Tình trạng giải pháp đã biết: Chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể là một trong những nội dung được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa vào áp dụng phương pháp dạy học mới theo định hướng phát triển
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số: ………
1 Tên sáng kiến:
Tạo hứng thú học tập môn Âm nhạc cho học sinh thông qua việc rèn kĩ năng hát kết hợp với chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể phù hợp với định hướng phát triển năng lực
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Chuyên môn giảng dạy
3 Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:
Chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể là một trong những nội dung được Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa vào áp dụng phương pháp dạy học mới theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong năm 2018 Nhu cầu ca hát hiện nay thật sự không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại và phát triển Vì vậy đòi hỏi năng lực và chất lượng dạy học môn Âm nhạc ngày càng được nâng cao và mới
Trang 2Khi tham gia khóa tập huấn của PGD & ĐT TP Bến Tre năm 2019 về Dạy học âm nhạc ở Tiểu học theo định hướng phát triển năng lực Bản thân đã rất thích thú với kiểu chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể và nhận thấy đây là những hình thức khá hay, khá mới mẻ và sẽ áp dụng vào giảng dạy ngay để thu hút, tạo động lực cho học sinh giúp học sinh yêu ca hát, tự tin và thích học bộ môn mà mình giảng dạy
Bộ gõ cơ thể được xem là cách sử dụng cơ thể như một loại nhạc cụ chơi tiết tấu, nó không khó nhưng cũng không quá dễ Vì vậy tôi phân chia các khối lớp với những động tác sao cho phù hợp với khả năng của các em Ở khối lớp 1, tôi chỉ hướng dẫn cho các em bắt đầu luyện tập 3 động tác cơ bản là: dậm chân,
vỗ đùi, vỗ tay; Ở lớp 3,4,5 chúng ta có thể hướng dẫn thêm cho các em các động tác như vỗ vai, búng ngón tay, vỗ vai bắt chéo, vỗ phối hợp với bạn…
Sau một năm làm quen với phương pháp và cách thức tổ chức Chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể tôi đã thực hiện soạn và áp dụng bài giảng theo hướng mới đến học sinh Các em tiếp thu rất nhanh và rất hứng thú khi thực hiện các động tác theo sự hướng dẫn của giáo viên; thậm chí các em có thể tự sáng tạo thêm một số tiết tấu khác theo suy nghĩ của mình
Trang 3Trong thời gian thực hiện thiết kế bài giảng theo cách thức chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể bản thân gặp những thuận lợi và khó khăn như sau:
- Thuận lợi:
+ PGD đã tổ chức lớp tập huấn cho đội ngũ giáo viên Âm nhạc được tiếp cận và nắm bắt các kĩ năng, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh
+ Nhà trường luôn tạo điều kiện tốt để cho giáo viên và học sinh có những buổi trình diễn ngoại khóa nhằm giúp học sinh tự tin và dạn dĩ hơn
+ Bản thân tôi luôn là người có tâm huyết, nhiệt tình, sẵn sàng học hỏi và đổi mới
+ Học sinh rất thích thú và tự tin tham gia các hoạt động
- Khó khăn:
+ Đa số học sinh không có năng khiếu nên các em chỉ làm đúng động tác, còn nhịp thì chưa chuẩn xác theo từng câu hát
+ Học sinh chưa tự giác tìm tòi khám phá những động tác, những kĩ năng mới và chuẩn bị bài trước mà phải chờ giáo viên hướng dẫn
+ Đa số phụ huynh học sinh chưa quan trọng đến bộ môn năng khiếu này
Trang 4+ Chưa có phòng nhạc riêng nên giáo viên và học sinh chưa thoải mái thể hiện được hết các hoạt động vì sợ làm ảnh hưởng đến các lớp bên cạnh
Từ những thuận lợi và khó khăn trên, bản thân đã thực dạy và rút ra được những kinh nghiệm về việc “Tạo hứng thú học tập môn Âm nhạc cho học sinh thông qua việc rèn kĩ năng hát kết hợp với gõ đệm bằng bộ gõ cơ thể phù hợp với định hướng phát triển năng lực”
3.2 Nội dung, giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến:
- Mục đích của giải pháp:
+ Qua việc vận dụng tốt các kiểu gõ bằng bộ gõ cơ thể đệm cho bài hát khi hướng dẫn học sinh học môn Âm nhạc Giúp cho tất cả học sinh ham thích học môn âm nhạc
+ Các em có thể tự tin biểu diễn bằng cơ thể mình bất kì nơi đâu mà không cần một loại nhạc cụ nào Với lối chơi nhạc cụ bằng bộ gõ cơ thể này phần lớn đem lại cho học sinh những hứng thú mới vì đây là phương pháp dạy học vừa hiện đại vừa tiên tiến, vừa có hiệu quả cao Tạo điều kiện cho các em tiếp xúc với nhiều thể loại bài hát, nhiều kiểu gõ mới lạ khác nhau trên cơ thể, được giao lưu học hỏi lẫn nhau, được rèn nhiều kĩ năng sống cho bản thân Từ
Trang 5đó kích thích các em tự tìm tòi sáng tạo trong học tập và luôn tìm kiếm những cái mới
+ Giúp các em mạnh dạn tham gia các hoạt động phong trào, các hội thi, hội diễn văn nghệ Tự tin biểu diễn trước đám đông, giúp phụ huynh học sinh có cách nhìn khác về bộ môn nghệ thuật này Từ đó có phương pháp, vận động con
em mình tham gia vào nhiều hoạt động để hạn chế tối đa các tệ nạn xã hội và chơi game trên điện thoại
- Nội dung của giải pháp:
+ Giải pháp thực hiện trước kia:
Chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể đã được PGD & ĐT TP Bến Tre tập huấn
và triển khai thực hiện tại đơn vị nhưng do cách thức chơi nhạc còn quá mới mẻ nên các em chỉ thực hiện theo giáo viên, chưa thể hiện đúng nhịp, chưa mạnh dạn và động tác còn cứng nhắc, rập khuôn
Nhắc nhở các em về nhà tự tập luyện và tìm kiếm, sáng tạo thêm những cái mới để bài học thêm sôi động và hấp dẫn
+ Giải pháp mới:
Nhà trường đã tổ chức buổi tập huấn lại cho toàn giáo viên trong nhà trường để cùng hỗ trợ nhau thực hiện tại đơn vị Bởi lối chơi tiết tấu bằng bộ gõ
Trang 6cơ thể không chỉ dành riêng cho bộ môn Âm nhạc mà bất kì giáo viên nào cũng
có thể sử dụng đan xen trong tiết dạy của mình nhằm thay đổi không khí cho các
em sau những tiết học căng thẳng Mỗi giáo viên sẽ có những động tác khác nhau, kiểu thể hiện khác nhau nên các em sẽ học được nhiều cái mới mẻ hơn và tạo cho các em được nhiều hưng phấn hơn trong học tập
Tổ chức cho các em cách thức chơi nhạc bằng bộ gõ cơ thể đệm cho bài hát trong mỗi tiết học, trong các buổi ngoại khóa hoặc ngoài giờ lên lớp Thường xuyên thay đổi cách thức tổ chức để các em quen dần và tạo không khí sôi nổi trong từng tiết học
Gợi mở cho các em cách phối hợp thực hành chơi nhạc với bạn theo nhóm Các em cùng nhau trao đổi, đưa ra những ý mới, sáng tạo mới và cùng nhau thực hiện
+ Sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ đã và đang được
áp dụng:
Trước đây khi dạy tiết âm nhạc giáo viên chỉ làm mẫu cho học sinh xem, hay chỉ yêu cầu một vài học sinh năng khiếu thực hiện
Hiện nay khi giảng dạy môn âm nhạc thì học sinh cả lớp được thường xuyên chơi nhạc bằng bộ gõ cơ thể đệm cho bài hát với sự hướng dẫn của giáo viên
Trang 7nên các em dễ dàng thực hiện Qua đó các em thích học giờ Âm nhạc hơn, mạnh dạn tự tin hơn Đặc biệt có nhiều em xin đăng kí tham gia vào đội văn nghệ của trường nhiều hơn trước
+ Các giải pháp thực hiện:
* Giải pháp 1: Giúp học sinh nắm vững các động tác của bộ gõ cơ thể:
Ngay từ đầu năm, tôi đã dành ra một tiết đầu tiên để hướng dẫn cho học sinh toàn khối nắm chắc và thực hành tốt các động tác của bộ gõ cơ thể Bộ gõ
cơ thể dựa trên âm thanh được tạo ra từ 5 động tác cơ bản trên cơ thể theo thứ tự như sau:
+ Búng ngón tay ( Snapping) ( bao gồm tay phải, tay trái hoặc cả hai
tay), âm thanh được phát ra bởi tác động của các ngón tay khi chụm vào nhau, búng và tạo ra âm thanh
+ Vỗ ngực ( Slapping on the Chest), âm thanh phát ra bởi tác động của
lòng bàn tay vào vùng ngực trái và phải, tạo ra âm thanh
+ Vỗ tay ( Clapping), âm thanh phát ra bởi sự tác động của hai tay chạm
vào lòng bàn tay để tạo ra âm thanh
Trang 8+ Vỗ đùi ( Slapping on the Thigh) ( bao gồm chân trái, chân phải hoặc cả
hai chân), âm thanh phát ra bởi sự tác động một lực từ tay vào vùng đầu gối ở chân và tạo ra âm thanh
+ Dậm chân ( Stampping) ( bao gồm chân trái, chân phải hoặc cả hai
chân), âm thanh phát ra bởi sự tác động một lực từ chân vào nguồn phát ra âm thanh ( mặt sàn gỗ, mặt sàn gạch) tạo ra những sự cộng hưởng âm thanh khác nhau
Đối với học sinh mới bắt đầu làm quen với âm nhạc ( Khối 1, Khối 2) chưa nhận biết được nốt nhạc, giáo viên chỉ mô phỏng các động tác bằng cách làm mẫu và cho các em xem hình để các em dễ dàng nhớ động tác Đối với học sinh khối 3,4,5 giáo viên thực hành mẫu và có thể cho các em thực hành bằng các mẫu tiết tấu vì các em đã biết nốt nhạc
*Giải pháp 2: Hướng dẫn học sinh thực hành:
Bộ gõ cơ thể ( tiếng Anh: body percussion) là cách sử dụng cơ thể như một loại nhạc cụ chơi tiết tấu Giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng phương pháp này để đệm thêm cho bài hát, với thời gian khoảng 5-6 phút và thực hiện như một trò chơi Giáo viên không lạm dụng phần chơi nhạc này để chiếm nhiều thời gian của các nội dung khác làm ảnh hưởng đến lượng kiến thức trong tiết
Trang 9học quy định Dưới đây tôi xin đưa ra một vài cách chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể đệm cho các bài hát trong chương trình sách giáo khoa hiện hành:
+ Học sinh tự thực hành cá nhân trên cơ thể chính mình:
Cách 1: Nhịp 1 dậm chân trái, nhịp 2 dậm chân phải và nhịp 3 vỗ tay
theo tiết tấu:
Thực hiện cách này với nhiều bài hát khác nhau Ví dụ như: Mời bạn vui múa ca, Lí cây xanh, Xòe hoa, Trên ngựa ta phi nhanh, Chú ếch con, Em yêu hòa bình, Chị Ong Nâu và em bé, Trên con đường đến trường, Thiếu nhi thế giới liên hoan, Bạn ơi lắng nghe, Ngày mùa vui, Chim sáo,…
Cách 2: Nhịp 1 dậm chân trái, nhịp 2 dậm chân phải, nhịp 3 vỗ 2 tay lên
đùi, nhịp 4 vỗ tay theo tiết tấu:
Trang 10Thực hiện cách này với một số bài như sau: Thật là hay, Trên con đường đến trường, Chú ếch con, Chị Ong Nâu và em bé, Em yêu hòa bình, Khăn quàng thắp sáng bình minh, Những bông hoa những bài ca, Ước mơ, Thiếu nhi thế giới liên hoan, Lớp chúng ta đoàn kết, Trên ngựa ta phi nhanh, Hãy giữ cho em bầu trời xanh, Khăn quàng thắm mãi vai em,……
Cách 3: Nhịp 1 vỗ 2 tay xuống đùi, nhịp 2 vỗ tay, nhịp 3 vỗ 2 tay bắt chéo
lên vai, nhịp 4 búng tay theo tiết tấu:
Trang 11Cách này có thể thực hiện với một số bài hát sau đây: Thật là hay, Vào rừng hoa, Chú ếch con, Chị Ong Nâu và em bé, Em yêu hòa bình, Ước mơ, Khăn quàng thắp sáng bình minh, Bàn tay mẹ, Trên con đường đến trường, Thiếu nhi thế giới liên hoan, Những bông hoa những bài ca…
+ Học sinh thực hành chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể theo cặp đôi:
Cách 1: Với các nhịp như sau:
Vỗ tay phải vào nhau
Vỗ tay trái vào nhau
Vỗ tay Vỗ tay
Vỗ chập 2 tay vào
nhau
Cách này các cặp đôi có thể thực hành với các bài hát sau: Em yêu hòa bình, Trên con đường đến trường, Chú ếch con, Những bông hoa những bài ca, Mời bạn vui múa ca, Trên con đường đến trường, Thiếu nhi thế giới liên hoan, Chú voi con ở Bản Đôn, Lí cây xanh,…
Cách 2: Với các nhịp như sau:
Trang 121 2 3 4 5 6 7 8
Vỗ 2 tay
Vỗ tay phải vào nhau
Vỗ 2 tay
Vỗ tay trái vào nhau
Vỗ 2 tay
Vỗ 2 tay bắt chéo lên vai
Vỗ 2 tay lên vai ( không bắt chéo)
Vỗ chập
2 tay vào nhau
Cách này các cặp đôi có thể thực hành với một số bài hát sau: Thật là hay, Múa vui, Chú ếch con, Tiếng hát bạn bè mình, Ước mơ, Những bông hoa những bài ca, thiếu nhi thế giới liên hoan, Chú voi con ở Bản Đôn,…
+ Học sinh chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể theo lời của bài hát:
Trang 14Với cách này giáo viên có thể mở rộng và thực hành cho các em với những bài có nội dung nghe nhạc để giúp các em linh hoạt, nhạy bén và cảm nhận nội dung bài hát sâu sắc hơn
Muốn làm phong phú thêm cho nội dung các tiết dạy bằng phương pháp Chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể đệm cho bài hát thì bản thân giáo viên phải luôn chủ động tìm tòi, học hỏi, chắc lọc lại những nội dung chất lượng và luôn có những sáng tạo, những cái mới mẻ để lưu lại trong kho bài giảng của mình Phối
Trang 15hợp với các đồng nghiệp, với giáo viên bộ môn âm nhạc các trường trong Thành phố để cùng nhau có những tiết học hay và sôi nổi đến với học sinh
* Giải pháp 3: Tổ chức các hoạt động biểu diễn cho học sinh:
Để thực hiện được giải pháp này trong các buổi sinh hoạt chuyên môn bản thân tôi đã lên kế hoạch phối hợp với giáo viên chủ nhiệm các khối lớp: qua việc dạy mẫu tiết dạy có kết hợp bộ gõ cơ thể; gợi ý cho giáo viên các khối lớp một
số bài hát có thể biểu diễn bằng bộ gõ cơ thể
Gợi ý giáo viên chủ nhiệm các lớp cho các em biểu diễn trong giờ sinh hoạt lớp, trong tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp khuyến khích các em tự biểu diễn, tự sáng tạo thêm các động tác mới, biểu diễn với bạn trong giờ chơi (1 nhóm học sinh hát- 1 nhóm học sinh biểu diễn; hoặc nhóm học sinh vừa hát vừa diễn; hoặc nhóm học sinh biểu diễn theo nhạc nền…) Từ đó tạo cho các em sự mạnh dạn, tự tin biểu diễn trước đám đông Khuyến khích các em tự tập luyện theo đôi, theo nhóm vào các giờ ra chơi hoặc ở nhà để tạo thêm tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái cùng nhau cố gắng trong học tập
Phối hợp với Liên đội tổ chức các buổi biểu diễn giao lưu giữa các khối lớp những bài hát có vận dụng bộ gõ cơ thể qua buổi sinh hoạt ngoại khoá Tổ chức hội diễn văn nghệ, các hoạt động văn nghệ chào mừng Khi được phân
Trang 16công tham gia hoạt động các em đã thể hiện hết mình, nhiệt tình, sôi nổi Các em tập luyện rất tích cực và tự tin biểu diễn trước đám đông Điều đó chứng tỏ giải pháp mới mà tôi áp dụng trong năm qua thật sự có hiệu quả cao và đạt kết quả tốt Thường xuyên tổ chức hoạt động này trong các tiết học để các em quen dần với cách thức mới và ngày càng biểu diễn thuần thục hơn, có sắc thái hơn
Việc các em mạnh dạn tự tin biểu diễn bài hát có kết hợp bộ gõ cơ thể ở mọi lúc mọi nơi, các em đã thể hiện hết mình, nhiệt tình sôi nổi, tạo không khí vui tươi trong trường học Điều đó đã chứng tỏ giải pháp mới mà tôi áp dụng trong năm qua thật sự có hiệu quả cao và đạt kết quả tốt
3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp.
Giải pháp “Tạo hứng thú học tập môn Âm nhạc cho học sinh thông qua
việc rèn kĩ năng hát kết hợp với chơi tiết tấu bằng bộ gõ cơ thể phù hợp với định hướng phát triển năng lực” được áp dụng cho năm học 2018-2019, 2019-2020
và sẽ tiếp tục trong những năm tiếp theo trong nhà trường Điều đặc biệt, sáng kiến này không chỉ sử dụng cho học sinh Tiểu học mà còn có thể áp dụng cho cả học sinh Trung học cơ sở và tôi sẽ chia sẻ sáng kiến trên với các trường trong và ngoài tỉnh để đưa hoạt động âm nhạc ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn
Trang 173.4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp.
- Trong năm học qua tôi đã tiến hành tổ chức tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh với chương trình biểu diễn văn nghệ Chỉ qua một giờ hoạt động nhưng các em đã thể hiện hết mình, nhiệt tình, sôi nổi Các em tập luyện rất tích cực và tự tin biểu diễn trước đám đông Biểu lộ được thái độ và cảm xúc bằng lời nói và ngôn ngữ cơ thể Biết nhận xét đánh giá về các phương tiện diễn
tả âm nhạc Biết ứng tác xử lí nhanh nhẹn, khéo léo khi tham gia biểu diễn Hiểu
và sử dụng những động tác cho bộ gõ cơ thể một cách văn minh, lịch sự phù hợp với nét đẹp văn hóa nghệ thuật của người Việt Nam Điều đó chứng tỏ giải pháp mới mà tôi áp dụng trong năm qua thật sự có hiệu quả cao và đạt kết quả tốt Số học sinh yêu thích ca hát ngày càng nhiều, kể cả những em không có năng khiếu
và những em trước đây còn nhút nhát với bộ môn này
- Nhiều bậc phụ huynh học sinh xin cho con em mình được vào đội văn nghệ của trường để tham gia hoạt động văn nghệ Vì các bậc phụ huynh thấy con em mình ham thích ca hát, tinh thần của các em năng nổ hơn, tự tin hơn và ham học hơn Kết quả học tập cũng như chất lượng hoạt động phong trào văn nghệ của nhà trường được nâng lên rõ rệt