Chu Hồng Thanh * rong pháp luật quốc tế thì “buôn bán trẻ em” và “mi dâm trẻ em” là hai thuật ngữ có quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau, từ quan hệ đó hình thành các khái niệm “buôn bán tr
Trang 1Tạp chí luật học - 61
TS Chu Hồng Thanh * rong pháp luật quốc tế thì “buôn bán trẻ
em” và “m i dâm trẻ em” là hai thuật ngữ
có quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau, từ quan
hệ đó hình thành các khái niệm “buôn bán trẻ
em vì mục đích m i dâm” và “bóc lột tình dục
trẻ em vì mục đích thương mại”
Tài liệu “Nghiên cứu về bóc lột tình dục
trẻ em” số 8 năm 1996 của Liên hợp quốc do
Trung tâm nhân quyền Liên hợp quốc phát
hành có xác định rõ nội dung các khái niệm
trên như sau:
“Mi dâm trẻ em (Child prostitution) là
việc bóc lột tình dục trẻ em để lấy tiền hoặc
vật chất, thông qua trung gian để tổ chức thực
hiện”;
“Buôn bán trẻ em (Sale of Children/Child
traffcking) là việc chuyển giao trẻ em của
một bên sang cho một bên khác vì bất cứ
mục đích nào để đổi lấy tiền bạc, vật chất
hoặc bồi thường”
Liên quan tới hai khái niệm trên là khái
niệm “lạm dụng trẻ em” được định nghĩa là:
“Bất kì hành động nào gây ảnh hưởng, tác hại
đến sự phát triển lâu dài đối với trẻ em trên
các mặt thể chất, tâm lí, tinh thần và x hội”
Khái niệm “lạm dụng trẻ em” trong pháp luật
quốc tế được xem tương tự với khái niệm “xâm
hại trẻ em” trong pháp luật Việt Nam Bản
thân khái niệm “lạm dụng tình dục trẻ em” là
bộ phận trong nội hàm khái niệm “lạm dụng
trẻ em” lại được pháp luật quốc tế phân chia
làm nhiều loại như “hiếp dâm trẻ em” (Child Rape);
“loạn luân” (insest); “dâm ô” (Lascivions conduct) Vấn đề quan tâm trong bài viết này là khái niệm “bóc lột tình dục trẻ em” được pháp luật quốc tế định nghĩa như sau: “Bóc lột tình dục trẻ em là việc sử dụng trẻ em dưới 18 tuổi để thỏa mn dục vọng của người lớn Cơ sở của sức bóc lột này là sự bất bình đẳng về thể lực
và các mối quan hệ kinh tế giữa trẻ em và người lớn Trẻ em bị bóc lột về sức trẻ và dục tình Mặc dù có thể không thường xuyên, sự bóc lột này thông thường do một bên thứ ba tổ chức để kiếm lợi” Theo định nghĩa này, “bóc lột tình dục trẻ em” bao gồm 3 loại hành vi: Một là,
“buôn bán trẻ em” vì mục đích m i dâm (Child traffcking); hai là, “m i dâm trẻ em” (Child prostitution), ba là, “khiêu dâm trẻ em” (Child pornography)
Trên cơ sở các Điều 34 và 35 của Công
ước quốc tế về quyền trẻ em, trong những năm gần đây trên thế giới xuất hiện các tài liệu mang tính pháp lí trong đó có khái niệm “bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại” (Commercial sexual explotation of children) Khái niệm này không chỉ nói lên việc trẻ em bị lạm dụng, xâm hại tình dục mà còn nhấn mạnh việc thu lợi nhuận, kiếm lời của người lớn thông qua việc coi trẻ em là đối tượng bị buôn bán, bị bóc lột về kinh tế và tình dục trong các
T
* Hội luật gia Việt Nam
Trang 262 - Tạp chí luật học
hoạt động thương mại Khái niệm này có nội
dung cơ bản là trẻ em bị buôn bán, bị bóc lột
để m i dâm và bị sử dụng ngay cả với văn hóa
phẩm khiêu dâm trong thương trường
“Bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích
thương mại” được đề cập trong khá nhiều văn
bản pháp lí quốc tế, đáng chú ý là việc điều
chỉnh các quan hệ này được ghi nhận trong ba
văn kiện sau đây:
1 Chương trình hành động của Liên hợp
quốc về chống buôn bán trẻ em, m i dâm trẻ
em và văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em;
2 Tuyên bố và chương trình hành động
của Hội nghị thế giới chống bóc lột tình dục
trẻ em vì mục đích thương mại;
3 Nghị định thư cấm buôn bán trẻ em, m i
dâm trẻ em và văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em,
bổ sung cho Công ước khiêu dâm trẻ em
“Chương trình hành động của Liên hợp
quốc về phòng chống buôn bán trẻ em, m i
dâm trẻ em và văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ
em” do Uỷ ban nhân quyền Liên hợp quốc
thông qua theo Nghị quyết số 1992/74 ngày
5/3/1992 Chương trình hành động này bao
gồm 59 điểm xác định rõ việc bóc lột tình dục
trẻ em và buôn bán trẻ em là những trọng tội
và phải bị xử phạt đúng tội danh Pháp luật cần
trừng trị thẳng vào những kẻ trung gian, những
người khuyến khích và trục lợi như các đại lí,
các h ng buôn, chủ chứa, mua dâm, cảnh sát
và những người có liên quan khác phạm tội ác
này Cảnh sát, tòa án và cơ quan pháp luật cần
tập trung bảo vệ trẻ em, có sự hỗ trợ về mặt
pháp lí cho trẻ em bị lạm dụng tình dục và bị
buôn bán “Chương trình hành động của Liên
hợp quốc về chống buôn bán trẻ em, m i dâm
trẻ em và văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em”
cảnh báo về sự gia tăng của du lịch tình dục và
xác định rằng “tiếp thị du lịch thông qua việc
cám dỗ tình dục trẻ em phải bị phạt hình sự cùng mức độ như hành vi môi giới”, phải nghiêm cấm và ngăn chặn việc sử dụng các công nghệ mới
để gợi dâm trẻ em (như Internet)
“Tuyên bố và chương trình hành động của Hội nghị thế giới chống bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại” do Hội nghị thế giới chống bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại thông qua tại Stockholm (Thuỵ
Điển) ngày 28/8/1996 đ được 122 nước dự Hội nghị cam kết thực hiện Tuyên bố xác định rõ: “Nạn bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại là sự vi phạm cơ bản quyền trẻ em
Nó bao gồm việc người lớn lạm dụng tình dục
và được trả bằng tiền hoặc hiện vật cho trẻ em hoặc người thứ ba hay những người khác Trẻ em
bị đối xử như một đối tượng tình dục và như là một đồ vật mang tính thương mại Sự bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại bằng những đe dọa và bạo lực với trẻ em đ biến thành lao động cưỡng bức và các hình thức nô lệ hiện đại”
“Nghị định thư về buôn bán trẻ em, m i dâm trẻ em và văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em
bổ sung cho Công ước về quyền trẻ em” đ được
Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 25/5/2000 theo Nghị quyết A-RES-54-263 Nghị
định thư này yêu cầu các nước thành viên phải xác định trong bộ luật hình sự của nước mình, các hành vi bóc lột tình dục trẻ em; chuyển giao những bộ phận cơ thể trẻ em vì lợi nhuận; cưỡng bức lao động trẻ em; cung cấp trẻ em vì mục đích thương mại; sản xuất, phổ biến, xuất nhập khẩu, chào mời, bán hay sở hữu văn hóa phẩm khiêu dâm trẻ em Các loại tội phạm với các hành vi trên phải được đưa vào như những tội phạm và có thể bị dẫn độ trong các Hiệp
ước quốc tế về dẫn độ tội phạm
Các văn kiện trên đây phù hợp với các điều
1, 11, 21, 32, 33, 34, 35, 36 của Công ước
Trang 3Tạp chí luật học - 63
cũng như toàn bộ nội dung Công ước quốc tế
về quyền trẻ em đ thống nhất xác định “bóc
lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại” là
tội phạm nghiêm trọng
Chưa có số liệu điều tra chính xác về hoạt
động của loại tội phạm “bóc lột tình dục trẻ
em vì mục đích thương mại” nhưng các con số
theo ước tính của Liên hợp quốc đ biểu lộ
nhiều điều rất đáng lo ngại
Hàng năm có hơn một triệu trẻ em trên thế
giới bị đẩy vào vòng m i dâm và bị bóc lột
tình dục vì mục đích thương mại, mang lại
những món lợi nhuận khổng lồ (hàng tỉ đôla
Mĩ) ở Philippine có từ 6 đến 10 vạn trẻ em bị
sử dụng vào du lịch tình dục và m i dâm ở ấn
Độ khoảng 20% trong tổng số 2 triệu m i dâm
trẻ em ở Đài Loan có từ 4 vạn đến 6 vạn trẻ
em gái bị bóc lột tình dục trong các nhà chứa
Thủ đô Đacca ở Bănglađét có khoảng 5.000 trẻ
em tham gia m i dâm, trong đó 2.000 hoạt
động trong các nhà chứa có giấy phép, số còn
lại lang thang trên đường phố 92% số người
m i dâm ở Nicaragoa là từ 11 đến 18 tuổi ở
Hoa Kì có 10 vạn đến 30 vạn trẻ em bị bóc lột
tình dục vì mục đích thương mại M i dâm
nam là khá phổ biến và tình trạng báo động là
ở Mĩ và các nước Tây Âu Tổ chức lao động
quốc tế ILO cho biết thu nhập từ lĩnh vực kinh
doanh tình dục (sex sector) ở 4 nước
(Indonesia, Malaixia, Philippin và Thái Lan)
chiếm từ 2% đến 14% tổng sản phẩm quốc nội
(GDP), những người m i dâm ở Thái Lan gửi
về cho gia đình ở nông thôn nghèo khó khoảng
300 triệu USD/năm Đáng chú ý là trong số 90.000
người hoạt động m i dâm ở Thái Lan có khoảng
18.000 trẻ em dưới 18 tuổi mà 1/3 trong số đó là
trẻ em người nước ngoài Đó là bức tranh hoen
ố và dơ bẩn về bóc lột tình dục trẻ em vì mục
đích thương mại
Trong pháp luật quốc tế, bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại không chỉ là tội phạm mà còn được xác định là tội ác nghiêm trọng, là dạng lao động cưỡng bức (forced labour) - loại hình nô lệ hiện đại (A contemporary form of slavery) và là hình thức bóc lột không thể tha thứ (An intolerable form of child labour) Chủ thể của loại tội phạm “bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại” có nhiều loại người nhưng phần lớn đều là người lớn, với các hành vi như mở nhà chứa để bán dâm trẻ em, làm giấy tờ giả để đưa trẻ em qua biên giới, tổ chức du lịch tình dục , Liên hợp quốc đ tổng kết có khoảng 90% những kẻ mua dâm trẻ em là đàn ông Trong thực tế cũng có trẻ em tự nguyện tham gia hoạt động m i dâm nhưng toàn bộ hoạt động lạm dụng tình dục trẻ em đều do người lớn tổ chức, vì vậy, xu hướng chung hiện nay trong các văn kiện pháp lí thường tránh dùng khái niệm
“trẻ em m i dâm” (Child prostitutes) mà dùng “trẻ em là nạn nhân của m i dâm” (Child Victims of prostitution), “trẻ em trong m i dâm” (Children in prostitution) hoặc “trẻ em bị m i dâm” (Prostituted children) có nghĩa là thủ phạm của “bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại” chỉ
có thể là người lớn
Nhận biết điều này có ý nghĩa hết sức quan trọng, các quốc gia trong hoạt động lập pháp, hành pháp, tư pháp của mình và trong phối hợp hoạt động quốc tế đều cần phải ngăn chặn và loại trừ “bóc lột tình dục trẻ em vì mục đích thương mại” ngay từ những năm đầu thế kỉ XXI và trong thiên niên kỉ mới./