5 ĐỀ VĂN DÀN Ý VỀ “RỪNG XÀ NU” ĐỀ 1 Cảm nhận của anh chị về vẻ đẹp của thanh niên Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước qua hai đoạn trích sau “… Cây sắt thứ hai đập vào trước ngực Mai, chị lật đứa bé ra sau lưng. Nó lại đánh sau lưng, chị lật đứa bé ra trước ngực. Trận mưa cây sắt mỗi lúc một dồn dập, không nghe thấy tiếng thét của Mai nữa. Chỉ nghe đứa bé khóc ré lên một tiếng rồi im bặt. Chỉ còn tiếng cây sắt nện xuống hừ hự.
Trang 15 ĐỀ VĂN & DÀN Ý VỀ
“RỪNG XÀ NU”
ĐỀ 1:
Cảm nhận của anh/ chị về vẻ đẹp của thanh niên Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước qua hai đoạn trích sau:
“… Cây sắt thứ hai đập vào trước ngực Mai, chị lật đứa bé ra sau
lưng Nó lại đánh sau lưng, chị lật đứa bé ra trước ngực Trận mưa cây sắt mỗi lúc một dồn dập, không nghe thấy tiếng thét của Mai nữa Chỉ nghe đứa bé khóc ré lên một tiếng rồi im bặt Chỉ còn tiếng cây sắt nện xuống hừ hự
Tnú bỏ gốc cây của anh Đó là một cây vả Anh đã bứt đứt hàng chục trái vả mà không hay Anh chồm dậy Một bàn tay níu anh lại Tiếng cụ Mết nặng trịch:
– Không được Tnú! Để tau!
Tnú gạt tay ông cụ ra Ông cụ nhắc lại:
– Tnú!
Tnú quay lại Ông cụ không nhìn ra Tnú nữa Ở chỗ hai con mắt anh bây giờ là hai cục lửa lớn Ông cụ buông vai Tnú ra
Một tiếng thét dữ dội Chỉ thấy thằng lính giặc to béo nằm ngửa ra giữa sân, thằng Dục tháo chạy vào nhà ưng Tiếng lên đạn lách cách quanh anh Rồi Mai ôm đứa con chúi vào ngực anh Hai cánh tay rộng lớn như hai cánh lim chắc của anh ôm chặt lấy mẹ con Mai
– Đồ ăn thịt người, tau đây Tnú đây…
Tnú không cứu sống được Mai…
… Thằng Dục không giết Tnú ngay Nó đốt một đống lửa lớn ở nhà ưng, lùa tất cả dân làng tới, cởi trói cho Tnú, rồi nói với mọi người:
Trang 2– Nghe nói chúng mày đã mài rựa, mài giáo cả rồi phải không? Được, đứa nào muốn cầm rựa, cầm giáo thì coi bàn tay thằng Tnú đây
Nó hất hàm ra hiệu cho thằng lính to béo nhất Chúng nó đã chuẩn bị sẵn cả Thằng lính mở tút-se, lấy ra một chùm giẻ Giẻ đã tẩm dầu xà-nu
Nó quấn lên mười đầu ngón tay Tnú Rồi nó cầm lấy một cây nứa
Nhưng thằng Dục bảo:
– Để nó cho tau!
Nó giật lấy cây nứa
Tnú không kêu lên một tiếng nào Anh trợn mắt nhìn thằng Dục Nó cười sằng sặc Nó dí cây lửa lại sát mặt anh:
– Coi kỹ cái mặt thằng cộng sản muốn cầm vũ khí này xem sao nào Số kiếp chúng mày không phải số kiếp giáo mác Bỏ cái mộng cầm giáo mác đi, nghe không?
Một ngón tay Tnú bốc cháy Hai ngón, ba ngón Không có gì đượm bằng nhựa xà nu Lửa bắt rất nhanh Mười ngón tay đã thành mười ngọn đuốc Tnú nhắm mắt lại, rồi mở mắt ra, trừng trừng
Trời ơi! Cha mẹ ơi! Anh không cảm thấy lửa ở mười đầu ngón tay nữa Anh nghe lửa cháy ở trong lồng ngực, cháy ở bụng Máu anh mặn chát ở đầu lưỡi Răng anh đã cắn nát môi anh rồi Anh không kêu rên Anh
Quyết nói: “Người cộng sản không thèm kêu van…” Tnú không thèm, không thèm kêu van Nhưng trời ơi! Cháy, cháy cả ruột đây rồi! Anh Quyết ơi! Không, Tnú sẽ không kêu! Không!…”
( Trích Rừng xà nu – Nguyễn Trung Thành, Ngữ văn 12,Tập hai,
NXB Giáo dục Việt Nam, 2015)
“…Việt tỉnh dậy lần thứ tư, trong đầu còn thoáng qua hình ảnh của
người mẹ Đêm nữa lại đến Đêm sâu thăm thẳm, bắt đầu từ tiếng dế gáy
u u cao vút mãi lên Người Việt như đang tan ra nhè nhẹ Ước gì bây giờ lại được gặp má Phải, ví như lúc má đang bơi xuồng, má sẽ ghé lại, xoa
Trang 3đầu Việt, đánh thức Việt dậy, rồi lấy xoong cơm đi làm đồng để ở dưới xuồng lên cho Việt ăn…
… Việt vẫn còn đây, nguyên tại vị trí này, đạn đã lên nòng, ngón cái còn lại vẫn sẵn sàng nổ súng Các anh chờ Việt một chút Tiếng máy bay vẫn gầm rú hỗn loạn trên cao, nhưng mặc xác chúng Kèn xung phong của chúng ta đã nổi lên Lựu đạn ta đang nở rộ…
Việt đã bò đi được một đoạn, cây súng đẩy đi trước, hai cùi tay lôi người theo Việt cũng không biết rằng mình đang bò đi nữa, chính trận đánh đang gọi Việt đến Phía đó là sự sống Tiếng súng đã đem lại sự sống cho đêm vắng lặng Ở đó có các anh đang chờ Việt, đạn ta đang nổ lên đầu giặc Mĩ những đám lửa dữ dội, và những mũi lê nhọn hoắt trong đêm đang bắt đầu xung phong…”
( Trích Những đứa con trong gia đình – Nguyễn Thi, Ngữ văn 12,Tập
hai,
NXB Giáo dục Việt Nam, 2015)
Dàn bài
I Mở bài
+ Giới thiệu khái quát về 2 tác giả, 2 tác phẩm và vấn đề cần nghị luận
+Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: vẻ đẹp của thanh niên Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước qua các đoạn trích trong
hai tác phẩm Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành|) và Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi)
II Thân bài
+ Phân tích vẻ đẹp của nhân vật Tnú qua đoạn trích trong tác
phẩm Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành|), Việt qua đoạn trích trong tác
Trang 4phẩm Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi) để làm rõ vẻ đẹp
của thanh niên Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước:
++ Vẻ đẹp của nhân vật Tnú:
– Tnú là người có trái tim yêu thương (chứng kiến vợ con bị tra tấn, anh
đã bứt đứt hàng chục trái vả mà không hay, tay không xông ra giữa bọn lính để cứu vợ con…)
– Tnú là người gan dạ, dũng cảm, kiên cường , tuyệt đối trung thành với cách mạng (bị tra tấn- đốt 10 ngón tay nhưng anh cắn răn chịu đựng, không kêu van )
++ Vẻ đẹp của nhân vật Việt:
• Yêu thương gia đình sâu đậm (hình ảnh người thân, đặc biệt là má luôn hiện hữu trong Việt, từ đó thôi thúc ý chí đấu tranh)
• Tinh thần chiến đấu kiên cường, căm thù giặc sâu sắc ( khi bị
thương lạc đồng đội, Việt vẫn kiên cường chịu đựng, dù lúc mê lúc tỉnh nhưng vẫn ở tư thế sẵn sàng chiến đấu…)
+ Đánh giá khái quát:
++ Tnú được khắc họa trong sự gắn bó với buôn làng Nhân vật mang đậm dấu ấn người anh hùng trong sử thi của đồng bào dân tộc miền núi Việt được khắc họa trong mối quan hệ gia đình Nhân vật gần gũi với cuộc sống đời thường, mang đặc điểm, phẩm chất của một chàng trai mới lớn Cả hai nhân vật vừa mang nét cá tính riêng , vừa mang những phẩm chất có tính khái quát, tiêu biểu Vẻ đẹp của Tnú và Việt tiêu biểu cho vẻ đẹp của thanh niên Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước: yêu gia đình, quê hương, căm thù giặc sâu sắc, kiên cường, bất khuất, trung thành với cách mạng
++ Nghệ thuật:
Trang 5– Nhân vật Việt: Với nghệ thuật trần thuật tác giả để cho nhân vật tự kể
về cuộc đời của mình và các nhân vật khác theo dòng hồi tưởng; giọng điệu tự sự kết hợp trữ tình; ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ; xây dựng nhân vật sinh động qua miêu tả hành động và nội tâm tinh tế
– Nhân vật Tnú: Hiện lên qua lời kể của tác giả, lời kể của cụ Mết, giọng
kể mang đậm tính sử thi; ngôn ngữ , hành động mang đặc trưng của
người Tây Nguyên; phân tích thế giới nội tâm nhân vật sắc sảo
III Kết bài
Khái quát về vẻ đẹp của các nhân vật và sự sáng tạo của mỗi nhà văn, khẳng định đóng góp của hai nhà văn,…
(Nguồn: thutrang.edu.vn)
ĐỀ 2:
Phân tích hình tượng nhân vật Tnú trong tác phẩm “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành
Dàn bài
1 Mở bài: Giới thiệu Nguyễn Trung Thành và truyện ngắn Rừng xà nu
2 Thân bài: Phân tích hình tượng nhân vật Tnú
- Tnú là nhân vật chính của truyện ngắn Rừng xà nu Đó là một đứa trẻ cha mẹ mất sớm, Tnú gắn bó với dân làng và có những phẩm chất của dân làng Tnú được cụ Mết nhận xét: “Đời nó khổ, nhưng bụng nó sạch như nước suối làng ta’’
- Tnú là người con gan góc, táo bạo của núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ + Học chữ thua Mai, Tnú đập vỡ bảng, bỏ ra ngoài suối ngồi suốt ngày, sau đó, lấy một hòn đá “tự đập vào đầu, máu chảy ròng ròng’’ để sáng hôm sau lại ngượng ngùng gọi Mai ra phía sau hốc đá hỏi xem “chữ o có móc là chữ chi’’
Trang 6+ Nhưng “đi đường núi thì đầu nó sáng lạ lùng’’ Khi làm liên lạc, Tnú không đi đường mòn Qua sông, khôn lội chỗ nước êm, mà “cứ lựa chỗ thác mạnh mà bơi ngang, vượt lên trên mặt nước, cưỡi lên thác băng băng như một con cá kình’’
+ Khi bị giặc bắt và tra tấn, Tnú không hé răng một lời dù bị địch tra tấn
dã man
+ Khi bị địch đốt cháy mười ngón tay, Tnú nghiến răng chịu đựng chứ quyết “không thèm kêu van’’
- Đây cũng là một con người có mối thù chồng chất với quân giặc
Chúng không chỉ giết hại dân làng mà còn giết hại vợ con anh và khiến hai bàn tay anh “mỗi ngón chỉ còn lại hai đốt’’
- Tnú còn là một chàng trai dũng cảm và trung thành với cách mạng + Những ngày ấy, làng Xô Man bị kẻ thù khủng bố điên cuồng “không bữa nào nó không đi lùng, không đêm nào chó của nó và súng của nó không sủa vang cả rừng’’ Anh Xút bị giặc treo cổ lên cây vả đầu làng;
bà Nhan bị chặt đầu cột tóc treo đầu súng vì đã vào rừng nuôi cán bộ Sau cùng đến lũ trẻ thay người già làm việc này Tnú và Mai là hai đứa trẻ hăng hái nhất Có đêm, chúng ngủ luôn ở ngoài rừng, vì đề phòng giặc lùng phải có người “dẫn cán bộ chạy’’
+ Lòng trung thành với cách mạng của Tnú đã được bộc lộ qua nhiều thử thách Khi bị giặc bắt, giải về làng, tra hỏi chỗ ở của cộng sản, Tnú đặt tay lên bụng mình và nói: “ở đây này’’ Lưng Tnú ngang dọc vết dao chém của bọn lính
+ Khi chứng kiến cảnh vợ con bị giặc tra tấn dã man bằng gậy sắt, mặc
dù tay không, Tnú dũng cảm nhảy vào giữa lũ giặc đang điên cuồng Nhưng anh không cứu được vợ con, bản thân bị giặc bắt và đốt hai bàn tay bằng giẻ tẩm dầu xà nu
+ Khi được dân làng cứu thoát, dù hai bàn tay đã cụt đốt, Tnú gia nhập giải phóng quân như một tất yếu… Phẩm chất anh hùng của Tnú là ở
Trang 7chỗ biết vượt lên mọi đau đớn và bi kịch cá nhân : gia nhập bộ đội, chiến đấu dũng cảm, giết giặc để trả thù cho quê hương và gia đình
- Căm thù mãnh liệt, Tnú cũng la người biết yêu thương sâu sắc Ba năm
đi bộ đội, Tnú da diết cảnh và người của buôn làng quê hương
3 Kết luận
- Số phận và tính cách của nhân vật Tnú tiêu biểu cho dân làng Xô Man
và con người Tây Nguyên
- Nhân vật Tnú góp phần tô đậm chủ đề và làm nên màu sắc sử thu của truyện ngắn “Rừng xà nu’’
(Nguồn: hanhtrangduhoc.net)
ĐỀ 3:
Về hình tượng Tnú trong truyện ngắn “Rừng xà nu” của Nguyễn Trung Thành, có ý kiến cho rằng: “Đó là nhân vật được xây dựng bằng bút pháp lý tưởng hóa đậm chất sử thi và cảm hứng lãng mạn” Ý kiến khác thì khẳng định: “Nhân vật Tnú hiện lên trong tác phẩm hết sức chân thật, sinh động, đời thường.”
Từ cảm nhận của mình về hình tượng Tnú, anh/chị hãy bình luận các ý kiến trên
Dàn bài
1 Khái quát:
- Nguyễn Trung Thành là nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam giai đoạn 1945 – 1975 Ông là cây bút say mê trước vẻ đẹp của thiên nhiên
và con người Tây Nguyên Những trang viết thành công của ông cũng đều là những trang văn viết về Tây Nguyên
- “Rừng xà nu” là một tác phẩm thành công của Nguyễn Trung Thành, được viết trong những năm tháng chiến tranh chống Mĩ ác liệt Đây là một tác phẩm xuất sắc về đề tài miền núi, đồng thời cũng là tác phẩm
Trang 8tiêu biểu về đề tài chiến tranh cách mạng Nổi bật trong tác phẩm là hình tượng nhâ vật Tnú
- Về hình tượng Tnú trong truyện ngắn “Rừng xà nu”, có ý kiến cho
rằng: “Đó là nhân vật được xây dựng bằng bút pháp lý tưởng hóa đậm chất sử thi và cảm hứng lãng mạn” Ý kiến khác thì khẳng định: “Nhân vật Tnú hiện lên trong tác phẩm hết sức chân thật, sinh động, đời
thường.”
2 Phân tích:
a Ý kiến 1: “Đó là nhân vật được xây dựng bằng bút pháp lý tưởng hóa đậm chất sử thi và cảm hứng lãng mạn”
- Cuộc đời, số phận của Tnu’ chịu nhiều mất mát, đau thương [mồ côi cha mẹ, mất vợ, con dưới súng đạn kẻ thù, chính anh cũng từng chịu sự tra tấn man rợ của chúng], tiêu biểu cho số phận chung của con người Tây Nguyên trong chiến tranh
- Tnú có những tính cách nổi bật, vừa là đặc điểm riêng, vừa là tính cách tiêu biểu cho con người Tây Nguyên: Con người gan góc, trung thực, dũng cảm; tính kỉ luật cao, tuyệt đối trung thành với cách mạng; tình yêu thương và lòng căm thù hết sức sâu nặng
- Tnú là nhân vật tiêu biểu cho lí tưởng và sức mạnh cộng đồng Số phận, con đường đi của Tnú luôn được đặt trong mối tương quan với cộng
đồng Ở anh có khí thế dũng mãnh, ào ạt như thác lũ Tây Nguyên; có niềm tin vững chãi như núi rừng Tây Nguyên Khát vọng tự do của Tnú cũng là khát vọng chung của dân làng Xô – man
- Cuộc đời bi tráng của Tnú được gợi lại qua lời kể của cụ Mết Cụ Mết
kể trong một đêm mưa rì rào, gió thổi nhẹ bên bếp lửa xà nu bập bùng trong nhà ưng Tất cả dân làng Xôman già trẻ gái trai đã nghe cụ Mết – một già làng có thân hình vạm vỡ, quắc thước, mắt sáng xếch ngược, râu dài ngang ngực kể về Tnú và cuộc nổi dậy của dân làng Xôman Lối kể
ấy tạo nên khoảng cách sử thi và khiến người đọc liên tưởng tới hình ảnh những tráng sĩ, dũng sĩ cổ trong sử thi cổ của Tây Nguyên
Trang 9b Ý kiến 2: “Nhân vật Tnú hiện lên trong tác phẩm hết sức chân thật, sinh động, đời thường”
- Trong tác phẩm, ta còn bắt gặp một Tnu’ với những tình cảm hết sức đời thường: gắn bó với quê hương, gia đình, yêu thương vợ con hết mực
- Tnu’ – một chiến sĩ cách mạng rất kỉ cương, nề nếp
- Miêu tả Tnú, tác giả chú ý tới ngôn ngữ mang màu sắc lời ăn tiếng nói của con người Tây Nguyên, ngôn ngữ đối thoại bộc trực, thẳng thắn và những hành động dứt khoát, quyết liệt, mạnh mẽ để làm nổi bật tính cách một chàng trai Tây Nguyên
3 Đánh giá:
- Viết về đề tài Tây Nguyên, đề tài chiến tranh chống Mĩ; Nguyễn Trung Thành đã sáng tạo và xây dựng được những nhân vật mang ý nghĩa điển hình Những nhân vật đó thường có nguyên mẫu ngoài đời nhưng qua ngòi bút của nhà văn đã trở thành hình tượng mang ý nghĩa tiêu tiểu, khái quát cho cả dân làng Tây Nguyên Tnú là một trong số những nhân vật đó, là thành công trong nghệ thuật xây dựng nhân vật của Nguyễn Trung Thành
- Tnú là một tấm gương sáng với thế hệ trẻ ngày nay trong công cuộc đấu tranh, bảo vệ quê hương, đất nước
(Nguồn: Facebook: Lớp 12)
ĐỀ 4: Chất sử thi trong truyện ngắn “Rừng xà nu”
Dàn bài
I Mở bài: Giới thiệu tác giả, tác phẩm, chất sử thi của tác phẩm
II Thân bài
1.Khái niệm Sử thi
Trang 10Sử thi là những áng văn tự sự (bằng văn vần hoặc văn xuôi), có quy mô hoành tráng, miêu tả và ca ngợi những thành tựu, những sự kiện có tính chất toàn dân và có ý nghĩa trọng đại đối với cộng đồng, ca ngợi những anh hùng bộ tộc mang sức mạnh thần kỳ, tiêu biểu cho phẩm chất và khát vọng của bộ tộc (như anh hùng Rama trong Sử thi Ramayana;
Hecto trong sử thi Iliat, Ôđixê của Hy Lạp v.v…Ở Việt Nam có người anh hùng Đam San trong Bài ca Đăm Săn của người Ê Đê…)
Mỗi bộ sử thi chính là niềm tự hào to lớn của dân tộc đó Sử thi thời cổ đại là thể loại một đi không trở lại Nền văn học hiện nay không còn thể loại sử thi nữa nhưng cái không khí, tính chất của sử thi vẫn được người cầm bút mang vào trong các sáng tác Và chất sử thi đã làm nên giá trị, làm nên sức sống cho từng trang viết, làm sống lại không khí hùng tráng của một thời đại anh hùng Một số truyện ngắn tiêu biểu minh họa cho
sự tồn tại của nền văn học sử thi trong Văn học Việt Nam giai đoạn 1945 – 1975 như: Truyện ngắn Những đứa con trong gia đình, Người mẹ cầm súng của nhà văn Nguyễn Thi, truyện ngắn Rừng xà nu, tiểu thuyết Đất nước đứng lên của nhà văn Nguyễn Trung Thành, tiểu thuyếtHòn Đất của Anh Đức…
2 Hoàn cảnh sử thi
Truyện ngắn Rừng xà nu được in trong tập truyện ngắn Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc.Tác phẩm được viết vào năm 1965 Đây là thời điểm Mỹ đổ quân tham chiến ở miền Nam Cuộc kháng chiến
chống Mỹ ở Miền Nam ở vào hồi quyết liệt: giặc Mỹ điên cuồng đánh phá Cách mạng miền Nam Trước sự hủy diệt tàn bạo của kẻ thù, tinh thần đấu tranh cách mạng của nhân dân (từ miền ngược đến miền xuôi) càng kiên cường và bất khuất “Họ đã xuống đường và đem cả lương tâm
và nhân phẩm bắn tỏa lên bầu trời đầy giặc giã” (Chu Lai)
3 Chất sử thi thể hiện trong tác phẩm Rừng Xà Nu
Ý 1: Chất sử thi được thể hiện qua bức tranh thiên nhiên hùng vĩ ,
tráng lệ vừa đậm chất thơ của núi rừng Tây Nguyên