MỤC LỤC TRANG 1 Mở đầu 1.1 Lí do chọn đề tài 1.2 Mục đích nghiên cứu 1.3 Đối tượng nghiên cứu 1.4 Phương pháp nghiên cứu 2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lí luận của sáng k
Trang 1MỤC LỤC
TRANG
1 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
1.2 Mục đích nghiên cứu
1.3 Đối tượng nghiên cứu
1.4 Phương pháp nghiên cứu
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2 Thực trạng việc dạy học lịch sử lớp 5 ở trường Tiểu học Nga
Lĩnh
2.3 Các biện pháp sử dụng để giải quyết vấn đề
Biện pháp 1: Nghiên cứu nội dung, chương trình lịch sử lớp
5 để phân chia dạng bài
Biện pháp 2: Ứng dụng Công nghệ thông tin để phát huy tối
đa tác dụng của các loại tài liệu trong tiết học
Biện pháp 3: Ứng dụng Công nghệ thông tin để thiết kế các
trò chơi giúp học sinh hứng thú học tập
Biện pháp 4: Ứng dụng Công nghệ thông tin để thiết kế các
dạng bài tập trắc nghiệm củng cố kiến thức
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
3 Kết luận, kiến nghị
Kết luận
Kiến nghị
Trang 2
1
1 Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Môn lịch sử có vai trò rất quan trọng và có ý nghĩa lớn lao trong việc giáo dục học sinh tình yêu quê hương, đất nước, đặc biệt là lịch sử nước nhà Học lịch sử để biết được cội nguồn của dân tộc, quá trình đấu tranh anh dũng, lao động sáng tạo, dựng nước và giữ nước của ông cha Mỗi học sinh cần thông suốt những bài học xương máu lịch sử, thấm nhuần những tinh hoa lịch sử hào hùng của dân tộc Do vậy, kiến thức lịch sử phải là một phần hồn cơ bản của dân tộc,
nó chứa đựng trong tâm thức của mỗi con người
Qua thực tế nhiều năm dạy học lịch sử, tôi thấy đa số các em học sinh ít quan tâm đến học lịch sử vì các em nghĩ đây là môn học phụ, thuộc lĩnh vực khoa học xã hội mà chủ yếu các em tập trung vào học môn Toán và môn Tiếng Việt Còn đối với giáo viên cũng chưa chú trọng môn học này Mới chỉ là điểm qua cho xong bài Chưa tập trung đầu tư nghiên cứu, tìm tòi những phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phong phú nhằm thu hút hứng thú học tập của học sinh Vì thế dẫn đến học sinh ngại học, không có hứng thú trong học tập, ngại trau dồi kiến thức về lịch sử, ít tìm hiểu lịch sử nước nhà Việc học chỉ là đối phó, miễn cưỡng, học sinh chỉ tiếp thu được lượng kiến thức rất ít, không bản chất, vì thế dễ quên, kết quả học tập chưa cao
Năm học tiếp tục thực hiện “Đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin trong quản lý và day hoc ” Vậy làm thế nào để ứng dụng Công nghệ thông
tin vào trong quá trình giảng dạy lịch sử và mang lại hiệu quả cao là một vấn đề
mà tôi rất quan tâm, trăn trở Bởi lẽ, việc ứng dụng Công nghệ thông tin sẽ góp phần làm cho giờ học trở nên sinh động, hiệu quả, kích thích được tính tích cực, sáng tạo của học sinh Đồng thời giáo viên đỡ mất thời gian trong việc giảng giải, thuyết trình các sự việc, sự kiện, nhân vật lịch sử, hoặc các vấn đề mà học sinh cần tìm hiểu
Xuất phát từ thực tế và yêu cầu cần thiết của xã hội hiện nay, đồng thời năm học , tôi được nhà trường phân công giảng dạy lớp 5B, bản thân đã tìm tòi,
Trang 32
nghiên cứu và mạnh dạn chọn đề tài “Ứng dụng Công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử lớp 5 ở trường Tiểu học Nga Lĩnh” Thực hiện nghiên cứu đề tài
này tôi mong muốn mỗi tiết học lịch sử đều tạo được tâm lý vui vẻ, thoải mái và đạt chất lượng cao Từ đó, khơi nguồn cho các em say mê học lịch sử và góp phần nâng cao chất lượng học tập lịch sử nói riêng và chất lượng học tập các môn học khác nói chung
1.2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số giải pháp ứng
dụng Công nghệ thông tin vào dạy học phân môn lịch lớp 5 đạt hiệu quả
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Lý luận về dạy học phân môn lịch sử
- Thực tiễn ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy học nói chung và dạy học phân môn lịch sử nói riêng ở trường Tiểu học Nga Lĩnh
- - Học sinh lớp 5 Trường Tiểu học Nga Lĩnh huyện Nga Sơn
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này tôi đã tiến hành các phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc và nghiên cứu một số tài liệu về phương pháp dạy học lịch sử
- Phương pháp khảo sát thực tiễn: Khảo sát bằng bài kiểm tra và thông qua các tiết học sử
- Phương pháp thống kê: Thống kê, phân loại học sinh theo mức đạt được
- Phương pháp phân tích đánh giá, tổng hợp: Phân tích lý luận và thực tiễn ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy học lịch sử
- Phương pháp thực nghiệm: Thực nghiệm một số biện pháp ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy học lịch sử để đúc rút kinh nghiệm
2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
Đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học là cả một vấn đề rất quan trọng, đây là con đường giúp học sinh tiếp cận với tri thức mới, nhằm thay đổi phương
Trang 43
pháp học tập Theo quan niệm dạy học mới, dạy học là quá trình phát triển, quá trình học sinh tự khám phá, tự tìm ra chân lí
Đặc trưng của môn lịch sử là những sự việc, sự kiện diễn ra trong quá khứ,
là tồn tại khách quan không thể phán đoán, suy luận để biết về lịch sử Kiến thức lịch sử không phải là những kiến thức có thể tìm thấy trong thực tế hay qua trải nghiệm mà là những kiến thức phải nói là trừu tượng, cách xa chúng ta về thời gian Với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh tiểu học thì việc lĩnh hội kiến thức đó quả là khó khăn Điều này rất đáng lo ngại và là một câu hỏi lớn cho những người làm công tác giáo dục Cho nên thời gian càng lùi xa thì việc nhận thức bản chất của sự kiện và hiểu sâu về sự kiện lịch sử càng khó Trong quá trình dạy học, giáo viên không thể tiến hành các thí nghiệm làm sống lại, xây dựng lại các nhân vật lịch sử như đã từng tồn tại trong qúa khứ Vì vậy, giáo viên phải đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giúp học sinh khôi phục lại
“Bức tranh quá khứ” Trước hết phải kể đến lời nói sinh động, giàu hình ảnh của giáo viên Đó là tường thuật, miêu tả, kể chuyện, đặc điểm của nhân vật lịch sử,…Người giáo viên còn phải biết tái tạo lịch sử, tức là cho học sinh tiếp nhận những thông tin từ sử liệu, tiếp xúc với những chứng cứ, vật chất, những dấu vết của quá khứ, tạo ra ở học sinh những hình ảnh cụ thể, sinh động, chính xác về các sự kiện, hiện tượng lịch sử Những biểu tượng về con người và hành động của họ trong bối cảnh thời gian, không gian xác định, trong những điều kiện lịch
sử cụ thể Vậy tái tạo lịch sử bằng những phương pháp nào? Đó là cho học sinh tiếp nhận những thông tin bằng hình ảnh, âm thanh, bản đồ, lược đồ, các di vật, câu chuyện lịch sử, các đoạn video, thước phim lịch sử dưới sự định hướng của giáo viên trên màn chiếu để tạo hứng thú, thu hút sự chú ý, tập trung, phát huy tính tích cực, chủ động, học sinh dễ nhớ bài, thay đổi thói quen học tập thụ động, ghi nhớ máy móc của học sinh
Nhận thức được tầm quan trọng của ngành giáo dục, Đảng và Nhà nước ta
đã có nhiều chủ trương lớn nhằm đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin trong dạy và học:
Trang 54
+ Chỉ thị 58-CT/UW của Bộ Chính Trị ngày 07/10/2001 chỉ rõ: “Trọng tâm của ngành giáo dục là đào tạo nguồn nhân lực về Công nghệ thông tin và đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin trong công tác giáo dục và đào tạo” [5]
+ Chỉ thị 29/2001/CT-BGD&ĐT ngày 30/7/2001 giai đoạn 2001-2005 nêu
rõ: “Đối với giáo dục và đào tạo, Công nghệ thông tin có tác động mạnh mẽ, làm thay đổi phương pháp, phương thức dạy và học Công nghệ thông tin là phương tiện để tiến tới một xã hội học tập ” [6]
+ Chỉ thị số 3031/CT-BGDĐT ngày .về nhiệm vụ chủ yếu năm
học của ngành Giáo dục “ Đẩy mạnh ứng dụng Công nghệ thông tin trong đổi mới nội dung, phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá một cách sáng tạo, thiết thực và hiệu quả, thu hẹp khoảng cách tiếp cận các dịch vụ giáo dục và đào tạo có chất lượng của người học giữa các vùng, miền ” [7]
Để nâng cao chất lượng dạy và học, theo đúng mục tiêu của ngành giáo dục
đề ra, giáo viên dạy các môn học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng cần phải biết sử dụng Công nghệ thông tin vào bài giảng Như vậy, bài giảng mới đem lại hiệu qủa cao hơn
2.2.Thực trạng việc dạy học lịch sử lớp 5 ở trường Tiểu học Nga Lĩnh 1/
Về phía giáo viên:
Đa số các đồng chí giáo viên đã đổi mới phương pháp dạy học, biết ứng dụng Công nghệ thông tin vào các tiết học Bên cạnh đó vẫn còn một số đồng chí chưa tích cực trong việc đổi mới phương pháp dạy học Phương pháp các đồng chí thường sử dụng khi dạy lịch sử là phương pháp thuyết trình, giảng giải nên học sinh tiếp thu kiến thức một cách thụ động, không hứng thú học lịch sử Đặc biệt là việc ứng dụng Công nghệ thông tin vào dạy các môn học và dạy lịch sử chưa nhiều Giáo viên chỉ mới sử dụng trong các tiết thao giảng
Một số giáo viên chưa chịu khó tự học, tự tìm hiểu để thực hiện việc thao tác xây dựng các giáo án điện tử và tìm hiểu kiến thức trên mạng Internet còn hạn chế
2/ Về phía học sinh:
Trang 65