Ứng dụng họa tiết cỏ, họa tiết thiên nhiên trong thiết kể nữ trang TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG

Ngoài ra ta còn tìm hiểu về ngành công nghiệp này, vị thế nữ trang của Việt Nam so với thế giới, cũng như mong muốn thiết kế ra một bộ nữ trang hoàn chỉnh, ra sản phẩm cuối cùng để kiểm

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Cuộc sống ở nước Việt Nam ngày càng phát triển và những đòi hỏi của xã hội về mọi mặt cũng càng ngày càng cao, theo đà đó nhu cầu của con người về các mặt “ăn ngon mặc đẹp” cũng đã được nâng lên rất nhiều Từ thời xưa nếu như ăn chỉ là để giải quyết vấn đề có năng lượng để làm việc, học tập thì nay nhu cầu của ta là phải “ăn ngon”, cũng như vậy với vấn đề “mặc” Nếu thời xưa “mặc” chỉ là động tác giúp con người chống chọi với thiên nhiên, với thời tiết bên ngoài thì nay yêu cầu của xã hội đã đòi hỏi phải là “mặc đẹp”, thể hiện được thẩm mỹ cá nhân cũng như có một vẻ ngoài ưa nhìn sẽ dễ thàng công hơn trong công việc, cuộc sống

Và đi kèm với với vẻ bên ngoài đó, con người (mà chủ yếu là giới nữ) đã làm nhiều cách để có vẻ bên ngoài hấp dẫn hơn, cũng như đáng chú ý hơn bằng cách gắn lên trên mình nhiều loại trang sức khác nhau Qua thời gian những phục trang đó càng trở nên tinh xảo và đa dạng Chất liệu để làm nữ trang ngày càng phong phú, từ đá quý đến các loại kim loại quý, các loại chất liệu nhựa cao cấp phù hợp cho tuổi trẻ đến các loại ngọc sang trọng…trong đó nữ trang bằng vàng hay bạc là một trang sức không thể thiếu qua mọi thời đại bởi vẻ đẹp và giá trị vĩnh cửu của nó

Đời sống ngày càng đi lên, nhu cầu trang sức càng lớn, mọi mẫu mã cũng ngày càng sắc xảo hơn, bên cạnh đó tiến trình hội nhập với thế giới cũng đang diễn ra mạnh mẽ ở nước ta, đã đặt ra yêu cầu phải mau chóng hòa nhập vào dòng chảy chung của cuộc sống nhưng vẫn giữ nguyên bản sắc của mình

Tìm về với thiên nhiên trong lành, tìm về với những giá trị văn hoá cổ xưa nhưng không bao giờ lỗi thời, tìm về những bản sắc riêng có của nước ta là một nhu cầu có thật trong đời sống hiện nay Hàng loạt thiết kế trong tất cả mọi lĩnh vực theo hướng “về nguồn” này đã ra đời trong thời gian gần đây Vì thế em đã quyết định chọn đề tài “Ứng dụng họa tiết cổ, họa tiết thiên nhiên trong thiết kế nữ trang” làm đề tài tốt nghiệp ngành Tạo Dáng của mình để tìm hiểu sâu thêm về thiên nhiên tươi tươi đẹp, về những giá trị văn hoá cổ của nước ta, thể hiện nó vào đời sống năng động hôm nay

Ngoài ra ta còn tìm hiểu về ngành công nghiệp này, vị thế nữ trang của Việt Nam so với thế giới, cũng như mong muốn thiết kế ra một bộ nữ trang hoàn chỉnh, ra sản phẩm cuối cùng để kiểm định lại những giá trị đã nghiên cứu và góp phần tôn thêm vẻ đẹp cho người phụ nữ - đối tượng sử dụng chính

2 Mục đích nghiên cứu:

Ta sẽ nghiên cứu tìm hiểu về ngành nữ trang của thế giới cũng như của Việt Nam để

có thể tìm tòi, chắt lọc và học tập những nét tinh hoa của nghề thiết kế nữ trang trên thế giới, kết hợp với những nét hoa văn cổ truyền Việt Nam để có thể thiết kế ra những bộ nữ trang mang đậm dấu ấn hiện đại, phù hợp với xu hướng thời đại mà vẫn mang những đường nét, bản sắc riêng của Việt Nam

Ứng dụng những kỹ thuật chế tác, những thành tựu mới trong ngành công nghiệp chế tạo xử lý thiết kế vàng bạc, nữ trang vào thiết kế của mình nếu phù hợp

Tìm cách áp dụng những công nghệ mới nhất nếu có để đưa vào sản xuất trong ngành công nghiệp nữ trang Việt Nam

Tìm hiểu thị hiếu và sở thích của từng lứa tuổi để có thể thiết kế được những mẫu sản phẩm phù hợp Do hiện nay các sản phẩm trang sức được tạo ra chủ yếu nhắm tới việc phục vụ một bộ phận khách hàng nhất định là những người có nguồn thu nhập ổn định, hoặc người lớn mà ít chú ý đến bộ phận giới trẻ hiện nay, một bộ phận vô cùng quan trọng trong việc tiêu thụ cũng như quảng bá sản phẩm do tính cách trẻ trung, nhanh nhạy với cái đẹp, vốn là những người năng động, hiện đại và rất dễ thích nghi với các sản phẩm mang tính lạ mắt, độc đáo, chấp nhận thử thách những cái mới, điều mà các lứa tuổi khác không có

Dưới đây là một số mẫu thời trang mới cập nhật được thiết kế dành cho tuổi teen thể hiện được vẻ trẻ trung năng động của họ

Một số mẫu trang sức tuổi teen (ảnh minh họa)

3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của chúng ta là con người - Mục tiêu chúng ta phải tính đến đầu tiên khi thiết kế nên một sản phẩm Nghiên cứu về sở thích của mọi lứa tuổi, nhu cầu tiêu thụ vàng, bạc cũng như mức độ chi tiêu mà họ dành cho trang sức… tính toán kích cỡ của cơ thể, các bộ phận trên cơ thể sẽ mang bộ nữ trang như cổ tay, vòng cổ người, cổ chân, tai… ở từng độ tuổi theo yêu cầu của bộ môn Nhân trắc học để có một phương hướng đúng đắn trong quá trình làm việc, giúp chúng ta không bị “lạc đề” khi thiết kế, hay nói cách khác là tránh cho chúng ta tình trạng thiết kế không phù hợp với lứa tuổi của

họ

Nhưng qua khảo sát tìm hiểu ta nhận thấy một vấn đề là dù thiết kế cho lứa tuổi nào, thì nguồn tiêu thụ chính của sản phẩm vẫn là người lớn, những người đã đi làm và có một nguồn thu nhập ổn định Vì dù cho một sản phẩm chúng ta thiết kế là nhắm đến đối tượng những người trẻ thì một sự thật không thể phủ nhận được, là người bỏ tiền để mua sản phẩm đó chính là phụ huynh của họ Nên yêu cầu đặt ra là nghiên cứu kỹ các đối tượng này để có thể thiết kế ra những sản phẩm phù hợp với phong cách của giới trẻ là ấn tượng, độc đáo và thời trang hoặc có thể đến mức “không đụng hàng”!, mà vẫn không gây một

ấn tượng phản cảm cho phụ huynh, những nguời sẽ chi trả cho sản phẩm đó

Một vấn đề nghiên cứu khác của chúng ta là tìm hiểu các khuynh hướng thời trang trên thế giới cũng như các sản phẩm nữ trang của họ, bởi vì nước ta đang trong quá trình hội nhập nên không thể đi ngược lại các xu hướng thiết kế nữ trang chung, nhưng cũng thể hoàn toàn “hòa tan” trong xu thế đó mà bỏ quên bản sắc riêng của mình, nghiên cứu hiểu rõ mình để có thể đem cái hay của chúng ta ra với thế giới Giới thiệu được những nét đẹp trong con người Việt Nam bằng cách dùng nữ trang tôn thêm vẻ đẹp đó cũng là một thành công của đề tài này

Ta còn phải tìm hiểu các công ty, các quốc gia có trình độ sản xuất, thiết kế nữ trang cao như: Ý, Mỹ, Nhật Bản….để hiểu được họ đã ứng dụng khoa học kỹ thuật vào lĩnh vực thiết kế nữ trang như thế nào.Và sau đây là một số nhận xét của em…

Xu hướng mới của thiết kế nữ trang hiện nay:

Những năm trước người mua hàng trang sức vàng không chỉ để đeo mà còn để bảo đảm giá trị Nhưng cho đến nay chức năng đồng tiền vàng đã suy yếu Thị trường hàng

trang sức vàng thế giới đã không xem trọng độ tinh khiết của hàng trang sức vàng nữa Phát triển hàng trang sức vàng đã đi lên một xu thế mới là mặt hàng đẹp, giá rẻ, to, nhẹ,

và thuận tiện

Một số xu hướng mới trong thiết kế nữ trang hiện nay (ảnh minh họa)

Trào lưu ngày nay là hàng trang sức vàng làm mặt hàng trang điểm, mọi người xem trọng là chức năng làm đẹp của hàng trang sức, đặc biệt là xem trọng kiểu dáng mới, loại hàng trang sức vàng gia công tinh xảo tạo hình to, đeo dễ dàng mà nhẹ, tiện

Theo nhịp độ mức sống không ngừng được nâng cao, giống như thay đổi thời trang, mọi người cũng thường xuyên thay đổi hàng trang sức làm kiểu dáng thời trang càng có thể cùng hài hoà, cùng làm nổi bật, cùng đồng bộ với hàng trang sức làm cho càng trở nên hoàn thiện hơn, sẽ có thể thường xuyên mua hàng trang sức vàng Vì vậy, hàng trang sức phải đẹp hơn, rẻ hơn mới có thể thích ứng với người tiêu dùng Để đáp ứng thoả mãn nguyện vọng loại này của người tiêu dùng, biện pháp duy nhất là giảm hàm lượng vàng của hàng trang sức

Giám đốc thương mại của một công ty là doanh nghiệp sản xuất hàng trang sức lớn nhất thế giới hiện nay ở Ý cho biết, xu thế phát triển hàng trang sức vàng hiện nay là hàm lượng vàng thấp Hiện nay, người Đức thích mua là hàng trang sức vàng 8K, người Anh thích mua hàng trang sức 9K, người Mỹ thích mua hàng trang sức vàng 14.5K, người Ý, người Pháp thích mua hàng trang sức vàng 18K Chỉ có người ở các nước Viễn Đông vẫn thích hàng trang sức hàm lượng vàng tương đối cao Để mở rộng con đường tiêu thụ các nhà máy của ngành hàng trang sức cũng ra sức sản xuất và tiêu thụ hàng trang sức hàm lượng vàng thấp

Người tiêu dùng hàng trang sức vàng hiện nay thích đeo một loại hàng trang sức hình thể to, gia công chế tác tinh xảo, đẹp Tính thích ứng của hàng trang sức loại này rộng có thể làm nổi bật hơn vẻ đẹp của giới nữ Ngành hàng trang sức vàng đón nhận được tâm lý tiêu dùng loại này, hiện nay đã nghiên cứu ra loại vật liệu rỗng ruột, dùng sợi vàng rỗng ruột, thỏi vàng tâm rỗng, loại này sản xuất ra lắc tay vàng, dây chuyền vàng, hoa tai vàng to, đẹp, tinh xảo, sau khi đưa ra thị trường rất được khách hàng hoan nghênh Nghệ thuật chơi vàng hình thể to này đeo cũng không cảm thấy nặng vì hàng trang sức vàng là tâm rỗng Đồng thời giá của hàng trang sức loại này cũng không đắt rất phù hợp với tâm lý người tiêu dùng

Sản phẩm hàng trang sức vàng của thị trường trang sức vàng thế giới đã có xu hướng trào lưu mới mặt hàng đẹp, giá rẻ, to, nhẹ, tiện Nhưng sản xuất những mặt hàng loại này cần kỹ thuật tương đối cao, lực lượng lao động lớn Ngành hàng trang sức vàng

không thể sử dụng sản xuất tự động hoá tương đối cao được, là một ngành lao động tập trung Vì vậy để tăng cường vị trí cạnh tranh của hàng trang sức trên thị trường thế giới các doanh nghiệp sản xuất hàng tranng sức vàng Ý đang được tìm kiếm đối tác nước ngoài, lấy lực lượng lao động giá rẻ để giảm giá thành, và các nước đang phát triển ở Châu Á như Philipine, Trung Quốc, và cả ở Việt Nam ta…đang là những đối tác có triển vọng nhất của các doanh nghiệp Ý

Đối tượng nghiên cứu cuối cùng của ta là các công ty cơ sở kinh doanh nữ trang ở Việt Nam và các sản phẩm của họ như: Công ty vàng bạc đá quí Sài Gòn (SJC), Công ty vàng bạc Phú Nhuận (PNJ) Đây là 2 công ty thiết kế và chế tạo nữ trang hàng đầu Việt Nam hiện nay Qua những công ty này chúng ta có thể nắm bắt được thị hiếu chủ yếu của thị trường Việt Nam một cách tương đối chính xác nhất, nhờ vào uy tín cao cũng như lượng hàng tiêu thụ được của họ trên thị trường là rất lớn

Ngoài ra ta còn phải nghiên cứu các cơ sở , cửa hàng vàng bạc đá quí do tính phổ thông của họ Ta nhận thấy một điều các cửa hàng thường có một lượng nhân công thợ có tay nghề cao, họ có thể làm được các sản phẩm bằng tay đòi hỏi mức độ tỉ mỉ cao mà giá thành thường không đắt lắm Đây là một điểm khác biệt so với thế giới, vì ở các nước khác nếu khách hàng muốn đặt các sản phẩm nữ trang được sản xuất theo phương thức thủ công thì thường chỉ những người có thu nhập cao, do giá nhân công làm các món đồ thủ công rất cao vì tính chất “thủ công” của nó

Đây là một lợi thế của chúng ta, chỉ đáng tiếc một điều các người thợ bạc hay nghệ nhân của Việt Nam tuy tay nghề cao nhưng lại không được trang bị thêm một số kiến thức nhất định trong lĩnh vực này cũng như các dụng cụ làm việc hiện đại, đó là do điều kiện trong nước còn khó khăn cũng như môi trường làm việc chưa thật sự chuyên nghiệp Nên

họ chỉ chủ yếu làm lại những mẫu đã có sẵn, hoặc làm đi làm lại chỉ một số kiểu dáng nhất định do khách hàng đặt mang đến Điều đó làm thui chột đi phần nào tính sáng tạo trong người thợ và nếu để tình trạng này xảy ra lâu dài, chúng ta sẽ mất đi một lượng

“chất xám” rất lớn dùng để sáng tạo ra những sản phẩm độc đáo, lạ cũng như làm mất đi lợi thế cạnh tranh của ta trên thương trường quốc tế

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Nhiệm vụ nghiên cứu của chúng ta là tìm ra ưu điểm cũng như khuyết điểm của các loại sản phẩm mà ta đã tìm hiểu ở phần trên Tức là tìm ra những mặt được và chưa được của sản phẩm đó, ví dụ như khi mang vào người bộ nữ trang đó có dễ hay không? Có gây cho người sử dụng cảm giác ngứa ngáy khó chịu hay không? Có gây cảm giác nặng nề khi mang trên người hay không? Vì một bộ nữ trang thiết kế tốt cũng không hẳn là đã hoàn hảo về mọi mặt, nhất là về phần Nhân trắc học (Ergonomic), bởi vì phần lớn những người thợ thiết kế ở nước ta qua tìm hiểu đều cho thấy họ không được hướng dẫn hay tìm hiểu về bộ môn này mà đa phần chỉ dựa vào kinh nghiệm bản thân để tạo ra sản phẩm, hoặc họ dùng những “ni” chuẩn theo từng kích cỡ xác định, chứ không tính toán trực tiếp trên người sử dụng, họ lại không biết rằng đây là một phần hết sức qua trọng trong lĩnh vực thiết kế tạo dáng

Với lợi thế đã được học qua môn này trong nhà trường, ta sẽ nghiên cứu cách thức thiết kế một bộ nữ trang mà sau đó ta có thể sử dụng được Nghĩa là một bộ trang sức khi mang vào người sẽ không gây cảm giác khó chịu, vướng víu, không làm trầy xước vùng

da ở cổ, vùng da tay cũng như đôi tai Đó là những vùng da dễ bị tổn thương do có cấu tạo mỏng mảnh hơn các vùng da khác trên cơ thể, cũng như tạo cảm giác cho người sử dụng cũng như người nhìn ngắm nó

Sản phẩm này khi được làm ra sẽ tốt hơn các sản phẩm khác vì đã tính đến nhân trắc học, phù hợp với từng lứa tuổi, cách ăn mặc, giày dép…nói chung là phù hợp với xã hội, không gian môi trường xung quanh nhờ vào việc áp dụng kiến thức đã được học

5 Phương pháp nghiên cứu:

Ta sẽ nghiên cứu đề tài này theo phương pháp luận design đã được học ở trong trường Đó là đặt các câu hỏi và lập luận, tự đặt ra các câu hỏi phản biện như: “Có thể thay thế hình dáng này hay không? Có thể thay thế chất liệu này hay không? Có thể vặn, xoắn, kéo dãn, lật…mà không ảnh hưởng đến tính năng của nó hay không? Có phuơng án kết nối nào mới không? Có thể thay đổi qui trình sản xuất mới hay không Nghiên cứu các mẫu sản phẩm để tìm ra ưu điểm cũng như khuyết điểm của nó để bảo đảm sản phẩm thiết kế sau sẽ tốt hơn

PHẦN NỘI DUNG:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

1 Tổng quan của đề tài cần nghiên cứu:

1.1 Lịch sử đề tài nghiên cứu:

1.1.1 Thời cổ đại:

Trang sức của người Việt cổ

Ngay từ rất xa xưa loài người đã biết tìm mọi chất liệu để làm đồ trang sức (làm đẹp)

Có nhiều loại đồ trang sức để gắn, đeo lên tay, chân, tai hoặc cổ thậm chí gắn cả lên mũi Ðối với người Việt Nam, điều này không ngoại lệ, nghĩa là từ hàng nghìn năm nay, người Việt Nam liên tục phát triển đồ trang sức với trình độ nghệ thuật ngày càng tinh xảo.Ngay

từ thời đại đá mới (cách đây khoảng 5000 năm) những bầy người sinh sống trên mảnh đất này đã biết lấy vỏ ốc, vỏ sò đục lỗ xuyên dây làm đồ trang sức để đeo

Sau đó, người Việt cổ có phương pháp cưa, đục, khoan, tiện đá, mài nhẵn, đánh bóng đá làm ra hoa tai, vòng, nhẫn đá với một trình độ kỹ thuật tinh xảo và trình độ thẩm mỹ khá cao Ta thấy có những vòng tai bằng đá, hoa tai hình vành khăn trơn, hoặc

có bốn mẩu ở vành và đều có xẻ một khía từ ngoài vào làm chỗ đeo Ða số hoa tai bằng

đá được các nhà khảo cổ tìm thấy ở trong những ngôi mộ cổ đều nằm ở cạnh tai những bộ xương người, kể cả bộ xương đàn ông, chứng tỏ nam, nữ thời đó đều đeo đồ trang sức.Vòng tay bằng đá có nhiều loại: hình tròn, hình thoi, hình vuông, hình chữ nhật, hình bán nguyệt, hình thang, hình lục lăng ngoài ra còn có các loại chuỗi hình trụ, hình tròn, hình trái xoan được khoan lỗ rất công phu để xỏ dây đeo Ta cũng thấy nhẫn bằng đá xuất hiện nhưng không nhiều

Nhìn chung các đồ trang sức thời này được làm bằng đá màu xanh biếc, xanh đen, hồng vàng, rất đẹp.Nghệ thuật trang sức và chế tạo đồ trang sức phát triển ngày càng tinh

vi, hoàn mỹ, hoàn thiện Ðặc biệt từ khi có sự chuyển biến từ thời đại đá cũ sang thời đại kim khí (cách đây khoảng 3000 năm).

Thời gian càng về sau, vòng tay, hoa tai, nhẫn bằng đồng, bạc hay vàng, kim cương vẫn liên tục kế thừa hình dáng những loại đồ trang sức bằng đá của người Việt cổ

Có những loại vòng được làm bằng sợi dây đồng uốn tròn đơn giản hai đầu vát nhọn chồng lên nhau Có loại đúc liền hông có kẽ hở Loại khác khó làm hơn, rỗng lòng, có mộng khớp nhau và dùng chốt hãm ở hai đầu tiếp giáp.Tiết diện đa dạng: hình lòng máng, hình bầu dục, hình sống trâu thường thấy ở các loại vòng trơn, nhẵn hay có hoa văn đơn giản

Trên những chiếc nhẫn đeo tay, kích cỡ rất nhỏ lại gắn một hoặc hai ống nhạc xinh xắn vào để khi đi, vung vẩy tay, khi múa, các động tác tay sẽ làm vang lên những tiếng reo giòn giã Hình thức này giống như những quả nhạc mà các cô gái Thái, Tày đeo ở ngón tay dùng trong điệu xòe ngày nay

Như vậy trang sức không chỉ là đồ thẩm mỹ của người xưa mà còn giúp cho tâm hồn được nâng cao trong những tiếng nhạc.Thời nay, đồ trang sức có thêm những chất liệu mới như vàng, bạc, ngọc, mã não, lưu li để làm những hạt chuỗi hình cầu, bầu dục, bầu dục dẹt, quả trám với nhiều mầu sắc phong phú: trắng, xanh, đỏ, tím, nâu xẫm, đen nhạt

Sự xuất hiện của các loại vòng đá, vòng đồng, hạt chuỗi, quả nhạc và một số hiện vật khác về trang phục, trang điểm cho chúng ta thấy xu hướng thẩm mỹ, bàn tay khéo léo của người Việt cổ Ðó còn là nét văn hóa truyền thống mà ngày nay dân tộc ta đang kế thừa và giữ gìn bản sắc

Nghề kim hoàn Việt Nam được xem là một trong những nghề thủ công truyền thống

có từ rất lâu đời Thời vua Hùng dựng nước, việc chế tác vàng bạc đã xuất hiện với hình ảnh cánh chim Lạc Việt trên mặt trống đồng Ngọc Lũ, hoa văn, họa tiết về cây tùng chỉ cốt cách người quân tử, hoặc các món trang sức vòng tay, trâm cài… bằng vàng Gần 1.000 hiện vật độc đáo, đa dạng phần lớn là đồ trang sức của phụ nữ Việt Nam vừa được

Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam tổ chức triển lãm, đã cho thấy sự đổi thay của trang sức qua các thời kỳ lịch sử

Người Việt Nam từ hàng nghìn năm nay đã biết chế tác đồ trang sức với trình độ nghệ thuật ngày càng hoàn mỹ Thông qua hiện vật trang sức, người xem có thể hiểu được

sự thay đổi đến mức tinh xảo trong cách làm đẹp của phụ nữ Việt Nam Ngay từ thời kỳ

đồ đá (cách đây khoảng 3000-5000 năm), người Việt cổ đã biết lấy đá cưa, đục, khoan, mài, đánh bóng thành đồ trang sức Đồ trang sức bằng đá ngay từ thời kỳ này đã đạt đến trình độ kỹ thuật tinh xảo và mang tính thẩm mỹ khá cao Khuyên tai bằng đá, vòng khuyên nhiều kích cỡ, bản tròn, dày hoặc dẹt, màu xanh rêu, trắng, ngà với các sắc độ khác nhau Vòng tay bằng đá mang nhiều hình thù, kiểu dáng: hình tròn, hình lục lăng, hình chữ nhật, hình trái xoan; mặt đá làm khá mịn, màu sắc đa dạng: xanh đen, xanh biếc, hồng vàng

Trang phục và trang sức của phụ nữ dân tộc Dao

Trải qua một thời gian dài, nghệ thuật chế tạo đồ trang sức ngày càng phát triển đến mức hoàn thiện Đặc biệt là sau sự chuyển biến từ thời kỳ đồ đá sang đồ kim khí (cách đây khoảng 3000 năm) Đồ trang sức bằng đồng rất đa dạng, nhiều chủng loại, kiểu dáng

từ đai đầu, trâm cài đầu đến vòng cổ, vòng tay, bao tay, vòng chân, bao chân, đai áo Những chiếc đai đầu gắn lông chim là trang sức thiêng liêng và quý giá, phụ nữthường đeo mỗi khi nhảy múa, ca hát trong các dịp hội hè, lễ tết.Bao đai, bao chân

ngày ấy còn gắn với quả chuông nho nhỏ, trong lúc đi lại sẽ phát ra âm thanh như reo mừng

Hình thức vòng cũng khá phong phú, có cái để trơn, nhẵn, có cái trang trí hoa văn đơn giản Khuy áo bằng đồng dáng cong mềm, hai đầu uốn vào trong thân khuy, hoặc thon dần, đến hết đường lượn lại hướng ra ngoài, ở giữa gắn khuy móc tròn Mỗi chiếc khuy đai áo có thể dài đến 14 cm

Hàng chục chiếc gương đồng đa dạng về kiểu dáng, kích cỡ là điểm nổi bật trong số các hiện vật trang sức phụ nữ niên đại thế kỷ XVI- XVII Gương hình vuông, hình tròn,

có tay cầm hình chữ nhật, có những chiếc gương chỉ là phiến đồng tròn, dày, trơn bóng

Đồ trang sức của phụ nữ Việt Nam qua các thời kỳ đã thể hiện rõ nét óc thẩm mỹ,

sự sáng tạo, đôi bàn tay khéo léo của người Việt xưa

1.1.2 Thời cận - hi ện đại:

Nghề kim hoàn Việt Nam cũng như các ngành nghề khác ở Việt Nam đã có một lịch

sử lâu đời Đối với nghề kim hoàn, mặc dù chưa rõ gốc tích nghề kim hoàn ở vào thế kỷ nào nhưng theo sử sách ghi lại khoảng 300 năm về trước, những người có công khai sáng nghề kim hoàn đã được triều đình nhà Nguyễn sắc phong, vào các thời Khải Định thứ 9

và Bảo Đại thứ 13 Họ được xem là tổ nghề kim hoàn Việt Nam

Tiên tổ họ Cao – Người khai sáng nghề kim hoàn Việt Nam:

Gốc tích ông tổ công khai sáng nghề kim hoàn Việt Nam được lưu truyền cho đến ngày nay chính là hai vị tổ sư họ Cao: Cao Đình Độ và Cao Đình Hương

Ông Cao Đình Độ sinh năm 1744 tại làng Cẩm Tú, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa Xuất thân từ một gia đình nông dân, thuở thiếu thời ông rất ham học và được truyền thụ nền giáo dục của đạo Nho Lớn lên ông làm nghề bịt đồng Thế nhưng, niềm đam mê lớn trong ông là trở thành người thợ kim hoàn xuất sắc Ước mơ mãnh liệt ấy ngày đêm luôn thôi thúc, buộc ông lên đường “tầm sư học đạo” Để học được nghề, ông phải cải trang thành người Hoa, xin vào giúp việc cho một chủ tiệm vàng ở Thăng Long (Hà Nội) Bởi thời kỳ này chỉ có người Trung Hoa mới nắm được cách chế tác và độc quyền sản xuất, buôn bán vàng bạc

Tính hiếu học và lòng trung thực của ông khiến chủ tiệm kim hoàn người Hoa cảm động, quý mến và truyền nghề cho ông Mặc dù người Hoa có tiếng là giữ nghề, không

truyền cho người ngoài, nhưng với tư chất thông minh, lanh lợi sẵn có, ông quan sát tìm hiểu và nắm bắt được bí quyết nghề kim hoàn của người Hoa Với ý chí phải học thành tài, ông học cả cách chế tạo dụng cụ cần thiết của nghề chạm trổ vàng bạc và không từ chối bất cứ việc gì chủ sai bảo Công sức của ông đã được đền đáp xứng đáng, tay nghề ông ngày càng thành thạo và đạt trình độ tinh xảo, đủ sức tranh tài với những thợ kim hoàn người Hoa khác tại đất Thăng Long thời bấy giờ

Năm 1783, ông Cao Đình Độ đưa vợ và con trai vào làng Kế Môn, huyện Phong Điền, tỉnh Thuận Hóa lập nghiệp và truyền nghề cho con Thừa hưởng đức tính thông minh của cha, con trai ông – Cao Đình Hương tiếp thu nghề kim hoàn một cách nhanh chóng, trở thành một nghệ nhân thành thục trong nghề Tại tỉnh Thuận Hóa (Tp.Huế ngày nay), ông Cao Đình Độ còn thu nhận đệ tử, truyền nghề cho họ Làng Kế Môn trở thành làng nghề kim hoàn kể từ đó

Dưới thời vua Quang Trung, danh tiếng ông Cao Đình Độ được lan truyền đến triều đình Năm 1790, vua Quang Trung triệu hai cha con ông cùng một số thợ bạc của làng Kế Môn vào triều để lập cơ vệ Ngân Tượng, nơi chuyên nghiên cứu nghệ thuật điêu khắc, chạm trổ vàng bạc và đồ trang sức trong cung điện Trước công đức và những đóng góp lớn lao đó, ông được triều đình phong chức Lãnh binh, cùng gia đình sống tại làng Cao Hậu, huyện Hương Trà, tỉnh Thuận Hóa

Đến khi Nguyễn Ánh lập nên triều Nguyễn, lấy niên hiệu Gia Long năm 1802, tất cả mọi thành tựu văn hóa dưới triều Quang Trung đều bị phá hủy, chỉ duy nhất ngành Ngân Tượng được bảo tồn Hai cha con ông Cao Đình Độ và Cao Đình Hương cũng như nhóm thợ làng Kế Môn vẫn được vua Gia Long trọng dụng, cấp bổng lộc và giữ nguyên tước cũ

để tiếp tục nghề kim hoàn trong cung điện

Năm 1810, ông Cao Đình Độ qua đời, hưởng thọ 66 tuổi Mặc dù còn được kế tục sự nghiệp của cha trong triều với chức quan lãnh binh, nhưng bằng cách nhìn nhạy bén của người trong nghề, Cao Đình Hương nhận thấy hoài bão của cha mình sẽ bị mai một theo thời gian, không những thế, nghề kim hoàn sẽ bị thất truyền nếu ông chỉ quanh quẩn phục

vụ trong cung vua Cao Đình Hương quyết định từ quan về nhà để tìm người nối nghiệp gia đình Nghề kim hoàn ở miền Trung từ đó được nhân rộng

Quá trình trở thành nghề phổ biến trong dân gian:

Cảm phục tài nghệ và danh tiếng Cao Đình Hương, quan Thượng thư bộ lại ở Thuận Hóa lúc bấy giờ là Trần Minh, cùng vợ là Huỳnh Thị Ngọc (dưới thời Gia Long) mời ông

về dinh phủ dạy nghề kim hoàn cho ba người con trai: Trần Hòa, Trần Điện, Trần Điền và

ba người cháu: Huỳnh Quang, Huỳnh Bảo, Huỳnh Nhật Ròng rã suốt 11 năm truyền dạy cho các học trò, năm 1821, ông Cao Đình Hương qua đời Trước khi mất, tâm huyết sau cùng của ông là mong học trò của mình đem nghề kim hoàn truyền bá rộng rãi trong dân gian

Theo di chúc của thầy, ba anh em Trần Hòa, Trần Điện và Trần Điền ngược ra Thăng Long (Hà Nội) mở lò thu nhận đệ tử Riêng anh em họ Huỳnh theo dòng người lập nghiệp xuôi vào phương Nam, đến Phan Thiết thì dừng chân, vừa thu nhận đệ tử truyền nghề, vừa để tưởng nhớ một người anh em đã qua đời tại đây Nghề kim hoàn ở Phan Thiết được khai sinh từ đó

Ở miền Nam, nghề kim hoàn lúc ấy vẫn chưa được phổ biến rộng rãi Theo ước nguyện của thầy, từ Thăng Long, anh em họ Trần bắt đầu cuộc hành trình xuôi vào phương Nam, nơi “Đất lành chim đậu”, điểm dừng chân của họ là Gia Định – Chợ Lớn, nơi có thương cảng sầm uất, hội tụ thương hồ từ các tỉnh lân cận, kể cả từ Cao Miên (Campuchia), Xiêm La (Thái Lan) đến buôn bán náo nhiệt Ba ông chọn địa điểm cách Chợ Lớn khoảng một dặm (cảng Bình Đông ngày nay) mở lò thợ bạc Chính vì thế mà nghề thợ bạc tại đây lại có điều kiện phát triển rộng khắp

Sau khi truyền nghề cho 36 người là thợ bạc ở Chợ Lớn, anh em họ Trần lại tiếp tục hành trình đến các tỉnh miền Tây, ngược qua Campuchia, Thái Lan… rồi qua đời ở đâu không ai biết Nếu như tiền tổ họ Cao có công khai sáng nghề kim hoàn, thì họ Trần, Huỳnh chính là người có công phổ biến nghề kim hoàn trên khắp đất nước, suốt từ Bắc vào Nam Họ được người trong nghề tôn vinh là tổ sư đời thứ hai của nghề kim hoàn Việt Nam

Công lao của các tổ sư kim hoàn không chỉ được người đời sau luôn ghi nhớ, mà họ còn nhận được nhiều sắc phong của triều đình, đặc biệt là dưới triều Nguyễn Hiện nay, tại nhà thờ tổ nghề kim hoàn ở Huế và Lệ Châu hội quán (Tp Hồ Chí Minh) còn lưu giữ nhiều bản sắc phong của các vua nhà Nguyễn Đó là hàm cấp bậc “Tiến sĩ khai hóa nghề

kim hoàn”, chức Lãnh binh của vua Gia Long cho ông Cao Đình Độ Sau khi mất ông còn được phong them tước hiệu “Đệ nhất tổ sư”

Đến thời vua Minh Mạng, hai cha con Cao Đình Độ, Cao Đình Hương được sắc phong “Dực bảo Trung hưng Linh phò Bổn sứ - Khai hóa Kim ngân Thế tổ Cao Đình Độ tọa thần vị, Cao Đình Hương linh thần vị”, phong tước hiệu “Đệ nhị tổ sư” cho ông Cao Đình Hương, được ban đất xây lăng như các vị quan thần

Đời vua Khải Định năm thứ 9 và Bảo Đại năm thứ 13, hai ông được sắc phong “Dực bảo Trung hưng Linh phò chi Thần” cho người có công khai sáng nghề kim hoàn Việt Nam

Qua những biến chuyển của thời đại, nghề kim hoàn không bị mai một mà còn được lưu giữ, truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác

Nghệ nhân Trần Hữu Nhơn, 75 tuổi, tộc trưởng tộc kim hoàn Huế (ảnh minh họa)

Dù ngày nay, vàng bạc được sản xuất chủ yếu trên dây chuyền hiện đại, nhưng tổ nghề vẫn luôn được coi trọng và tôn thờ, thể hiện qua các buổi cúng tổ nghề hàng năm ở mọi miền trên đất nước

1.2 Hiện trạng và thực tế hiện nay của đề tài:

Qua quá trình khảo sát thị trường, quá trình thực tập cũng như khuynh hướng thiết

kế chung ở Việt Nam như: sách báo, Internet, các cửa hàng vàng bạc trên thị trường…

em nhận xét như sau:

Các mẫu nữ trang có giá thành rẻ phù hợp với túi tiền của giới trẻ thường không đẹp hoặc không hợp với thị hiếu của họ

Các mẫu nữ trang được thiết kế và chế tác một cách chuyên nghiệp thường có giá thành rất cao nên chỉ có một bộ phận khách hàng nhỏ

Mà các mẫu nữ trang có giá thành cao vẫn chưa phục vụ được giới trẻ vì thật ra nhu cầu của họ cũng chưa cần tới những món trang sức bằng chất liệu có giá trị cao như vàng hay bạc, đá quí, họ chỉ cần những thứ độc đáo, hợp thời trang hay thậm chí là quái gở Bởi vì cái họ cần chính là tính riêng biệt thể hiện được cá tính của mình, họ cần những món đồ thể hiện được cái tôi độc đáo riêng của mình, không muốn bị đánh đồng với bất

cứ ai, thể hiện được tuổi trẻ của mình…

Điều đặc biệt là có một số nữ trang thường được nhập từ nước ngoài , hoặc lấy mẫu

từ nước ngoài và chế tác ở Việt Nam, nếu có chỉnh sửa lại thì thường chỉ rất ít Nếu có độc đáo đi chăng nữa các mẫu này thường giá rất cao có thể lên đến hàng ngàn đến hàng chục ngàn USD, điều này vượt quá khả năng tài chính của phần lớn bộ phận giới trẻ nước

ta hiện nay

Mà những món nữ trang của Việt Nam thường không đáp ứng được nhu cầu đó của

họ Đó chính là tính độc đáo Do tính chuyên nghiệp ở nước ta chưa cao nên thường không có sự phân biệt rõ ràng giữa thợ kim hoàn và nhà thiết kế ngoại trừ những công ty lớn, nên hay xảy ra tình trạng người thợ kim hoàn làm luôn công việc của nhà thiết kế Vì thế sản phẩm làm ra thường không có sự độc đáo hay sáng tạo là điều dễ hiểu Đó là hiện trạng của nước ta hiện nay

Một thực tế khác nữa là chính bản thân các nhà thiết kế hiện nay cũng hay xảy ra tình trạng lấy nguyên mẫu thiết kế nước ngoài đem ra sử dụng hoặc chỉ chỉnh sửa chút ít rồi đưa vào sản xuất mà không có sự tìm tòi, thiết kế riêng Theo thời gian sẽ làm yếu dần khả năng sáng tạo của họ

Một vấn đề hết sức quan trọng mà chúng ta những nhà tạo dáng công nghiệp cần phải chú ý đó là phải kế thừa được cái truyền thống của mình Nước ở nước ta ngành kim hoàn xuất hiện khá sớm so với thế giới nên đã kịp xây dựng cho mình một bản sắc riêng, nhưng do không chú trọng giữ gìn và phát huy nên đang dần bị mai một

“Kéo” bạc tạo hình Một trong những kỹ thuật đang bị mai một của nước ta

Cho nên ta cần phải mạnh dạn áp dụng khoa học kỹ thuật mới vào kỹ thuật truyền thống để tôn tạo và phát huy bản sắc đó, để có thể đưa ngành nữ trang nước ta lên ngang hàng với thế giới

Trước hết là sự hấp dẫn của đá quý từ nhóm một cho đến các nhóm khác Đá quý nhóm 1 (gồm kim cương, ruby, saphia và emerot) có màu đẹp, chất lượng cao, giá trị lớn được người tiêu dùng rất hâm mộ cả về giá trị và hình thức Nhờ bàn tay tài hoa của những người thợ kim hoàn đã tạo ra được nhiều kiểu dáng hàng trang sức độc nhất vô nhị

với giá khá cao thu hút được sự quan tâm chú ý của các tầng lớp quý phái giàu có đi tìm mua vừa để trang điểm vừa để làm của gia bảo

Đá quý nhóm 2 có giá thấp hơn phù hợp với túi tiền của giới trung lưu, mặt khác về màu sắc và chất lượng vẫn là mặt hàng hấp dẫn Đá quý các nhóm khác tuy về hình thức

có kém hơn nhưng nó vẫn giữ được bản chất đá quý thiên nhiên Mặc dù vậy màu sắc và các đặc tính khác của nó vẫn đủ làm thoả mãn người tiêu dùng và có thu nhập trung bình, đặc biệt đá quý này có tiềm lực rất lớn Mấy năm gần đây lượng tiêu thụ đá quý nhóm này trên thế giới đã đạt mức tăng hàng năm từ 20% đến 30% , điều này đã đủ nói lên triển vọng của nó

Hiện nay người tiêu dùng hàng trang sức đang có xu hướng trở về với thiên nhiên Kho tàng đá quý chứa trong lòng đất được thiên nhiên ban tặng với màu sắc, độ bền, ánh sáng lấp lánh… hết sức kỳ diệu Mặc dù sản lượng đã tăng lên không ngừng nhưng do trữ lượng có hạn, cho nên không thể đáp ứng đủ nhu cầu ngày càng tăng của con người Mặt khác lại phụ thuộc vào sự điều tiết của thị trường, vì vậy mà giá đá quý không ngừng tăng lên, trong đó giá kim cương, saphia đã có lúc tăng 10% hàng năm

Do tính chất hiếm và quý mà giá lại đắt, nên tìm được đá quý thiên nhiên là một việc khá khó khăn, vì vậy mà xu hướng dùng đá quý nhân tạo đang hình thành và bắt đầu phát triển Dùng đá quý có nghĩa là đã chuyển thế giới ảo tưởng thành thế giới đang tung ra các sản phẩm trang sức sử dụng các vật liệu cơ bản có giá rẻ

Vào các cơ sở sản xuất, ta thu thập được một số hình ảnh làm tư liệu tham khảo cũng như gặp gỡ một số người quản lý, những thợ bạc để hỏi thêm về xu hướng hiện nay, những khó khăn thuận lợi của nữ trang Việt nam

2.1.2 Thiết kế phác thảo ý tưởng:

Dưới sự hướng dẫn của giáo viên hướng dẫn bộ môn, em đã bắt đầu phát triển ý tưởng của mình theo các hướng sau:

Thiết kế lấy dạng hoạ tiết trống đồng

Theo xu hướng chung đó, ta sẽ nghiên cứu thiết kế dựa trên các hình hoa lá thiên nhiên cách điệu, ngoài ra ta còn nghiên cứu tìm hiểu các hoạ tiết từ các hình hoa văn cổ trên trống đồng Ngọc Lũ của nền văn hoá Đông Sơn Với các mảng to nhưng được khoét rỗng bên trong nhằm tiết kiệm khối lượng của món nữ trang

Những mẫu phát triển đầu tiên

Các mẫu thiết kế này mang ý nghĩa dựa vào các hoa văn cổ của Việt nam và chính xác hơn là dựa trên các hoa văn trên mặt trống đồng Ngọc Lũ thuộc nền văn hoá Đông Sơn với các vòng tròn cách điệu Ngoài ra còn một mẫu thiết kế hoa văn khác lấy ý tưởng

từ cây tre Việt Nam với những cành lá đan dày tạo nên một phong cách trẻ trung và chắc chắn Vòng tay được làm từ một mảnh kim loại uốn quanh có hoa văn được cách điệu từ

những bọt sóng, còn vòng tay chính là một con sóng lớn tiêu biểu cho nguồn tài nguyên dồi dào của nước ta

Dưới đây là một mẫu nữ trang em tham khảo và vẽ lại từ sách, sau đó kết hợp với ý tưởng hoa văn trống đồng để tạo nên một vòng cổ bằng dây thừng Với các miếng kim loại hình thang trên đó có khắc hoạ tiết chim Lạc

Mẫu tham khảo Phát triển từ ý tưởng tham khảo ban đầu

Phác thảo ý tưởng giọt nước, lá tre

Ngoài ra ta còn áp dụng một dạng trong thiên nhiên là hình giọt nước để thiết kế một loại kiềng cổ có dạng giọt nước đang rơi trong không gian tạo nét mềm mại và nhẹ nhàng Cây tre trong văn hoá Việt nam là một biểu tượng rất quen thuộc, với các thiết kế vòng cổ bao gồm những hàng tre thẳng đứng với lá tre đan xung quanh tạo nên một vẻ

vững chãi và hoà hợp với thiên nhiên một cách tinh tế Vòng tay cũng như bông tai được thiết kế theo mô típ tương tự

Ngoài ra còn các cách thiết kế khác được phát triển từ hình giọt nước ( như hình dưới), hoặc chiếc lá đã được cách điệu từ những chiếc lá tre trong thiên nhiên

Thiết kế theo dạng tự do Mẫu thiết kế dạng bọt sóng, dạng lá tre

Các loại san hô cũng được đưa vào nghiên cứu và cách điệu thành các đoạn ngắn để nói về sự giàu đẹp của thiên nhiên nước ta Với các mảnh san hô thả dọc xuống sẽ tạo nên nét trẻ trung năng động cho giới trẻ

Một số hướng phát triểm thêm

Một số hướng phát triểm thêm

2.1.3 Chỉnh sửa bản vẽ và hoàn thiện thiết kế: