Cú thể núi việc "Vận dụng phương phap túm tắt đề bài bằng sơ đồ đoạn thẳng để giải toan ở Tiểu học".. Mục đích nghiên cứu : Nghiên cứu việc dạy học “ Giải toan cú lời văn cho học sinh l
Trang 1A - ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn đề tài:
Chúng ta đã biết, mỗi môn học ở Tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển những cơ sở ban đầu rất quan trọng của nhân cách con ng-ời Trong các môn học ở Tiểu học, cùng với môn Tiếng Việt, môn Toán có vị trí rất quan trọng Thụng qua học toan rốn cho HS phương phap suy nghĩ, phương phap suy luận để giải quyết vấn đề Gúp phần phat triển trớ thụng minh, năng lực tư duy sang tạo từ việc phõn tớch, so sanh, tổng hợp đến khai quat húa, trừu tượng húa vấn đề
Bờn cạnh đú đặc điểm tõm sinh lý của học sinh Tiểu học là "Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn" mà cac tri thức toan học vốn dĩ rất trừu tượng và khai quat Vậy làm thế nào để cú thể “xúa bỏ tớnh trừu tượng” vốn cú của toan học để gần gũi với học sinh? Làm thế nào để học sinh tớch cực, độc lập, sang tạo và hứng thỳ chủ động tiếp thu kiến thức? Đú là điều băn khoăn trăn trở của nhiều giao viờn trong đú cú bản thõn tụi Qua quan sat việc giải toan của học sinh và trao đổi kinh nghiệm với bạn bố đồng nghiệp, tụi nhận thấy giải toan bằng sơ đồ đoạn thẳng luụn cho đap số nhanh nhất và dễ hiểu nhất, gần gũi với học sinh Tiểu học Từ đú, khơi dậy ở học sinh sự yờu thớch học toan Cú thể núi việc
"Vận dụng phương phap túm tắt đề bài bằng sơ đồ đoạn thẳng để giải toan ở Tiểu học" Là phương phap vạn năng trong giải toan ở tiểu học, là vấn đề then chốt
Với cach sử dụng sơ đồ dễ hiểu, dễ tiếp cận đối với học sinh Điều đú quyết định sự thành cụng của mỗi bài dạy và giỳp học sinh nắm vững bài học một cach dễ dàng mà hiệu quả nhất Đú cũng chớnh là lớ do lựa chọn đề tài nghiờn cứu của tụi
2 Mục đích nghiên cứu :
Nghiên cứu việc dạy học “ Giải toan cú lời văn cho học sinh lớp 4, 5 bằng phương phap vận dụng túm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng” Từ đó đ-a ra một số biện pháp “Giỳp học sinh lớp 4, 5 giải toan cú lời văn bằng phương phap vận dụng túm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng ”
3 Đối t-ợng nghiên cứu :
Vận dụng phương phap túm tắt bài toan bằng sơ đồ đoạn thẳng để giải toan cú lời văn cho học sinh lớp 4, 5
Trang 24.Thời gian nghiên cứu :
Từ tháng …… đến tháng ……
5 Nhiệm vụ nghiên cứu :
- Nghiên cứu việc dạy học “Giải toán cú lời văn có vận dụng túm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng ” trong chương trình môn Toán lớp 4, 5
- Tìm hiểu thực trạng dạy học “ giải toán có vận dụng túm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng ” của giáo viên và học sinh
- Phát hiện nguyên nhân từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả dạy học “ giải toán có vận dụng túm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng ” cho học sinh lớp 4, 5
6 Ph-ơng pháp nghiên cứu :
Ph-ơng pháp điều tra quan sát
Ph-ơng pháp phân tích, đánh giá kết quả điều tra
Ph-ơng pháp thực nghiệm s- phạm
Ph-ơng pháp nghiên cứu lí luận và thực tiễn
Ph-ơng pháp thống kê toán học
Ph-ơng pháp tổng nghiệm giáo dục
B Giải quyết vấn đề :
1 Cơ sở lớ luận:
Đối với học sinh tiểu học núi chung, toan cú lời văn thuộc tuyến kiến thức khú nhất đối với HS, chiếm số lượng bài tập kha lớn và cú vai trũ quan trọng, Trước hết toan cú lời văn đũi hỏi học sinh phải cắt nghĩa, phải hiểu được cac từ ngữ diễn đạt trong mỗi bài toan thỡ mới phat hiện ra cach giải Do đú trong qua trỡnh giải toan núi chung và bậc tiểu học núi riờng được nhiều nhà khoa học ở Việt nam và trờn thế giới quan tõm, đi sõu vào nghiờn cứu quy trỡnh giải một bài toan và việc trợ giỳp HS trong qua trỡnh thực hành giải toan, cac phương phap giải toan Điều đú cho thấy việc giải toan ở tiểu học hết sức quan trọng Núi đến giải toan khụng thể khụng núi đến cac phương phap giải toan Trong cac phương phap giải toan thường gặp ở tiểu học thỡ phương phap dựng sơ đồ đoạn thẳng là một trong những phương phap được sử dụng phổ biến và hiệu quả nhằm giỳp HS nắm vững kiến thức toan trong từng nội dung bài
Trang 3học và gúp phần tớch cực giỳp cac em hiểu và vận dụng tốt những hiểu biết đú vào cuộc sống
2 Cơ sở thực tiễn:
Trong ch-ơng trình môn Toán ở Tiểu học có rất nhiều dạng toán, đặc biệt là lớp 4,5 học sinh đ-ợc học nhiều dạng toán với nhiều cách giải hay Song qua thực tế nhiều năm giảng dạy tôi thấy dạng toán giải cú lời văn là một trong những dạng toán
có nội dung trừu t-ợng với học sinh Mặc dự một số giao viờn đó biết vận dụng phương phap trực quan đú là túm tắt bài toan bằng sơ đồ đoạn thẳng song cũn lỳng tỳng, cach dạy của một số giao viờn cũn đơn điệu lệ thuộc một cach may múc vào sach giao khoa, hầu như ớt sang tạo, chưa gõy được hứng thỳ học tập cho học sinh Đặc biệt là giao viờn dạy bồi dưỡng học Năng khiếu khối 4,5 khi hướng dẫn giải những bài toan khú, phức tạp, giao viờn cũn lỳng tỳng, chưa biết vận dụng phương phap túm tắt bài toan bằng sơ đồ đoạn thẳng để hướng dẫn cho học sinh Nờn việc dạy bồi dưỡng học sinh Năng khiếu cũn cú nhiều hạn chế và hiệu quả chưa cao Kết quả điều tra khảo sat về “Giải toán có lời văn ” của học sinh lớp 4, 5 năm học
…… nh- sau :
Khối
lớp TSHS
KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC Giải toan bằng pp túm tắt sơ
đồ đoạn thẳng Giải toan bằng cac pp khac
HS đạt HT trở lờn
Trong đú HS đạt HTT
HS đạt HT trở lờn
Trong đú HS đạt HTT
SL TL SL TL SL TL SL TL
Nhỡn vào bảng khao sat ta thấy tỉ lệ học sinh giải toan bằng cach vận dụng phương phap túm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng ở cả hai khối chiếm tỉ lệ cao hơn số HS vận dụng cac phương phap khac nhưng tỉ lệ HS đạt HT trở lờn và HTT thấp
II CAC biện pháp thực hiện :
1 Nắm bắt nội dung ch-ơng trình :
Trang 4Trong qua trình dạy học toan ở nhà trường Tiểu học,trong nhiều năm dạy lớp
4 và lớp 5và đặc biệt trong qua trình tham gia dạy bồi dưỡng học sinh Năng khiếu lớp 4 lớp 5 cho cac em Tôi nhận thấy giải toan bằng cach tóm tắt theo sơ đồ đoạn thẳng được sử dụng phổ biến nhất hiện nay.Với phương phap này, người giao viên hướng dẫn cho học sinh cach sử dụng những đoạn thẳng biểu thị cac dữ kiện đã cho, chưa biết, mối quan hệ toan học trong bài toan Có những bài toan rất phức tạp nhưng nếu ta biết vận dụng khéo léo sơ đồ đoạn thẳng thì bài toan trở nên dễ hơn và những lời giải độc đao
Xuất phat từ cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn trên tôi thấy: Muốn giải được cac bài toan,cần phải biết cach khai thac cac điều kiện của chúng
Sau đây là một vài ví dụ điển hình:
2 Nội dung và biện phap thực hiện:
2.1.Vận dụng sơ đồ đoạn thẳng vào giải toan “ có lời văn “
Bài toan 1:
Hãy tìm 3 số tự nhiên,biết rằng tổng của chúng bằng 1990 Nếu đem số thứ
nhất chia cho số thứ hai thì được thương là 2và dư 9, số thứ hai hơn thứ 3 là 3 đơn vị
* Hướng dẫn HS tóm tắt bài toan bằng cach vẽ sơ đồ đoạn thẳng
- Ta xem số thứ nhất biểu thị 1 phần, thì số thứ hai là bao nhiêu? ( 1 phần và thêm 3 đơn vị)
- Nếu đem số thứ nhất chia cho số thứ hai thì được thương là 2 và dư 9, có nghĩa thế nào? ( số thứ nhất gấp 2 lần số thứ hai và thêm 9 đơn vị)
- Từ đó hướng dẫn học sinh vẽ sơ đồ theo cac dữ kiện đã phân tích rồi giải bài toan
Giải :
Ta có sơ đồ:
Dựa vào sơ đồ ta có :
Bốn lần số thứ 3là: 1990 - (3+3+3+9) = 1972
Số thứ 3 là: 1972 : 4 = 493
3
1990
Sè thø 3:
Sè thø 2:
Sè thø 1:
?
?
?