3 BI đăng kí PGS TS TRẦN văn NGỌC SAMASABA su dung khi dung an toan cho benh nhan COPD va hen trong thoi dai COVID 19

Nội dung1 Tình hình các bệnh mạn tính thời kỳ Covid-19 Dữ liệu phun khí dung và SARS-CoV-2 Những lưu ý khi phun khí dung tại nhà và bệnh viện 5 4... Nội dung2 Tổng quan thuốc khí dung tr

Sử dụng khí dung an toàn

trong thời đại COVID-19

Vai trò phối hợp SABA/SAMA

This presentation is financially supported by BIVN

EM‐VN‐101846

PGS TS TRẦN VĂN NGỌC Chủ tịch Liên Chi Hội Hô hấp TPHCM

Nội dung

1 Tình hình các bệnh mạn tính thời kỳ Covid-19

Dữ liệu phun khí dung và SARS-CoV-2

Những lưu ý khi phun khí dung tại nhà và bệnh viện

5

4

1 https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases

2 https://www.who.int/nmh/countries/vnm_en.pdf?ua=1

Noncommunicable diseases (NCDs), also known as chronic diseases,

Gánh nặng của bệnh mạn tính trên thế giới và VN

ca tử vong/năm

chiếm 71% số ca tử vong

trên toàn thế giới 1

Bệnh mạn tính gây ra 77% số ca tử vong

(theo WHO 2016)

Bệnh mạn tính tăng nguy cơ diễn tiến nặng Covid-19

L Semenzato et al / The Lancet Regional Health - Europe 8 (2021) 100158

Chủng Omicron ít đáng lo hơn Delta

www.thelancet.com Published online April 7, 2022 https://doi.org/10.1016/S0140-6736(22)00327-0

Nội dung

2 Tổng quan thuốc khí dung trong hen và COPD

Dữ liệu phun khí dung và SARS-CoV-2

Những lưu ý khi phun khí dung tại nhà và bệnh viện

5

4

• Các thuốc sử dụng bằng đường hít được ưu tiên trong

điều trị hen và COPD

• Thuốc dạng hít có ưu điểm so với đường uống hoặc

đường tiêm: 

− Đưa thuốc trực tiếp tới phổi

− Dùng liều nhỏ nhưng thuốc tích lũy ở đường

Dụng cụ hít ảnh hưởng đến chất lượng điều trị

Tuân thủ kém sử dụng dụng cụ hít

Re

y

Thời gian đến khi xảy ra đợt cấp 

đầu tiên Nguy cơ đợt cấp

Re

y

Tử vong do mọi nguyên nhân

Các loại máy phun khí dung

Máy phun khí dung thế hệ mới

Ultrasonic nebuliser

Sử dụng năng lượng của sóng siêu âm để tạo hạt

1 Khan I., et al Surgical Tools and Medical Devices.2016;573–591 doi:10.1007/978-3-319-33489-9_19

2 Ari A., et al International Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease 2021:16 2687–2695

Mesh nebuliser

Dung dịch thuốc được ép qua đĩa (mesh) có nhiều lỗ kích

thước siêu nhỏ, đĩa chuyển động rung nhẹ tạo thành các

Thiết bị này không cần dùng khí nén, tránh phân tán các

Nội dung

3 Đối tượng bệnh nhân phù hợp phun khí dung

Dữ liệu phun khí dung và SARS-CoV-2

Những lưu ý khi phun khí dung tại nhà và bệnh viện

5

4

Bệnh nhân bị suy giảm nhận thức

Nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh nhân hen, COPD bị suy giảm nhận thức gặp khó khăn khi sử

dụng dụng cụ hít cầm tay (1‐4)

Tác giả Dân số nghiên cứu Kết quả chính

Yusuke Iwata, et al (2019)  1 Bệnh nhân hen, COPD ≥ 65 tuổi được hướng

dẫn kỹ thuật của dụng cụ hít.

Đo khả năng nhận thức bằng thang điểm Mini‐Mental State Examination (MMSE),  Frontal Assessment Battery (FAB)

Điểm chức năng nhận thức MMSE và FAB  của những bệnh nhân sai kỹ thuật (chiếm 73.3%) thấp hơn so với nhóm thực hiện

đúng kỹ thuật (p<0.001)

Baykal Tulek, et al (2018)  2 Bệnh nhân COPD được đánh giá chức năng

nhận thức và hướng dẫn sử dụng dụng cụ hít Diskus

Có mối tương quan nghịch giữa điểm chức

năng nhận thức và kỹ thuật hít. Số lượng lỗi sai và thời gian hướng dẫn dụng cụ hít càng tăng lên khi khả năng nhận thức càng giảm.

1 Yusuke Iwata, et al. European Respiratory Journal 2019 54: PA687; DOI: 10.1183/13993003.congress‐2019.PA687

2 Baykal Tulek, et al. Eurasian Journal of Pulmonology. 2018;20(1):27. DOI:10.4103/ejop.ejop_6_18

3 Allen SC . Competence thresholds for the use of inhalers in people with dementia. Age Ageing. 1997; 26:83–6

4 Allen SC Ragab S . Ability to learn inhaler technique in relation to cognitive scores and tests of praxis in old age. Postgrad Med J. 2002; 78:37–9

Bệnh nhân bị giảm sức mạnh bàn tay

2 Anna‐Maria Ciciliani, et al. Int J Pharm. 2019 Apr 5;560:315‐321. doi:10.1016/j.ijpharm.2019.01.053

Qua một thử nghiệm đánh giá quá trình thao tác với các dụng cụ hít cầm tay, những bệnh nhân COPD có bệnh khớp tay cho biết gặp khó khăn khi sử dụng các dụng cụ hít

Lợi thế của máy phun khí dung

Ưu điểm của máy phun khí dung  1

Dễ sử dụng Khởi phát nhanh Thuận tiện

So với các dụng cụ hít cầm tay, máy phun khí dung ít yêu

cầu kỹ thuật hít phức tạp, dễ sử dụng 1

% bệnh nhân

• Suy giảm nhận thức

• Phối hợp thao tác kém

• Bệnh đồng mắc (viêm khớp, Parkinson, tiền sử đột quỵ)

• Bệnh nhân yếu hoặc trong tình trạng cấp cứu, cần nhập viện, hồi sức tích cực

Đối tượng nên sử dụng máy phun khí dung

George E Taffet, et al. Clin Interv Aging. 2014;9:23‐30. doi: 10.2147/CIA.S52999. Epub 2013 Dec 13

Những tình huống ưu tiên lựa chọn liệu pháp khí dung duy trì cho BN COPD

1 Bệnh nhân bị suy giảm nhận thức, ví dụ như sa sút trí tuệ trong Alzheimer, chậm phát triển tâm thần hoặc thay đổi ý thức, ngăn cản việc

sử dụng dụng cụ hít bằng tay hiệu quả;

2 Bệnh nhân suy giảm sự khéo léo của tay do viêm khớp, hội chứng Parkinson hoặc đột quỵ;

3 Bệnh nhân bị đau hoặc yếu cơ nặng do bệnh thần kinh cơ;

4 Bệnh nhân không thể sử dụng pMDI hay DPI hiệu quả mặc dù đã có hướng dẫn và tập huấn đầy đủ, như những bệnh nhân bị suy nhược

sau khi nhập viện hoặc có bệnh mạn tính và không thể phối hợp động tác hít với pMDI hoặc họ không có lực hít vào đủ mạnh để phân bố

khí dung từ DPI;

5 Bênh nhân không giảm triệu chứng mặc dù đã dùng pMDI/DPI phù hợp;

6 Bệnh nhân không tuân thủ sử dụng pMDI và DPI hoặc ưa thích sử dụng máy phun khí dung;

7 Bệnh nhân cần dùng thuốc hô hấp không có sẵn ở dạng pMDI hoặc DPI

8 Bệnh nhân cần liều thuốc giãn phế quản hoặc corticosteroid cao hơn để kiểm soát bệnh tối ưu, hoặc khi cần dùng nhiều loại thuốc đồng

thời;

• Hướng dẫn điều trị COPD của GOLD khuyến cáo điều trị khí dung cho một số nhóm bệnh nhân (ví dụ bệnh nhân có

nhịp thở chậm), điều trị xông khí dung có thể mang lại nhiều lợi ích hơn so với MDI hoặc DPI(2)

1 Dhand, R., et al. (2012). "The Role of Nebulized Therapy in the Management of COPD: Evidence and  Recommendations." COPD: Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease 9(1): 58‐72. 

2 Tashkin, D. P. (2016). "A review of nebulized drug delivery in COPD." Int J Chron Obstruct Pulmon Dis 11: 2585‐2596.

3 George E Taffet, et al. Clin Interv Aging. 2014;9:23‐30. doi: 10.2147/CIA.S52999. Epub 2013 Dec 13.

Khí dung Ipratropium + Salbutamol cải thiện FEV1 tốt hơn Salbutamol trong COPD

Ipratropium + Salbutamol bằng đường khí dung giúp cải thiện FEV 1 tại ngày 1 và ngày 85 tốt hơn salbutamol đơn trị

900 1,000 1,100 1,200 1,300 1,400 1,500 1,600 1,700 1,800 1,900

Ipratropium Fenoterol

Fenoterol+Ipratropium

Rebuck, A. S et al (1987).  Am J Med 82(1): 59‐64.

Ipratropium +  Fenoterol Cải thiện chức năng

hô hấp 46.7%

so với trước khi điều trị

p < 0.05

Thời gian (phút)

Khí dung SABA+SAMA trong đợt cấp hen cải thiện FEV 1  tốt hơn thành phần đơn lẻ

Khí dung Fenoterol+Ipratropium cải thiện chức năng phổi trong xử trí đợt cấp hen

180 200 220 240 260

SABA+SAMA giúp giảm số lượng BN phải nhập viện

và rút ngắn thời gian cấp cứu của BN

4 Rodrigo - Am J Respir Crit Care Med Vol 161 pp 1862–1868, 2000

Các bằng chứng cho thấy lợi ích của SABA+SAMA trong Cơn Hen Cấp

Điều trị cơn Hen cấp

BTS 2019 – trang 96

- Điều trị SABA + Ipratropium giúp giãn phế quản

tốt hơn so với SABA đơn trị, làm cải thiện nhanh hơn, rút ngắn thời gian nằm viện.

- Điều trị SABA + Ipratropium nên dùng trong cơn

Hen cấp nặng, đe doạ tính mạng, hoặc Cơn Hen đáp ứng kém với đồng vận beta2.

Nội dung

Dữ liệu phun khí dung và SARS-CoV-2

Những lưu ý khi phun khí dung tại nhà và bệnh viện

5

4

Một số ý kiến về phun khí dung

trong thời đại Covid-19

NHƯNG Không phải tất cả bệnh nhân đều có thể dùng các dụng cụ hít cầm tay

Theo một phân tích tổng quan hệ thống 7 nghiên cứu đoàn hệ/  bệnh chứng công bố năm 2021

Kết quả: không nhất quán về nguy cơ lây nhiễm coronavirus 

của liệu pháp khí dung (trung vị tỉ số nguy cơ 3.91, dao động từ 0.08‐20.67). 

Lưu ý trong những nghiên cứu này nhân viên y tế có thể không được trang bị phòng hộ cá nhân

Bằng chứng chưa nhất quán

về lây nhiễm khi phun khí dung

Karen M Goldstein, et al JOURNAL OF AEROSOL MEDICINE AND PULMONARY DRUG DELIVERY 2021;34(3)

Chưa thể kết luận về việc sử dụng liệu pháp phun khí dung làm tăng lây nhiễm

coronavirus cũng như COVID‐19

Note: In Heinzerling 2020, no PPE or transmission precautions during exposure

Theo quan điểm của Hiệp hội Quốc tế Khí Dung

Nhân viên y tế và bệnh nhân cần được hướng dẫn các nguyên tắc để giảm nguy cơ liên

quan đến tất cả dụng cụ khí dung

Nội dung

Dữ liệu phun khí dung và SARS-CoV-2

Những lưu ý khi phun khí dung tại nhà và bệnh viện

5

4

Phun khí dung tại bệnh viện (1/2)

Lưu ý 1: Tuân thủ quy trình chống nhiễm khuẩn đối với tất cả bệnh nhân sử

dụng phun khí dung tại bệnh viện

• Trang bị phòng hộ cá nhân: khẩu trang, tấm chắn chống giọt bắn, găng tay, áo choàng

• Trước khi nạp thuốc vào máy khí dung và bắt đầu liệu trình, kỹ thuật viên phải rửa tay và đeo găng tay sạch

Fink J.B., et al. J. Aerosol Med. Pulm. Drug Deliv. (2020), https://doi.org/10.1089/jamp.2020.1615

Lưu ý 2: Lựa chọn ống ngậm hay mặt nạ (1‐3)

• Sử dụng mặt nạ có khả năng làm phân tán hạt

khí dung khi bệnh nhân thở ra nhiều hơn ống

ngậm

• Có thể gắn thêm màng lọc vào ống ngậm để

giảm sự phân tán bioaerosol

Phun khí dung tại bệnh viện (2/2)

Lưu ý 3: Loại máy phun khí dung  (1,2,4)

• Buồng chứa thuốc của Mesh nebuliser được ngăn cách với ống ngậm bởi các đĩa nhỏ

Tóm tắt một số khuyến cáo phun khí dung tại bệnh viện

1 Nhân viên y tế được trang bị phòng hộ (khẩu trang, tấm chắn, găng tay, áo

choàng)

2 Đảm bảo máy phun khí dung đã được vệ sinh trước khi sử dụng

3 Có thể phun khí dung ở phòng riêng tách biệt nơi đông người

4 Nên sử dụng ống ngậm thay cho mặt nạ

5 Trường hợp có sử dụng màng lọc, cần loại bỏ sau khi sử dụng và thay màng lọc mới

6 Sau khi phun khí dung xong, vệ sinh khử khuẩn máy móc, các bề mặt xung

quanh

1 Mario Cazzola, et al. Respiratory Medicine. 2021;176:106236 

2 Swarnakar Rajesh, et al. Lung India.2021;38(1):S86‐S91. doi: 10.4103/lungindia.lungindia_681_20

Phun khí dung tại nhà trong thời đại Covid-19

Một số lưu ý phun khí dung tại nhà

trong thời đại Covid-19

 Vệ sinh máy phun khí dung theo hướng dẫn của nhà sản xuất sau mỗi lần điều trị

 Thực hiện phun khí dung ở nơi trống, thoáng khí (ngoài sân, gần cửa)

 Máy lọc không khí có thể giảm nồng độ các hạt khí dung trong phòng

 Trường hợp bệnh nhân nhiễm Covid‐19 thì phải phun khí dung ở khu vực tách biệt với các thành viên trong gia đình. Bệnh nhân có thể sử dụng máy phun khí dung có màng lọc (filter). 

1. Sockrider M., et al. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine.2020;202(2):P5–P6 

2. Ari A., et al. International Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease 2021:16 2687–2695

Trân trọng

cám ơn