BÀI 1 SỬA CHỮA MỐI GHÉP REN, THEN, CHỐT, TRỤC VÍT ĐAI ỐC Bài tập ứng dụng Ụ động máy tiện I MỤC TIÊU Hiểu được kết cấu lắp ghép của mối ghép ren, then, chốt, bộ truyền trục vít đai ốc ụ động máy tiện.
Trang 1BÀI 1 : SỬA CHỮA MỐI GHÉP REN, THEN, CHỐT, TRỤC VÍT- ĐAI
ỐC Bài tập ứng dụng: Ụ động máy tiện
I MỤC TIÊU:
- Hiểu được kết cấu lắp ghép của mối ghép ren, then, chốt, bộ truyền trục vít đai
ốc ụ động máy tiện
- Tháo, lắp, sửa chữa, hiệu chỉnh được mối ghép ren, then, chốt, bộ truyền trục vít đai ốc ụ động máy tiện đạt yêu cầu làm việc
- Lựa chọn đúng và sử dụng thành thạo các loại dụng cụ tháo lắp
- Chấp hành đúng nội quy an toàn xưởng thực tập
II CHUẨN BỊ CÔNG VIỆC
1 Dụng cụ: Hộp tuýp, bộ tròng, clê dẹt, mỏ lét, tô vít, đột, búa, kìm điện.
2 Thiết bị: Các mặt bích, tay quay, nắp ụ động máy tiện
3 Vật tư: Dầu điêzen, giẻ lau, giấy ráp
III KIẾN THỨC CHUYÊN MÔN
1 Mối ghép ren:
Mối ghép ren là mối ghép cố
định tháo lắp được Mối ghép ren
trong máy cắt kim loại thường
dùng ren hình trụ, ren một đầu
mối và có tiết diện hình tam giác
Trong mối ghép có thể dùng ren
trên các chi tiết lắp ghép hoặc
dùng vít, vít cấy, bu lông, đai ốc
(Hình 1.1)
Mối ghép ren dùng để lắp các chi tiết, cụm máy, các nhóm chi tiết với nhau thành cụm máy hoặc máy hoàn chỉnh
Mối ghép ren có ưu điểm chắc chắn đơn giản, dễ chế tạo và dễ thay thế các chi tiết mòn hỏng Khi tháo lắp mối ghép ren phải quan sát và phân tích kết cấu của mối ghép ren, số lượng bu lông, đai ốc, vít và chi tiết có liên quan
Khi lắp mối ghép ren cần thực hiện :
- Nắm vững kết cấu, số lượng các chi tiết lắp ráp
1
Trang 2- Các chi tiết phải được làm sạch và kiểm tra trước khi đưa vào lắp ráp.
- Sử dụng dụng cụ lắp hợp lý
- Các chi tiết được ghép với nhau và dùng tay vặn các vít, bu lông hay đai ốc Khi không vặn được nữa thì dùng dụng cụ xiết vít, bu lông, đai ốc và thực hiện xiết 1/3 lực kẹp, sau đó xiết 2/3 và cuối cùng xiết chặt hoàn toàn theo thứ tự như (hình 1.2 ; 1.3 )
2 Mối ghép then:
1
Hình 1.2
D d
C x45°
d 1
Dv
30°
do
Dv
d
1.1d
120°
Hình 1.1
Hình 1.4
1
2
3 4
Hình 1.3
2
3
Mối ghép then được dùng để truyền mô
men xoắn và dẫn hướng cho các chi tiết chuyển
động Thường sử dụng mối ghép then bằng
(Hình 1.4; Hình 1.5a) mối ghép then bán nguyệt
(Hình 1.5b), mối ghép then vát (Hình 1.5c), mối
ghép then hoa (Hình 1.5d)
Trang 33 Mối ghép chốt: ( Hình 1.6)
3
l
b
t 1
l
§é dèc 1:100
Hình 1.5
Hình 1.7
Hình 1.6
Chốt dùng để định vị chi tiết, có thể truyền
được tải trọng không lớn lắm Trong một số
kết cấu còn dùng làm chi tiết máy an toàn
tránh cho máy khỏi bị quá tải Thường sử
dụng một số loại chốt trụ (Hình 1.7a), chốt
côn (Hình 1.1.3b)
Trang 44 Bộ truyền trục vít-đai ốc (Hình 1.8)
- Truyền động trục vít, đai ốc dùng để biến chuyển động quay tròn thành chuyển động tịnh tiến Tuỳ theo dạng chuyển động của trục vít, đai ốc được chia ra các dạng trục vít quay còn đai ốc chuyển động tịnh tiến, trục vít vừa quay vừa chuyển động tịnh tiến còn đai ốc đứng yên
- Ren dùng trong bộ truyền thường dùng ren hình thang, ren hình vuông Trong
bộ truyền dịch chuyển chính xác như máy đo được dùng ren tam giác
Hình 1.8
Trang 5IV TRÌNH TỰ THỰC HIỆN
1 Đọc bản vẽ (Hình 1.9)
5
1 1
Hình 1.9
Trang 6TÊN CÔNG VIỆC CHỈ DẪN THỰC HIỆN
2 Trình tự tháo Quan sát kết cấu (hình 1.9)
- Tháo ụ động ra khỏi băng máy:
Đưa tay gạt 10 lên trên, đẩy ụ động xuống cuối băng máy dùng dây và đòn khiêng đưa ụ động
ra ngoài
- Tháo rời chi tiết + Tháo thanh 20 bằng cách tháo vít 19, 22 cố định thanh 20 với thân ụ động 2 lấy tấm hãm 21
ra ngoài
+ Tháo nòng ụ động 1: Tháo đai ốc 14, tay quay
11, then 12, vít 7 cố định bích đỡ 9 với thân 2, quay trục vít ngược chiều kim đồng hồ lấy trục vít 5 ra ngoài, tháo đai ốc 25 lấy tay gạt khoá nòng 3 ra, dùng cán búa hoặc tông đồng đóng nhẹ vào trục tay gạt khoá nòng lấy đai ốc hãm
26 ra Dùng tông đồng hoặc cán búa đóng nhẹ vào mặt đầu lòng ụ động (đóng đẩy từ trái sang phải) lấy nòng ụ động ra ngoài
+ Tháo trục lệch tâm 15 :tháo vít hãm 17 vỏ máy với trục, rút trục ra ngoài
+ Tháo đế ụ động: Tháo vít 28 lấy đế ụ động 30
ra ngoài
3 Làm sạch chi tiết Chi tiết được rửa sạch trong dầu điêzen và lau
khô bằng rẻ lau
4 Lắp ráp và hiệu chỉnh - Chi tiết lắp ghép phải đảm bảo yêu cầu mới
lắp
- Lắp làm ngược lại với tháo
Trang 7TÊN CÔNG VIỆC CHỈ DẪN THỰC HIỆN
- Quay tay quay nòng ụ động chuyển động êm nhẹ không rơ lắc là đạt yêu cầu Nếu nòng ụ động chuyển động lặng hoặc rơ, ta kiểm tra trục vít 5 đai ốc công 14 then dẫn hướng
- Đưa tay gạt khoá nòng về phía trước quay tay quay không chuyển động tịnh tiến là đạt yêu cầu Nếu chuyển động được ta xiết chặt đai ốc
25 hãm nòng
- Mở khoá 10 đẩy ụ động trượt nhẹ trên băng máy Nếu nặng kiểm tra lại lò xo hoặc nới lỏng hai vít 19, 22 định vị thanh đòn gánh
- Đưa tay gạt khoá đế xuống phía dưới dùng tay đẩy ụ động, ụ động vẫn định vị trên băng máy là đạt yêu cầu Nếu chưa đạt kiểm tra chỉnh vít 22, 19
7
Trang 8BÀI 1 : SỬA CHỮA MỐI GHÉP REN, THEN, CHỐT, TRỤC VÍT- ĐAI
ỐC Bài tập ứng dụng: Hệ bàn dao máy tiện
I MỤC TIÊU:
- Hiểu được kết cấu lắp ghép của mối ghép ren, then, chốt, bộ truyền trục vít đai
ốc hệ bàn dao máy tiện
- Tháo, lắp, sửa chữa, hiệu chỉnh được mối ghép ren, then, chốt, bộ truyền trục vít đai ốc hệ bàn dao máy tiện đạt yêu cầu làm việc
- Lựa chọn đúng và sử dụng thành thạo các loại dụng cụ tháo lắp
- Chấp hành đúng nội quy an toàn xưởng thực tập
II CHUẨN BỊ CÔNG VIỆC
1 Dụng cụ: Hộp tuýp, bộ tròng, clê dẹt, mỏ lét, tô vít, đột, búa, kìm điện.
2 Thiết bị: Các mặt bích, tay quay, nắp hệ bàn dao máy tiện
3 Vật tư: Dầu điêzen, giẻ lau, giấy ráp
Trang 9III TRÌNH TỰ THỰC HIỆN
1 Đọc bản vẽ (Hình 1.10)
9
Trang 10Hỡnh 1.10
01
GX 15 - 32
CT 5 C45
01 02 04
16 01 01
01 8
Gối đỡ
01 01 01 01 02 3 2
6 4
5 Tay gạt
Bi tra dầu
Vít bắt dao
Đai ốc công
Đài gá dao
02 7
Vật liệu
Tỷ lệ:
S.lựơng 02
01
01
02 TT 1
Nguyễn Thị Khánh Tên chi tiết
Trừơng cao đẳng công nghiệp sao đỏ
Hệ bàn dao máy T6P16L
20 Trục vít me
14 15
18 16 17 Vòng đệm
Bàn dao dọc phụ
Vít chỉnh căn
Chốt côn Gối đỡ
19 Bàn dao dọc 02
02 01 01
CT5
Thép lò so
Lò xo
Vít trí
Cóc
Vít
GX 15 - 32
01
01 01 32
28
26
27
30
31
29
CT 5
CT 5
Du xích
11
09 10
Đai ốc 12
Bàn xoay Căn côn Bàn dao ngang
02
CT 5
01 01 01 01
Đai ốc điều chỉnh
Đai ốc truyền động
Đai ốc hãm
Bạc định vị
Vít lục lăng đầu chìm
23
21
22
24
Nguyễn Văn Nhiền
8
9 10
11 12
13
16
17
18 19
20
26
21 22
27
28
23
29
30
31
32
25
24
Tay quay CT 5
CT 5 Then bằng CT 5
GX 15 - 32
GX 15 - 32
GX 15 - 32 C45
GX 15 - 32 C45 CT5 CT5
GX 15 - 32
GX 15 - 32 C45
GX 15 - 32 C45
GX 15 - 32
CT 5
CT 5
CT 5
Trục vít me
Đai ốc truyền động
C45
95 X 18
Trang 11TÊN CÔNG VIỆC CHỈ DẪN THỰC HIỆN
2 Trình tự tháo Quan sát kết cấu lắp ghép (H 1.10)
- Tháo cụm đài gá dao:
Quay tay gạt 5 ngược chiều kim đồng hồ, lấy tay gạt 5 ra sau đó nhấc đài gá dao 7 ra
- Tháo cụm bàn trượt dọc phụ:
Tháo chốt cố định tay quay 1 với trục tháo hai đai ốc công 2, tháo vít 32 cố định gối đỡ với bàn dao dọc, quay trục vít 31 ngược chiều kim đồng hồ lấy trục vít ra, tháo vít điều chỉnh căn, lấy căn ra 26, lấy bàn trượt dọc phụ 8
- Tháo bàn xoay:
Tháo đai ốc 12 cố định bàn xoay với bàn dao ngang 13 nhấc bàn xoay 9 ra
- Tháo cụm bàn dao ngang:
Tháo chốt 17 cố địmh tay quay với trục, tháo đai ốc công lấy vòng đệm 16, du xích 15, tháo vít cố định gối đỡ với bàn dao, quay trục vít ngược chiều kim đồng hồ lấy trục vít ra, tháo vít chỉnh căn 10 lấy căn ra 11, tháo vít lục lăng 25, bạc định vị 24 lấy bàn trượt ngang
13 ra
3 Làm sạch chi tiết Chi tiết được rửa sạch trong dầu điêzen và lau
khô bằng rẻ lau
4 Lắp ráp và hiệu chỉnh Lắp làm ngược lại với tháo
* Trước khi lắp ráp kiểm tra kỹ biên dạng ren,
độ lỏng bề mặt làm việc của vít me, đai ốc, bôi một lớp dầu nhờn mỏng lên bộ truyền, dùng tay quay quay trục vít me chuyển động
êm nhẹ trong đai ốc là được Cho phép hành trình chết của vít me là 0,25 mm
11