KINH NGHIỆM TÁI CẤU TRÚC NGÂN HÀNG CỦA THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM

KINH NGHIỆM TÁI CẤU TRÚC NGÂN HÀNG CỦA THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM

Hoàng Ngọc Vân Anh K094040510

Lê Thị Ánh K094040511 Lường Thị Thu K094040606

TỔNG QUAN VỀ TÁI CẤU TRÚC

NGÂN HÀNG

TỔNG QUAN VỀ TÁI CẤU TRÚC

NGÂN HÀNG

- Bao gồm các biện pháp được phối hợp chặt chẽ nhằm duy trì hệ thống thanh toán quốc gia và khả năng tiếp

cận các dịch vụ tín dụng, xử lý các vấn đề tồn tại trong

hệ thống tài chính.

- Mục tiêu nâng cao hiệu suất hoạt động của ngân hàng, bao gồm phục hồi khả năng thanh toán và khả năng sinh lời, cải thiện năng lực hoạt động của toàn hệ thống ngân hàng để làm tròn trách nhiệm của một trung gian tài

chính và khôi phục lòng tin của công chúng (Theo

Claudia Dziobek và Ceyla Pazarbasioglu (Bài học từ tái cấu trúc ngân hàng, IMF – 1997)

1 Khái niệm

năng lực thẩm định tín dụng.

Tái cấu trúc hoạt động: nâng mức lợi nhuận bằng cách chú trọng hơn đến chiến lược hoạt động, cải thiện hiệu quả, năng lực quản lý, hệ thống kế toán và nâng cao

giám sát và các quy tắc an toàn : cải thiện năng lực hoạt

động của toàn bộ hệ thống ngân hàng dưới vai trò là trung gian tài chính

giám sát và các quy tắc an toàn : cải thiện năng lực hoạt

động của toàn bộ hệ thống ngân hàng dưới vai trò là trung gian tài chính

- Xét theo nghĩa rộng: Đối tượng của tái cấu trúc bao

gồm tất cả các bộ phận cấu thành của hệ thống: NHTW,

hệ thống ngân hàng thương mại, hệ thống các tổ chức tín dụng vi mô, hệ thống NH chính sách xã hội và ngân hàng phát triển.

- Xét theo nghĩa hẹp: bao gồm việc giải quyết các vấn

đề của một trong những cấu phần nói trên của hệ thống, hoặc thậm chí là một ngân hàng có nguy cơ đổ vỡ ngay trong điều kiện hệ thống ngân hàng vẫn đang hoạt động

có hiệu quả.

2 Đối tượng của tái cấu trúc

3 Các biện pháp tái cấu trúc ngân hàng

Cơ cấu lại nguồn vốn tự có của các ngân hàng

1

tiêu chuẩn ngân hàng hiện đại

Cải thiện hành lang pháp lý và xây dựng

tiêu chuẩn ngân hàng hiện đại

KINH NGHIỆM QUỐC

TẾ VỀ TÁI CẤU TRÚC

HỆ THỐNG NGÂN

HÀNG.

HOA KỲ

Lý do cần phải tái cấu trúc ở Hoa Kỳ

Năm 2008, khủng hoảng tài chính diễn ra phức tạp ở Mỹ,

nguyên nhân chính là việc Mỹ áp dụng chính sách lãi suất thấp trong một thời gian dài, các quy định chuẩn mực tín dụng và an toàn hoạt động ngân hàng bị lược bỏ bớt, có sự ra đời và phát triển của chứng khoán hóa.Tuy nhiên, vì có ít nhất tới 4 loại chủ thể kinh tế liên quan đến chứng khoán hóa ,vì sự xuất hiện của bảo hiểm cho các sản phẩm chứng khoán hóa và sự ra đời của các thể chế nên đã tồn tại những rủi ro hệ thống bao gồm cả rủi

ro đạo đức và lựa chọn nghịch Bởi vậy, hệ thống ngân hàng là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất đồng thời cũng là điểm bắt đầu

để khắc phục những hậu quả của cuộc khủng hoảng này

=> Cần phải tái cấu trúc hệ thông ngân hàng để nâng cao

năng lực tài chính.

Kinh nghiệm từ Hoa Kỳ

Các biện pháp tái cấu trúc bao gồm quá trình tự tái cấu trúc của các tổ chức tài chính và quá trình hỗ trợ từ chính phủ, ba

cơ quan tham gia nhiều nhất vào quá trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng là Cục dự trữ liên bang (Fed), Bộ Tài chính và Cơ quản bảo hiểm tiền gửi (FDIC) trong đó:

- Fed có nhiệm vụ duy trì thanh khoản trên hệ thống nhằm đảm bảo dòng vốn được lưu thông một cách trôi chảy

- Bộ Tài chính tham gia xử lý các tài sản tài chính có vấn đề giúp các ngân hàng cơ cấu lại bảng cân đối tài sản thông

qua chương trình cứu trợ tài sản có vấn đề

- FDIC: xử lý các ngân hàng phá sản và có nguy cơ phá sản Bên cạnh đó, có thể thấy rõ nét sự phối hợp chặt chẽ của 3 cơ quan này trong các mục tiêu chung như xử lý nợ xấu trong hệ thống ngân hàng,…

Kinh nghiệm từ Hoa Kỳ

- Chương trình cứu trợ tài sản có vấn đề : Đây là chương

trình mua lại các tài sản tài chính có mức độ rủi ro cao từ các định chế tài chính , là điểm nhấn quan trọng trong tổng thể các giải pháp vượt qua khủng hoảng và tái cấu trúc thống ngân

hàng Mỹ sau khủng hoảng 2008 Các tài sản tài chính có vấn

đề gồm:

-Nhóm thứ nhất: các khoản vay thế chấp nhà ở, thương mại và bất kỳ loại chứng khoán, các nghĩa vụ nợ, các công cụ liên

quan đến các khoản thế chấp mà việc quyết định mua các

khoản này sẽ thúc đẩy sự ổn định của thị trường tài chính

- Nhóm thứ hai: bất kỳ công cụ tài chính khác được đánh giá là cần thiết phải mua để thúc đẩy sự ổn định thị trường tài chính, với điều kiện là quyết định mua này phải được báo cáo bằng văn bản cho Ủy ban liên quan của Quốc hội

Kinh ngiệm từ Hoa Kỳ

Chính phủ Mỹ cho phép Bộ Tài chính sử dụng ngân sách liên bang mua hoặc bảo lãnh tối đa tới 700 tỷ USD các tài sản có vấn

đề trong hệ thống các định chế tài chính của Mỹ với mục tiêu khôi phục tính thanh khoản và ổn định của hệ thống tài chính Kế hoạch này xây dựng dựa trên giả định những tài sản này bị bán tháo quá mức trong khi chỉ có một tỷ lệ nhỏ trong tổng số tài sản thế chấp là không có khả năng trả nợ Việc mua tài sản theo Chương trình

TARP sẽ khôi phục lại thị trường, nhờ đó giá những tài sản này sẽ tăng dần và sẽ có lợi cho cả ngân hàng và Bộ Tài chính.Nếu TARP giúp ổn định lại tỷ lệ đủ vốn của các ngân hàng,nó sẽ cho phép các ngân hàng tăng cường cho vay Hoạt động cho vay tăng lên

=> chính phủ hy vọng khôi phục thị trường tài chính và cải thiện niềm tin của nhà đầu tư

Kinh nghiệm từ Hoa Kỳ

- sử dụng tổ chức bảo hiểm tiền gửi: sử dụng tổ chức BHTG

để giải quyết các ngân hàng đổ vỡ, bảo vệ người gửi tiền, ngăn chặn sự lây lan của khủng hoảng

=> chính phủ Mỹ gia tăng thêm thẩm quyền cho FDIC sau giai đoạn khủng hoảng đã khẳng định vai trò chủ động của FDIC

trong hệ thống an toàn tài chính và là thành phần không thể thiếu trong việc thực hiện các biện pháp của Chính phủ Mỹ để quản lý

và ngăn ngừa khủng hoảng trong hệ thống tài chính

TRUNG QUỐC

Lý do tái cấu trúc ở Trung Quốc

Trước khi tái cấu trúc, hệ thống ngân hàng Trung Quốc rất tập trung và phân khúc rất rõ ràng giữa các nhóm ngân hàng có chế độ

sở hữu khác nhau Bốn NHTMNN và ba NH Chính sách đóng vai trò chủ đạo Hoạt động của các ngân hàng kém hiệu qủa là do việc cấp tín dụng lỏng lẻo, khả năng vốn nhỏ hơn nhiều so với những tài liệu công bố chính thức và giảm trong nhiều năm, chất lượng tín dụng thấp, nợ xấu cao và số liệu công bố thấp hơn nhiều so với thực tế

=> cần phải tái cấu trúc hệ thống để củng cố và đưa các tổ

chức tài chính yếu kém nhất thoát khỏi thị trường

Tình hình tái cấu trúc ở Trung Quốc

- Quá trình tái cấu trúc tập trung chủ yếu vào việc cải thiện và nâng cao chất lượng hoạt động của các NHTMNN, trong đó quan tâm việc thành lập các Công ty mua bán nợ nhằm xử lý số nợ xấu

từ các ngân hàng này

=> Sau những nỗ lực lớn cải cách và tái cơ cấu vốn các NHTM,

cả các khoản nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng Trung Quốc đã giảm xuống trong vài năm

Tình hình tái cấu trúc ở Trung Quốc

-Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC): Đóng cửa các tổ

chức tài chính vừa và nhỏ mất khả năng thanh toán

- Bộ tài chính, PBOC: Tái cơ cấu vốn cho các NHTMNN.

- AMC: Xử lý nợ xấu từ các NHTMNN

- PBOC, CBRC: Từng bước hoàn thiện cơ cấu các tổ chức quản

lý và giám sát thị trường tài chính, Cải cách quản trị và cấu trúc

sở hữu NHTMNN nhằm tăng hiệu quả hoạt động

Tổng quan các biện pháp thực hiện tái cấu trúc hệ thống ngân hàng ở Trung Quốc sau 1997:

Kinh nghiệm từ Trung Quốc

Tăng cường năng lực tài chính: Trong giai đoạn đầu,

Chính phủ thông qua Bộ Tài chính bơm vốn cho các NHTM

thuộc sở hữu nhà nước Sau đó, khuyến khích các ngân hàng chủ động tăng vốn thông qua việc tạo điều kiện cho các ngân hàng

được niêm yết trên TTCK và huy động vốn từ các tổ chức, ngân hàng nước ngoài dưới hình thức mua cổ phần hoặc thực hiện liên minh, liên kết

Tập trung xử lý nợ xấu Nợ xấu gia tăng là nhân tố hạn chế lớn nhất khả năng thanh khoản của hệ thống ngân hàng Vào những năm 1990, thị trường vốn tại Trung Quốc chưa phát triển và khá phân đoạn nên nước này đã lựa chọn phương pháp xử lý nợ xấu tập trung Có nghĩa là sử dụng phương pháp hoán đổi nợ và vốn cổ

phần là chủ yếu

Kinh nghiệm từ Trung Quốc

Khuyến khích thực hiện sáp nhập giữa NH yếu với

NH mạnh: trong trường hợp này các NH nước ngoài thực sự

đóng vai trò quan trọng Trong một số trường hợp, sự tham gia của các đối tác nước ngoài có thể xem là đối tác “kép” vừa cung cấp vốn, vừa giúp các ngân hàng yếu kém xác định và thực hiện những thay đổi trong hoạt động quản lý của mình

Tái cơ cấu hoạt động quản lý: tăng cường công tác đào tạo

cán bộ quản lý, nâng cao độ nhạy bén của họ đối với những thay đổi của thị trường và xác định rõ ảnh hưởng của hoạt động quản lý đối với khả năng sinh lời của ngân hàng.Hoạt động quản lý cần phải tương thích với quá trình hoạt động để đảm bảo đạt được các quyết định mục tiêu,nhận biết kịp thời những ảnh hưởng của các quyết định này

Kinh nghiệm từ Trung Quốc

Tư nhân hóa và giảm quy mô Một trong những giải pháp quan trọng đem đến sự thành công trong việc cải cách khu vực ngân hàng tại Trung Quốc đó là việc chuyển 4 NHTM thuộc

sở hữu nhà nước lớn, chiếm 70% tài sản và thị phần tín dụng,

sang các doanh nghiệp cổ phần Quá trình tư nhân hóa này đã tạo

ra một sân chơi bình đẳng trong lĩnh vực ngân hàng Chính vì

vậy, Chính phủ Trung Quốc rất quyết tâm trong việc tạo lập một

cơ sở bền vững để các ngân hàng có thể niêm yết trên TTCK

trong nước và quốc tế

Chấp nhận sự hiện diện của các NH nước ngoài:

Chính phủ Trung Quốc đã triển khai việc cải cách và cơ cấu lại hoạt động NH một cách linh hoạt theo hướng tìm kiếm sự trợ

giúp các ngân hàng yếu kém từ NH nước ngoài một cách thận trọng

Kinh nghiệm từ Trung Quốc

Ban hành, đổi mới các quy định điều tiết hoạt động ngân hàng, tăng cường hoạt động thanh tra, giám sát: Các cơ quan quản lý tăng cường hoạt động thanh tra, giám

sát, đặc biệt đối với các ngân hàng lớn, nhằm ngăn chặn nguy

cơ lan truyền rủi ro hệ thống giống như cuộc khủng hoảng ở

khu vực Đông Á năm 1997 Đồng thời, trong giai đoạn cải

cách, các cơ quan này ban hành một khuôn khổ điều tiết linh hoạt, đảm bảo cho các ngân hàng phát triển ổn định trong môi trường hoạt động liên tục thay đổi và độ mở ngày càng gia

tăng

HÀN QUỐC

Lý do tái cấu trúc ở Hàn Quốc

Lý do tái cấu trúc ở Hàn Quốc

3 nguyên nhân chính dẫn tới khủng hoảng tài chính tại Hàn

Quốc đó là:

-sự quản lý của các cổ đông với các chaebol rất yếu kém do

không có sự tách bạch rõ ràng giữa quan hệ sở hữu và quản lý

- các ngân hàng đã được cổ phần hóa nhưng chính phủ vẫn có thể can thiệp vào quyết định cho vay của họ và mối quan hệ dễ dãi quá mức giữa chính phủ và giới doanh nghiệp khiến các

chaebol dễ dàng vay vốn ngân hàng

- các tập đoàn được phép đầu tư không hạn chế vào các quỹ đầu

tư, công ty tài chính khiến họ càng dễ dàng vay vốn từ các kênh này, một mặt họ tăng cường phát hành trái phiếu, giấy tờ có giá trên thị trường vốn, mặt khác không ngừng vay từ các ngân hàng

và chính các ngân hàng cũng đứng ra mua trái phiếu, giấy tờ có giá của chaebol

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc

Tiến hành rà soát và phân loại ngân hàng:

Một trong những việc làm đầu tiên của Chính phủ Hàn Quốc là tiến hành áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế để đánh giá tình hình tài chính, các khoản nợ xấu và tiến hành phân loại các ngân hàng làm cơ sở cho quá trình hợp nhất và sáp nhập,

Giải quyết nợ xấu ngân hàng:

Để giải quyết các khoản nợ xấu của ngân hàng, chính phủ đã thành lập công ty quản lý nợ xấu ( KAMCO) để mua lại các khoản nợ xấu

từ các TCTD có kế hoạch sáp nhập và hợp nhất Năm 1997, Chính phủ đã cấp 64 nghìn tỷ won,tương đương15%GDP,để thực hiện tái cấu trúc hệ thống ngân hàng,trong đó 31,5 nghìn tỷ won

(chiếm49,2%) dùng để mua các khoản nợ xấu của hệ thống ngân

hàng Tính đến cuối tháng 3/1999, KAMCO đã bỏ ra 20 nghìn tỷ

won để mua các khoản nợ xấu trị giá 44 nghìn tỷ won của các NH

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc

Hợp nhất,sáp nhập và mở rộng hình thức sở hữu:

Chính phủ khuyến khích các NHTM sápnhập và hợp nhất để trở thành các ngân hàng hàng đầu có khả năng cạnh tranh hiệu quả với các ngân hàng nước ngoài Cuối năm 2005,quá trình tái cơ cấu đã đưa tổng số ngân hàng ở Hàn Quốc từ 33 ngân hàng vào năm 1997 xuống còn 19 ngân hàng

Nâng cao chất lượng thanh tra, giám sát và an toàn hoạt động

ngân hàng:

Chính phủ tập trung vào nâng cao chất lượng hoạt động của các

cơ quan thanh tra giám sát ngân hàng cũng như ban hành các quy định về an toàn hoạt động ngân hàng phù hợp với thông lệ quốc

tế Nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan an toàn hoạt động ngân hàng cũng được điều chỉnh,sửa đổi để đảm bảo hệ thống

ngân hàng hoạt động ổn định và an toàn trong tương lai

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc

Tăng cường sự tham gia của tổ chức bảo hiểm tiền gửi vào tái

cấu trúc hệ thống ngân hàng thông qua một nền tảng pháp lý minh bạch:

Luật Bảo vệ người gửi tiền là tiền đề cho việc thành lập Công ty bảo hiểm tiền gửi (KDIC), và quy định chức năng, nhiệm vụ, cơ chế hoạt động của tổ chức BHTG tại Hàn Quốc Luật Bảo vệ

người gửi tiền quy định rõ mục tiêu hoạt động của KDIC là bảo

vệ tiền gửi của người gửi tiền và duy trì ổn định tài chính tại Hàn Quốc

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc

KAMCO Xứ lý nợ xấu.

NHTW, TCTD Hợp nhất sát nhập và mở rộng hình thức sở

hữu.

NHTW Nâng cao chất lượng thnah tra giám sát.

BHTG Cung cấp hỗ trợ tài chính cho các ngân hàng

đã mất khả năng thanh toán.

Thực hiện điều tra và truy cứu trách nhiệm.

MỘT SỐ NƯỚC KHÁC

Kinh nghiệm từ một số nước khác

Thụy Điển:

- Minh bạch thông tin về nợ xấu: công bố toàn bộ thông

tin về tài sản và nợ xấu Điều này giúp Chính phủ tỉnh táo nhìn thẳng vào thực tế, xác định được các rủi ro và hoạch định được chi phí cần dùng cho công cuộc tái cấu trúc

- Nguồn lực cho cho công cuộc tái cấu trúc phải đủ

mạnh: Nguồn lực ở đây không chỉ dừng ở nguồn tài chính

để tái cấp vốn và bảo đảm toàn bộ mà còn là cơ chế và

thẩm quyển của những cá nhân và đơn vị trực tiếp tham gia vào quá trình giải cứu

- Thực thi một gói chính sách mang tầm vĩ mô đúng đắn

và nhất quán: Chính sách tài khóa đúng đắn giúp cho

Thụy Điển không lún quá sâu vào suy thoái, giảm gánh nặng đối với thất nghiệp, lạm phát và tăng trưởng

Kinh nghiệm từ một số nước khác

- Các biện pháp phục hồi ngân hàng quốc doanh là tập

trung chuyển đổi cơ cấu 1 cách đáng kể, bao gồm cả sự

quản lí mới và giảm thiểu phần lớn chi phí Tất cả các

khoản ưu đãi về thuế đã được rút từ ngân hàng và các

khoản tiền gửi công đã bị giới hạn để cân đối làm việc, các ngân hàng đã phải lệ thuộc vào kiểm toán bên ngoài và

chính phủ đã rút lại tất cả khoản bảo lãnh

THỰC TRẠNG TÁI

CẤU TRÚC Ở

VIỆT NAM

Cấu trúc hệ thống NH ngày càng đa dạng hóa phù hợp với trình độ phát triển kinh tế trong nước và xu thế hội nhập, mở cửa thị

trường tài chính Tuy nhiên cơ cấu sở hữu chéo hàm chứa nguy cơ rủi rovà giảm hiệu quả hoạt động trong hệ thống ngân hàng

- Cơ cấu sở hữu, cơ cấu loại hình hoạt động có nhiều thay đổi

phù hợp với cơ chế thị trường và tiến trình hội nhập kinh tế quốc

tế Số lượng chi nhánh NH nước ngoài và NH 100% vốn nước

ngoài đã tăng lên đáng kể

- Nhóm các công ty tài chính và công ty cho thuê tài chính được

mở rộng đáp ứng nhu cầu tài trợ vốn cho thành viên các tập đoàn

kinh tế Một số NHTMNN đã có những bước tiến trong trong kế

hoạch cổ phần hóa Các NHTM CP cũng ngày càng thu hút sự chú

ý của các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài

Tuy nhiên,,cấu trúc sở hữu chéo ngày càng phức tạp tại nhiều

NHTM, sự đầu tư chồng chéo lẫn nhau giữa các NH, sự tham gia

của các tập đoàn kinh tế vào hệ thống NH tạo ra nguy cơ xung đột lợi ích trong công tác điều hành của các NH này