Sáng kiến kinh nghiệm kinh nghiệm hướng dẫn học sinh lớp 2 giải toán bằng sơ đồ đoạn thẳng

1 MỤC LỤC 2 Thực trạng của việc sử dụng phương pháp sơ đồ đoạn thẳng trong dạy học toán lớp 2 ở trường tôi.. Một trong những nội dung mới của môn Toán lớp 2 là phần giải các bài thông q

1

MỤC LỤC

2 Thực trạng của việc sử dụng phương pháp sơ đồ đoạn

thẳng trong dạy học toán lớp 2 ở trường tôi 4

2.2 Thực trạng học giải toán của học sinh 5

3.1 Hướng dẫn học sinh tuân thủ đầy đủ các bước trong

3.2 Giúp học sinh hiểu kĩ bản chất của sơ đồ đoạn thẳng,

cách tóm tắt đề toán bằng sơ đồ đoạn thẳng 7

3.3 Củng cố khắc sâu các dạng bài toán giải sử dụng

phương pháp sơ đồ đoạn thẳng ở lớp 2 8

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 15

4.2 Hiệu quả của sáng kiến đối với hoạt động giáo dục 17

2

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài:

Bậc học Tiểu học là nền tảng, là cơ sở ban đầu cho việc hình

thành và phát triển toàn diện nhân cách của con người, là nền móng vững

chắc cho giáo dục phổ thông và toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân

Mục tiêu của Giáo dục Tiểu học là nâng cao chất lượng giáo dục

toàn diện cho học sinh Bậc học Tiểu học là cái nôi cung cấp cho học

sinh những tri thức khoa học, kỹ năng, kỹ xảo cần thiết Mỗi môn học ở

Tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển đúng đắn và lâu

dài về đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp

tục học lên Trung học cơ sở

Trong các môn học ở Tiểu học thì môn Toán là một trong những

môn chiếm một vị trí rất quan trọng Môn Toán có nhiệm vụ cung cấp

cho học sinh những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về thế

giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy

và hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người lao động trong thời đại

mới

Cũng như môn Toán ở các lớp Tiểu học khác, môn Toán lớp 2 có

nhiệm vụ cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản, đơn giản thiết

thực về toán học, hình thành và rèn luyện các kỹ năng thực hành theo

yêu cầu của chương trình, giúp học sinh tập phát hiện, tìm tòi và tự

chiếm lĩnh kiến thức mới theo mức độ của lớp 2 Môn Toán rèn cho học

sinh chăm chỉ, tự tin, hứng thú trong học tập và thực hành Toán

Một trong những nội dung mới của môn Toán lớp 2 là phần giải

các bài thông qua việc tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng Việc tóm tắt bài

toán bằng sơ đồ đoạn thẳng giúp học sinh dễ quan sát, dễ cảm nhận được

các yêu cầu của bài và tìm được cách giải một cách nhanh nhất và dễ

hiểu hơn

3

Phương pháp sơ đồ đoạn thẳng là một phương pháp giải toán mà

trong đó mối quan hệ giữa các đại lượng đã cho và đại lượng phải tìm

trong bài toán được biểu diễn bởi các đoạn thẳng Việc lựa chọn độ dài

của các đoạn thẳng để biểu diễn các đại lượng và sắp xếp thứ tự của các

đoạn thẳng trong sơ đồ hợp lí sẽ giúp học sinh tìm được lời giải rất nhiều

dạng toán khác nhau, như các bài toán đơn, các bài toán hợp và một dạng

toán có lời văn điển hình Tuy nhiên dạy học sinh tóm tắt bài toán bằng

sơ đồ đoạn thẳng cần đảm bảo tính hệ thống chính xác vừa phải đảm bảo

tính vừa sức của học sinh Đó là một yêu cầu khó, đòi hỏi tính khoa học

và nhận thức tốt cả về nội dung lẫn phương pháp Bởi tuổi các em còn

nhỏ, khi học toán các em nhanh hiểu nhưng lại dễ quên

Vậy làm thế nào để học sinh nhận dạng và có phương pháp giải

đúng, giải nhanh và hiểu sâu sắc dạng toán này đó là điều mà tôi suy

nghĩ và tìm cách giải quyết

Qua nhiều năm được phân công giảng dạy lớp 2, tôi đã đúc rút cho

mình một số kinh nghiệm trong dạy học môn Toán Trong khuôn khổ đề

tài, tôi xin được nêu ra: “Kinh nghiệm hướng dẫn học sinh lớp 2 giải

toán bằng sơ đồ đoạn thẳng” Rất mong bạn đọc cùng chia sẻ!

2 Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu và hệ thống các phương pháp giải toán thường dùng ở

Tiểu học

- Tìm hiểu khái niệm và ứng dụng của phương pháp sơ đồ đoạn

thẳng để giải toán cho học sinh lớp 2 - Chương trình Tiểu học hiện hành

- Trên sơ đồ tìm hiểu và phân tích thực trạng nhằm đề xuất một số ý

kiến và ứng dụng phương pháp sơ đồ đoạn thẳng để dạy giải toán đơn có

lời văn ở lớp 2 góp phần nâng cao chất lượng dạy học toán ở Tiểu học

3 Đối tượng nghiên cứu:

4

- Lớp thực nghiệm: Lớp 2A (Năm học …… ) có 32 em, trình độ

đại trà

- Lớp đối chứng: Lớp 2C (Năm học …… ) có 31 em, trình độ đại

trà

Về năng lực và phẩm chất của các lớp thực nghiệm và đối chứng

này là tương đương nhau

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

Sử dụng phương pháp này khi tìm hiểu và đọc các tài liệu nắm được

cơ sở lý luận của đề tài

4.2 Phương pháp điều tra:

- Điều tra thực trạng học của học sinh trên lớp

- Tìm hiểu và nắm bắt thực trạng dạy học ở trường để có giải pháp

nâng cao hiệu quả dạy học giải toán bằng sơ đồ đoạn thẳng

4.3 Phương pháp quan sát

Sử dụng phương pháp này khi quan sát việc học của học sinh và

quan sát vở ghi, vở bài tập, để nắm được thực trạng dạy học giải toán

bằng sơ đồ đoạn thẳng

4.4 Phương pháp nghiện cứu sản phẩm

Sử dụng khi nghiên cứu thực trạng dạy học để làm cở sở cho việc

đề xuất giải pháp

II PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

Phương pháp sơ đồ đoạn thẳng là một phương pháp giải toán ở Tiểu

học Trong đó, mối quan hệ trong các đại lượng đã cho và đại lượng phải

tìm trong bài toán được biểu diễn bởi các đoạn thẳng Việc lựa chọn độ

5

dài của các đoạn thẳng để biểu diễn các đại lượng và sắp thứ tự của các

đoạn thẳng trong sơ đồ hợp lý sẽ giúp cho học sinh đi đến lời giải một

cách tường minh Có thể nói, dùng phương pháp sơ đồ đoạn thẳng để

giải toán ở Tiểu học là rất cần thiết vì nó ứng dụng để giải nhiều dạng

toán khác nhau, chẳng hạn: Các bài toán đơn, các bài toán hợp và một số

dạng toán có lời văn điển hình

Ở trường Tiểu học, ngay từ lớp 2 các em đã được gặp rất nhiều

dạng toán được giải bằng sơ đồ đoạn thẳng Qua việc vẽ sơ đồ đoạn

thẳng giúp các em chuyển tư duy trừu tượng thành tư duy cụ thể Từ đó,

các em sẽ định hình được cách giải một cách nhanh nhất, chính xác nhất

Đây cũng là điều kiện để sau này lên lớp 4,5, các em sẽ gặp nhiều bài

toán có đại lượng toán học đa dạng, phức tạp hơn cần biểu thị bằng đoạn

thẳng cho dễ hiểu Nếu không có hình vẽ cho học sinh sẽ khó hình dung

được cách giải nên bắt buộc các em phải vẽ sơ đồ Nói như vậy, ta có thể

hiểu rằng: Việc giúp học sinh vẽ sơ đồ minh họa trong việc giải một số

bài toán ở Tiểu học nói chung và ở lớp 2 nói riêng là rất cần thiết

2 Thực trạng của việc sử dụng phương pháp sơ đồ đoạn thẳng trong

dạy học toán lớp 2 ở trường nơi tôi đang công tác

2.1 Thực trạng dạy của giáo viên:

Hiện nay việc đổi mới phương pháp dạy học được hầu hết giáo viên

trường chúng tôi tích cực tham gia Các đồng chí không những trao đổi

trực tiếp với đồng nghiệp mà còn tham khảo thêm các ý kiến hay trên

mạng nên trong giờ học đã biết kết hợp nhiều phương pháp dạy học để

học sinh hoạt động tích cực, tự tìm ra kiến thức mới Trong việc giải

toán, giáo viên đã hướng dẫn học sinh tìm tòi ra nhiều cách giải trong đó

có cách giải bằng sơ đồ đoạn thẳng Đây là một phương pháp đặc biệt

quan trọng dùng để giải hầu hết các dạng toán điển hình ở lớp 2 Tuy

nhiên, qua tìm hiểu tôi thấy một số ít đồng nghiệp dạy lớp 2 còn hơi lúng

túng khi hướng dẫn học sinh giải và hiểu bài toán, thậm chí còn cho rằng

6