Quy dinh tren cho thSy, hp kinh doanh CO cac dac diam sau: thie nhdt, hp kinh doanh la dem vi kinh te hang hoa gia dinh phi nong nghiep; thie hai, hp kinh doanh khong co Ur c4ch phap n
Trang 1CHiNH THUC HOQ HO KINH DOflNH 6 VIET NAM: KHifl CflNH LY LUQN, THUC T I I N Vfl LAP PHflP
H o ^ g X u i n Ngfaia'^
N g u y S n V a n Hridng**
* TS TrUdng Oai hoc SU pham Kv thu^t HUng Yen
** TS Trifdnq Bai hoc Su pham Ky thuat HUnq Yen
Thdng tin bai viet:
Tir khoa- chinh thiic hoa hq kinh
doanh
Lich su bai viet:
Nhan bai : 18/05/2019
Bientap : 15/06/2019
Duyetbai ,21/06/2019
Article Infomation:
Keywords: legal fonnalization of
business household; improvement of
business environment
Article History:
Received
Edited
Approved
18 May 2019
15 Jun 2019
21 Jun 2019
Tom tat:
Ho kinh doanh la khai niem rieng ciia ViSt Nam, mot khai ni?m
CO tinh lich sit va qua dp Khai niem hp kinh doanh hien nay dang bpc Ip cac bat cap va mau thuan vcri yeu cau xay dung the che kinh
te thi trucmg hien dai va moi trudng kinh doanh binh dang, minh bach Vi thi, chinh thiic hoa ho kinh doanh co tinh cap bach va can nhihig giai ph^p dong bp ca tren phucmg dien tu duy ly luan, lap phSp v^ hoat dpng thuc tien
Abstract
Business household is a concept ofVietnam - the concept associated with an historical and transitioning stage The term of business household currently reveals its limitations and inconsistence with the requirement of development of a modem market economy and a fair and transparent business environment Therefore, legal formalization of business household is ui^ently required and it is needed synchronous solutions in terms of theories, legislatition and practical performance
1 Khai niem hd kinh doanh
Truac cong cupc doi moi (1986), hp
kinh doanh dupc gpi bang cac tan khac nhau
nhu: to cbiic tieu san xuat hang hoa; hp kinh
doanh ca tha, tieu chii; hp tieu thii cong
nghiep Cac ten gpi nay cung thay doi theo
timg thoi ky Nghi dinh so 27-HDBT ngay
09/3/1988 cixa Hoi ding Bp truong (nay la
Chinh phii) chinh thiic cong nhan hp kinh
doanh duoi hinh thiic ho kinh ti ca thi, kinh
te tu doanh san xu4t cong nghiep, dich vu cong nghiep, xay dung, van tai Nghi dinh
si 66/HDBT ngay 02/3/1992 quy dinh hp kinh doanh tin tai duoi hinh thuc ca nhan kinh doanh (gim cac ca nhan, nhom kinh doanh co vin thdp hon vin phap dinh) Cac Nghi dinh si 02/2000/ND-CP ngay 03/2/2000 ciia Chinh phii vi dang ky
46 I NGHIEN c u l l ,
Trang 2kinh doanh va Nghi dinh sd 109/2004/
ND-CP ngay 02/04/2004 da \hn lupt quy dinh
hO kinh doanh t6n tai nhu hinh thiic kinh
ti san xuat hang hoa nho gia dinh (gim cac
thp thii cong, nguai lam dich vu nho) duoc
phep kmh doanh sau khi co quan nha nuoc
CO thim quyen cip giay mon bai; tuy nhien
khong dupc phep thua lao dpng thuong
xuyen, nhung sau do da bai bo quy dinh nay
Voi cac nghi dinh hucmg dan Luat Doanh
nghiep 2005 (co hieu lyc tu 01/7/2006) va
Luat Doanh nghiep 2014, hd kinh ti ca thi
dirpc doi tan thanh hp kinh doanh, bo sung
them doi tupng mpt nhom nguoi chu hp kinh
doanh va quy dinh yau cau hp kinh doanh su
dyng hi 10 lao dpng phai chuyan sang doanh
nghiap hoat dpng theo Luat Doanh nghiep
Nhu vay, thuat ngii "hp kinh doanh"
chinh thiic duoc su dung tai cac van ban quy
pham phap luat Viet Nam tir nam 2006 Hp
kinh doanh la khdi niem rieng ciia Viet Nam,
gan voi qua hinh chuyin doi kinh ti va la
giai phap cin thiit thay thi cho ten gpi kinh
te tu ban tu nhan, ca the, tiau chu von bi dm
ky frong CO che cii
Diiu 66 Nghi dinh
78/2015/ND-CP ngay 14/09/2015 vi huong din thu tuc
dang ky kinh doanh theo Luat Doanh nghiep
2014 quy dinh: "1 Hp kinh doanh do mpt ca
nhan hoac mpt nhom nguoi gom cac ca nhan
la cong dan Viet Nam du 18 tuii, co nang
l\rc hanh vi dan su day du, hoac mot hp gia
dinh Iam chu, chi dupc dang ky kinh doanh
tai mpt dia diam, sir dung duoi 10 lao dpng
va chiu hach nhiem bang toan bp tai san cua
minh dii voi ho^t dpng kinh doanh ( ) 3
Hp kinh doanh co sii dung tu 10 lao dpng
tro len phai dang ky thanh lap doanh nghiep
theo quy dinh"
Quy dinh tren cho thSy, hp kinh doanh
CO cac dac diam sau: thie nhdt, hp kinh doanh
la dem vi kinh te hang hoa gia dinh phi nong
nghiep; thie hai, hp kinh doanh khong co Ur
c4ch phap nhan va chiu trach nhiem vo han
doi voi tai san ciia chii ho; thu ba, chii ho
kinh doanh khong dupc ding thoi la chu
doanh nghiep tu nhan; thie tu, hp kinh doanh
CO su dung hr 10 lao dpng tro len phai dang
ky doanh nghiap theo quy dinh Luat Doanh nghiep
So vai cac loai hinh doanh nghiep,
hp kinh doanh co cac diim giing va khac biet va chii tha, phuang thiic thanh lap, quy
mo hoat dpng, trach nhiem phap ly Nhiing diam_ giong va khac nhau tao ra cac Ipi thi
va bat loi cho hp kinh doanh
a) Yeu the ciia ho kinh doanh so vdi doanh nghiep
- Ho kinh doanh bi han che quyen kinh doanh: Theo quy dinh hi?n hanh, moi
h6 kinh doanh chi duoc dang ky kinh doanh tai mpt dia diem; pham vi kinh doanh ciia
hp kinh doanh chii yau trong dia gioi hanh chinh quan huyen; hp kinh doanh bi ban che quy mo lao dpng (chi duoc sii dung thuong xuyen duai 10 lao dpng); hO kinh doanh khong c6 tu each phap nhan, khong co von dieu le, nan khong the tham gia vao cac ITnh vyc, nganh nghe yeu cau to chiic kinh doanh phai CO tu each phap nhan va von dieu Ip khong dupc thap hon miic von phap dinh (nhu tin dung, ngan hang, bao hiam, bat dpng san, )
- Ho kinh doanh con chiu nhOng bdt lai vd riti ro khdc: nhupc diem cua cha dp
trach nhiem "vo han" la khong co gioi han
vi trach nhiem tai san va su khong tach bach giiia co so (hp) voi nguoi dai dien (chii hp),tha hien sau day: (i) boat dpng bp kinh doanh khong ban viing va dl bi chim dut nau chil hp chet, tai nan, hanh tat Day
la diim ban che lam cho cac ddi tac quan ngai trong thiat lap quan he giao dich voi
hp kinh doanh; (ii) hp kinh doanh bat Ipi the trong viec huy dpng von so vai cong ty trach nhiem hiiu han va cong ty co phin; (iii) rui
ro trong dau tu ciia hp kinh doanh rat cao, nhung dp an toan ve so hiiu tai san thap
-^ NGHIEN CUU I /n
Trang 3- Ho kinh doanh kho tiep can cdc ca
che, chinh sdch ho tra cita Nhd nuac: Chinh
phu da ban hanh Nghi dinh s i
56/2009/ND-CP ngay 30/6/2009 v i trp giiip phat triin
doanh nghiep nho va vua ( D N N W ) , trong
do quy dinh 8 nhom chuih sach quan trpng
trp giup cho D N N W Tuy nhian, do cac
chinh sach ho trp con chung chung, chua
quy dinh cu tha \& doi tupng, dieu kien ho
trp, nguyen tac uu tian va h i so, trinh tu, thu
tuc xem xet ho tro; ciing voi nguin tai chinh
ho trp han hep nen ket qua h6 trp doi vdi
cac hp kinh doanh rat han che
b) Loi the cua hg kinh doanh so vdi doanh
nghiep
- Ho kinh doanh cd lai the ve thu tuc
gop von, noi dung, ho sa vd ddng ky thdnh
lap doanh nghiep, do do co tha tiet ki?m chi
phi ve thoi gian va tien bac da hoan t4t viec
thanh lap co so Va npi dung dang ky thanh
lap, so vai doanh nghiep thi hp kinh doanh
chi phai ke khai 4 npi dung chu yeu sau:
(i) ten hp, dia chi kinh doanh; (ii) nganh
nghe kinh doanh; (iii) von kinh doanh;
(iv) so lao dpng'
- Ho kinh doanh dem gian han ve che
do so sdch ke todn: theo quy dinh ciia Quyet
dinh sd 169/2000/QD-BTC ngay 25/10/2000
va Quyit dinh s i 131/2002/QD-BTC ngay
18/10/2002 cua Bp Tai chinh, hp kinh doanh
chi phai mo 02 s i ka toan: (i) so nhat ky
ban hang M^u so SOl-HKD; (ii) so nhat ky
mua hang Mhi so 02- HKD Trong khi cac
DNNVV phai mo toi 37 loai so ke toan
- Ho kinh doanh thuan lai han ve che
do nQp thui: theo quy dinh, hp kinh doanh
phai nop thui mon bai, thui gia tri gia tang
va thui thu nhap ca nhan Tir nam 2015, hp kinh doanh trong mpi Imh vyc, nganh nghe
d i u nop thui theo phuong thirc thue khoan
Theo do, giam dupc thai gian va chi phi thuc hien cac thu tuc nop thue
2 Phat triin hp kinh doanh va nhfrng van
d^ dat ra , a) Nhimg kit qud dgt ducfc trong phdt trien
hg kinh doanh
Theo so lieu thing ke, nam 1999 ca nuoc CO hon 1,5 trieu hp kinh doanh, sii dung hon 3 trieu lao dpng ya tao ra 9% tong san ph5m xa hpi- l i n g diiu tra kinh te nam
2017 (cong b i nam 2018) cho th^y, ca nuoc
CO 5,1 trieu hp kinh doanh, g i m 4,6 trieu co
so CO dia diim i n dinh va 0,6 trieu co sa khong i n dinh; ty trpng cac co so co dang
ky kinh doanh (DKKD) chiim 25,9% (1,326 trieu hp) va con lai cac ca so chua co DKKD (khoang 3,774 trieu hp); hp kinh doanh phat trian nhanh o khu vuc dich vu (chiem toi 76,7% tong so co so hp) va c6 miic tang cao nhat (16,6% so vai nam 2012); hp kinh doanh thu hiit 8,7 trieu lao dpng (so heu moi nhat khoang 10 trieu lao dpng); quy mo ciia
hp kinh doanh con nho le, lao dpng binh quan mpt co so nam 2017 la 1,69 lao dpng, thap hon miic 1,72 cua nam 20121 Nhin chung hp kinh doanh dupc khSng dinh tran cac khia canh sau*:
Mot, hp kinh doanh thi hien siic s i n g
manh liet, sy nang dpng va vai tro dong gop cho tang truong Dat trong m i i tuong quan
Di^u 71 Nehi dinh so 78/2015/NB-CP ngay 14/09/2015 ciia Chinh phii vS dang ky doanh nghiep
CIEM (2017), Chinh thiic h<3a hp kinh doanh, thuc trang va khuyk nghj chinh chfnh sach, Nxb H6ng Diic, Ha Noi
Tdng cue Thong tie (2018), Ket qud tong dieu tra kinh le nam 2017 Nxb Thdng ke Ha Noi
CIEM (2017), Chinh thiic h6a h6 kinh doanh, thuc trang va IdiuySn nghi chinh chinh sach, Nxb Hang Due, Ha Noi
T6ng cyc Th6ng ke (2015), K.k qua dilu tra ca so san xuit kinh doanh ci xhk phi nong nghiep 2014, Nxb.'lhdng ke
Ha Noi, ' ' '
Nguyen Anh httpiZ/kinhtedothivn/chinh-thuc-hoa-nen-kinh-te-pHi-chinh-thnr-cai-thien-s
eu-48 1 N G H I E N CUU ,
Trang 4vdi khoi doanh nghipp dau tu nuac ngoai
dong gop 27-28% GDP, khoi doanh nghiep
nha nuoc - 20% GDP, doanh nghiep tu nhan
-10% GDP, thi hp kinh doanh dii chua duoc
chu y, mi dai nhung dang la dii frpng Ion
khi dong gop 30-32% GDP
Hai, hp kinh doanh tao ra nhiiu viec
lam nhit so voi khu vuc cac doanh nghiep
si lieu thong ka cho th4y, lao dpng lam viec
t^i khu vuc hp kinh doanh chiim 40-45%
tong so lao dpng cua khu vyc san xuit vat
chat, cao hon so voi doanh nghiep tu nhan
(chiem 34-36%), doanh nghiep nha nuoc
(chiim 8%) va doanh nghiep FDI (chiim
14-15%)
Ba, hp kinh doanh co vai tro quan
hgng cung cip han^ hoa, dich vu cho xa
hpi, cai thi$n doi song cho dan cu Theo
so li?u thong ka, hp kinh doanh chi nSm
gift 3% ting nguin von kinh doanh nhung
t?o ra hon 13% doanh thu cua cac t i chiic
kinh doanh co dang ky (gim bp kinh doanh
va cac doanh nghiep chinh thiic) Hp kinh
doanh gian tiap cai thien cupc song cho
nhung nguoi thu nhap thap, nguoi ngheo a
ca thanh thi va nong thon thong qua cung
cap cac hang hoa, dich vu sam ban, nhanh
hon va voi gia thip hon (gia binh dan)
Bon, hp kinh doanh huy dpng, sir dung
CO hieu qua nguon von trong dan 6 mot so
nganh, linh vyc va la mpt kanh dong gop
cho tang truang Tren thyc ti, hp kinh doanh
la mo hinh khoi nghiep phi biin nhat o Viet
Nam nha vao sy don gian ve thii tuc gia nhap
thj tmong, it rang bupc va to chiic quan ly,
linh hoat hong van hanh, phii hop voi nhieu
thanh phin, dia ban, chi phi vin thip Theo
thong ka nam 2013, vin kinh doanh tinh
tren 1 lao dpng cua hp kinh doanh la 7,4
trieu dong, trong khi doanh nghiep chinh
thiic binh quan 1,5 ty ding
, Ndtn, hp kinh doanh cang co y nghia
neu xet va hieu qua su dung von de tao ra
doanh thu va thu nhap true tiip: nam 2013,
trong khi khu vyc doanh nghiep chinh thiic
can toi 1,42 ding vdn dh tao ra 1 ding doanh
thu thi hp kinh doanh chi cin 0,30 ding Noi each khac, hp kinh doanh sir dung 1 dong vin di tao ra doanh thu cao han so vol doanh nghiep chinh thiic (0,7 ding), DNNN (0,6 ding), doanh nghiep tu nhan (0,7 ding), doanh nghiep FDI (0,9 ding)
b) Nhimg hcin chi, bdt cap trong phdt triin
hp kinh doanh
Do dac trung kinh doanh quy mo nho, nguin luc hgn chi, thiiu kiin thiic quan tri, lai phai canh tranh gay gSt voi cac doanh nghiep chinh thuc, nen trong phat triin, bp kinh doanh dang gap cac kh6 khan, thach thiic sau day:
Thu nhdt, ho kinh doanh chi thich hgp vdi quy mo nho hep, bi han chi vi linh vuc kinh doanh, muc nang sudt vd ddng gdp, sue canh tranh thap Do bi gioi ban quy mo
kinh te hp, lai khong co dieu kien tham gia chinh danh rpng rai vao cac hpat dpng san xuat cung ling hang boa dich vu, nan hp kinh doanh kho tham gia vao cac ITnh vyc kinh doanh co diau kien, ITnh vyc kinh doanh moi hien dai Vi tha, hp kinh doanh chu yeu ton tai trong cac hoat dpng dich vy truyen thong nhu thuong mai, dich vy, phuc vy ca nhan
va cpng dong Xet trong co cau ban than khu vyc hp kinh doanh, cac nguon lyc chu yau nam trong ITnh vyc san xuat dich vy, ty trpng nguon von cho san xuat vat chat han che va co xu huong ngay cang giam Trong ITnh vyc cong nghiep, nhung han cha va quy
mo vin, nang luc tai chinh, cong nghe, quan
ly va dieu hanh khian hp kinh doanh kh6 co the tham gia vao ITnh vuc cong nghiep che biin, chi tao va san xuat hang hoa cung cap cho thi truang rpng Ion
Xet theo chi so doanh thu/lao dpng, nang suit cua cac hp kinh doanh ngay cang dupc cai thien Tuy nhian, so vai khu vuc doanh nghiep chinh thiic, nang suat nay van thap hon nhiau va khoang each co xu huong
mo rpng Nam 2009, doanh thu binh quan tinh theo lao dpng ciia hp kinh doanh la 0,13
^ NGHItN emi I j i n
Trang 5ty dong, nam 2010 la 0,15 ty ding, nam
2012 tang ian 0,2 ty d i n g va nam 2013 la
0,24 ty dong; trong khi do, s i lieu tuong ling
ciia cac doanh nghiep chinh thiic la: 0,67 ty
d i n g (nam 2009), 6,7 ty ding (nam 2010),
1 ty d i n g (nam 2012), 1,06 ty d i n g nam
2013^ Dong gop ciia khu vyc hp kinh doanh
cho ngan sach nha nuac rat khiem tin, s i
thua thu til khu vyc hp kinh doanh trong
nam 20M la 12.362 ty ding, chiim 2% t i n g
thu nguon thu npi dia; hoac chi dong g6p
1,56% ngan sach, trong khi chiim ty trong
30-32% GDP^
Thu hai, hoat dgng ho kinh doanh co
lien he vdi khu vuc kinh te chua dugc quan
sdt vd kinh te phi chinh thiic, anh huong
tieu cue tai moi trudng kinh doanh, gay khd
khan cho cong tde qudn ly kinh te Su pho
bian ciia hp kinh doanh va kinh t i phi chinh
thiic CO lien quan voi tham nhung, phat
trian kinh te ngam, phi phap Ben canh viec
khuyan khich, tao ke ho cho hoat dpng buon
lau, phi phap, thi ngay kinh doanh hpp phap
nhung khong cong khai cua hp kinh doanh
cung CO the coi la kinh ta ngam Chang han,
nhiing hien tucmg nhu hp kinh doanh "di
dam" thoa thuan vai can b6 thua ve miic
thua khoan, diau nay khong chi lam thit thu
thue ma con lam mat long tin ciia nguoi dan
va doanh nghiep; cac dich vu day tham, hpc
tham khong dang ky cong khai, kham chiia
benh tai nha ma khong m a phong mach
tu, cho thua nha doi voi nguai than nguoi
quen khong khai bao da tranh nop thua thu
nhap ca nhan hay thue mon bai; cac hp kinh
doanh hoat dpng khong co hoa don chiing tir
va khong the kiam soat duoc doanh thu thyc
ta; tinh trang bang nhai, hang gia mpt phan
tir cac hp gia dinh nho la da gay tac hai lan,
trong khi san xuat npi dia khong the canh
tranh duoc vai hang ngoai nhap Quy dinh phap luat hien hanh giiia
hp kinh doanh va doanh nghiep (siau nho)
rm khac nhau mac dii ciing chung ban chat kinh doanh vi loi nhuan Ching han, hp kinh doanh khong giai ban s i thanh vian con doanh nghiep sieu nho chi toi da 50 thanh vian, hp kinh doanh chi dupc dang ky kinh doanh tai 1 dja diim trong khi doanh nghiap siau nho khong gioi han dia diem Ve le phi mon bai, hp kinh doanh co doanh thu ducfi
100 trieu ding/nam dupc mien le phi, chi nop 300.000 - 1.000.000 ding tuy doanh thu, trong khi doanh nghiep nop 1 - 3 hripu ding tiiy theo vin diau le hoac von dau
hr, nhung trong thuc ti, co nhiing hp kinh doanh Ion hon nhiiu lin doanh nghiep nho
va sieu nho Thui gia trj gia tang ciia hp kinh doanh chi tir 1-2-5% doanh thu,^ trong khi doanh nghiep sieu nho chiu thue suat 0-5-10% (dupc khau tni thua) Doanh nghiep sieu nho cung phai chiu thua thu nhap doanh nghiep suat pho thong 20%, trong khi hp kinh doanh chi chiu thue thu nhap ca nhan tir 0,5-2-5% doanh thu Hp kinh doanh khong can Iam bao cao tai chinh, hoa don gia tri gia tang nhu doanh nghiep siau nho Mpt doanh nghiep co doanh thu chi vai chuc trieu hay vai tram trieu ding/nam ciing phai thyc hien cha dp so sach hoa don chiing tir
ka toan doanh nghiep; nhung mot hp kinh doanh ban buon, doanh thu co t h i toi hang chuc hang tram ty ding, loi nhuan nhiiu ty dong thi chi khoan thui va ap dung c h i do
ke toan chimg tir hoa don Ngoai ra, n i u ho kinh doanh la 2 vp chong hoac gia dinh lam chii thi phai chju trach nhiem vo ban v i toan
bp tai san cua minh, nii ro frong kinh doanh
la qua cao'
5 Tong cue Thong ke (2015), Ket qua dieu tra ccr so san mk kmh doanh ca th4 phi nong nghiep 2014 Nxb Thfine ke
Ha Npi ' • ^ '
6 Nguyin Quynh: https.//vov.vn/kmh-te/doanh-ngh,ep/lio-kitih^doanh-len-doanh-nghiep-Ioi-ich-phai-nhiei, hr>n rh\ phi-614302.vov/Thii 2, ! 7/04/2017 ^ i^ r
uueu-noii-cni-7 Nguyin Viel enteniews,vn/ho-kinh-doanh-can-duoc-cat-canh-14uueu-noii-cni-78uueu-noii-cni-75.htmi/ 04/04/2019
50 I NGHIEN CUV
Trang 6Duy tri cac quy dinh ve hp kinh doanh
v^ doanh nghiep khac biet nhu tran dang gay
bit binh dSng, lam meo m6 moi truong kinh
doanh va kh6 khan cho cong tac quan ly nha
nuoc Hp kinh doanh dang co dupc nhiing
loi thi "nhan tao" so vai doanh nghiep
Tu-do, CO tmong hpp cac hp kinh doanh co tinh
khong thanh lap doanh nghiep da ne tranh
thyc hien cac quy dinh, nghia vu va trach
nhiem xa hpi
Thie ba, hg kinh doanh co nhieu diem
bdt igi trudc yeu cdu sdn xudt kinh doanh
hien dgi, xdy dung the che kinh te thi truang
mai vd hoi nhap kinh te quoc te Vai bp
kinh doanh, loi nhuan da lai (neu co) va tin
dung phi ngan hang tu ban be, nguai than la
nguin chinh de tai dau tu mo rpng san xuat
Kinh doanh cua hp thuong bo qua cac quy
dinh, luat le chinh thiic, nhat la cac quy dinh
ve quy trinh san xuat, chat lugng san pham
dich vu, tiau chuan ve sinh thyc pham, dieu
kien an toan lao dpng va bao ve moi tnrong
Hg khong tuan thii cac nguyen tac ka toan,
kiem toan va nop thue (neu co theo hinh
thiic khoan) Hp bi gioi han bai khong gian,
pham vi thi trudng va nhom khach hang dia
phucmg, cang khong co du dia tiap can thi
trucmg rpng Ion, thi truong quoc ta Hp kinh
doanh ciing khong co co hpi da tham gia
chinh thiic va chinh danh vao cac ITnh vyc
san xuSt dich vu hien dai co diau kien
Hp kinh doanh Viet Nam cang lam
dam tinh chit ti chiic san xuat khep kin
kieu "gia truong", khong thich img vol cac
phucmg thiic quan tri chuyen nghiep, buy
dpng rpng rai su d4u tu gop von va nhat
la su tham gia quan ly ciia cac chuyen gia
ben ngoai, to chiic san xuat lien ket theo
cac chuoi San phSm dich vu cua hp kinh
doanh kho dap img cac tieu chuan quy dinh
chung, cac chu4n myc quic ta Tran mot y
nghTa, ho kinh doanh mit quyin binh ding
va tu do kinh doanh, ka ca mit quyen tham gia vao thi trudng the gidi Cac diam yeu, bat Ipi tha noi tren lam cho hp kinh doanh khong tha tiep tuc phat trian, tan dung duoc
cac CO hpi \e hpi nhap, md cica thi trudng,
ciing khong tao dieu kien phat trian the che kinh ta thi trudng hien dai, phat trian cac thi trudng trong nudc thanh mpt the lien ket thdng nhat
Mpt vi du va ban cha tham gia xuat khau cua hp kinh doanh lang nghe che bian gd: kat qua khao sat do Hiep hpi Go va Lam san Viet Nam (Viforest) va Td chiic Forest Trends thuc hien tai 5 lang nghe gd Idn vimg song Hdng cho thay: 74,5% sd hp khdng co dang ky kinh doanh, 64% sd hp khong cd mat bang san xuat, 100% lao dpng lam viec theo hop dong mieng, khoang 90% cac giao
dich thiiu bSng chiing ve tinh hprp phap cua
go Ro rang, co cac rui ro, ca sy thiau hiau biit va thieu quan tam cua cac hp lang ngha
vi tinh phap ly ciia nguon gd nguyan lieu va san phim go sau cha bien, viec sir dung lao ddng va tuan thii cac quy dinh moi trudng, phdng chong chay no von la dac trung ciia boat dpng phi chinh thiic Nhirng dieu nay lam cho san xuit kinh doanh ciia hp lang nghi trd nan bit hop phap va cac san pham san xuit ra ciing co yau to bat hpp phap Trong khi loai bd go bat hpp phap ra khdi chuoi cung ling la mpt trong nhiing muc tiau chinh ciia Hiep dinh dii tac Tu nguyen (VPA) ma Chinh phii Viet Nam va EU ky kit vao / 5/2017 Xu the chung ciia the gidi
la truy xuit dupc ngudn goc san phim hang boa Do do, chinh thirc hda la co sd giiip cac hp kmh doanh dap irng dupc cac yeu ciu cua VPA, ding thdi cd ca hdi cai thien diiu kien lam viec va tao nguin thu cho ngan sach^
8 https-//www.thiennhien net/2fl 18/02/09/chinh-thuc-hoa-ho-lang-nghe-go-de-lheo-kip-yeu-caii-cua-vpa/Dang ngay 09/02/2018
NGHIEN CUU
51
Trang 73 Chinh thiJc hoa hp kinh doanh it
Vi|t Nam
a) Su cdn thiet tdt yeu chinh thirc hoa ho
kinh doanh
Nhiing phan tich tran da cho thay, viec
duy tri cac quy dinh khac nhau cho hai loai
hinh td chiic kinh doanh - hp kinh doanh
va doanh nghiep, ma ban chat deu la boat
dpng kinh doanh vi loi nhuan, dang gay khd
khan va ke hd doi vdi quan ly, vira tao ra sy
bat binh dang giQa hp kinh doanh va doanh
nghiep Viec td chiic san xuat dudi hinh thiic
hp kinh doanh cd quy md nhd, boat dpng
phan tan va phi chinh thiic dang la mpt luc
can ddi vdi yeu cau hdi nhap, xay dung tha
cha kinh te thi trudng hien dai, d3y manh
tang trudng d Viet Nam
va khia canh lap phap, Luat Doanh
nghiep nam 2014 (Luat nam 2014} dang
bpc Id nhiing nhupc diam, ma chii yeu la da
khdng xac dinh hp kinh doanh la doi tuong
diiu chinh ciia Luat nam 2014 Dieu 1 cua
Luat quy dinh thiiu dii tuong la hp gia dinh
cd dang ky kinh doanh: "Quy dinh ve viec
thanh lap, td chiic quan ly, td chiic lai, giai
thi va hoat ddng cd lian quan ciia doanh
nghiep, bao gdm cdng ty trach nhiem hiiu
han, cdng ty cd phin, cdng ty hpp danh, va
doanh nghiep tu nhan; quy djnh ve nhdm
cdng ty" Tuy nhian, khoan 2 Diiu 212 Luat
lai neu: "Hd kinh doanh cd quy md nho
thuc hien dang ky kinh doanh va boat dpng
theo quy dinh cua Chinh phu" va budc hp
kinh doanh su dung thudng xuyen tten 10
lao dpng phai chuyan thanh md hinh doanh
nghiep
Nhu vay, Luat nam 2014 khdng chuan
xac vi ky thuat lap phap, bdi ndi dung ciia
Luat vira bd sdt doi tuong lai vira quy dinh
vi ti chiic, boat dpng cua chinh ddi hrpng
nim ngoai pham vi dieu chinh c^f J;^^*' Hon niia, quan niem "doanh nghiep khong bao gim hd gia dmh, ca nhan co dangky doanh ciing sai vi ndi ham ciia khai m?m
doanh nghiep 6 day cin phai hieu bat ky
ai, ti chiic nao liy kinh doanh lam npi dung boat ddng ciing la doanh nghiep^ Nhung xet tir goc do chinh sach hien nay, chua co bat
ky van ban phap luat nao quy dinh ve dja vi phap ly, quyin va nghia vu cua hd gia dmh
cd dang ky kinh doanh Trong thyc te, hp kmh doanh do mdt ca nhan lam chu gan ydi binh thiic doanh nghiep tu nhan, gifia chiing khdng cd khac biet Idn; giiia hd kmh doanh
do mdt nhdm ngudi lam chu va cong ty hpp danh vi ban chat cung khdng cd nhiau khac biet Tuy nhien, khi dang ky boat ddng dudi hbh thiic bp kinh doanh hoac doanh nghiep thi cac quy dinh ap dung cho hing trudng hpp lai rat khac nhau
Kinh nghiem d cac nudc phat trien cho thiy, quy dinh va chinh sach ap diang ddi vdi cac ti chiic kinh ti niu chi dya tren su phan biet thong qua hinh thiic td chiic kinh doanh,
vi dy giira hd va cac doanh nghiep, la khdng phii hpp va cd thi din dan nhiing bat hop ly, nhiing meo mo moi trudng kinh doanh Cac nudc chi phan biet cac td chiic kinh te dua tran cac dac trung ve sd hiiu, quyen, trach nhiem cua nha dau tu va theo dd, cac hinh thiic kinh doanh dupc td chiic dudi 3 drmg
CO ban gdm: (i) ca nhan kinh doanh; (ii) hop danh; (iii) cdng ty cd phan Tran co sd 3 dang ca ban nay, viec td chiic don vi kinh doanh (doanh nghiap) cd thi chia thanh cac loai hinh cy the ban nhu: (i) ca nhan kinh doanh; (ii) hpp danh; hpp danh huu han; (iii) hach nhiem huu h^n mpt thanh vien, tracli nhiem hiiu ban hai thanh vian; (iv) cdng ty
cd phan"*
9 Huyin Trang: entemews.vn/ luat-su-truong-lhanh-due-khong-con-li-do-de-cho-ton-tai-ho-kinh-doanh-14783t htnil/04/04/2019
10 Vu Doan Minh Thuy: http/'tapchitaichinh.vn/tai-chinh-kinh-doanh/khung-phap-luat-va-chinh-sach-lien-quan-den-chinh-thuc-hoa-kinh-doanh-theo-luat-doanh-nghiep-302045.h/07/02/2019,
Nguyin Quynh https://vovvn/kinh-te/doanh-nghiep/ho-kinh-doanh-len-doanh-nghiep-loi-ich-phai-nhieu-hon-chi-phi-614302.vov/Thu2, 17/04/2017
HI NOHl£N CUU f
Trang 8Do do, tat yeu phai chuyin hd kinh
doanh sang cac lo^i hinh doanh nghiep, tiic
chinh thiic hda hd kinh doanh d i van hanh
dudi khung thi c h i chung (Luat Doanh
nghi?p, Luat Dau tu va cac luat khac) Ben
c^nh do, can cd nhirng sura ddi can ban Luat
DIU tu, Luat Doanh nghiep, nham myc tieu
hudng den thu hiit dau tu trong nudc va
nudc ngoai vdi chat lupng mdi cao hon
b) Qud trinh chinh thuc hda kg kinh doanh
Chinh thiic hda hp kinh doanh trudc
het la mpt qua trinh duoc bat dau bSng nhiing
thay ddi can ban trong quan niem, nhan thirc
ly lu§n va tu duy lap phap
Hien nay, ca nudc cd khoang 1,326
tri?u hp kinh doanh da dang ky kinh doanh,
phap lu^t can thiia nhan nhdm 1,326 trieu
hp nay la mpt loai hinh doanh nghiep Mat
khac, dieu chinh nang quy dinh v i hd dang
ky kinh doanh theo Id trinh tang d i n trong
khoang thdi gian (8-10 nam) d i tiin tdi
khong con khoang each giiia hd kinh doanh
va doanh nghiep, it nhat la doanh nghiep
sieu nho Trong mdt vai nam tdi cung chua
doi hdi thay ddi ddi vdi ho kinh doanh cd
doanh thu dudi 100 trieu/nam dang dupc
mien thue va cdng tac ka toan cd the gin nhu
cG, duong nhien la don gian hon c h i dp k i
toan dii vdi doanh nghiep siau nhd ma Bd
Tai chinh mdi ban hanh Ddi vdi 3,7 trieu hp
kinh doanh chua dang ky, cimg chua can dat
ra van de phai nang ian thanh doanh nghiep
Mau chdt d day la khdng nan bat hd
kinh doanh chuyen thanh doanh nghiep phai
s6ng va kho sdng nhu cac doanh nghiep vira
v^ nho, sieu nhd nhu hien nay, ma phai lam
cho cac doanh nghiep siau nhd cung hoat
dpng da dang nhu hd kinh doanh Logic la
neu khdng nang duoc chuin hd kinh doanh len, thi bupc phai ha chuin doanh nghiep (siau nhd) x u i n g " Viec cdng nhan cac hd da dang ky kinh doanh la doanh nghiep khdng
CO y cudng ep hp trd thanh doanh nghiep d i lay thanh tich, ma chi gpi diing ten la mot loai hinh doanh nghiep v i ban chit Day khdng phai su danh trao khai niem, ma chu yiu phai thay d i i hanh vi va thi chi d i ddi
xu cdng bing vdi bp Xac dinh hp la loai hinh doanh nghiep nhung khdng vi t h i ma phat sinh tham chi phi chuyin ddi hay tuan thii luat phap Chang ban, can xay dyng he thdng ka toan, thua danh cho khu vyc nay theo hudng cho phep ap dung k i toan hda don, thui khoan tran doanh s i , viec thanh tra, kiem tra cung don gian va giam nhe
Da chinh thuc hda hp kinh doanh, thay vi chi tap trung thuc hien chinh sach hd trp thanh lap doanh nghiep va ddng vian khdi nghiep, chinh sach hd trp cho doanh nghiep phai toan dien va nhat quan
c) Gidi phdp chinh sdch ho tri/ chinh thuc hoa hp kinh doanh & Viet Nam
Thie nhdt, nghien dm xdy dung vd ban hdnh Chuang trinh Quoc gia ve chinh thuc hda hg kinh doanh De dam bao cho hd kinh
doanh sau khi chuyan sang boat ddng theo Luat Doanh nghiep hieu qua va phat trien ben viing, can tiap tuc hoan thien cac quy dinh lian quan den cac hinh thiic kinh doanh cho phu hpp vdi diau kien hien nay; hoan thien cac quy dinh lien quan den boat dpng kinh doanh nhu thua, lao dpng, bao hiam xa hpi, che dp ka toan theo hudng cac quy dinh ddi vdi cac td chiic kinh doanh co ban chi phan biet dua theo tinh chat cua boat ddng kinh doanh, khdng dua tren binh thiic
td chiic kinh doanh^^
11 Huy6n Trang' entemews.vn/ Iuat-su-aiiong-lhanh-duc-khong-con-li-do-de-cho-ton-tai-ho-kinh-doanh-147831 htnil/04/04/2019
12 CIEM (2017), Chinh thiic h6a hp kinh doanh, thyc trang va khuySn nghi chinh chinh sach, Nxh H6ng Diic, Ha Noi
Vu Doan Minh Thuy: http•//tapchitaichinh.vn/tai-chinh-kinh-doanh/khung-phap-luat-va-chinh-sach-lien-quan-den-chinh-thuc-hoa-kinh-doanh-theo-luat-doanh-nghiep-302045.h/07/02/2019
NGHItN CUU I CQ
Trang 9Thie hai, the che hoa cdc ca che, chinh
sdch khuyen khich hg kinh doanh hoat dgng
theo mo hinh doanh nghiep Cac co cha,
chinh sach khuyen khich bao gdm: hd tro
gia nhap, nit lui khdi thj trudng, mian thue
mdn bai, uu dai thua thu nhap doanh nghiep,
cho phep ap dung cha dp ke toan dem gian,
dupc cung cap phan mam ka toan mian
phi, Hudng dan, tro giiip hp kinh doanh
chuyen ddi sang boat ddng theo Luat Doanh
nghiep nhu: (i) cap ma sd thue cho tat ca cac
hp kinh doanh tao sy binh dang trong viec
thyc hien nghia vy thua; (ii) ho trp hd kinh
doanh md sd ka toan, ghi chep boat dpng,
nop thue theo sd lieu ke toan, bao cao tai
chinh, quyat toan thua (tao thoi quen quan
tri doanh nghiep); (iii) phat trian he thdng
dai ly thua nham hd tro cho hp kinh doanh
sau chuyen ddi tuan thu phap luat, giam cac
chi p h i ' \
Thie ba, hodn thien che do qudn ly vd
ke todn doanh nghiep cho cdc doi ttegng Id
DNNW, doanh nghiep sieu nho, hg kinh
doanh hoat dgng theo mo hinh doanh nghiep
Quy dinh bit budc cac co sd kinh doanh dau
phai xuat hda don mua ban hang va chiu cac
loai thui nhu doanh nghiep; bat budc co sd
kinh doanh phai thyc hien hach toan thu
-chi va ghi s i nhu dii vdi DNNVV; cac co sd
kinh doanh d i u phai chap hanh cac quy dinh
phap luat v i quan ly lao dpng, tian luong,
tiin thudng, bao bd lao dpng, phiic loi xa bdi
nhu d i i vdi doanh nghiep Phan dau giam
bdt ganh nang ka toan cho cac D N N W theo
hudng tach rieng ba chi dp ka toan d i phii
hpp vdi timg nhdm ddi tupng: (i) che dp ka
toan cho nhdm doanh nghiep vira; (ii) cha dp
ka toan cho nhdm nhd; (iii) cha dp ka toan
cho doanh nghiep sieu nhd va hd kinh doanh
chuyin sang boat ddng theo md hinh doanh nghiep Trong do, c h i dp k i toan cho doanh nghiep siau nhd cin don gian hda, gan viec lap bao cao thui vdi bao cao k i toan; giam hot sd lupng s i sach k i toan ddi vdi doanh nghiap nhd
Thii tu, dam bdo cong khai, minh^ bach, dgc biet trong cong tac qudn ly thue ddi vai doanh nghiep Xay dyng co so dir
lieu v i doanh thu khoan, mire khoan theo cac tiau chi nganh nghi, dia ban, sd luong lao ddng d i xay dung bo tiau chi quan ly thui ddi vdi ho kinh doanh nhim nang cao chit lugng, bieu qua thu thui, loai bd co cha
"thda thuan thui"; xay dung Id trinh bd hinh thiic thui khoan, chuyin sang thu thue thu nhap doanh nghiep, thua thu nhap ca nhan ddi vdi bd kinh doanh cd quy md Idn
Thie nam, hd tra thdng tin vd tu vdn cho doanh nghiep hieu qud Cdng thdng tin
Qudc gia b i trp D N N W , trang thdng tin dien tii ciia cac Bp, Uy ban nhan dan cap tinh, Hiep hpi cd trach nhiem tap hop va td chiic cung cap, hd trp thdng tin cho doanh
nghiep chuyan ddi, gdm: thdng tin ve chu truong, chinh sach ve hd tro va phat trien
doanh nghiep; van ban quy pham phap luat
va cac van ban lien quan dan thanh lap, td chuc va hoat dpng cua doanh nghiep; thdng tin ve chian lupc, quy hoach, ka hoach phat triin nganh, ITnh vuc, viing kinh t i ; thong tin chi dan kinh doanh; thdng tin v i tin dung, thi trudng trong nudc va xuit khiu, san p h i m , cdng nghe, uom tao doanh nghiep va thdng tin khac ho trp doanh nghiep Nha nudc can ban hanh chinh sach khuyin khich cac
td chiic, ca nhan trong va ngoai nudc thyc hien hoat ddng tu van hd tro doanh nghiap chuyen doi va doanh nghiep khdi nghiep'"
13 Vu Doan Mmh Thiiy httpV/tapchitaichinh vn/tai-chinh-kmh-doanli/kliung-phap-luat-va-chinh-sach-lien-quan-dei chmh-thuc-hoa-kinh-doanh-theo-tuat-doanh-nghiep-302045.h/07/02/2019
14 CIEM(20i7), Chinh Ihirc hoa ho kinh doanh thuc trang va khuyin nghi chinh chinh sach, Nxb Hong Due, Ha Noi
54 I NGHIEN CUU ,
Trang 10Thu sdu, hoan thien va cu the hoa cdc san xujt kinh doanh; (vii) hS tro xuc ti^n hinh thiic ho tra cho hp kinh doanh chuyen ma rpng thi tnicmg; (viii) h5 trg irom tao' doi khong thap han ho tra cho DNNW vi cung cip dich vu ky thuat hS'tro doanli cac mat: (i) ho trg thong tin va tu van; (ii) nghiep nho;
h6 trg phat triSn ngufin nhan luc; (iii) hg ' Thu bay, tiip tuc tang cuang cong tde trg tiep can tin dung; (,v) ho trg lai suat phibiin, /«;.«„ r™j,i« chu truong chfnh fach, sau dau hi; mien, giam, gian thue va cac vS nhimg igi thi, co hoi phat triin san xu4t
khoan phai nop khac cho doanh nghiep kinh doanh, kha nang dong gop cho cong nho va vira; (v) h6 trg nang cao nang luc ding va xa hgi khi ho kmh doanh chuy6n cong nghe; (vi) ho trg tiSp can mat bang ddi sang hoat dong theo doanh nghiep"
TAI LIEU THAM KHAO
1 LuatDoanhnghiepnam20]4
2 Luat Ddu tu nam 2014
3 Luat Ho tro Doanh nghiep nho va vira nam 2017
4 Nghi dmh s6 96/2015/ND-CP ngay 19/10/2015 ciia Chinh phii quy dinh chi tiet mot s6 dilu cua Luat Doanh nghiep
5 Nghi dinh 56 39/2018/ND-CP ngay 11/3/2018 cila Chinh phu quy dinh chi tiSt mot s6 diju cua Luat H6 trp Doanh nghiep nho va vira
6 Nghi dinh sS 78/20I5/ND-CP ngay 14/09/2015 c i a Chinh phil vg dang ky doanh nghiep
7 Nghi dinh s6 108/20I8/NB-CP cila Chinh phil ngay 23/08/2018 ve sua d6i, b6 sung mpt se iihx cila Nghi
dinh s6 78/2015/ND-CP ngay 14/09/2015 ciia Chinh phu ve dang ky doanh nghiep
8 Nghi quySt s6 35/NQ-CP ngay 16/5/2016 cila Chinh phu vS h5 trp va phat triln doanh nghiep den nam 2020
» Thong tu s6 133/2016/TT-BTC ciia Bp Tai chinh huong din che dp ke loan doanh nghiep nho va vira
10 CIEM (2017), Chinh thuc hoa ho kinh doanh, thuc trang va khuyin nghi chinh chinh sdch, Nxb H6og Diic,
Ha Noi
ll.ToiigcueThSng ke (2015), Kit qua dihi tra ca so sdn xuat Icinh doanh cd thdphi nong nghiep 2014,t^\h
Th6ngke, HaNpi
12 Tong cue Th6ng ke (2018), K^t qud tdng diiu tra tdnh ti Mm 2017 Nxb ThSng ke Ha Noi
13 VQ Doan Minh Thuy http://tapchitaichinh.vn/tai-chmh-kinh-doanh/khung-phap-luat-va-chinh-sach-lien-quan-den-chinh-thuc-hoa-kinh-doanh-theo-luat-doanh-nghiep-302045.h/07/02/2019
14 TiJAnh; https://petrotimes.vn/du-thao-luat-sua-doi-luat-doanh-nghiep-can-chinh-thuc-hoa-hang- trieu-ho-kinh-doanh-528353.html/21/02/2019
15 Nguyen Viet: entemews.vnyho-kinh-doanh-can-duoc-cat-canh-147875.html/ 04/04/2019
16 ViiTienLpc; enteniews.vii/cu-hich-cho-su-phat-tnen-5-trieu-ho-kinh-doanh-147900.html/07/04/2019;
17 Nguyen Quynh; https://vov.vn/kinh-te/doanh-nghiep/ho-kinh-doanh-len-doanh-nghiep-loi-ich-phai-nhieu-hon-chi-phi-614302.vov/Thii 2, 17/04/2017
18 Huyen Trang: entemews.vn/ luat-su-truong-thanh-duc-khong-con-h-do-de-cho-ton-tai-ho-kinh-doanh-147831 html/04/04/2019
19 hltps://www.thiennhien.net/2018/02/09/chinh-thuc-hoa-ho-lang-nghe-go-de-theo-kip-yeu-cau-cua-vpa/ Dang ngay 09/02/2018
20 Nguyen Anh: http://kinhtedothi.vn/chinh-thuc-hoa-nen-kinh-te-phi-chinh-thuc-cai-thien-so-thu-han-che-tieu-cuc-336315.html/16-02-2019
, NGHICN Cini I E C