HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN KHOA CHÍNH TRỊ HỌC ======= TIỂU LUẬN MÔN KHOA HỌC LÃNH ĐẠO ĐỀ TÀI TƯ TƯỞNG “PHÁP TRỊ” CỦA HÀN PHI TỬ VẬN DỤNG VÀO THỰC TIỄN LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY Giảng.
Trang 1HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
TƯ TƯỞNG “PHÁP TRỊ” CỦA HÀN PHI TỬ - VẬN DỤNG VÀO THỰC
TIỄN LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
Giảng viên: GVCC.TS Phan Sỹ Thanh
Sinh viên : Soupha SYAMPHONE
Mã SV : 2055310071 Lớp : Chính trị phát triển – K40
Hà Nội - 2021
Trang 2MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 3
B NỘI DUNG 7 CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN VỀ TƯ TƯỞNG “PHÁP TRỊ” CỦA HÀN PHI TỬ 7 1.1 Khái quát đặc điểm lịch sử xã hội Trung Quốc thời Xuân Thu – Chiến Quốc 7 1.2 Tư tưởng “Pháp trị” của Hàn Phi Tử và những nội dung chủ yếu của
nó 10
1.3 Hàn Phi Tử - tập đại thành của Pháp gia 13 1.4 Ý nghĩa lịch sử 18 CHƯƠNG 2 VẬN DỤNG CỦA TƯ TƯỞNG “PHÁP TRỊ” CỦA HÀN PHI TỬ ĐẾN QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 19 2.1 Những giá trị và hạn chế của tư tưởng pháp trị trong đời sống chính trị - xã hội phong kiến Việt Nam 19 2.2 Bài học lịch sử từ sự vận dụng tư tưởng pháp trị trong quá trình lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay 22
C KẾT LUẬN 25 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 27
Trang 3A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Cùng với Nho gia, Đạo gia, Mặc gia, Danh gia, Âm dương gia với tư cách làsản phẩm của “Bách gia tranh minh” thì Pháp gia là một trong sáu học phái lớnnhất, có tầm ảnh hưởng đến toàn xã hội Xuân Thu - Chiến Quốc ở Trung Quốc.Pháp gia và học thuyết của trường phái này có lịch sử phát triển khá độc đáo trongquá trình hình thành nhà nước quân chủ chuyên chế Trung Hoa cổ đại Vai trò củahọc thuyết Pháp gia không chỉ ở việc Tần Thủy Hoàng đã áp dụng thành công họcthuyết này trên đất Tần để kết thúc cục diện Xuân Thu – Chiến Quốc, mà còn tiếptục tác động đến xã hội phong kiến Trung Hoa và các nước phương Đông đồngvăn, trong đó có Việt Nam
Trải qua 70 năm chính thể mới của chúng ta, đặc biệt là sau 30 năm đổi mớiđất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhân dân ta đã đạt đượcnhững thành tựu quan trọng trong lĩnh vực pháp luật Đó là đổi mới, hoàn thiệnHiến pháp cho phù hợp với từng giai đoạn lịch sử cụ thể, đáp ứng nhu cầu về luật
pháp để “đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại; chính trị - xã hội ổn định, dân chủ, kỷ cương, đồng thuận… tạo tiền đề vững chắc để phát triển cao hơn trong giai đoạn sau” [1, tr.103] Để hoàn thiện
mục tiêu trên, chúng ta phải tiếp tục đổi mới toàn diện và triệt để các lĩnh vực đờisống chính trị - xã hội, đặc biệt là hệ thống chính trị XHCN, xây dựng, hoàn thiện
hệ thống pháp luật đồng bộ để xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, nhà nướcthực sự là của dân, do dân và vì dân
Vì vậy, nghiên cứu tư tưởng của Pháp gia - học thuyết chủ trương dùng pháp trị đểbình ổn và phát triển xã hội, rút ra những yếu tố phù hợp và có giá trị đối với thựctiễn xã hội ta trong thời hiện tại là một việc làm vừa mang ý nghĩa lý luận vừa có ý
Trang 4nghĩa thực tiễn Đó là lý do tôi chọn đề tài “Tư tưởng “Pháp trị” của Hàn Phi Tử
- Vận dụng vào thực tiễn lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay” làm đề tài
nghiên cứu
2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Tư tưởng “Pháp trị” của Hàn Phi Tử là một trong những trường phái triết họclớn của Trung Quốc thời cổ đại, với những tư tưởng tiến bộ vượt bậc về phép trịnước, đề cao vai trò của pháp luật trong quản lý xã hội,…
Học thuyết pháp trị của Hàn Phi Tử đã được nhiều tác giả nghiên cứu ở nhiềugóc độ khác nhau như:
“Vấn đề con người trong quan niệm pháp trị của Hàn Phi” của 2 tác giả:Triệu Quang Minh, và Trần Thị Lan Hương, được đăng trên Tạp chí triết học năm2009
“Tư tưởng pháp trị của Hàn Phi” của tác giả Nguyễn Tài Đông, được đăngtrên Tạp chí triết học năm 2006
“Tư tưởng trị nước của Pháp gia và vai trò của nó trong lịch sử” của tác giảNguyễn Thị Kim Bình, được đăng trên Tạp chí khoa học và công nghệ, đại học ĐàNẵng năm 2008
“Luận bàn về tính thiện ác trong học thuyết” Tuân Tử - Hàn Phi của tác giảPhạm Việt Hưng
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Trang 5Làm rõ vị thế, vai trò của Pháp trị trong lịch sử tư tưởng chính trị - xã hộiTrung Hoa cổ đại và ảnh hưởng của tư tưởng pháp trị trong học thuyết này đến chế
độ phong kiến Trung Hoa, cũng như sự vận dụng vào thực tiễn lãnh đạo, quản lý ởnước ta hiện nay
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài cần giải quyết và làm rõ những nội dung căn bản sau:
Một là, trình bày khái quát những tư tưởng gia tiêu biểu trong buổi đầu đề
xuất và xây dựng học thuyết pháp trị như: Quản Trọng, Thận Đáo, Thân Bất Hại,Thương Ưởng;
Hai là, Trình bày và phân tích những nội dung cơ bản trong tư tưởng của Hàn
Phi Tử với tư cách là tập đại thành của Pháp gia, là đại biểu điển hình nhất, có vaitrò phát triển học thuyết này đền đỉnh cao của nó;
Ba là, đề tài sẽ luận giải sự vận dụng của tư tưởng pháp trị đối với sự lãnh
đạo, quản lý ở nước ta hiện nay
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tư tưởng “Pháp trị” của Hàn Phi Tử - Vậndụng vào thực tiễn lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay
4.2 Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung: tài tiến hành, nghiên cứu những nội dung căn bản về tư tưởng
pháp trị của các Pháp gia thời kỳ cổ đại mà đỉnh cao là tư tưởng Hàn Phi Tử;
Về không gian, thời gian: Làm rõ sự vận dụng của tư tưởng “Pháp trị” của
Hàn Phi Tử vào lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
5.1 Cơ sở lý luận
Trang 6Cơ sở lý luận của đề tài là chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về tư tưởng “Pháp trị” của Hàn Phi Tử -Vận dụng vào thực tiễn lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay.
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng một số phương pháp nghiên cứu và có sự phối hợp giữachúng khi nghiên cứu, đó là các phương pháp cơ bản sau đây: Phương pháp phântích; lịch sử, so sánh; tổng hợp và khảo cứu tài liệu
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
6.1 Ý nghĩa lý luận
Bài tiểu luận góp phần làm rõ một số nội dung tư tưởng “Pháp trị” của HànPhi Tử thông qua những đại biểu xuất sắc của nó
6.2 Thực tiễn của đề tài
Tư tưởng chính trị pháp gia là những nét phác thảo khái quát về một trườngphái triết học lớn, với sự mở đầu tìm hiểu một số nội dung cốt lõi, có thể tiếp tụcđược phát triển cả về phương diện lý luận và sự vận dụng vào thực tiễn lãnh đạo,quản lý ở nước ta hiện nay
7 Kết cấu của tiểu luận
Bài tiểu luận ngoài mục lục, danh mục tài liệu tham khảo thi có ba phần: Phần
mở đầu, nội dung và kết luận
Phần mở đầu gồm: Lý do chọn đề tài; tình hình nghiên cứu đề tài; mục đích
và nhiệm vụ nghiên cứu; đối tượng và phạm vi nghiên cứu; cơ sở lý luận và
Trang 7phương pháp nghiên cứu; Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài; kết cấu của tiểuluận
Phần nội dung gồm ba phần, cụ thể:
- Chương 1 Những lý luận về tư tưởng “Pháp trị” của Hàn Phi Tử
- Chương 2 sự vận dụng của tư tưởng “Pháp trị” của Hàn Phi Tử đến quátrình lãnh đạo, quản lý ở nước ta hiện nay
Trang 8Chế độ chiếm hữu nô lệ ở Trung Quốc đã tồn tại và phát triển từ thời nhà Hạ,qua nhà Thương đến cuối thời Tây Chu thì bắt đầu bước vao giai đoạn khủnghoảng và ngày càng đi tới suy tàn Xã hội Trung Quốc trải qua một giai đoạn giaothời, từ chế độ tông tộc chuyển sang chế độ gia trưởng, giá trị tư tưởng, đạo đứccủa xã hội cũ bi băng hoại, lỗi thời và không còn vai trò lịch sử nữa Nhưng nhữnggiá trị và tư tưởng đạo đức của xã hội mới còn ở trạng thái manh nha và đang trênđường xác lập Sự biến đổi toàn diện trên tất cả các mặt của đời sống xã hội đã tạotiền đề cho sự giải phóng tư tưởng con người, thoát khỏi sự chi phối của thế giớiquan thần thoại tôn giáo, thần bí truyền thống, ảnh hưởng sâu sắc đến quá trìnhphát triển của tư tưởng triết học.
Do việc sử dụng công cụ bằng sắt trở nên phổ biến cùng với việc mở rộngquan hệ trao đổi sản phẩm lao động, sự phân công trong sản xuất thủ công nghiệpcũng đã đạt tới độ chuyên nghiệp cao hơn Trên cơ sở phát triển thủ công nghiệp,thương nghiệp cũng phát triển hơn trước Tiền tệ đã xuất hiện Trong xã hội đãhình thành một tầng lớp thương nhân giàu có và ngày càng có thế lực Thương
Trang 9nhân đã có nhiều người kết giao với chư hầu và công khanh đại phu, gây nhiều ảnhhưởng đến chính trị đương thời Tuy nhiên, do tình hình xã hội đang rối ren,phương tiện giao thông thô sơ, lãnh thổ bị chia cắt do nạn cát cứ của các chư hầu,gây nhiều khó khăn, nên việc kinh doanh trở nên rất phức tạp và vất vã Nhưngcũng từ đây, trong cơ cấu xã hội đã có một tầng lớp mới từ tầng lớp này mà dầndần xuất hiện một quý tộc mới với thế lực ngày càng mạnh hơn, tìm cách leo lêntranh giành quyền lực với tầng lớp quý tộc cũ.
Trước hết, đó là vấn đề sở hữu ruộng đất, lúc này ruộng đất công không còn
được chia theo chế độ “tỉnh điền” nữa Ruộng đất công được giao cho các gia đình
nông nô canh tác lâu dài, người nông dân nhờ đó có thể luân canh ổn định trên
mảnh đất của mình, hay còn gọi là chế độ “tư điền” Cũng do nhu cầu sản xuất
nông nghiệp, chiến tranh mà các nghề sắt, rèn, đúc trở nên hưng thịnh Những vậtdụng như: lưỡi cày, liềm, cuốc, rìu, dao; những vũ khí phục vụ cho chiến tranh
được luyện từ sắt… được sử dụng phổ biến Sử nước Lỗ ghi chép: Cuối thời Xuân Thu, nước Ngô dựng lò luyện sắt lớn đến 300 người thụt bễ, đổ than Nước Tấn trưng thu sắt để đúc đỉnh hình… [2, tr.242]
Như vậy, Pháp gia ra đời hồi đầu thế kỷ III Tr.CN trên một nền tảng nhữngđiều kiện địa kinh tế thời đại tập trung ở nước Tần, khi mà xã hội chuyển từ môhình sở hữu ruộng đất công sang tư; từ cục diện nước nhỏ, ít dân sang nước lớn để
Trang 10phục vụ nền sản xuất… những điều kiện này Nho, Mặc, Lão ra đời hồi thế kỷ VITr.CN không thể biết đến, vì thế họ chỉ luận giải, thuyết giảng những luân lý đạođức với mong muốn ổn định xã hội Trong khi đó, xã hội đang cần phải có quanđiểm cải tạo, biến pháp, đổi tục, chú trọng sản xuất làm cho nước giàu binhmạnh… những yêu cầu này Pháp gia đã đáp ứng được Vì thế, Pháp gia ra đời vàtrở thành hệ thống tư tưởng thống trị là một tất yếu của lịch sử
1.1.3 Về chính trị - xã hội
Sự suy đồi của tầng lớp quí tộc trong xã hội như trên chứng tỏ hệ tư tưởng
dựa trên nền tảng của Chu Lễ mà người sáng lập Nho gia là Khổng Tử, chủ trương của Nho là “Ngô tòng Chu” đang ngày càng trở nên bất cập, không còn đủ sức duy
trì trật tự xã hội, đồng thời đòi hỏi phải có một hệ lý tưởng mới có đủ khả năngquản lý và điều hành xã hội
Khi cục diện Chiến Quốc hình thành, những thủ đoạn và chính sách ngoạigiao về quân sự để đối phó lẫn nhau cũng được ra đời, đó là thế “hợp tung” và
“liên hoành” Trong đó, Tô Tần (Thế kỷ IV Tr.CN, người Lạc Dương) đã đề xuấtthế “hợp tung”, tức hợp nhiều nước yếu để đánh nước mạnh và Trương Nghi (Thế
kỷ IV Tr.CN, người nước Ngụy) đề xuất thuật “liên hoành”, tôn trọng một nướcmạnh để đánh nước yếu Với chính sách quân sự này, nước Tần là một trong các
“thất hùng” có uy tín lớn nhất
Nhân tố quyết định để giúp Tần làm nên nghiệp lớn, trở thành triều đại đầu
tiên “nhất thống thiên hạ” vào năm 221 Tr.CN, chính là việc Lý Tư đề xuất áp dụng triệt để tư tưởng “pháp trị” vào thực tiễn nước Tần Nhờ những ưu điểm của
học thuyết pháp trị đã làm cho Tần vốn đã mạnh nay càng mạnh thêm, không mộtquốc gia nào trong thất hùng sánh kịp
Trang 11Như vậy, nhờ những cải cách xã hội hợp lý mà vua Tần có được thiên hạ,đồng thời chấm dứt cảnh hỗn chiến suốt mấy trăm năm Sự thống nhất toàn TrungHoa khi đó đã đánh dấu chuyển biến xã hội từ cát cứ phân phong sang phong kiến
sơ kỳ theo hướng trung ương tập quyền, kiến tạo nên một chế độ quân chủ chuyênchế đầu tiên ở Trung Hoa Biến cố lịch sử này cũng đã đánh dấu sự thay đổi lớntrong lịch sử tư tưởng chính trị Trung Quốc Nó gắn liền với một hệ tư tưởng mangmàu sắc triết học chính trị có ảnh hưởng lớn thời bấy giờ là Pháp gia
1.2 Tư tưởng “Pháp trị” của Hàn Phi Tử và những nội dung chủ yếu của nó
1.2.1 Tư tưởng “Pháp trị” - giai đoạn đề xuất và xây dựng
1.2.1.1 Quản Trọng
(khoảng thế kỷ VI trước công nguyên): tên là Di Ngô, người đất DĩnhThượng, nước Tề, xuất thân từ giới bình dân nhưng học giỏi Ông có tài trongchính trị, làm tướng quốc cho Tề từ năm 685 đến 645 trước Công nguyên Trong
thời gian này “nước Tề đương suy hóa thịnh, thành bá chủ các nước chư hầu”[3,
tr.38] Lúc đầu ông là Nho gia, sau đó nghiên cứu Pháp gia và chuyển từ đức trịsang pháp trị Người ta cho rằng, ông là người đầu tiên bàn về vai trò của pháp luậtnhư là cách trị nước chủ trương công bố luật pháp công khai cho dân chúng
Như vậy, có thể nói rằng, Quản Trọng là thủy tổ của Pháp gia, đồng thời làcầu nối Nho gia và Pháp gia Ông là người biết trọng nhân, nghĩa, lễ, tín và cũngbiết vận dụng luật pháp vào thực tiễn cuộc sống để trị quốc, bình thiên hạ
1.2.1.2 Thận Đáo (370 – 290 trước Công nguyên)
Ông là người nước Triệu Người đời sau chỉ tập hợp được 5 thiên có tên làThận tử Nhưng cũng bị thất lạc, nên chúng ta chỉ biết tư tưởng của ông thông quacác tác giả khác Tư tưởng triết học của ông chịu ảnh hưởng của tư tưởng về “đạo”
Trang 12tự nhiên, “vô vi” thuần phác của Lão tử Tuy nhiên về chính trị, ông chủ trươngdùng pháp luật để trị nước Trong phép trị nước, Thận Đáo đặc biệt đề cao “thế” trị
nước Theo ông: Pháp luật không hoàn hảo cũng còn hơn không có pháp luật, vì
nó có thể thống nhất được lòng người [4, tr.182] Lã Trấn Vũ cho rằng: Lập trường căn bản của Thận Đáo nhất trí với Thân Bất Hại, chỉ có điều tương đối tinh tế và có phần tiến bọp hơn [5, tr.180].
Tóm lại, “Thế” trong phép trị nước của Thận Đáo là địa vị, quyền hành của
người cai trị, là sức mạnh của đất nước… Nó có thể thay thế được bậc hiền, trí mà
“trị quốc, bình thiên hạ” Vì vậy, trong thực tế, Thận Đáo chủ trương tập quyền,cấm không được lập bè phái, phân biệt và quy định rõ địa vị, quyền lợi của từngtầng lớp người trong xã hội cho rõ ràng Tuy nhiên, điểm thiếu sót của Thận Đảo là
ở chỗ không lấy “ Thuật” làm cơ sở đảm bảo quyền lực được bền vững, thêm vào
đó tư tưởng của ông cũng chưa có sự kết nối giữa “thế” và “pháp”, cho nên khi áp
dụng vào thực tiễn, học thuyết của ông bị thất bại
1.2.1.3 Thân Bất Hại (khoảng 401 - 337 trước Công nguyên)
Thân Bất Hại (khoảng 401 - 337 trước Công nguyên) là người thuộc nướcTrịnh, chuyên học về hình danh; làm một chức quan nhỏ ở nước Trịnh, sau đóđược Chiêu Li Hầu dùng làm tướng quốc nước Hàn, là người xuất thân từ giai cấpquý tộc mới Ông chủ trương ly khai “đạo đức”, chống “lễ”, đề cao “thuật” trong
phép trị nước Quyển Thân tử bị thất lạc nên hiện nay, chúng ta biết tư tưởng của ông chỉ thông qua thiên Định pháp và thiên Ngoại trừ thuyết hữu thượng của Hàn
Phi Tử
Thân Bất Hại kịch liệt phản đối chế độ phân phong, phản đối “lễ trị”, chủ trưởng thiết lập nhà nước trung ương tập quyền , đồng thời đề cao “thuật cai trị”
Trang 13nhằm thi hành pháp luật với các thủ pháp, mưu lược, sách lược cứu người cầmquyền ( nhà cua) Nếu Quản Trọng, Ly Khôi, Ngô Khởi được coi nhà những nhànho thực hiện biến pháp, thì Thân Bất Hại là người có tính thần pháp trị triệt đểnhẩt.
1.2.1.4 Thương Ưởng ( ? – 338 trước Công nguyên )
Người nước Vệ, tên họ là Công Tôn, xuất thân từ giới quý tộc nhưng đã sasút, sống cùng thời với Mạnh Tử, Thân Bất Hại và Thận Đáo Ông là nhà chính trị
có tài được Tần Hiếu Công trọng dụng làm tể tướng Trong thời gian này, ông đãhai lần giúp Tần Hiếu Công cải cách pháp luật, hành chính và kinh tế làm cho nướcTần ngày càng mạnh Năm 359 trước Công nguyên, ông đề xuất cải cách về phápluật với những nội dung: tổ chức liên gia thực hiện chính sách cáo gian; khuyếnkhích khai hoang, cày cấy, nuôi tằm, dệt lụa; thực hiện thưởng cho người có công
và phạt người phạm tội; quý tộc mà không có chiến công thì sẽ hạ xuống thứ dân.Khi thực hiện chính sách này, trong 10 năm đã làm cho nước Tần mạnh lên
Tóm lại, quan điểm về luật pháp được hình thành khá sớm trong lịch sử tưtưởng trung quốc cổ đại Nó phát triển đến thời Chiến quốc đã hình thành nên ba
học thuyết cơ bản: “thế” của Thận Đáo, “thuật” của Thân Bất Hại, và “pháp” của
Thương Ưởng Trong đó, mỗi thuyết có vị trí, vai trò quan trọng riêng của mìnhtrong phép trị nước Tuy nhiên, chúng đã bộc lộ sự hạn chế của mình khi đứng táchrời từng học thuyết, có những khuyết điểm mà tự bản thân chúng không khắc phụcđược Yêu cầu lịch sử đặt ra là phải hợp nhất và phát triển ba thuyết trên lên mộttrình độ mới Người đảm nhận và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ này là Hàn Phi Tử
1.3 Hàn Phi Tử - tập đại thành của Pháp gia
Trang 14Hàn Phi Tử (khoảng 280 – 233 trước Công nguyên) là một vị công tử vươngthất của nước Hàn Từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, học giỏi Ông say mênghiên cứu cả Nho, Lão, nhưng thích nhất vẫn là học thuyết của Pháp gia.
Xuất thân từ tầng lớp quý tộc, nhưng ông ghét bọn quý tộc bảo thủ, trọng kẻ
sĩ giỏi pháp thuật và luôn mang trong mình tinh thần cách mạng, tiến bộ Cả đờiHàn Phi theo đuổi lý tưởng chính trị, đó là giúp các ông vua trị nước, làm cho đấtnước hết loạn lạc và được phú cường Chính vì vậy, ông tập trung nghiên cứu triếthọc, luật học, khảo sát chính trị, bày tỏ quan điểm chính trị của mình dâng lên vuaHàn nhưng vua Hàn không nghe Vua Tần khi đọc sách của ông rất ngưỡng mộ vàtrọng dụng ông
Ông đã để lại cho hậu thế cuốn “Hàn Phi Tử” gồm 55 thiên, khoảng hơn 10vạn từ; trong đó thể hiện tư tưởng của ông về thế giới, về lịch sử xã hội, về đạo đức
và đặc biệt là về luật pháp với tư cách là một hệ thống pháp trị duy nhất và thốngnhất
1.3.1 Tư tưởng về pháp trị
quan điểm pháp trị được hình thành và phát triển khá sớm trong lịch sử tưtưởng Trung Hoa cổ đại Trải qua hàng trăm năm, từ những tiền bối như QuảnTrọng, Tử Sản, Lý Khôi, Ngô Khởi - những người “trọng thực”, sang thời ChiếnQuốc đã hình thành thêm ba học phái cơ bản khác, đó là "trọng thế” của Thận Đáo,
"trọng thuật” của Thân Bất Hại và "trọng pháp” của Thương Ưởng Trong đó, mỗi
hệ phái có một vị trí và vai trò riêng và cũng đạt được những thành công nhất địnhgiúp các quân vương ổn định một thời Người thực hiện sứ mệnh lịch sử đó chính
là Hàn Phi - nhà triết học, chính trị học đã tích hợp cả ba yếu tố “pháp – thuật –thế” để kiến tạo nên một sức mạnh tổng hợp giúp các quân vương trị nước