Ở Pháp: “Kiểm toán là việc nghiên cứu kiểm tra các tài khoản niên độ của một tổ chức do một người độc lập, đủ danh nghĩa gọi là kiểm toán viên tiến hành để khẳng định rằng những tài khoả
Trang 1BÀI GIẢNG KIỂM TOÁN VÀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP
(Dành cho SV chuyên ngành Tài chính-ngân hàng)
Số ĐVHT: 04 (3.1) Phần 1: Lý thuyết kiểm toán 1.1 Khái niệm kiểm toán
- Ở nước ta, thuật ngữ kiểm toán (KT) mới xuất hiện và sử dụng từ hơn một chục năm cuối thế kỷ 20
- Nhưng rất có cơ sở để phóng đoán rằng từ Kiểm toán đã xuất hiện rất sớm cùng với nền văn minh Ai Cập La Mã cổ đại
(Kiểm toán có gốc từ la tinh “Audit”), nguyên bản “Auditing” gắn với văn minh Ai Cập, La Mã cổ đại “Audit” có nguồn gốc từ là “Audrie” nghĩa là “nghe” gợi lên một hình ảnh cổ điển về kiểm toán là: Các tài khoản về tài sản phần lớn được kiểm tra bằng cách người soạn thảo đọc to lên cho một bên độc lập nghe và chấp nhận
* Ngày nay có rất nhiều định nghĩa về kiểm toán
- Theo định nghĩa của Liên đoàn kế toán quốc tế (International Federation of Accountants - IFAC) thì “Kiểm toán là việc các kiểm toán viên độc lập kiểm tra và trình bày ý kiến của mình về các bản báo cáo tài chính”
- Tiến sỹ RobertN Anthor, Giáo sư trường đại học Harvatr cho rằng:
“Kiểm toán là việc xem xét, kiểm tra các việc ghi chép kế toán bởi các kế toán viên công cộng, được thừa nhận bởi các tổ chức bên ngoài tổ chức kiểm tra”
Điều này cũng phù hợp với định nghĩa được ghi ytong lời mở đầu giải thích về chuẩn mực kế toán của Vương quốc Anh: “Kiểm toán là sự kiểm tra độc lập, và là sự bày
tỏ ý kiến về những bản khia tài chính của một xí nghiệp do một kiểm toán viên được bổ nhiệm để thực hiện những công việc đó theo đúng với bất cứ nghĩa vụ pháp định có liên quan”
Ở Pháp: “Kiểm toán là việc nghiên cứu kiểm tra các tài khoản niên độ của một tổ chức do một người độc lập, đủ danh nghĩa gọi là kiểm toán viên tiến hành để khẳng định rằng những tài khoản đó phản ánh đúng đắn tình hình thực tế, không che giấu sự gian lận
và chúng được trình bày theo mẫu chính thức của luật định”
Ở nước ta: Quy chế về kiểm toán độc lập trong nền kinh tế quốc dân Ban hành theo nghị định số 07/CP ngày 29/1/1994 của CHính phủ đã ghi rõ: “Kiểm toán độc lập là việc kiểm tra và xác nhận của kiểm toán viên chuyên nghiệp thuộc các tổ chức kiểm toán độc lập về tính đúng đắn hợp lý của các tài liệu, số liệu kê stoán và báo cáo quyết toán của các
Trang 2doanh nghiệp, các cơ quan, các tổ chức đoàn thể, tổ chức xã hội (gọi tắt là đơn vị kế toán) khi có yêu cầu của các đơn vị này”
Các định nghĩa trên tuy khác nhau về từ ngữ, với ý nghĩa cụ thể xác định, song chung quy đều bao hàm khái niệm kiểm toán đều bao hàm 7 yếu tố sau:
- Mục đích của kiểm toán: Xác nhận mức độ tin cậy của thông tin trình bày trong
báo cáo tài chính và các hồ sơ về tài chính kế toán
- Chủ thể kiểm toán: Là những người kiểm toán viên (KTV) độc lập, có nghiệp vụ,
có thẩm quyền
Độc lập: Độc lập về quan hệ tình cảm, kinh tế với lãnh đạo đơn vị được kiểm toán, khi tham gia vào hoạt động kiểm toán, KTV có thái độ độc lập hay tính độc lập về nghiệp
vụ Kiểm toán viên phải là người vô tư, khách quan trong công việc Kiểm toán (Tuy nhiên độc lập của Kiểm toán viên không phải là một khái niệm tuyệt đối nhưng nó là mục tiêu hướng tới và phải đạt được một mức độ nhất định nào đó)
- Khách thể của kiểm toán:
Là đơn vị được kiểm toán, có thể là một tổ chức kinh tế hay một đơn vị hành chính
sự nghiệp… có tư cách pháp nhân (1 DNNN, 1 công ty cổ phần, 1 công ty TNHH… hoặc
1 bộ phận, 1 đơn vị thành viên của DN không đủ tư cách pháp nhân, hay một cá nhân,
hộ kinh doanh)
- Đối tượng trực tiếp của kiểm toán:
Là các báo cáo tài chính (hay tài khoản niên độ) của tổ chức, thực thể kinh tế Thường các báo cáo này là Bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả sản xuất kinh doanh, thuyết minh báo cáo tài chính, báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Sẽ được nhắc đến trong các chương sau)
- Chức năng của Kiểm toán:
Là xác minh, bày tỏ ý kiến Đây là yếu tố cơ bản chi phối cả quá trình kiểm toán và
bộ máy Kiểm toán
- Để xác minh, các KTV phải thu nhập và đánh giá các bằng chứng
- Người Kiểm toán viên phải sử dụng các phương pháp và kỹ thuật kiểm toán để thu thập bằng chứng và xét đoán bằng chứng Xác định mức độ tương quan phù hợp giữa các thông tin có để định lượng của đơn vị được kiểm toán với các chuẩn mực đã được xây dựng, thiết lập, sö dông (các thông tin có thể định lượng và có dưới nhiều hình thức khác Những thông tin này có thể là thông tin tài chính và không tài chính, chẳng hạn thông tin trong báo cáo tài chính của một doanh nghiệp, một đơn vị, thông tin về lượng thời gian một công nhân hao phí để hoàn thành một nhiệm vụ được giao, thông tin về giá cả vật tư,
về giá quyết toán một công trình xây dựng cơ bản…, về bản kê khai thuế của một đơn vị)
Trang 3- Cơ sở thực hiện kiểm toán.
Là những luật định, tiêu chuẩn hay chuẩn mực Các chuẩn mực cũng rất đa dạng và phong phú tuỳ thuộc từng loại kiểm toán và mục đích kiểm toán
Thông thường các chuẩn mực này được quy định trong các văn bản pháp quy về các lĩnh vực khác, có thể là một văn bản quy định của một ngành, một số ngành, một địa phương
Ví dụ:
- Thông tin quy định giá đền bù đất đai ở một địa phương
- Quy định tính doanh thu, chi phí trong Nghị định của Chính phủ, các Thông tư của
Bộ Tài chính, chuẩn mực kế toán…
- Định mức trong đầu tư XDCB (do Bộ xây dựng, ban hành) đơn giá rtong XDCB (UBND tỉnh ban hành)
- Khung giá, giá tính thuế, mức thuế, thuế suất (do Bộ Tài chính ban hành để tính thuế)
- Báo cáo kết quả:
Giai đoạn cuối cùng của kiểm toán là báo cáo kết quả kiểm toán
Tuỳ thuộc vào từng loại hình kiểm toán mà báo cáo có thể khác nhau về bản chất, về nội dung Nhưng trong mọi trường hợp báo cáo phải thông tin được cho người nghe mức
độ tương phản phù hợp giữa các thông tin đã được kiểm toán và các chuẩn mực chung đã được xây dựng
Với các nội dung trên, các định nghĩa đã nêu khá đây đủ các mặt đặc trưng cơ bản của Kiểm toán Tuy nhiên các quan điểm này chủ yếu phù với Kiểm toán tài chính với đối tượng là báo cáo tài chính do các kiểm toán viên độc lập (được bổ nhiệm) tiến hành trên
cơ sở các chuẩn mực chung
* Quan điểm khác
Ngoài các quan điểm trên còn có quan điểm thứ hai, kiểm toán được đồng nghĩa với Kiểm toán kế toán (Kiểm toán = Kiểm tra kế toán) Nội dung của hoạt động này là rà soát các thông tin từ chứng từ kế toán đến tổng hợp cân đối kế toán
- Đây là quan điểm truyền thống trong điều kiện kiểm toán chưa phát triển và trong
cơ chế kế hoạch hoá tập trung
- Trong cơ chế kế hoạch tập tập trung, Nhà nước vừa là chủ sở hữu, vừa thực hiện lãnh đạo nền kinh tế do đó chức năng kiểm tra của Nhà nước được thực hiện trực tiếp với mọi thực tế kinh tế - xã hội, thông qua nhiều khâu kể cả việc xét duyệt hoàn thành kế hoạch, xét duyệt quyết toán, kiểm tra tài chính thường xuyên, thanh tra vụ việc…
Trang 4- Nhưng khi chuyển đổi cơ chế với chủ trương đa phương hoá trong đầu tư đa dạng hoá các thành phần kinh tế, Nhà nước không còn là chủ sở hữu duy nhất Việc can thiệp của Nhà nước bằng kế hoạch, bằng kiểm tra trực tiếp không thể thực hiện thường xuyên với các thành phần kinh tế ngoài nhà nước… và sự can thiệp của Nhà nước không thể như cũ
- Nhiều nhà đầu tư, khách hàng, thậm chí người lao động trong doanh nghiệp cũng muốn có thông tin kế toán nhưng họ không có đội ngũ kế toán trong tay… Vì vậy cần có một tổ chức đứng ra độc lập thực hiện công tác kiểm toán kế toán một cách khách quan, trung thực đủ sức thuyết phục và tạo niềm tin cho tất cả mọi người quan tâm đến tình hình tài chính và số liệu kế toán của đơn vị
* Ngoài ra cũng thấy rằng: Trong quá trình phát triển, kiểm toán không chỉ giới hạn
ở kiểm toán báo cáo tài chính hay tài liệu kế toán mà còn thâm nhập vào nhiều lĩnh vực khác nhau như hiệu quả của hoạt động kinh tế, hiệu năng của quản lý xã hội, hiệu lực của
hệ thống pháp lý trong từng hoạt động … vì vậy theo quan điểm hiện địa phạm vi của Kiểm toán rất rộng gồm rất nhiều lĩnh vực sau:
- Kiểm toán về thông tin: Hướng vào việc đánh giá tính trung thực, hợp pháp của các
tài liệu (thông tin), làm cơ sở cho việc giải quyết các mối quan hệ về kinh tế và tạo niềm tin cho những người quan tâm đến tài liệu kế toán
- Kiểm toán tính quy tắc: Hướng vào việc đánh giá tình hình thực hiện các chế độ,
thể lệ, luật pháp của đơn vị kiểm tra trong quá trình hoạt động (trước hết với hoạt động tài chính)
- Kiểm toán tính hiệu quả: Có đối tượng trực tiếp là các yếu tố các nguồn lực trong
từng loại nghiệp vụ kinh doanh: mua bán, sản xuất hay dịch vụ…
Kiểm toán này giúp ích trực tiếp cho việc hoạt động chính sách và phương hướng, giải pháp cho việc hoàn thiện hoặc cải tổ hoạt động kinh doanh của đơn vị được kiểm toán
- Kiểm toán hiệu năng: Được quan tâm ở khu vực nhà nước chủ yếu ở các khu vực
công ích và chương trình đầu tư từ NSNN nơi mà lợi ích và hiệu quả của nó không giữ nguyên vẹn ý nghĩa của nó như trong doanh nghiệp sản xuất kinh doanh (ví dụ: Dịch vụ tươi tiêu phục vụ NN, chương trình giống cây trồng, chương trình nước sạch…)
* Tất cả các quan điểm khác nhau kể trên về Kiểm toán không hoàn toàn đối lập nhau, mà nó phản ánh quá trình phát triển (cả thực tế, cả lý luận) của kiểm toán
Từ các quan niệm trên ta rút ra kết luận như sau:
“Kiểm toán là việc các chuyên gia độc lập và có thẩm quyền có kỹ năng nghiệp vụ tiến hành thu thập, đánh giá các bằng chứng về các thông tin có thể định lượng của
Trang 5một đơn vị được kiểm toán nhằm mục đích xác nhận và bày tỏ ý kiến về mức độ phù hợp giữa các thông tin này với các chuẩn mực đã được xây dựng”.
1.2 Chức năng kiểm toán
1.2.1 Chức năng xác minh:
Nhằm khẳng định mức độ trung thực của tài liệu, tính pháp lý của việc thực hiện các nghiệp vụ hay việc lập các báo cáo tài chính
Đây là chức năng cơ bản gắn với việc ra đời, tồn tại và phát triển của Kiểm toán
- Đối với các báo cáo tài chính việc thực hiện các chức năng xác minh này trước hết được thực hiện ở sự xác nhận của người kiểm tra độc lập ở bên ngoài
Việc xác minh báo cáo tài chính ngày nay có hai mặt:
+ Tính trung thực của các con số
+ Tính hợp thức của các biểu mẫy phản ánh tình hình tài chính Theo chuẩn mực của kiểm toán tài chính chức năng xác minh được thực hiện ở “báo cáo kiểm toán”
- Đối với các thông tin khác đã được lượng hoá, việc xác minh được thực hiện trước hết qua hệ thống kiểm soát nội bộ Kết quả cuối cùng khi đã xác minh được điều chỉnh trực tiếp để
có hệ thống thông tin tin cậy và lập các báo cáo tài chính
- Đối với kiểm toán các nghiệp vụ (hoạt động)
Chức năng xác minh được thực hiện bởi hệ thống ngoại kiểm hay nội kiểm Sản phẩm của hoạt động xác minh này là những biên bản (biên bản kiểm tra, biên bản quản lý sai phạm, bên bản thanh tra các nghiệp vụ cụ thể, biên bản kiểm kê…)
Hiện nay lĩnh vực này kiểm toán hướng vào việc bày tỏ ý kiến
- Trong chức năng xác minh của kiểm toán, vấn đề đặt ra sôi động hiện nay là phát hiện những gian lận và vi phạm trong tài chính Trong kiểm toán vấn đề này đặt ra như những “khác biệt kỳ vọng” giữa kiểm toán và quản lý
Sự khác biệt này mang tính tất yếu do thường xuyên có khoảng cách giữa mong muốn (phát hiện gian lận và vi phạm) với khả năng thực tế của tổ chức kiểm toán, cũng như quan hệ giữa chi phí và hiệu quả của kiểm toán
Hiện nay nhận thức còn có điều chưa thống nhất
Quan điểm 1: Kiểm toán cần tạo niềm tin cho những người quan tâm, nói chung
không cho phép sai sót trọng yếu trong đó có gian lận và sai sót lớn
Quan điểm 2: Kiểm toán viên không có nghĩa vụ phát hiện tất cả các gian lận và sai
sót Thậm chí cũng có quan niệm cho rằng KTV không có trách nhiệm phát hiện gian lận
và sai sót coi đây là trách nhiệm của nhà quản lý
Trang 6Phương hướng chung là xóa bỏ sự cách biệt trên Để đạt được mục têu này, người ta hướng tới việc hoàn thiện các chuẩn mực, và vấn đề quan trọng hơn cả chính là chất lượng toàn diện của kiểm toán viên (cả đạo đức và chuyên môn)
1.2.2 Chức năng bày tỏ ý kiến.
Được hiểu rộng với ý nghĩa cả kết luận về chất lượng thông tin và cả kết luận về pháp lý, tư vấn qua xác minh
Việc kết luận về chất lượng thông tin và kết luận về pháp lý hoặc tư vấn đều được thể hiện trên “báo cáo kiểm toán” hoặc “Thư quản lý ”
+ Ở khu vực công cộng (gồm các DNNN công ích và sản xuất kinh doanh, các đơn
vị sự nghiệp, các đơn vị và cá nhân thụ hưởng Ngân sách) đều đặt dưới sự kiểm toán của Kiểm toán Nhà nước thì chức năng bày tỏ ý kiến được thực hiện qua “báo cáo kiểm toán”
+ Ở khu vực kinh doanh, các dự án ngoài ngân sách nhà nước thì chức năng bày tỏ ý kiến còn được thể hiện qua phương thức tư vấn và sản phẩm của nó là “Thư quản lý”
1.3 Phân loại kiểm toán
1.3.1 Phân loại kiểm toán theo chức năng.
Kiểm toán được phân biệt thành:
Kiểm toán hoạt động Kiểm toán tuân thủ Kiểm toán báo cáo tài chính
* Kiểm toán hoạt động:
Là kiểm toán để xem xét và đánh giá tính hiệu lực và tính hiệu quả trong hoạt động của một đơn vị
- Tính hiệu lực: Là khả năng hoàn thành các nhiệm vụ và mục tiêu của đơn vị
- Tính hiệu quả: Là việc đạt được hiệu quả cao nhất với chi phí bỏ ra thấp nhất Đối tượng của Kiểm toán này rất phong phú và đa dạng từ việc đánh giá toàn bộ hoạt động của một đơn vị, một phương án kinh doanh, một quy trình công nghệ, một tài sản, một thiết bị, mọt công trình xây dựng cơ bản đưa vào sử dụng … đến vệc tổ chức luân chuyển chứng từ trong một đơn vị
- Kiểm toán này phả sử dụng nhiều kỹ năng khác nhau: Kế toán, tài chính, kinh tế,
cơ khí, xây dựng, khoa học kỹ thuật…
- Kết thúc kiểm toán là một báo cáo giải trình, có nhận xét, phân tích, đánh giá gửi cho các đơn vị có liên quan
Trang 7* Kiểm toán tuân thủ:
Là loại kiểm toán để xem xét bên được kiểm toán có tuân thủ các thủ tục, các nguyên tắc, quy chế mà các cơ quan có thẩm quyền cấp trên hoặc cơ quan chức năng nhà nước đã đề ra hay không
* Kiểm toán báo cáo tài chính
Là việc kiểm tra và xác nhận tính trung thực và tính hợp lý của báo cáo tài chính (do các đơn vị kế toán lập ra) cũng như xem xét các báo cáo tài chính có phù hợp với các nguyên tắc, chuẩn mực kế toán và các yêu cầu của pháp luật hay không?
Các báo cáo tài chính thường được kiểm toán nhiều nhất là bảng cân đối kế toán; báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh; báo cáo lưu chuyển tiền tệ kể cả bản ghi chú, bảng thuyết minh báo cáo tài chính
Ở các nước có nền kinh tế thị trường phát triển do tính phổ biến của Kiểm toán báo cáo tài chính và do chủ thể Kiểm toán báo cáo tài chính thường là các Kiểm toán viên độc lập ở các tổ chức kiểm toán chuyên nghiệp thực hiện kiểm toán để phục vụ cho các nhà quản lý, chính phủ, các ngân hàng, các nhà đầu tư nên đã có sự đồng nhất giữa “Kiểm toán” với “Kiểm toán báo cáo tài chính”
Đây là loại Kiểm toán phổ biến sẽ được đề cập trong nội dung của môn học này
1.3.2 Phân loại kiểm toán theo chủ thể kiếm toán
Được chia thành: Kiểm toán nội bộ
Kiểm toán nhà nước Kiểm toán độc lập
*Kiểm toán nội bộ
Là việc kiểm toán do doanh nghiệp tự tổ chức và thực hiện do Kiểm toán viên nội
bộ của đơn vị tiến hành
Phạm vi của Kiểm toán nội bộ xoay quanh một số lĩnh vực sau:
- Trước hết là kiểm tra việc hạch toán, lập báo cáo tài chính của doanh nghiệp đã đúng, trung thực chưa
- Kiểm tra và đánh giá tính thích hợp và tính hiệu quả của hệ thống kế toán và các quy chế kiểm soát nội bộ có liên quan, giám sát, hoạt động của hệ thống này và tham gia hoàn thiện chúng
- Kiểm tra các thông tin tác nghiệp và thông tin tài chính, bao gồm việc soát xét lại các phương tiện đã sử dụng để xác định, để tính toán, để phân loại và báo cáo những thông tin này Thẩm định cụ thể các khoản mục cá biệt (Kiểm tra chi tiết các nghiệp vụ, các số liệu tài khoản…)
Trang 8- Kiểm tra tính hiệu lực, tính kinh tế và hiệu quả của các hoạt động trong đơn vị Như vậy, lĩnh vực chủ yếu của kiểm toán nội bộ là kiểm toán hoạt động để đánh giá tính kinh tế, tính hiệu lực, tính hiệu quả của các hoạt động trong đơn vị Bên cạnh đó, Kiểm toán nội bộ cũng tiến hành kiểm tra, tuân thủ để xem xét việc chấp hành các quy chế, chính sách trong một đơn vị
Kiểm toán nội bộ ra đời ở những nước có nền kinh tế thị trường phát triển như (1941), pháp (1960) trước hết trong các đơn vị, các tổ chức thị trường chứng khoán, ngân hàng và các công ty đa quốc gia
- Hoạt động kinh tế nội bộ phát triển nhanh chóng ở Châu Âu năm 1960
- Đào tạo và huấn luyện KTV nội ở các nước: ở Châu Âu không có bất kỳ một yêu cầu nào về tuyển dụng kiểm toán viên nội bộ, Ban giám đốc có toàn quyền đánh giá phẩm chất của các thí sinh dự tuyển trên cơ sở trình độ chuyên môn và phẩm chất cá nhân của họ
- Ở một số nước Châu Á: Hoạt động kiểm toán nội bộ ra đời muộn hơn nhiều so với
Mỹ và Châu Âu nhưng phát trển khá nhanh vào cuối những năm 80 đầu năm 90 Một số theo mô hình của Mỹ như (Singapo, Thái Lan)
- Ở Việt Nam QĐ832-TC/QĐ/CĐKT ngày 28/10/1997 của BTC ban hành quy chế kiểm toán nội bộ trong các DNNN
Về mặt tổ chức, bộ phận Kiểm toán nội bộ thường trực thuộc Giám đốc và báo cáo trực tiếp giám đốc Ở những tổng công ty lớn, kiểm toán nộ bộ còn trực thuộc Hội đồng quản trị để đảm bảo hoạt động được hữu hiệu
Tuy được tổ chức độc lập với các tổ chức, bộ phận được kiểm tra nhưng kiểm toán nội bộ là một bộ phận của đơn vị nên không thể độc lập hoàn toàn với đơn vị được Báo cáo của Kiểm toán nội bộ được người đứng đầu doanh nghiệp rất tin tưởng nhưng ít có giá trị pháp lý, chỉ có giá trị trong nội bộ doanh nghiệp Việc tổ chức đơn vị kiểm toán nội
bộ hay không là do người đứng đầu doanh nghiệp quyết định Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp lớn, địa bàn rộng, nhiều loại hình kinh doanh nên tổ chức kiểm toán nội bộ
để tự xử lý các tồn tại về tài chính
* Kiểm toán Nhà nước:
Là công việc kiểm toán do các cơ quan chức năng của Nhà nước (tài chính, thuế…)
và cơ quan kiểm toán nhà nước chuyên trách tiến hành Hệ thống kiểm toán nhà nước do nhà nước thành lập, quản lý, là một công cụ quan trọng nhằm tăng cường chức năng kiểm tra giám sát việc chi tiêu, sử dụng tài nguyên, công sản quốc gia
Trang 9- Kiểm toán nhà nước thường tiến hành các cuộc kiểm toán tuân thủ xem xét việc chấp hành các chính sách, luật lệ và các chế độ của nhà nước tại các đơn vị có sử dụng kinh phí nhà nước
- Ngoài ra kiểm toán nhà nước còn kiểm toán hoạt động để đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả trong hoạt động của các cơ quan đơn vị kiểm toán
Ở Việt Nam, đây là một tổ chức kiểm toán thuộc Chính phủ làm nhiệm vụ kiểm tra, xác nhận tính đúng, hợp pháp của tài liệu, số liệu kế toán, báo cáo tài chính của các cơ quan nhà nước, đơn vị hành chính sự nghiệp, đơn vị kinh tế nhà nước, các đoàn thể xã hội
có sử dụng kinh phí nhà nước
Đặc điểm hoạt động:
- Kiểm toán theo luật định, theo kế hoạch Kế hoạch kiểm toán hàng năm do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Có thể kiểm toán đột xuất do Tổng kiểm toán đệ trình Thủ tương Chính Phủ
- Kiểm toán theo mệnh lệnh, các đối tượng bị kiểm toán không được quyền từ chối
- Kiểm toán nhà nước được quyền đề nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử
lý các tổ chức và cá nhân vi phạm các chính sách kinh tế, tài chính được phát hiện qua kiểm toán
* Kiểm toán độc lập:
Là hoạt động của kiểm toán viên chuyên nghiệp độc lập hành nghề trong các Công
ty kiểm toán, làm nhiệm vụ kiểm toán và xác nhận sự trung thực, hợp lý của các tài liệu,
số liệu kế toán và báo cáo tài chính của các doanh nghiệp, cơ quan, các tổ chức kinh tế, xã hội có yêu cầu Qua đó tạo ra sự tin tưởng của người sử dụng các thông tin tài chính đã được kiểm toán cũng như giúp các doanh nghiệp, cơ quan sự nghiệp phát hiện các sai sót rủi ro và đề xuất các biện pháp giải quyết nhằm nâng cao hiệu qua kinh doanh của doanh nghiệp, hiệu lực, hiệu quả quản lý của đơn vị
Kiểm toán viên độc lập phải là người có năng lực chuyên môn và đạo đức hành nghề được nhà nước thừa nhận bằng việc cấp chứng chỉ kiểm toán viên sau khi kỳ thi đạt
kỳ thi quốc gia kiểm toán viên
Công ty kiểm toán là doanh nghiệp dược thành lập và hoạt động theo luật “Luật doanh nghiệp Nhà nước” hoặc Luật doanh nghiệp hoặc Luật đầu tư nước ngoài ở Việt Nam
Các công ty kiểm toán là một doanh nghiệp dịch vụ theo nguyên tắc tự trang trải chi phí (được thu phí kiểm toán và hạch toán kinh doanh như một doanh nghiệp)
* Đối tượng kiểm toán: Ở Việt Nam tất cả các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, mọi tổ chức và cá nhân có nhu cầu kiểm toán đều có thể là đối tượng của kiểm
Trang 10toán độc lập, trong đó đối tượng bắt buộc phải kiểm toán là các doanh nghiệp có vốn đầu
tư nước ngoài, các ngân hàng thương mại, các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán
* Đặc điểm hoạt động: Theo cơ chế dịch vụ dựa vào cơ chế tài chính, kế toán
Những kiểm toán viên là những người làm thuê đặc biệt được quyền phê bình ông chủ
1.4 Đối tượng kiểm toán
* Đối tượng kiểm toán: là thực trạng tài chính cùng hiệu quả, hiệu năng của
các nghiệp vụ hay dự án cụ thể
Cả thực trạng tài chính cũng như hiệu năng, hiệu quả phải được thể hiện trong một đơn vị cụ thể (DN, đơn vị sự nghiệp, cơ quan kinh tế và hành chính) hoặc một
dự án, một công trình cụ thể Trong quan hệ chủ sở hữu, các đơn vị đó thuộc sở hữu nhà nước, sở hữu tư nhân hoặc hỗn hợp Trong phạm vi một quốc gia, các đơn
vị này có thể hình thành từ nguồn đầu tư trong nước, đầu tư nước ngoài hoặc liên doanh giữa trong và ngoài nước tổng hợp các tiêu thức trên có thể phân chia các đơn vị thành các khách thể kiểm toán trong quan hệ với chủ thể kiểm toán
* Khách thể của kiểm toán:
-Khách thể của kiểm toán nhà nước: bao gồm tất cả các đơn vị, cá nhân có
sử dụng Ngân sách nhà nước như:
+Các dự án, công trình do Ngân sách nhà nước đầu tư.
+Các DNNN: 100% vốn NSNN
+Các xí nghiệp công cộng thuộc sở hữu nhà nước (100% vốn NSNN)
+Các cơ quan kinh tế, quản lý của Nhà nước và các đoàn thể xã hội
-Khách thể của kiểm toán độc lập:
+Các doanh nghiệp và xí nghiệp tư (kể cả công ty TNHH)
+Các DN 100% vốn đầu tư nước ngoài
+Các liên doanh giữa các tổ chức trong và ngoài nước
+Các HTX và DNCP
+Các chương trình, dự án có nguồn kinh phí từ bên ngoài NSNN
-Khách thể của kiểm toán nội bộ:
+Các bộ phận cấu thành trong đơn vị
+Các hoạt động, các chương trình, các dự án cụ thể trong đơn vị