Phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh về cơ cấu thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Sự vận dụng quan điểm nêu trên của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc phát triển cơ cấu thành phần kinh tế ở nước ta hiện nay.

BÀI TẬP LỚN Môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Đề bài “Anh, chị hãy tìm hiểu và phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh về cơ cấu thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Sự vận dụng.

BÀI TẬP LỚN Môn: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Đề bài: “Anh, chị hãy tìm hiểu và phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh về cơ

cấu thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Sự vận dụng quan điểm nêu trên của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc phát triển

cơ cấu thành phần kinh tế ở nước ta hiện nay.”

Đề bài:

Anh, chị hãy tìm hiểu và phân tích quan điểm của Hồ Chí Minh về cơ cấu thànhphần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Sự vận dụngquan điểm nêu trên của Đảng Cộng sản Việt Nam trong việc phát triển cơ cấu thànhphần kinh tế ở nước ta hiện nay

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 4

CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ CƠ CẤU THÀNH PHẦN TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI 4

1.1 Tính tất yếu khách quan của sự tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần 4

1.2 Quan điểm của Lênin về thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 4

1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 5

CHƯƠNG 2 SỰ VẬN DỤNG QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN THÀNH PHẦN KINH TẾ HIỆN NAY 9

2.1 Thực tiễn vận dụng 9

2.2 Thành tựu vận dụng quan điểm Hồ Chí Minh của Đảng cộng sản Việt Nam 11

2.3 Hạn chế 15

2.4 Giải pháp 16

KẾT LUẬN 18

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

MỞ ĐẦU

Chủ tịch Hồ Chí Minh là một nhà chính trị bàn về kinh tế, tư tưởng kinh tế củaNgười cơ bản là tư tưởng kinh tế - chính trị Trên cương vị lãnh đạo quốc gia, Hồ ChíMinh đã đưa ra những quan điểm chỉ đạo về xây dựng và phát triển kinh tế ở một nướcnông nghiệp quá độ lên chủ nghĩa xã hội, chưa trải qua chế độ tư bản chủ nghĩa

Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về những thành phần kinh tế là một bộ phậnđặc sắc trong tư tưởng kinh tế của Người và vẫn giữ nguyên giá trị chỉ đạo đối với đấtnước ta trong công cuộc đổi mới phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xãhội chủ nghĩa hiện nay Cơ cấu các thành phần của một nền kinh tế phụ thuộc vào sự tồntại của các hình thức sở hữu, các kiểu quan hệ sản xuất, vào trình độ phát triển của lựclượng sản xuất, của sản xuất hàng hoá thời kỳ quá độ Như Lênin đã chỉ rõ: Nền kinh tếtrong thời kỳ quá độ, xét về toàn bộ, nó là nền kinh tế quá độ, còn tồn tại nhiều hình thức

sở hữu, do đó sự tồn tại của các thành phần kinh tế khác nhau là một tất yếu khách quan.Mỗi thành phần kinh tế còn phát huy tác dụng tích cực, có đóng góp vào quốc kế dân sinhthì không thể dùng mệnh lệnh hành chính mà xoá bỏ ngay một lúc được

Thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội (CNXH) ở Việt Nam đã trải qua hơn 60 năm,đây là khoảng thời gian lâu dài đối với một giai đoạn phát triển kinh tế xã hội, nhưng đốivới thời kỳ quá độ - một giai đoạn chuyển tiếp từ một hình thái kinh tế xã hội cũ sang mộthình thái kinh tế xã hội mới thì chỉ là một chặng đường của thời kỳ quá độ (TKQĐ) lênCNXH và tiến lên Cộng sản chủ nghĩa Các Mác cho rằng: “Cái xã hội mà chúng ta nói ởđây không phải là một xã hội cộng sản chủ nghĩa đã phát triển trên những cơ sở của chính

nó, mà trái lại là một xã hội cộng sản chủ nghĩa vừa thoát thai từ xã hội tư bản chủ nghĩa”;Lênin kế thừa quan điểm của Các Mác và khẳng định, xã hội mới mới lọt lòng từ xã hội

cũ sau “những cơn đau đẻ kéo dài”; Hồ Chí Minh cho rằng, thời kỳ quá độ đây là một thời

kỳ lâu dài và gian khổ, vì một chế độ này biến thành một chế độ khác là cuộc đấu tranhgay go và kịch liệt, giữa cái tốt và cái xấu, cái cũ và cái mới; đồng thời, Bác cho rằng cầnphải có những bước đi trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội “bước ngắn, bước dài,tuỳ theo hoàn cảnh” nhưng “chớ ham làm mau, ham rầm rộ… đi bước nào vững chắcbước ấy, cứ tiến dần dần.” Tựu chung lại, thời kỳ quá độ là thời kỳ cải biến cách mạngsâu sắc, triệt để, toàn diện trên tất các các lĩnh vực, nhằm biến một cái cũ thành cái mớitiến bộ hơn Để thực hiện thành công thời kỳ quá độ tiến lên Chủ nghĩa xã hội phải giảiquyết những nhiệm vụ về kinh tế, chính trị… Trong đó trọng tâm là những nhiệm vụ vềkinh tế, nhiệm vụ này được Lênin phân tích rất rõ trong chính sách kinh tế mới

NỘI DUNG CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ CƠ CẤU THÀNH PHẦN

TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI 1.1 Tính tất yếu khách quan của sự tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần

Xét về mặt lịch sử, sau khi cách mạng dân tộc dân chủ thành công bước vào thời

kỳ quá độ của chủ nghĩa xã hội, đất nước tiếp thu một di sản của nền sản xuất bao gồmnhiều thành phần kinh tế như kinh tế cá thể, tiểu chủ, kinh tế tư bản tư nhân, các thànhphần kinh tế này vẫn còn tác dụng đối với việc phát triển lực lượng sản xuất ở nước ta nêncần thiết phải tiếp tục duy trì Mặt khác, do yêu cầu xây dựng chủ nghĩa xã hội cần phảixây dựng và phát triển các thành phần kinh tế mới như kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể,kinh tế chủ nghĩa tư bản nhà nước Vì vậy, về mặt lịch sử, sự tồn tại nền kinh tế nhiềuthành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là một tất yếu khách quan

Xét về mặt lý luận, sự tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội ở nước ta là do yêu cầu của quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp vớitính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất quyết định Nước ta bước vào thời

kỳ quá độ của chủ nghĩa xã hội với một trình độ lực lượng sản xuất còn thấp kém, pháttriển không đồng đều giữa các vùng, các ngành

Điều đó có nghĩa là tồn tại nhiều loại trình độ lực lượng sản xuất khác nhau, do đóđòi hỏi phải có nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế Để đáp ứng yêu cầu quyluật trên, Đảng ta chủ trương vừa duy trì các thành phần kinh tế cũ vừa xây dựng và pháttriển các thành phần kinh tế mới, các thành phần kinh tế cũ và mới tồn tại đan xen, vừahợp tác vừa cạnh tranh với nhau tạo thành một cơ cấu kinh tế nhiều thành phần

1.2 Quan điểm của Lênin về thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội

Tính quy luật chung về kinh tế của mỗi quốc gia dân tộc trong thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội, là phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, quan điểm này được Lêninđưa ra trong Chính sách kinh tế mới, để thay thế cho Chính sách cộng sản thời chiến đãlạc hậu và kìm hãm sự phát triển kinh tế Đồng thời, Lênin đưa ra các thành phần kinh tếchủ yếu trong thời kỳ quá độ lên CNXH là: Kinh tế nông dân kiểu gia trưởng; sản xuấthàng hóa nhỏ; chủ nghĩa tư bản tư nhân; chủ nghĩa tư bản nhà nước và chủ nghĩa xã hội

Trong quá trình thực hiện chính sách kinh tế mới, Lênin luôn đánh giá cao vị trí,vai trò của thành phần kinh tế chủ nghĩa tư bản nhà nước, sử dụng chủ nghĩa tư bản nhànước dưới hình thức tô nhượng, hợp tác xã, tư nhân đại lý, cho tư nhân thuê cơ sở sảnxuất.v.v.được xem là “chiếc cầu nhỏ vững chắc xuyên qua” chủ nghĩa tư bản để đi vàochủ nghĩa xã hội Phát triển chủ nghĩa tư bản nhà nước không chỉ là biện pháp “quá độđặc biệt” mà còn là khâu “trung gian” để chuẩn bị vật chất đầy đủ nhất cho chủ nghĩa xã

hội Về kinh tế sản xuất hàng hóa nhỏ, điểm xuất phát trong quá trình xây dựng nền kinh

tế hàng hóa nhiều thành phần là phải đáp ứng lợi ích kinh tế cho đại đa số nông dân, màtrước hết là từ nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dựa vào khôi phục và phát triển kinh tếtiểu nông để khôi phục và phát triển đại công nghiệp

Ngay Đại hội X Đảng cộng sản bolshevik (bôn-sê-vích) Nga, Lênin đã yêu cầuchính quyền Xô viết phải nhanh chóng phát triển nền sản xuất tiểu nông bằng cáchkhuyến khích nền kinh tế nông dân cá thể với những biện pháp “quá độ”, những hình thức

“trung gian” có khả năng cải tạo nông dân, đổi mới nông thôn và chuyển đổi nền kinh tếtiểu nông của những người nông dân cá thể thành nền sản xuất tập thể có tính xã hội chủnghĩa, diễn ra một cách tuần tự, có tính kế thừa, thận trọng Về kinh tế tư bản tư nhân, khichính sách kinh tế mới được áp dụng trong thực tiễn nước Nga, Lênin hiểu rõ có thể chủnghĩa tư bản sống lại, nhưng ông cho rằng không sợ nó, mà kêu gọi Chính quyền Xô viếtcần sử dụng tư nhân nông dân, thợ thủ công, thương nhân…để phát triển kinh tế đất nước,bởi vì tư bản tư nhân sẽ tạo ra nhiều hàng hóa tiêu dùng cho xã hội - cơ sở ổn định chínhtrị

Kinh tế chủ nghĩa xã hội, Lênin đánh giá rất cao vị trí, vai trò của thành phần kinh

tế này, đây là xương sống của nền kinh tế -những mạch máu kinh tế cơ bản như côngnghiệp, ngân hàng, tài chính tín dụng luôn nằm trong tay chính quyền Xô viết, thuộc sởhữu nhà nước Khi chính sách kinh tế mới được thực hiện, Lênin chủ trương các xí nghiệpquốc doanh hoạt động theo chế độ tự hoàn vốn, chế độ hạch toán kinh tế, các xí nghiệpnày được giao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm vật chất với kết quả hoạt động củamình

Về thứ tự các thành phần kinh tế, Lênin đã cố tình sắp xếp các thành phần kinh tếtheo thứ tự, cấp độ tăng lên về tính chất xã hội chủ nghĩa của mỗi thành phần kinh tế; tỷtrọng của các thành phần kinh tế trong từng giai đoạn lịch sử; sự biến đổi tỷ trọng cácthành phần kinh tế phải theo hướng xã hội chủ nghĩa; tính đan xen, mâu thuẫn, đấu tranh

và thống nhất giữa các thành phần kinh tế, tạo ra một cơ cấu kinh tế bền vững, tác độngmạnh mẽ đến sự phát triển kinh tế của đất nước và tiến nhanh lên chủ nghĩa xã hội

1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Tư tưởng kinh tế Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng của Người về cơ cấu kinh tếnhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội nói riêng chủ yếu được thểhiện trong các bài nói, bài viết của Người Những tư tưởng đó bao giờ cũng được Ngườidiễn đạt một cách ngắn gọn, súc tích dễ hiểu và dễ nhớ Điều đó xuất phát từ mục đíchcủa người là nhằm tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục quần chúng nhân dân

Theo thống kê sơ bộ, tư tưởng Hồ Chí Minh về cơ cấu kinh tế nhiều thành phầnnói chung, từng thành phần kinh tế nói riêng được thể hiện ít nhất 36 lần trong Hồ ChíMinh toàn tập (12 tập) Cụ thể:

Nhưng thể hiện rõ nhất là trong hai tác phẩm: “Thường thức chính trị” - 1953 (tập

7 trang 221-222) và “Báo cáo dự thảo Hiến pháp năm 1959” (tập 9 - trang 588, 589)

Hồ Chí Minh cho rằng: “Có nước thì đi lên chủ nghĩa xã hội (cộng sản) như Liên

Xô, có nước phải kinh qua chế độ dân chủ mới rồi tiến lên chủ nghĩa xã hội” như cácnước Đông Âu, Trung Quốc, Việt Nam

Có thể hiểu: “chế độ dân chủ mới” theo Hồ Chí Minh là thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội Tiếp đó Người lý giải: nước ta phải trải qua một giai đoạn dân chủ mới vì

“đặc điểm to lớn của thời kỳ quá độ là một nước nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủnghĩa xã hội không phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa” Đây là điểm xuấtphát của quá trình đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta Chính điểm xuất phát này là cơ sởkhách quan quy định tính chất phức tạp của kết cấu kinh tế - xã hội và sự tồn tại các thànhphần kinh tế khác nhau Từ đó người xác định cơ cấu các thành phần kinh tế trong thời kỳquá độ ở nước ta thể hiện ở ba khía cạnh sau:

Một là, Người xác định thành phần kinh tế ở nước ta (vùng tự do 1953) gồm:

- Kinh tế địa chủ phong kiến bóc lột địa tô Đây là thành phần kinh tế của chế độ

xã hội phong kiến Trong đó, giai cấp địa chủ chiếm ruộng đất và nông cụ nhưng khôngcày cấy, “không nhắc chân đụng tay mà lại cửa cao nhà rộng, phú quý phong lưu” cònnông dân phải mướn ruộng của địa chủ phải nộp tô, phải hầu hạ "nông dân không khác gì

nô lệ” Trong chế độ mới, thành phần kinh tế đó đã lỗi thời, chỉ còn là tàn dư Nhưng đểthực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc, phục vụ chiến lược giải phóng dân tộc, nhằmthu hút số địa chủ vừa và nhỏ theo cách mạng, ủng hộ kháng chiến, Hồ Chí Minh khôngchủ trương xóa bỏ thành phần kinh tế này mà chỉ thực hiện giảm tô, giảm tức, tạo điềukiện cho thành phần kinh tế này đóng góp cho kháng chiến

- Kinh tế quốc doanh: gồm các cơ sở sản xuất, kinh doanh của nhà nước, là củachung nhân dân, phục vụ lợi ích của xã hội Đây là thành phần kinh tế ra đời trong chế

độ dân chủ mới, có vai trò đáp ứng yêu cầu to lớn và quan trọng của toàn xã hội, của cuộckháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Theo Hồ Chí Minh, kinh tế quốc doanh là

"nền tảng và sức lãnh đạo của kinh tế dân chủ mới Cho nên chúng ta phải ra sức pháttriển nó và nhân dân ta phải ủng hộ nó”

- Kinh tế tư bản tư nhân: là thành phần kinh tế của giai cấp tư sản dân tộc Giai cấp

tư sản nước ta mới ra đời, còn non yếu do bị tư bản nước ngoài chèn ép Tuy nhiên "vềmặt sản xuất so với chế độ phong kiến thì chế độ tư bản là một tiến bộ to" (5) Họ cónhiều kinh nghiệm sản xuất, sử dụng vốn, khoa học kỹ thuật cho nên, Chính phủ cần giúp

họ phát triển Nhưng họ phải phục tùng sự lãnh đạo của kinh tế quốc gia, phải phù hợpvới lợi ích của đại đa số nhân dân”

- Kinh tế tư bản quốc gia: Đây là thành phần kinh tế do Nhà nước và nhà tư bảncùng góp vốn với nhau để kinh doanh do Nhà nước lãnh đạo Tư bản của tư nhân là tưbản chủ nghĩa Tư bản của Nhà nước là xã hội chủ nghĩa Theo Lênin, thành phần kinh tếnày là nấc thang, bước trung gian để một nước kém phát triển đi lên chủ nghĩa xã hội Vàthành phần kinh tế "nửa chủ nghĩa xã hội" này sẽ tồn tại lâu dài trong thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội

- Ngoài ra còn có kinh tế hợp tác xã tiêu thụ và hợp tác xã cung cấp có tính chấtnửa xã hội chủ nghĩa; kinh tế cá thể của nông dân và của thủ công nghệ

Hai là: Ngay từ năm 1953, Hồ Chí Minh đã cho rằng: Dưới chế độ dân chủ mới

có 5 loại thành phần kinh tế khác nhau là:

- Kinh tế quốc doanh (thuộc chủ nghĩa xã hội, vì nó là của chung nhân dân) - Kinh

tế hợp tác xã (nó là nửa chủ nghĩa xã hội và sẽ tiến lên chủ nghĩa xã hội)

- Kinh tế của cá nhân, nông dân và thủ công (có thể tiến dần vào hợp tác xã, tức lànửa chủ nghĩa xã hội)

- Kinh tế tư bản tư nhân

- Kinh tế tư bản của nhà nước (như Nhà nước hùn vốn với tư bản tư nhân để kinhdoanh)

Và, trong nền kinh tế nhiều thành phần ấy, để khỏi chệch hướng xã hội chủ nghĩa,

Hồ Chí Minh nhấn mạnh rằng phải làm cho kinh tế quốc doanh phát triển nhanh hơn vàgiữ vai trò chủ đạo

Ba là: Hồ Chí Minh đề ra chính sách kinh tế của Đảng và Chính phủ là: - Công tư đều lợi - Chủ thợ đều lợi - Công nông giúp nhau - Lưu thông trong ngoài.

“Bốn chính sách ấy là mấu chốt để phát triển kinh tế của nước ta” Chỉ bằng nhữngcâu ngắn gọn Hồ Chí Minh đã cho chúng ta thấy những nguyên tắc, mục tiêu cần hướng

tới của nền kinh tế nhiều thành phần là: các thành phần kinh tế phải tồn tại trong mối quan

hệ bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi, tạo nên sự phát triển cân đối của nền kinh tế quốc dân

Tư tưởng trên của Người đã được đưa vào cuộc sống và đã đưa lại những thành tựu

to lớn Công cuộc khôi phục kinh tế 1955 -1957 nhanh chóng hoàn thành, công cuộc cảitạo và phát triển kinh tế 1958-1960 giành được những thắng lợi to lớn, mở ra một thời kỳ

"hoàng kim" của kinh tế xã hội chủ nghĩa miền Bắc phát triển Về cải tạo và sử dụng cácthành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam thì trong báo cáosửa đổi Hiến pháp trước Quốc hội, Hồ Chí Minh đã trình bày đường lối chung tiến lênchủ nghĩa xã hội Người nêu rõ các hình thức sở hữu và các thành phần kinh tế ở nước ta

và chính sách đối với các loại hình đó Người cho rằng: “trong nước ta hiện nay có nhữnghình thức sở hữu chính về tư liệu sản xuất như:

- Sở hữu của Nhà nước tức là của toàn dân

- Sở hữu của hợp tác xã tức là sở hữu tập thể của nhân dân lao động

- Sở hữu của người lao động riêng lẻ

- Một ít tư liệu sản xuất thuộc sở hữu của nhà tư bản Mục đích của chế độ ta làxóa bỏ các hình thức sở hữu không chủ nghĩa xã hội, làm cho nền kinh tế gồm nhiềuthành phần phức tạp trở nên một nền kinh tế thuần nhất, dựa trên chế độ sở hữu toàn dân

và sở hữu tập thể”

Nhìn vào thứ tự trên ta thấy rằng, Hồ Chí Minh sắp xếp các loại hình sở hữu, căn

cứ vào vai trò thực tế của chúng đối với chế độ xã hội chủ nghĩa Sở hữu xã hội chủ nghĩađứng ở vị trí cao nhất Nó là nền tảng kinh tế của chế độ xã hội mới, chỗ dựa của Nhànước nhân dân; quy định bản chất các quan hệ xã hội mới đang trong quá trình manh nha

và định hình Theo Hồ Chí Minh, vai trò chủ đạo của kinh tế xã hội chủ nghĩa thể hiện:đây là hình thức sở hữu chính, tồn tại trong các lĩnh vực then chốt, ảnh hưởng đến quốc

kế, dân sinh, có tác dụng hướng dẫn các loại hình kinh tế khác đồng thời cũng là mục đíchhướng tới của các quan hệ và hoạt động kinh tế Sở hữu xã hội chủ nghĩa cũng nằm trongquá trình vận động theo nấc thang tương ứng với trình độ phát triển, quy mô xã hội hóacủa sản xuất xã hội Quá trình đó là một quy luật

Thành phần kinh tế quốc doanh dựa trên cơ sở chế độ sở hữu nhà nước, sở hữutoàn dân cho nên nó giữ vai trò chủ đạo, lãnh đạo nền kinh tế Nhà nước phải đảm bảocho nó phát triển ưu tiên: "chúng ta phải phát triển thành phần kinh tế quốc doanh để tạonền tảng vật chất cho chủ nghĩa xã hội và thúc đẩy việc cải tạo xã hội chủ nghĩa" Hìnhthức thứ hai của sở hữu xã hội chủ nghĩa là sở hữu tập thể Hồ Chí Minh nêu rõ "đườnglối cải tạo xã hội chủ nghĩa của Đảng đối với nông nghiệp là đưa nông dân làm ăn riêng lẻ

đi từ tổ đổi công (có mầm mống xã hội chủ nghĩa) tiến lên hợp tác xã cấp thấp (nửa xã hộichủ nghĩa) rồi tiến lên hợp tác xã cấp cao (xã hội chủ nghĩa)” Kinh tế hợp tác xã là hình

thức sở hữu tập thể của nhân dân lao động, Nhà nước đặc biệt khuyến khích và giúp đỡphát triển Hồ Chí Minh cho rằng: “Hợp tác hóa nông nghiệp là khâu chính thúc đẩy côngcuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc” Ngoài sở hữu xã hội chủ nghĩa, Hồ Chí Minhcòn thừa nhận sự tồn tại khách quan, tất yếu, lâu dài của các hình thức không xã hội chủnghĩa Cụ thể như đối với người làm nghề thủ công và riêng lẻ khác, “Nhà nước phải bảo

hộ quyền sở hữu về tư liệu sản xuất của họ, ra sức hướng dẫn và giúp đỡ họ cải tiến cáchlàm ăn, khuyến khích họ tổ chức hợp tác xã sản xuất theo nguyên tắc tự nguyện”

Đối với tư sản công thương, nhà nước không xóa bỏ quyền sở hữu về tư liệu sảnxuất và của cải khác của họ mà ra sức hướng dẫn họ hoạt động nhằm làm lợi cho quốc kếdân sinh, phù hợp với kế hoạch kinh tế của nhà nước, đồng thời hướng họ vào quỹ đạokinh tế của chủ nghĩa xã hội bằng hình thức công tư hợp doanh và những hình thức cải tạokhác Tư tưởng trên của Người không những cho chúng ta thấy cần phải phát huy mọinăng lực sản xuất của mọi thành phần kinh tế mà còn cho chúng ta thấy tinh thần đoàn kếtdân tộc sâu sắc Người nói rằng: "Giai cấp tư sản nước ta có xu hướng chống đế quốc, có

xu hướng yêu nước cho nên nếu ta thuyết phục khéo, lãnh đạo khéo, họ có thể hướngtheo chủ nghĩa xã hội” Bên cạnh đó Người còn rất quan tâm đến việc làm ăn của ngoạikiều ở Việt Nam Trong lời kêu gọi nhân ngày giải phóng thủ đô, Người nói: "Các bạn,người buôn bán kinh doanh tiểu thương, tiểu chủ, công nhân và trí thức đã chung sống vớinhân dân Việt Nam Các bạn đã khai cơ lập nghiệp ở Việt Nam Những hoạt động chínhđáng về kinh tế và văn hóa của các bạn cũng có lợi cho Việt Nam Vì vậy tôi khuyên cácbạn: “Các bạn cứ yên lòng làm ăn như thường Nhân dân và Chính phủ Việt Nam sẽ giúp

đỡ và bảo hộ các bạn" (13) Tóm lại, những quan điểm trên thể hiện rất rõ tư tưởng HồChí Minh về cơ cấu kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Quan điểm đó thể hiện sự mẫn cảm trong tư tưởng Hồ Chí Minh về việc nắm bắt

và vận dụng các quan điểm mác xít, khắc phục trên thực tế xu hướng tả khuynh trongđường lối xây dựng chủ nghĩa ở nhiều Đảng Cộng sản và công nhân khi hiểu không đúng

về luận điểm của Mác và Ăngghen: “Những người cộng sản có thể tóm tắt lý luận củamình thành công thức duy nhất là xóa bỏ chế độ tư hữu” Phải hiểu rằng không phảinhững người cộng sản thủ tiêu chế độ tư hữu nói chung mà thủ tiêu chế độ tư hữu tư bảnchủ nghĩa Bởi vì khi trả lời câu hỏi: “Liệu có thể xóa bỏ chế độ tư hữu ngay lập tức đượckhông?” Mác, Ăngghen đã khẳng định: “Không, không thể được, cũng y như không thểlàm cho lực lượng sản xuất hiện có tăng lên ngay lập tức đến mức cần thiết để xây dựngmột nền kinh tế công hữu Cho nên cuộc cách mạng của giai cấp vô sản đang có tất cả cáctriệu chứng là sắp nổ ra sẽ chỉ có thể cải tạo xã hội hiện nay một cách dần dần và chỉ khinào tạo nên một khối lượng tư liệu sản xuất cần thiết cho việc cải tạo đó thì mới thủ tiêuđược chế độ tư hữu” Phải chăng sự cải tạo một cách dần dần ấy chính là những bướctrung gian, với những chặng đường, những hình thức tổ chức kinh tế, xã hội có tính chất