn sàng chuẩn bị cho việc thực hiện nhiệm vụ học tập hay chưa) Đánh giá

thông qua kiểm tra.(Ví dụ giáo viên yêu cầu nhóm nhỏ của học sinh hát lại bài hát

đã học ở tiết trước) Đánh giá dựa trên bài tập thực hành( Ví dụ: Học sinh hát và làm động tác phụ họa theo bài hát) Đánh giá định kỳ học sinh

2.2 Rèn luyện tiết tấu và cao độ

Về tiết tấu, các em tiếp tục được củng cố lại trường độ với các hình móc đơn, nốt đen, nốt trắng, lặng đen và chấm dôi Cách dạy thực hành các hình nốt có thể thực hiện gõ theo tiết tấu, cũng có thể cho học sinh tập đọc bằng tên gọi các hình nốt:

đơn, đen, trắng, giáo viên có thể cho học simh vừa đọc vừa kí hiệu các hình nốt( ví

dụ : Nốt trắng vừa đọc và vừa kết hợp gõ và xòe tay ra kí hiệu bằng 2 phách )

Muốn giúp học sinh thực hiện tốt bài tập đọc nhạc đúng các bước theo trình tự nhất định Sau khi giới thiệu bài tập đọc nhạc, nếu như ở tập hát, bước đầu tiên là luyện thanh thì ở tập đọc nhạc phải là luyện tập cao độ Việc đọc lại cao độ gam bài TĐN của các nốt nhạc không chỉ giúp các em khởi động giọng mà còn giúp các

em nhớ vị trí các nốt trên khuông nhạc Muốn các em thực hiện tốt bài tập, giáo viên phải đưa ra yêu cầu để các em tìm hiểu, nhận xét bài nhạc, bài tập đọc

nhạc có mấy nốt? gồm nốt gì? Rút ra thang âm cho học sinh đọc, có thể hoán

đổi vị trí các nốt nhạc để học sinh tìm tòi ở mức độ cao hơn nhằm kiểm tra tai

nghe của các em Việc thể hiện tiết tấu phải được kết hợp theo nhiều hình thức,

có thể là vừa đọc vừa vỗ tay, vừa đọc vừa gõ đệm nhạc cụ Hình thức thể hiện

cũng có thể là cả lớp, theo tổ nhóm, cá nhân xen kẽ Khi các em đã thực hiện

tốt tiết tấu của bài, giáo viên đàn để các em nghe và cảm nhận giai điệu theo

tiết tấu Phát triển cho học sinh năng lực thể hiện và sáng tạo âm nhạc Rèn

luyện phẩm chất trung thực, chăm chỉ Giáo dục học sinh tìm hiểu học hỏi về

âm nhạc, nuôi dưỡng tình yêu âm nhạc

Ví dụ: Tập đọc tiết tấu: (tay gõ ,miệng đọc)

2

4

Đen đen đen đen trắngđen đen đen đen trắng

2.3 Phương pháp chép nhạc đặt lời mới cho bài TĐN :

Ghi chép lại các bài nhạc đã học giúp các em nắm chắc vị trí các nốt trên

khuông cũng như nhớ các hình nốt, ký hiệu đã học Nếu như tập đọc nhạc mang nhiều tính chất trừu tượng vì nó còn phụ thuộc vào tai nghe của từng em thì ghi chép nhạc mang tính cụ thể hơn, hiện thực hơn.Việc ghi chép nhạc còn giúp các em ghi nhớ các ký hiệu khác về âm nhạc Các kiến thức đó hổ trợ cho việc tập đọc nhạc hoặc thực hiện các bài hát theo yêu cầu của tác giả như: dấu luyến, dấu chấm dôi, dấu quay lại, dấu lặng đen, lặng đơn, ngắt câu Đối với phương pháp này giáo viên khuyến khích học sinh luyện tập vào vở bài tập Âm nhạc và đặt lời mới cho bài TĐN về chủ đề ca ngợi quê hương, đất nước, thầy cô bạn bè

Ví dụ: Tổ chức thi sáng tác lời ca mới dựa trên giai điệu bài TĐN số 2 để giúp học sinh phát triển năng lực ứng dụng sáng tạo âm nhạc

2.4 Thành lập Câu lạc bộ và tổ chức sinh hoạt thường xuyên

* Mục đích:

- Giúp học sinh có thêm những hiểu biết về kiến thức âm nhạc , giúp các em mạnh

- Rèn luyện kỹ năng hát, biểu diễn và tham gia hoạt động văn nghệ trong nhà

trường

*Cách tổ chức:

- Tham mưu với nhà trường xây dựng ban chủ nhiệm câu lạc bộ trong đó giáo viên

âm nhạc đóng vai trò chủ chốt

- Xây dựng kế hoạch hoạt động thường kỳ của câu lạc bộ

- Xây dựng nội quy của câu lạc bộ

- Tuyển chọn các thành viên cho câu lạc bộ: bằng cách các lớp giới thiệu, đề xuất

các bạn có năng khiếu, yêu thích âm nhạc tham gia với số lượng: từ 15 đến 20

người

- Chuẩn bị địa điểm, nhạc cụ, tài liệu … dùng cho các buổi sinh hoạt

* Hình thức sinh hoạt:

- Thông qua các buổi sinh hoạt tập hát

- Tổ chức trò chơi Âm nhạc (Như: đoán và tìm tên nốt, vận động nhanh chậm theo

tiết tấu âm nhạc , theo cao độ lên xuống của các nốt nhạc )

- Các thành viên của Câu lạc bộ sau khi đã biết và nắm được các kiến thức cơ bản

về âm nhạc có thể truyền đạt, tập lại cho các bạn khác hay cho các em trong trường qua các buổi sinh hoạt, tập văn nghệ

* Thời gian sinh hoạt:

Sinh hoạt mỗi tuần một lần vào buổi chiều Thứ 4 trong tuần

Khi các em đã cảm nhận được chính bằng mắt thấy, tai nghe rồi dẫn đến cảm nhận, qua đó biết cách sáng tạo với khả năng của các em, thì việc yêu thích âm nhạc sẽ được hình thành dần trong tâm trí của các em

III KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC

Qua một năm học áp dụng các giải pháp trên, bản thân tôi đã thấy được sự tiến bộ

rõ nét trong học sinh Điều này càng khẳng định việc áp dụng các giải pháp trên

hoàn toàn phù hợp và khả thi với đối tượng học sinh tôi đang phụ trách Kết qủa

học tập của học sinh cuối năm học năm học 2019-2020 là minh chứng cho điều tôi vừa trình bày:

gia khảo sát

Xác định đúng tên nốt, hình nốt 38 27 71,1 11 28,9

Gõ được tiết tấu bài 38 25 65,8 13 34,2

Đọc được cao độ các nốt (thang âm của bài) 38 27 71,1 11 28,9

Đọc ghép cao độ và lời ca 38 25 65,8 13 34,2

Yêu thích các bài tập đọc nhạc 38 30 78,9 8 21,1

Biện pháp này đã áp dụng phương pháp và kĩ thuật dạy tập đọc nhạc cho

học sinh Tiểu học nhằm gây hứng thú cho học sinh, giúp các em phát triển tai nghe

nhạc , làm quen và biết phân biệt được các âm thanh và độ cao - thấp, dài - ngắn,

nhanh - chậm… Nhằm hỗ trợ cho việc ca hát đúng và chuẩn xác

Từ các kết quả cho thấy, việc áp dụng các biện pháp này có tính khả thi và phù hợp với điều kiện dạy học hiện nay Vì vậy, trong năm học 2020-2021 tôi tiếp tục

áp dụng các giải pháp trên trong việc dạy mạch nội dung Tập đọc nhạc cho học sinh khối 5 ở trường tiểu học số 2 Phong Thủy, chắc chắn rằng đến cuối năm học

thẩm mỹ nhận ra cái đẹp Có cảm xúc và chính kiến cá nhân trước hiện tượng trong

tự nhiên, đời sống xã hội và nghệ thuật Qua đó học sinh nắm được phẩm chất biết sống tự chủ , chăm chỉ vượt khó siêng năng trong học tập và lao động; ý thức được thuận lợi, khó khăn trong học tập và sinh hoạt của bản thân và chủ động khắc phục vượt qua

Trên đây là một số giải pháp của bản thân tôi về việc dạy mạch nội dung tập đọc nhạc cho học sinh khối 5 Rất mong sự góp ý của các cấp lãnh đạo và các thầy cô giáo để giúp tôi thực hiện thành công hơn việc dạy học mạch nội dung TĐN cho học sinh Tôi xin chân thành cảm ơn

Xác nhận của BGH Người viết

Nguyễn Hải Dương Nguyễn Thị Thương