Giáo án Sinh 9 dành cho đối tượng học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022 2023

Giáo án Sinh 9 dành cho đối tượng học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022 2023Giáo án Sinh 9 dành cho đối tượng học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022 2023Giáo án Sinh 9 dành cho đối tượng học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022 2023Giáo án Sinh 9 dành cho đối tượng học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022 2023Giáo án Sinh 9 dành cho đối tượng học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022 2023Giáo án Sinh 9 dành cho đối tượng học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022 2023Giáo án Sinh 9 dành cho đối tượng học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022 2023PhÇn I di truyÒn vµ biÕn dÞ PhÇn I di truyÒn vµ biÕn dÞ Ch¬ng I c¸c thÝ nghiÖm cña men®en TiÕt 1 Bµi 1 men®en vµ di truyÒn häc Ngµy so¹n 4 9 2020 Ngµy d¹y TiÕt Líp Ghi chó 9 I Môc tiªu 1 KiÕn thøc,.

Trang 1

Phần I - di truyền và biến dị Chơng I - các thí nghiệm của menđen

Tiết 1 Bài 1 menđen và di truyền học

Ngày soạn: 4/ 9/ 2020

Ngày dạy Tiết Lớp Ghi chú

9

I Mục tiêu

1 Kiến thức, kỹ năng và thái độ

a Kiến thức

- Nêu đợc nhiệm vụ, nội dung và vai trò của di truyền học

- Trình bày đợc phơng pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen

- Trình bày đợc một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyền học

* Học sinh khuyết tật

- Nêu đợc nhiệm vụ, của di truyền học

- Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyền học

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Chuẩn bị của giáo viên

- Tranh phóng to hình 1.2

- Tranh ảnh hay chân dung Menđen

2 Chuẩn bị của học sinh: Xem bài trớc ở nhà

III Chuỗi các hoạt động học

+ Thế nào là di truyền và biến dị ?

- GV giải thích từ: biến dị và di truyền là

2 hiện tợng trái ngợc nhau nhng tiến hành

song song và gắn liền với quá trình sinh

sản

I Di truyền học

- Di truyền là hiện tợng truyền

đạt lại các tính trạng của tổ tiêncho các thế hệ con cháu

- Biến dị là hiện tợng con sinh rakhác với bố mẹ và khác nhau ởnhiều chi tiết

- Di truyền học nghiên cứu về cơ

Trang 2

15ph

- GV cho HS làm bài tập  SGK mục I

- HS Liên hệ bản thân và xác định xem

mình giống và khác bố mẹ ở điểm nào:

hình dạng tai, mắt, mũi, tóc, màu da và

trình bày trớc lớp

- Cho HS tiếp tục tìm hiểu mục I để trả

lời:

- GV cho HS đọc tiểu sử Menđen SGK

- GV yêu cầu HS quan sát kĩ hình 1.2 và

nêu nhận xét về đặc điểm của từng cặp

- GV cho HS đọc tiểu sử Menđen SGK

- GV yêu cầu HS quan sát kĩ hình 1.2 và

nêu nhận xét về đặc điểm của từng cặp

tính trạng đem lai?

- Treo hình 1.2 phóng to để phân tích

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK và nêu phơng pháp nghiên cứu của

Menđen?

- GV: trớc Menđen, nhiều nhà khoa học

đã thực hiện các phép lai trên đậu Hà Lan

- GV giải thích vì sao menđen chọn đậu

Hà Lan làm đối tợng để nghiên cứu

- Khái niệm giống thuần chủng: GV giới

thiệu cách làm của Menđen để có giống

thuần chủng về tính trạng nào đó

- GV giới thiệu một số kí hiệu

- GV nêu cách viết công thức lai: mẹ

th-ờng viết bên trái dấu x, bố thth-ờng viết bên

phải P: mẹ x bố

sở vật chất, cơ chế, tính quy luậtcủa hiện tợng di truyền và biếndị

- Di truyền học có vai trò quantrọng trong chọn giống, trong yhọc và đặc biệt là công nghệsinh học hiện đại

II.Menđen - ngời đặt nền móng cho di truyền học

- Menđen (1822-1884)- ngời đặtnền móng cho di truyền học

- Đối tợng nghiên cứu sự ditruyền của Menđen là cây đậu

Hà Lan

- Menđen dùng phơng phápphân tích thế hệ lai và toánthống kê để tìm ra các quy luật

di truyền

III Một số thuật ngữ và kí hiệu của di truyền học

+ Nhân tố di truyền: Quy địnhcác tính trạng của sinh vật

+ Giống (dòng) thuần chủng: làgiống có đặc tính di truyền đồngnhất, các thế hệ sau đợc sinh ra

có đặc điểm giống thế hệ trớc

2 Một số kí hiệuP: Cặp bố mẹ xuất phátx: Kí hiệu phép laiG: Giao tử

2

Trang 3

♂ : Đực; ♀: CáiF: Thế hệ con (F1: con thứ 1 củaP; F2 con của F1 tự thụ phấnhoặc giao phấn giữa F1).

I Mục tiêu

a.Kiến thức:

- Học sinh trình bày và phân tích đợc thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menđen

- Hiểu và ghi nhớ các khái niệm kiểu hình, kiểu gen, tính trạng trội, tính trạng lặn

- Hiểu và phát biểu đợc nội dung quy luật phân li

- Giải thích đợc kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Menđen

Trang 4

- Trình bày đối tợng nội dung và ý nghĩa thực tế của di truyền học ?

Giới thiệu bài: Bằng phân tích thế hệ lai, Menđen rút ra các quy luật di truyền,

đó là quy luật gì? Chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài hôm nay

- GV yêu cầu HS đọc quá trình làm thí

nghiệm và kết quả thí nghiệm của

Menđen

- Tiếp tục yêu cầu HS quan sát H 2.1 sơ

đồ thụ phấn nhân tạo trên hoa đậu Hà

- GV tiếp tục cho HS thực hiện lệnh SGK

Gọi 1 HS lên bảng điền vào cột “tỉ lệ KH

- GV yêu cầu HS đọc T.tin SGK

- Tiếp tục cho HS quan sát H 2.3 SGK

- GV nêu câu hỏi:

+ Theo Menđen, mỗi tính trạng trên cơ

thể sinh vật do yếu tố nào quy định ?

I Thí nghiệm của Menđen

1 Thí nghiệm:

- Lai 2 giống đậu Hà Lan khácnhau về 1 cặp tính trạng thuầnchủng tơng phản

- Tính trạng trội là tính trạngbiểu hiện ở F1

F1 đồng tính về tính trạng của bốhoặc mẹ, F2 có sự phân li theo tỉ

- Trong quá trình phát sinh giao

tử, mỗi nhân tố di truyền trong 4

Trang 5

+ Trong quá trình phát sinh giao tử cây

hoa đỏ TC cho mấy loại giao tử ?

+ Cây hoa trắng TC cho mấy loại giao

Vì ở F2 các tổ hợp AA và Aa đều biểu

hiện kiểu hình trội (A trội hơn a, nên A

lấn át a trong tổ hợp Aa) nên cho hoa đỏ

 kết quả: 3 hoa đỏ: 1 hoa trắng

+Thông qua H2.3, Menđen đã giải thích

kết quả thí nghiệm nh thế nào ?

+ Menđen đã rút ra quy luật phân li nh thế

nào ?

- GV gọi HS nhận xét, GV nhận xét, bổ

sung

cặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất nh ở cơ thể P thuần chủng

- Trong quá trình thụ tinh, các nhân tố di truyền tổ hợp lại trong hợp tử thành từng cặp tơngứng và quy định kiểu hình của cơ thể

=> Sự phân li và tổ hợp của cặp nhân tố di truyền (gen) quy địnhcặp tính trạng thông qua quá trình phát sinh giao tử và thụ tinh chính là cơ chế di truyền các tính trạng

- Nội dung quy luật phân li: trong quá trình phát sinh giao tử,mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất

nh ở cơ thể thuần chủng của P

* Ghi nhớ: SGK

C Hoạt động luyện tập - vận dụng.( 5phút )

- Trình bày thí nghiệm lai một cặp tính trạng và giải thích kết quả thí nghiệm củaMenđen?

- Phân biệt tính trạng trội, tính trạng lặn và cho VD minh hoạ

D Hoạt động tìm tòi mở rộng.( 1 phút )

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

IV Rút kinh nghiệm

Tiết 3 Bài 3 lai một cặp tính trạng ( tiếp )

Ngày soạn: 10/ 9/ 2020

Trang 6

9

I Mục tiêu

a Kiến thức:

- Trình bày đợc nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích

- Nêu đợc các khái niệm: kiểu gen, thể đồng hợp, thể dị hợp Cho ví dụ

- Hiểu và giải thích đợc vì sao quy luật phân li chỉ nghiệm đúng trong những điều kiệnnhất định

- Nêu đợc ý nghĩa của quy luật phân li đối với lĩnh vực sản xuất

- Kĩ năng tự tin khi trình bày trớc tổ, lớp

- Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tởng hợp tác trong hoạt động

- Dạy học nhóm, trực quan, vấn đáp tìm tòi

- Tranh minh họa lai phân tích

2 Chuẩn bị của học sinh

- Các kiến thức về lai một cặp tính trạng (Tiết 2)

A Hoạt động khởi động ( 5 phút)

Kiểm tra bài cũ:

- Nêu khái niệm kiểu hình , cho ví dụ Phát biểu nội dung của quy luật phân li ?

- Menđen giải thích kết quả thí nghiệm trên đậu Hà Lan nh thế nào ?

Đặt vấn đề: Bằng PP phân tích các thế hệ lai, khi lai 2 cơ thể bố mẹ khácnhau về 1 cặp TT TC tơng phản  F2 phân li 3 trội : 1 lặn Nh vậy KG trội có 2 KG:

AA và Aa Làm thế nào để xác định đợc KG của cá thể mang tính trội để ứng dụngvào sản xuất ? Tơng quan trội – lặn có ý nghĩa gì ?

B Hoạt động hình thành kiến thức.

Thời

gian Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

- Nêu tỉ lệ các loại hợp tử ở F2 trong thí

nghiệm của Menđen?

Trang 7

+ Kết quả lai nh thế nào thì ta có thể kết

luận đậu hoa đỏ P thuần chủng hay không

thuần chủng?

- Điền từ thích hợp vào ô trống (SGK –

trang 11)

1- Trội 2 - KG 3- Lặn 4 - Đồng hợp

+ Khái niệm lai phân tích?

- GV nêu; mục đích của phép lai phân tích

nhằm xác định kiểu gen của cá thể mang

+ Việc xác định độ thuần chủng của giống

có ý nghĩa gì trong sản xuất

+ Muốn xác định giống có thuần chủng hay

không cần thực hiện phép lai nào?

GV: Yêu cầu HS xác định đợc cần sử dụng

phép lai phân tích và nêu nội dung phơng

pháp

GV: Gọi hs đọc phần ghi nhớ: (SGK- 13)

giống nhau (AA, aa)

- Thể dị hợp: kiểu gen chứacặp gen gồm 2 gen tơng ứngkhác nhau (Aa)

2 Lai phân tích

Là phép lai giữa cá thể mang

tính trạng trội cần xác địnhkiểu gen với cá thể mang tínhtrạng lặn

+ Nếu kết quả phép lai đồngtính thì cá thể mang tính trạngtrội có kiểu gen đồng hợp

+ Nếu kết quả phép lai phântính theo tỉ lệ 1:1 thì cá thểmang tính trạng trội có kiểugen dị hợp

IV ý nghĩa của tơng quan trội - lặn

- Trong tự nhiên mối tơngquan trội lặn là phổ biến

- Tính trạng trội thờng là tínhtrạng tốt Cần xác định tínhtrạng trội và tập trung nhiềugen tội quý vào một kiểu gentạo giống có ý nghĩa kinh tế

- Trong chọn giống để tránh sựphân li tính trạng phải kiểm tra

độ thuần chủng của giống

* Ghi nhớ:(SGK- 13)

C Hoạt động luyện tập – vận dụng ( 5 phút )

Khoanh tròn vào chữ cái các ý trả lời đúng:

1 Khi cho cây cà chua quả đỏ thuần chủng lai phân tích Kết quả sẽ là:

a Toàn quả vàng c 1 quả đỏ: 1 quả vàng

b Toàn quả đỏ  d 3 quả đỏ: 1 quả vàng

2 ở đậu Hà Lan, gen A quy định thân cao, gen a quy định thân thấp Cho lai cây thâncao với cây thân thấp F1 thu đợc 51% cây thân cao, 49% cây thân thấp Kiểu gen củaphép lai trên là:

Trang 8

I Mục tiêu

a Kiến thức

- Phát biểu đợc nội dung quy luật phân li độc lập

- Nêu ý nghĩa của quy luật phân li và quy luật phân ly độc lập

- Nhận biết đợc biến dị tổ hợp xuất hiện trong phép lai hai cặp tính trạng của Menđen

- Nêu đợc ứng dụng của quy luật phân li trong sản xuất và đời sống

*Học sinh khuyết tật

- Nêu ý nghĩa của quy luật phân li và quy luật phân ly độc lập

- Nêu đợc ứng dụng của quy luật phân li trong sản xuất và đời sống

- Tranh phóng to hình 4 SGK

8

Trang 9

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 4.

III Chuỗi các hoạt động học.

A Hoạt động khởi động: 5 phút

Kiểm tra bài cũ:

- Muốn xác định đợc kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội cần làm gì ?

Giới thiệu bài: Menđen không chỉ tiến hành lai một cạp tính trạng để tìm ra quyluật phân li và quy luật di truyền trội không hoàn toàn, ông còn tiến hành lai hai cạptính trạng để tìm ra quy luật phân li độc lập

B Hoạt động hình thành kiến thức

Thời

GV yêu cầu HS quan sát hình 4 SGk, nghiên

cứu thông tin và trình bày thí nghiệm của

- GV phân tích cho HS thấy rõ tỉ lệ của từng

cặp tính trạng có mối tơng quan với tỉ lệ kiểu

P:Vàng, trơn x Xanh, nhăn

F1: Vàng, trơnCho F1 tự thụ phấn => F2:cho 4 loại kiểu hình với tỷlệ:9 vàng, trơn: 3 vàng, nhăn:

3 xanh, trơn: 1 xanh, nhăn

2 Kết quả thớ nghiệm.

- Khi lai 2 bố mẹ khác nhau

về 2 (hay nhiều) cặp tínhtrạng thuần chủng, tơng phản

di truyền độc lập với nhau,thì F2 có tỉ lệ mỗi kiểu hìnhbằng tích các tỉ lệ của cáctính trạng hợp thành nó

9331

Vàng 315+101 416 3Xanh 108+32 140 1Trơn 315+108 423 3Nhăn 101+32 133 1

- GV: yêu cầu HS nhớ lại kết quả thí nghiệm

ở F2 và trả lời câu hỏi:

+ F2 có những kiểu hình nào khác với bố mẹ?

(2 kiểu hình khác bố mẹ là vàng, nhăn và

II Biến dị tổ hợp

- Biến dị tổ hợp là sự tổ hợplại các tính trạng của bố mẹ

- Nguyên nhân: Chính sựphân li độc lập của các cặp

Trang 10

xanh, trơn (chiếm 6/16))

- GV: Những kiểu hình khác bố mẹ gọi là

biến dị tổ hợp

+ Vậy biến dị tổ hợp là gì?

+ Hình thức sinh sản nào thì xuất hiện biến

dị tổ hợp nhiều nhất ? Vì sao ?

(Hình thức sinh sản hữu tính sẽ xuất hiện

nhiều biến dị tổ hợp vì nó tổ hợp nhiều cặp

gen khác nhau.)

- GV: Gọi hs đọc phần ghi nhớ SGK- 16

tính trạng đã đa đến sự tổ hợplại các tính trạng của P làmxuất hiện kiểu hình khác P

*Ghi nhớ: SGK- 16

C Hoạt động luyện tập - vận dụng: 5 phút

- GV khái quát lại nội dung bài, khắc sâu kiến thức cho HS

- GV: Hớng dẫn hs trả lời các câu hỏi SGK

Câu 1 : Căn cứ vào tỉ lệ kiểu hình ở F2 bằng tích tỉ lệ của các tính trạng hợp thành nóMenđen cho rằng các tính trạng màu sắc và hình dạng hạt đậu di truyền độc lập vớinhau

Câu2 Biến dị tổ hợp là gì? Cho ví dụ ? Nó xuất hiện nhiều nhất ở hình thức sinh sảnnào?

Câu 3 : Đáp án : b,d

D Hoạt động tìm tòi mở rộng 2 phút

GV Hớng dẫn học sinh tự học

- Kẻ sẵn bảng 5 vào vở bài tập, đọc trớc bài 5

IV Rút kinh nghiệm.

Tiết 5 Bài 5 lai hai cặp tính trạng ( tiếp theo )

Ngày soạn: 17/ 9/ 2020

9

Trang 11

- Trình bày đợc quy luật phân li độc lập.

- Phân tích đợc ý nghĩa của quy luật phân li độc lập đối với chọn giống và tiến hóa

- Giải thích đợc vì sao ở các loài sinh sản giao phối, biến dị lại phong phú hơn nhiều

so với những loài sinh sản vô tính

- Trình bày đợc quy luật phân li độc lập

- Phân tích đợc ý nghĩa của quy luật phân li độc lập đối với chọn giống và tiến hóa

- Trực quan, vấn đáp tìm tòi

+ Tranh phóng to H 5 tr17 SGK (Sơ đồ giải thích kết quả thí nghiệm lai hai cặp TT của Menđen)

+ Bảng phụ (bảng 5 tr18)

+ Kẻ sẵn bảng 5 tr18 vào vở bài tập

+ Ôn lại các kiến thức về lai một cặp tính trạng (Tiết 2, 3)

+ Từ kết quả trên cho ta kết luận gì ?

- GV yêu cầu HS nghiên cứu T.tin SGK

Từ đó giải thích kết quả thí nghiệm theo

quan niệm của Menđen

- GV có thể đa ra 1 số câu hỏi dẫn dắt:

+Menđen quy ớc cặp nhân tố DT ntn ?

+KG hạt vàng, trơn TC? Xanh, nhăn TC ?

- Giải thích theo sơ đồ lai H.5 tr.17 SGK

- GV yêu cầu HS thảo luận nhóm để trả lời

- GV nêu tiếp câu hỏi:

III Menđen giải thích kết quả thí nghiệm

- Giải thích:

+ Men đen cho rằng mỗi cặptính trạng do một cặp gen quy

định (nhân tố di truyền) tínhtrạng hạt vàng là trội so với hạtxanh, hạt trơn là trội so với hạtnhăn

Kí hiệu:

+ Gen A qui định hạt vàng+ Gen a qui định hạt xanh+ Gen B qui định vỏ trơn + Gen b qui định vỏ nhăn

Trang 12

+ Giải thích vì sao F2 lại có 16 tổ hợp ?

+ Do sự kết hợp ngẫu nhiên của 4 loại giao

tử đực và 4 loại giao tử cái nên ở F2 có 16

tổ hợp

- GV hớng dẫn HS cách xác định KH và

KG ở F2

- GV treo bảng phụ kẻ sẵn “Bảng 5 –

Phân tích kết quả lai 2 cặp TT”, yêu cầu

HS quan sát và điền vào nội dung phú hợp

Aabb aaBb aabb

+ F2 có tỉ lệ kiểu hình là9:3:3:1 Tổng tỉ lệ kiểu hình là

16 tơng ứng với 16 tổ hợp tử.+ 16 tổ hợp giao tử ở F2 là kếtquả thụ tinh của 4 loại giao tử

đực với 4 loại giao tử cái Cácloại giao tử này có xác suấtngang nhau = 1/ 4

+ Để cho 4 loại giao tử F1 phải

dị hợp về 2 cặp gen, chúngphân li độc lập với nhau trongquá trình phát sinh giao tử Do

đó đã tạo ra đợc 4 loại giao tử

là AB, Ab, aB, ab

- Bảng 5: (bảng phụ)Kiểu hình

Tỉ lệ

Hạt vàng, trơn

1AAbb2Aabb

1aaBB2aaBb

- GV gọi HS đọc thông tin trong SGK- 18

+ Tại sao ở những loài sinh sản hữu tính,

biến dị lại phong phú?

IV.ý nghĩa quy luật phân li

độc lập

- Quy luật phân li độc lập giảithích nguyên nhân xuất hiệnbiến dị tổ hợp, làm sinh vật đadạng và phong phú ở loài giaophối

- Biến dị tổ hợp là nguồnnguyên liệu quan trọng của chọn12

Trang 13

Đối với kiểu hình n là số cặp tính trạng

t-ơng phản tuân theo di truyền trội hoàn

- Hớng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi SGK- 19

Câu 1, Câu 2 : nh nội dung của bài

Câu 3: Biến dị tổ hợp là nguồn nguyên liệu quan trọng của chọn giống và tiến hoá

- ở các loài sinh sản giao phối, biến dị lại phong phú hơn so với những loài sinh sảnvô tính vì : sự di truyền độc lập là nguyên nhân tạo nên sự đa dạng về KG và phongphú về KH nên biến dị tổ hợp xuất hiện nhiều hơn

Câu 4: Đáp án d

D Hoạt động tìm tòi mở rộng: 2 phút

GV hớng dẫn học sinh tự học

I Mục tiêu

a Kiến thức

- Nhằm củng cố khắc sâu kiến thức về phần I - lai một cặp tính trạng của Men đen

- Biết vận dụng lý thuyết để giải bài tập

Trang 14

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực đề xuất dự đoán, giả thuyết.

3 Phơng pháp kỹ thuật dạy học

- Hoạt động nhóm

1.Chuẩn bị của giáo viên: Bảng phụ

2 Chuẩn bị của học sinh: Học bài ở nhà

Theo bài ra : Lông ngắn trội hoàn toàn so với

lông dài Chó lông ngắn thuần chủng có kiểu

Kết quả này tơng ứng với F2 trong định luật

phân tính của Men Đen với tỉ lệ 3 : 1

Vậy cơ thể đem lai phải có kiểu gen nh trờng

Kiểu hình : 75% đỏ thẫm : 25% xanh lục

Bài tập 4 (trang 23): 2 cách giải:

Bớc 1 Xác định trội lặnBớc 2 Quy ớc gen

Bớc 3 Xác định kiểu genBớc 4 Viết sơ đồ lai và kếtquả

II Bài tập

Bài 1 ở chó, lông ngắn trội hoàn toàn so với lông dài

Trang 15

Cách 2: Ngời con mắt xanh có kiểu gen aa mang

1 giao tử a của bố, 1 giao tử a của mẹ Con mắt

đen (A-)  bố hoặc mẹ cho 1 giao tử A  Kiểu

gen và kiểu hình của P:

Aa (Mắt đen) x Aa (Mắt đen)

Aa (Mắt đen) x aa (Mắt xanh)

 Đáp án: b, c

Bài tập 5 (trang 23)

F2: 901 cây quả đỏ, tròn: 299 quả đỏ, bầu dục:

301 quả vàng tròn: 103 quả vàng, bầu dục  Tỉ

a Cho hai cây bắp hạt vàng đều có kiểu gen dị

hợp lai với nhau xác định tỉ lệ phân tính thu đợc

ở F1

b Nếu đem lai các cây bắp hạt trắng với nhau

thì ở đời con cây bắp hạt trắng chiếm tỉ lệ phần

trăm là bao nhiêu ?

Bài 5 Đáp án d

Đáp án bài 6:

a: 1AA:2:Aa:1aa ( 3 hạt vàng:1 hạt trắng)

b 100% aa ( 100% hạt trắng)

C Hoạt động luyện tập - vận dụng 5 phút

- GV khái quát lại nội dung bài về : Cách giải bài tập theo định luật Men Đen?

D Hoạt động tìm tòi mở rộng 2 ph

GV hớng dẫn học sinh tự học

- Về nhà học bài , làm các bài tập còn lại

Tiết 7 Bài 7 Bài tập ( tiếp )

Ngày soạn: 17/ 9/ 2020

9

I Mục tiêu

a Kiến thức:

- Củng cố, khắc sâu và mở rộng nhận thức về các quy luật di truyền

- Biết vận dụng lí thuyết để giải các bài tập

Trang 16

- Các ví dụ minh hoạ cho các dạng bài tập

Biện luận tìm kiểu gen của bố, mẹ

Bố: thuận tay phải ( F_ )

Mẹ: thuận tay phải ( F_)

Con gái thuận tay trái là tính trạng lặn 

ff trong đó một gen là của bố, một gen là

của mẹ

Vậy kiểu gen của bố và mẹ đều là Ff

I Bài tập lai một cặp tính trạng

Bài 1 ở ngời, thuận tay phảI( gen F ), thuận tay trái ( gen f).Trong một gia đình bố và mẹ

đều thuận tay phải, con gái họthuận tay trái

Xác định kiểu gen của bố mẹ vàviết sơ đồ lai minh họa

Kết quả: - Tỉ lệ kiểu gen: 1FF : 2Ff : 1ff

- Tỉ lệ kiểu hình: 75 % con thuận tay phải: 25% con thuận tay trái

Bài 2

Xác định kết quả ở F1

- Xác định trội lặn: quả tròn trội hoàn

Bài 2 ở cà chua, tính trạng quả

tròn trội hoàn toàn so với quảbầu dục Muốn ngay F1 xuất16

Trang 17

toàn so với quả bầu dụ.

- Quy ớc gen:

Quả tròn: gen T

Quả bầu dục: gen t

- Xác định kiểu gen:

Muốn ngay F1 xuất hiện tỉ lệ 1:1 Đây là

tỉ lệ của lai phân tích  Kiểu gen bố dị hợp

Kết quả : Tỉ lệ kiểu gen: 1 Tt: 1tt

Tỉ lệ kiểu hình: 50% quả tròn : 50% quả bầu dục

Cây quả khía, xanh có kiểu gen: A_dd

Cây quả tròn, tím có kiểu gen: aaD_

F1 thu đợc cây quả tròn, tím (aaD_)

trong cặp gen aa có 1 gen a của bố và 1

gen a của mẹ, cây quả tròn, xanh (aadd)

trong cặp dd có 1 gen d của bố và 1 gen d

của mẹ

Vậy : Cây quả khía, xanh có kiểu gen

(Aadd )

Cây quả tròn, tím có kiểu gen ( aaDd)

II Bài tập về lai hai cặp tính trạng

Bài 3 ở cà, quả có khía trội

hoàn toàn so với quả tròn, quảmàu tím trội hoàn toàn so vớimàu xanh Xác định kiểu gen ở

P trong các phép lai sau:

a Cây quả khía, xanh x cây quảtròn, tím ở F1 thu đợc cây quảtròn, tím và cây quả tròn xanh

b Cây quả khía, tím x cây quảkhía, tím ở F1 thu đợc cây quảtròn, xanh

Kết quả: 1 AaDd 25% khía, tím

1 Aadd 25% khía, xanh

Trang 18

1 aaDd 25% tròn, tím.

1 aadd 25% tròn, xanh

b Xác định kiểu gen ở P

- Xác định kiểu gen:

Cây quả khía, tím có kiểu gen ( A_D_)

F1 thu đợc cây quả tròn, xanh ( aadd) trong cặp aa có 1 gen a của bố và 1 gen a của

mẹ, cặp dd có 1 gen d của bố và 1 gen d của mẹ

Vậy: Cây ♂ quả khía, tím có kiểu gen AaDd

Cây ♀ quả khía, tím có kiểu gen AaDd

- Sơ đồ lai :

P : ♂ quả khía, tím (AaDd) x ♀ quả khía, tím (AaDd)

GP AD, Ad, aD, ad AD, Ad, aD, ad

F1

AD AADD AADd AaDD AaDd

Ad AADd AAdd AaDd Aadd

aD AaDD AaDd aaDD aaDd

ad AaDd Aadd aaDd aadd

1 aadd 1 quả tròn, xanh

C Hoạt động luyện tập - vận dụng 5 phút

- GV khái quát lại nội dung bài về: Cách giải bài tập theo định luật Men Đen ?

D Hoạt động tìm tòi mở rộng: 2 ph

- Về nhà học bài , làm các bài tập còn lại

18

Trang 19

I Mục tiêu

a Kiến thức

- Nêu đợc tính đặc trng của nhiễm sắc thể ở mỗi loài

- Mô tả đợc cấu trúc hiển vi điển hình của nhiễm sắc thể ở kì giữa của nguyên phân

- Hiểu đợc chức năng của nhiễm sắc thể đối với sự di truyền các tính trạng

* H c sinh khuyết tậtọc sinh khuyết tật

- Nêu đợc tính đặc trng của nhiễm sắc thể ở mỗi loài

- Mô tả đợc cấu trúc hiển vi điển hình của nhiễm sắc thể ở kì giữa của nguyên phân

- Tranh hình 8.1 SGK

- Làm bài tập, đọc trớc bài mới

A Hoạt động khởi động ( 2 phút )

Đặt vấn đề: Mỗi cặp tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định ( gen )

Có một cấu trúc mang gen gọi là nhiễm sắc thể Vậy nhễm sắc thể là gì ?

Thời

- GV yêu cầu HS quan sát tranh H8.1 SGK

trả lời câu hỏi

I Tính đặc trng của bộ nhiễm sắc thể.

- Trong tế bào sinh dỡng nhiễmsắc thể tồn tại thành từng cặp t-

Trang 20

1 cặp NSTgiới tính hình que ở con cái ;

1 chiếc que, 1 chiếc móc ở con đực)

- GV yêu cầu HS quan sát tranh H8.3 và

đọc thông tin mục I và cho biết :

- Bộ nhiễm sắc thể lỡng bội( 2n) là bộ nhiễm sắc thể chứacác cặp nhiễm sắc thể tơng

đồng

- Bộ nhiễm sắc thể đơn bội (n)

là bộ nhiễm sắc thể chứa 1nhiễm sắc thể của mỗi cặp tơng

đồng

- ở những loài đơn tính có sựkhác nhau giữa cá thể đực vàcái ở cặp nhiễm sắc thể giớitính

- Mỗi loài sinh vật có bộ nhiễmsắc thể đặc trng về hình dạng

- Mỗi crômatít gồm 1 phân tửADN và Prôtêin loại histôn

III Chức năng của nhiễm sắc thể.

- Nhiễm sắc thể là cấu trúcmang gen trên đó mỗi gen ởmột vị trí xác định Những biến

đã đa đến sự tự nhân đôi củaNST qua đó các gen quy địnhcác tính trạng đợc di truyền quacác thế hệ tế bào và cơ thể.20

Trang 21

* Ghi nhớ: SGK

C Hoạt động luyện tập - vận dụng.( 5 phút )

- GV khái quát lại nội dung bài, yêu cầu HS trả lời câu hỏi :

- Học bài theo vở ghi và SGK, làm các bài tập

- Đọc trớc nội dung bài 9 : Nguyên phân

- Nêu đợc những diễn biến cơ bản của NST qua các kì trong quá trình nguyên phân

- Phân tích đợc ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trởng của cơ thể

và sự duy trì ổn định bộ NST của loài qua các thế hệ

- Trình bày đợc những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân I và

giảm phân II

- Nêu đợc những điểm khác nhau cơ bản ở từng kì của giảm phân I và giảm phân II

- Phân tích đợc những sự kiện quan trọng có liên quan tới cặp NST tơng đồng và ý nghĩa của giảm phân

Trang 22

- Nêu đợc ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trởng của cơ thể và sự duy trì ổn định bộ NST của loài qua các thế hệ

- Nêu đợc ý nghĩa của quá trình giảm phân

- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực kiến thức sinh học

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

- Tranh phóng to: NST ở kỳ giữa và chu kỳ tế bào; Quá trình nguyên phân

- Tranh phóng to: Quá trình giảm phân

- Bảng 9.2 ghi vào bảng phụ

IV Bảng mô tả mức độ yêu cầu cần đạt.

Nêu đợc ýnghĩa củanguyên phân

So sánh đợc

sự khácnhau giữacác kì

Giải bài tậpnguyên phân

Giảm phân

Nêu đợc cáckì của giảmphân, ý nghĩacủa giảmphân

So sánh đợc

sự khácnhau giữacác kì

Phân tích

đ-ợc quá trìnhgiảm phân

Giải bài tậpgiảm phân

V Hệ thống câu hỏi và bài tập.

1 Câu hỏi

+ Trình bày những diễn biến cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân ?

+ Nguyên phân là gì ? ý nghĩa của nguyên phân?

+ Do đâu mà số lợng NST của tế bào con giống bộ NST của mẹ?

+ Giảm phân là gì ? Trình bày các diễn biến của NST trong quá trình giảm phân ? ý

nghĩa của quá trình giảm phân

2 Bài tập

Bài 1 Một tế bào ruồi giấm có bộ NST 2n = 8

Hãy tính số NST đơn, NST kép, cromatit, tâm động ở kì giữa và kì sau của quá trìnhnguyên phân

Bài 2 Cho 1 tế bào của 1 loài có bộ NST 2n = 48

Nếu tế bào giảm phân sẽ tạo ra bao nhiêu tế bào con, tính số NST trong tế bào con

22

Trang 23

VI Tiến trình dạy học.

30ph Hoạt động 1(tiết 9)

- GV yêu cầu HS quan sát H9.3 SGK kết hợp

đọc thông tin, thảo luận nhóm, trả lời câu

a Diễn biến:

- Kì trung gian

Là thời kì sinh trởng của tế bào, NST ở dạng sợi mảnh, dài, duỗi xoắn và diễn ra sự nhân đôi

- Nguyên phân (Bảng)

Các kì Những biến đổi cơ bản của NST

Kì đầu - NST bắt đầu đóng xoắn và co ngắn nên có hình thái rõ rệt

- Các NST đính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động

Kì giữa - Các NST kép đóng xoắn cực đại

- Các NST kép xếp thành 1 hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.Kì sau - Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành 2 NST đơn phân li về 2 cực của

- GV nêu câu hỏi đàm thoại:

+ Nguyên phân là gì ? ý nghĩa của nguyên

phân?

HS trả lời

+ Do đâu mà số lợng NST của tế bào con

giống bộ NST của mẹ?

( Do NST nhân đôi 1 lần và chia đôi 1 lần )

+ Trong nguyên phân số lợng tế bào tăng mà

bộ NST không thay đổi, điều đó có ý nghĩa

gì ( Bộ NST của loài ổn định)

Hoạt động 2

( tiết 10)

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK, trả lời

câu hỏi : Giảm phân là gì ?

HS trả lời

b Kết quả :

- Từ một tế bào mẹ cho 2 tế bào con có bộ NST giống nhau nh bộ NST của tế bào

mẹ

3 ý nghĩa của nguyên phân

- Nguyên phân là hình thức sinh sản của tế bào làm cho cơ thể lớn lên

- Nguyên phân duy trì sự ổn

định bộ NST đặc trng củaloài qua các thế hệ tế bàotrong quá trình phát sinh cáthể và qua các thế hệ cơ thể ởnhững loài sinh sản vô tính

II Giảm phân

Giảm phân là sự phân chiacủa tế bào sinh dục (2n) ởthời kì chín, qua 2 lần phân

Trang 24

- GV: Hớng dẫn HS quan sát H10 SGK kết

hợp đọc thông tin, trao đổi nhóm, thống nhất

ý kiến trả lời câu hỏi sau :

+ ở kì trung gian NST có hình thái nh thế

nào và xảy ra sự kiện gì ?

HS trả lời

- GV: Yêu cầu HS nghiên cứu TT SGK, tổ

chức cho HS thảo luận hoàn thành bảng 10

SGK

- HS thảo luận nhóm

Đại diện nhóm trình bày và nhận xét chéo

- Khi bắt đầu phân bào NST có hình dang nh

- GV yêu cầu HS tiếp tục quan sát H 10

SGK kết hợp nghiên cứu thông tin thảo luận

nhóm trả lời câu hỏi :

- HS thảo luận nhóm, đại diện nhóm trình

bày, nhóm khác nhận xét, bổ sung

+ NST ở kì đầu của giảm phân II có đặc điểm

nh thế nào?

HS trả lời

+ Kì giữa của giảm phân II có hiện tợng gì,

so sánh với kì giữa của nguyên phân?

khi ở kì giữa I, NST ở thể kép AAaaBBbb

Kết thúc lần phân bào I NST ở tế bào con có

2 khả năng

bào liên tiếp cho ra 4 tế bàocon đều mang bộ NST đơnbội (n)

1 Những diễn biến cơ bản củaNST trong giảm phân I

a Kì trung gian

NST ở dạng sợi mảnh Cuối kì trung gian NST nhân đôi thành NST kép

b Diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân I

- Kì đầu: các NST kép xoắn,

co ngắn Các NST kép trong cặp tơng đồng tiếp hợp theo chiều dọc và có thể bắt chéo với nhau sau đó lại tách rời nhau

- Kì giữa: các cặp NST kép trong cặp tơng đồng tập trung

và xếp song song thành 2 hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào

- Kì sau: các cặp NST kép

t-ơng đồng phân li độc lập với nhau về 2 cực của tế bào

- Kì cuối: các NST kép nằm gọn trong 2 nhân mới đợc tạothành với số lợng là đơn bội (n NST kép)

2 Những diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân

II

a Kì trung gian:

Tồn tại rất ngắn NST không nhân đôi

2 Diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân II

- Kì đầu: NST co lại cho thấy

đơn phân li về 2 cực của tế bào

- Kì cuối: Các NST đơn nằm gọn trong nhân mới đợc tạo thành với số lợng là bộ đơn bội

* Kết quả: từ 1 tế bào mẹ với

bộ 2n NST qua 2 lần phân24

Trang 25

1 (AA)(BB); (aa)(bb)

2 (AA)(bb); (aa)BB)

Kết thúc lần phân bào II có thể tạo 4 loại

giao tử: AB, Ab, aB, ab

bào liên tiếp tạo ra 4 tế bàocon có bộ NST giống nhau vàbằng một nửa NST của tế bào

mẹ (n NST)

VII Rút kinh nghiệm.

Tiết 12 Bài 11 phát sinh giao tử và thụ tinh

Ngày soạn: 7/ 10/ 2020

9

I Mục tiêu

a Kiến thức

- Trình bày đợc các quá trình phát sinh giao tử ở động vật

- Nêu đợc những điểm giống nhau và khác nhau giữa quá trình phát sinh giao tử đực

và cái

- Xác định đợc bản chất của quá trình thụ tinh

- Phân tích đợc ý nghĩa của các quá trình giảm phân và thụ tinh về mặt di truyền và biến dị

Trang 26

3 phơng pháp kỹ thuật dạy học.

- Trực quan, vấn đáp tìm tòi

1 Chuẩn bị của giáo viên: Tranh Sự thụ tinh

2 Chuẩn bị của học sinh: Học bài ở nhà

Hoạt động của giáo viên và học

luận nhóm, trả lời câu hỏi :

+ Trình bày quá trình phát sinh giao

tử đực và cái ?

+ Quá trình phát sinh giao tử đực và

giao tử cái có điểm giống và khác

nhau nh thế nào ?

* Giống nhau :

+ Các tế bào mầm đều thực hiện

nguyên phân liên tiếp

+ Noãn bào bậc 1 và tinh bào bậc 1

đều thực hiện giảm phân để tạo ra

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông

tin trả lời câu hỏi :

+ Thụ tinh là gì ? Bản chất của quá

trình thụ tinh?

HS thảo luận nhóm trả lời câu hỏi,

đại diện nhóm trả lời câu hỏi :

+ Tại sao sự kết hợp ngẫu nhiên

giữa các giao tử đực và giao tử cái

lại tạo đợc các hợp tử chứa các tổ

- Sự tạo tinh bắt đầu khi tinh nguyên bào phát triển thành tinh bào bậc 1

- Tinh bào bậc 1 giảm phân:

+ Lần phân bào 1 tạo ra 2 tinh bào bậc2

+ Lần phân bào 2 từ 2 tinh bào bậc 2 tạo ra 4 tế bào con từ đó phát triển thành 4 tinh trùng

2 Sự phát sinh giao tử cái

- Các tế bào mầm nguyên phân liên tiếp tạo ra nhiều noãn nguyên bào

- Noãn nguyên bào phát triển thành noãn bào bậc 1

- Noãn bào bậc 1 giảm phân+ Lần phân bào 1 tạo ra một tế bào có kích thớc nhỏ gọi là thể cực thứ nhất

và một tế bào có kích thớc lớn gọi là noãn bào bậc 2

+ Lần phân bào 2 từ noãn bào bậc 2 tạo ra một tế bào có kích thớc nhỏ gọi

là thể cực thứ 2 và một trứng

II Thụ tinh.

- Thụ tinh là sự tổ hợp ngẫu nhiên giữa 1 giao tử đực và 1 giao tử cái tạo thành hợp tử

- Bản chất quá trình thụ tinh là sự kết hợp 2 bộ nhân đơn bội ( hay tổ hợp 2

bộ NST đơn bội) của 2 giao tử đực và cái tạo thành hợp tử ( bộ NST lỡng bội

ở hợp tử 2n )

- Do sự phân li độc lập của các cặp NST tơng đồng trong quá trình giảm phân đã tạo nên các giao tử khác nhau

về nguồn gốc NST Sự kết hợp ngẫu nhiên của các loại giao tử này đã tạo 26

Trang 27

9 ph Hoạt động 3

- GV nêu câu hỏi đàm thoại:

+ Giảm phân và thụ tinh có ý nghĩa

gì đối với sinh vật ?

+ Sự phối hợp giữa nguyên phân và

giảm phân tạo ra hiện tợng gì ?

- HS trả lời

- GV: Nhận xét và kết luận

nên các hợp tử chứa các tổ hợp NST khác nhau về nguồn gốc

II ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh.

- Sự phối hợp nguyên phân, giảm phân

và thụ tinh đảm bảo duy trì ổn định bộNST đặc trng của nhiều loài sinh sản hữu tính qua các thế hệ

- Mặt khác giảm phân đã tạo ra nhiềuloại giao tử khác nhau về nguồn gốcNST và sự kết hợp ngẫu nhiên của cácloại giao tử này trong thụ tinh đã tạo

ra các hợp tử mang nhiều tổ hợp NSTkhác nhau Đây là nguyên nhân xuấthiện các biến dị tổ hợp phong phú có

ý nghĩa quan trọng trong chọn giống

và tiến hoá

* Ghi nhớ: SGK

C Hoạt động luyện tập - vận dụng.(5 ph)

- HS đọc kết luận SGK và trả lời các câu hỏi:

- Sự hình thành giao tử đực và giao tử cái giống và khác nhau nh thế nào ?

- ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh là gì?

Trang 28

9

- Giải thích đợc cơ chế xác định NST giới tính và tỉ lệ đực: cái ở mỗi loài là 1:1

- Nêu đợc các yếu tố của môi trờng trong và ngoài ảnh hởng tới sự phân hoá giới tính

* H c sinh khuyết tậtọc sinh khuyết tật

- Nêu đợc một số đặc điểm của NST giới tính

b Kỹ năng

- Tiếp tục phát triển kĩ năng phân tích kênh hình cho HS.

- Kĩ năng phê phán :phê phán những t tởng cho rằng việc sinh con trai hay gái là dophụ nữ quyết định

- Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin khi đọc SGK, quan sát sơ đồ để tìm hiểu về NSTgiới tính, cơ chế xác định giới tính và các yếu tố ảnh hởng tới sự phân hoá giới tính

- Kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trớc nhóm, tổ, lớp

c Thái độ

- Yêu thích bộ môn, say mê nghiên cứu khoa học

- Giáo dục sức khỏe sinh sản, dân số KHHGĐ, phê phán t tởng trọng nam khinh nữ

2 Định hớng phát triển năng lực

- Năng lực kiến thức sinh học

- Quan sát, thảo luận nhóm, giảng giải thuyết trình

- Tranh phóng to: Bộ NST ở ngời; cơ chế NST xác định giớ tính ở ngời;

- Học bài ở nhà

A Hoạt động khởi động: 5 phút

- Trình bày quá trình phát sinh giao tử đực và cái ?

Mở bài: Vì sao các cá thể của cùng một loài, cùng cha mẹ, cùng môi trờng sống

nh nhau (cả trong cơ thể mẹ) nhng khi sinh ra lại có cá thể này là đực, cá thể kia làcái Ngày nay di truyền học đã chứng minh rằng giới tính (tính đực, tính cái) có cơ sởvật chất là NST giới tính

Thời

- GV: yêu cầu hs q/s hình 8.2: Bộ NST ruồi

giấm → nêu những điểm giống, khác

nhau giữa bộ NST của ruồi đực và ruồi cái

XY ở giống đực.

- ở chim, ếch nhái, bò sát,

b-28

Trang 29

- GV: Từ đặc điểm giống và khác nhau ở bộ

NST của ruồi giấm GV phân tích đặc điểm

NST thờng và NST giới tính

- GV: Yêu cầu hs quan sát hình 12.1 →

cặp NST nào là cặp NST giới tính?

+ NST giới tính có ở tế bào nào?

+ Trong bộ NST loài: NST giới tính có số

- NST giới tính mang gen quy

định tính trạng liên quan và không liên quan với giới tính.

- Chủ yếu mang gen quy định giới tính và

liên quan đến giới tính của cơ thể

- Thờng tồn tại với số cặp > 1 trong t/b lỡng bội ( 2n - 1 )

+ Sự thụ tinh giữa trứng và tinh trùng nào

tạo ra hợp tử phát triển thành con trai hay

con gái?

+ Vỡ sao tỉ lệ con trai con gỏi sinh ra 1:1 ?

tỉ lệ này trong điều kiện nào?

II Cơ chế NST xác định giới tính

- Cơ chế xác định giới tính : là

sự phân li của cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh giao tử và đợc tổ hợp lại qua quá trình thụ tinh.

- Cơ chế xác định giới tính ở ngời:

Trang 30

9 ph

(2 loại tinh trựng tạo ra tỉ lệ ngang nhau

Xỏc xuất tham gia thụ tinh 2 loại tinh trựng

và quá trình thụ tinh giữa tinh trùng với

trứng là hoàn toàn ngẫu nhiên Tuy vậy

những nghiên cứu trên ngời cho biết tỉ lệ

con trai : con gái trong giai đoạn bào thai là

114 : 100 Tỉ lệ đó lúc lọt lòng là 105 : 100

và lúc 10 tuổi là 101 : 100 Đến tuổi già số

cụ bà nhiều hơn cụ ông

Tại nớc Anh, cuối thế kỉ 18 có 1 dòng họ

qua 10 đời ( 250 năm) sinh đợc 35 con

cháu thì 33 đều là trai Đến đời thứ 10 thì

sinh đợc 2 con gái thì 1 chết, 1 mang nhiều

đặc tính của nam ở Pháp có 1 dòng họ qua

3 đời sinh đợc 72 ngòi tất cả đều là gái

Động vật vốn có nguồn gốc lỡng tính, sự

phân hoá đực cái là kết quả của quá trình

tiến hoá Ngay cả ở nhóm tiến hoá cao ,

trong một cơ thể đực vẫn còn mang mầm

mống của giới tính cái và ngợc lại Vì vậy

khi có rối loạn trong hoocmon sinh dục của

cơ thể thì xảy ra hiện tợng đổi giới

- GV:giới thiệu: bên cạnh NST giới tính có

các yếu tố môi trờng ảnh hởng đến sự phân

hoá giới tính

+ Những yếu tố nào ảnh hởng đến sự phân

hoá giới tính?

+ Sự hiểu biết về cơ chế xác định giới tính

có ý nghĩa nh thế nào trong sản xuất ?

+ Tinh trùng mang NST Y thụ tinh với trứng tạo thành hợp tử

XY sẽ phát triển thành con trai.

+ Xác xuất thụ tinh của 2 loại tinh trùng là ngang nhau do đó

tỉ lệ con trai : con gái là 1 : 1.

III.Các yếu tố ảnh hởng đến

sự phân hoá giới tính

- ảnh hởng của môi trờng trong do rối loạn tiết hoocmon sinh dục dẫn đến biến đổi giới tính.

- ảnh hởng của môi trờng ngoài nhiệt độ, nồng độ, CO 2 ,

ánh sáng.

- ý nghĩa: điều chỉnh tỉ lệ đực cái phù hợp với mục đích sản xuất.

* Ghi nhớ: SGK

C Hoạt động luyện tập - vận dụng: (5 ph)

- Nêu những điểm khác nhau giữa NST giới tính và NST thờng

- Trình bày cơ chế sinh con trai, con gái ở ngời Quan niệm cho rằng ngời mẹ quyết

định việc sinh con trai hay con gái là đúng hay sai? Vì sao?

GV hớng dẫn học sinh tự học :

- Học bài trả lời câu hỏi SGK

30

Trang 31

I Mục tiêu

a Về kiến thức

- Nêu đợc thí nghiệm của Moocgan và nhận xét kết quả thí nghiệm đó

- Nêu đợc ý nghĩa thực tiễn của di truyền liên kết

- Trực quan, đàm thoại phát hiện

- Trình bày cơ chế sinh con trai, con gái ở ngời Quan niệm cho rằng ngời mẹ quyết

định việc sinh con trai hay con gái là đúng hay sai ?

+ Vì sao Moocgan lại chọn ruồi giấm

làm đối tợng nghiên cứu ?

+ Trình bày thí nghiệm của Moocgan?

- GV: Viết sơ đồ lai

I Thí nghiệm của Moocgan

1 Đối tợng nghiên cứu

- Ruồi giấm ( 2n = 8 )

2 Thí nghiệm

a Nội dung thí nghiệm

- Cho lai hai dòng ruồi giấm thuầnchủng thân xám, cánh dài với thân

Trang 32

- GV: Cho hs quan sỏt hỡnh 13 và thảo

luận trả lời các câu hỏi sau:

+ Tại sao phộp lai giữa ruồi đực F1 với

ruồi cỏi thõn đen cỏnh cụt được gọi là

phộp lai phõn tớch? (Vỡ đõy là phộp lai

giữa cỏ thể mang kiểu hỡnh trội với cỏ

thể mang kiểu hỡnh lặn.)

+ MoocGan lai phõn tớch nhằm mục

đớch gỡ? (Nhằm xỏc định kiểu gen của

→ Ruồi đực F1 phải ra cho 2 loại giao

tử BV và bv mà không phải 4 loại giao tử

nh phép lai trong qui luật phân li độc lập

F1: 100% xám dàiLai phân tích: ♂ F1

Fb : 1 xám đài : 1 đen cụt

b Phân tích giải thích thí nghiệm

F1: 100% xám dài

 - Tính trạng thân xám trội hoàn toàn so với thân đen

- Tính trạng cánh dài trội hoàn toàn với cánh cụt

Fb : 1: 1 = 2 tổ hợp = 2x1

 ♂ F1 có 2 loại giao tử  Liên kết gen

c Cơ sở tế bào họcQuy ớc gen:

B - thân xám; b - thân đen

V - cánh dài ; v - cánh cụtSơ đồ lai:

P: ♂ \f(BV,BV x ♀ \f(bv,bv

(xám, dài) (đen, cụt)

GP : BV bv

F1 : 100% \f(BV,bv (xám, dài)Cho F1 lai phân tích:

P: ♂ \f(BV,bv x ♀ \f(bv,bv

(xám, dài) (đen, cụt)

Tỉ lệ kiểu hình: 50 % thân xám, cánh dài : 50% thân đen, cánh cụt

* Kết luận : Di truyền liên kết: là hiện tợng một nhóm tính trạng đợc

di truyền cùng nhau, đợc quy định bởi các gen trên một NST cùng phân li trong quá trình phân bào

II ý nghĩa của di truyền liên kết

- Trong tế bào, số lợng gen lớn hơn số lợng NST rất nhiều, vì vậy mỗi NST phải mang nhiều gen Số 32

Trang 33

- GV: Nêu tình huống: ở ruồi giấm 2n =

8n nhng tế bào có khoảng 400 gen →

sự phân bố gen trên NST sẽ nh thế nào?

(mỗi NST sẽ mang nhiều gen.)

- GV:Cho hs thảo luận:

+ So sỏnh kiểu hỡnh F2 trong trường hợp

phõn ly độc lập và di truyền liờn kết?

+í nghĩa di ruyền liờn kết trong chọn

- Liên kết gen hạn chế sự xuất hiện biến dị tổ hợp

- Di truyền liên kết đảm bảo sự ditruyền bền vững của từng nhómtính trạng đợc quy định bởi cácgen trên 1 NST Trong chọn giốngngời ta có thể chọn những nhómtính trạng tốt luôn đi kèm vớinhau

* Ghi nhớ (SGK-43)

C Hoạt động luyện tập - vận dụng (5 phút)

+ Khi nào thì các gen di truyền liên kết ? Khi nào các gen phân li độc lập và tổ hợp tựdo? ( Các gen cùng nằm trên 1 NST thì di truyền liên kết mỗi gen nằm trên 1 NST thìphân li độc lập) => Di truyền liên kết gen không bác bỏ mà bổ sung cho quy luật phân

li độc lập

D Hoạt động tìm tòi mở rộng ( 1 phút )

Hớng dẫn học bài ở nhà

- Học bài và trả lời câu hỏi 2,3,4 SGK-43

- Làm bài tập 4 vào vở bài tập

- Học bài theo nội dung SGK

- Kĩ năng hợp tác , lắng nghe tích cực , ứng xử giao tiếp trong nhóm

- Kĩ năng quản lí thời gian và đảm nhận trách nhiệm đợc phân công

Trang 34

- Kĩ năng thu thập và sử lí thông tin khi quan sát hình thái NST qua tiêu bản kính hiểnvi.

- Kĩ năng so sánh , đối chiếu, khái quát đặc điểm hình thái NST

- Kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trớc nhóm, tổ , lớp

c Về thái độ

- Giáo dục tính kiên trì, cẩn thận, trung thực, tinh thần hợp tác theo nhóm

- Biết giữ gìn và bảo vệ các dụng cụ thí nghiệm

- Kính hiển vi cho các nhóm

- Bộ tiêu bản NST

- Tranh các kì của nguyên phân

- Xem lại bài 8,9,10 SGK

- Đặt tiêu bản lên bàn kính q/s ở bội giác

bé chuyển sang bội giác lớn → nhận dạng

tế bào đang ở kì nào

- Trong tiêu bản có các tế bào đang ở các

kỳ khác nhau: tế bào ở kỳ trung gian có

nhân hình tròn không thấy rõ NST, các tế

bào đang phân chia ở các kỳ khác nhau đợc

nhận biết thông qua việc xác định vị trí của

NST trong tế bào

+ Ví dụ: Các NST tập trung ở giữa tế bào

thành hàng thì tế bào ở kỳ giữa, nếu các

NST phân thành 2 nhóm về 2 hớng cực tế

bào thì tế bào đang ở kỳ sau… để quan sát

rõ nhất hình thái NST cần xác định NST

- Kì trung gian : Có nhân, hình tròn, không thấy rõ NST Các tế bào đang phân chia ở các kì khác nhau đợc nhân biết thông qua việc xác định vị trí của NST trong tế bào

- Kì giữa : Các NST tập trung

ở giữa tế bào thành hàng

- Kì sau : Các NST phân thành 2 nhóm về 2 hớng cực tế bào

34

Trang 35

+ Kĩ năng sử dụng kính hiển vi

+ Mỗi tiêu bản gồm nhiều tế bào → cần

tìm tế bào mang NST nhìn rõ nhất

- GV: Treo tranh các kì của nguyên phân

Y/c hs đối chiếu với hình vẽ của nhóm

→ nhận dạng NST ở kì nào

- GV: Cung cấp thêm thông tin:

+ Kì trung gian tế bào có nhân

+ Các kì khác căn cứ vào vị trí NST trong tế

bào

VD: kì giữa NST tập trung ở giữa tế bào

thành hàng, có hình thái rõ nhất

- HS: Vẽ các hình quan sát đợc vào vở thực

hành

C Hoạt động luyện tập - vận dụng: (4 phút)

- GV nhaọn xeựt, ủaựnh giaự tieỏt thửùc haứnh

- Các nhóm thu dọn dụng cụ

D Hoạt độ tìm tòi mở rộng (1 phút)

- Học sinh hoàn thành bản báo cáo

- Xem lại nội dung buổi thực hành

- Đọc trớc bài ADN

Trang 36

Tiết 15 Bài tập

Ngày soạn: 22/ 10/ 2020

9

- Học sinh biết vận dụng kiến thức giải bài tập

c Thái độ: Học sinh có niềm yêu thích môn học

2 Định hớng phát triển năng lực

- Năng lực kiến thức sinh học

- Đàm thoại, phân tích, giảng giải

- Kỹ thuật động não, tia chớp

- GV hớng dẫn cách giải bài tập I Bài tập nguyên phân- Xác định số lợng NST, tâm động,

cromatit qua các kì nguyên phân

lai,vì nó vẫn còn có sự ràng buộc với

Bài 1 Bộ NST 2n ở ruồi giấm 2n = 8.Hỏi kì sau của nguyên phân thì số l-ợng NST trong tế bào là bao nhiêu ?Giải: ở kì sau, mỗi NST kép tách rời ởtâm động thành 2 NST đơn đi về hai36

Trang 37

khi nói 2 nhiễm sắc tử chị em có

nghĩa là nói đến 2 crômatit

- GV hớng dẫn các bớc giải bài tập

Bài 1 Tính số lợng tế bào sinh tinh và

tế bào sinh trứng trong các trờng hợp

sau:

a Số tinh trùng hình thành là 512

b Số thể định hớng là 192

c Số hợp tử tạo thành là 64 Hiệu suất

thụ tinh của trứng là 50%

- HS giải bài tập

- GV sửa chữa bài tập của học sinh

cực tế bào

Vậy: số NST đơn: 2(2n) = 2 x 8 = 16.Bài 2 cải bắp có bộ NST 2n = 18 Hỏikì đầu, kì sau của nguyên phân có sốlợng NST đơn, NST kép, cromatit,tâm động là bao nhiêu ?

Đáp số:

Kì đầu: NST đơn = 0, NST kép = 18,Cromatit = 36, tâm động 18

Kì sau: NST đơn = 36, NST kép =0.Cromatit = 0, tâm động 36

II Tính số lợng tế bào sinh tinh, tế bào trứng, số tinh trùng, số trứng,

số thể định hớng ?

Phơng pháp:

Bớc 1: Tính số lợng

- Tế bào mầm nguyên phân thành tếbào sinh tinh hoặc tế bào trứng

- Tế bào sinh tinh có bộ NST ( 2n )

- Tế bào sinh trứng có bộ NST ( 2n )

- 1 tế bào sinh tinh  4 tinh trùng

- 1 tế bào sinh trứng  1 trứng và 3thể định hớng

- 1 tinh trùng thụ tinh với 1 trứng  1hợp tử

Bớc 2: Suy ra kết quả

Giải:

a) Số tế bào sinh tinh:

1 tế bào sinh tinh  4 tinh trùng

?  512 tinh trùng.Vậy: Số tế bào sinh tinh:

\f(512x1,4 = 128b) Số tế bào sinh trứng

1 tế bào sinh trứng  3 thể định hớng ?  192 thể định hớng.Vậy: số tế bào sinh trứng là

\f(192x1,3 = 64c) 1 tinh trùng thụ tinh với 1 trứng  1hợp tử

64 hợp tử = 64 tinh trùng thụ tinh với

64 trứng

Hiệu suất thụ tinh = 50%  số trứng:

64 x 2 = 128

Số tế bào sinh trứng: 128

Số tế bào sinh tinh: \f(64,4 = 16

III Bài tập di truyền liên kết

Giải:

F1 100% hoa xanh cánh thẳng, chứng

tỏ hoa xanh, cánh thẳng là tính trạngtrội

Trang 38

Bài 1 Ngời ta cho lai hai thứ đậu

thuần chủng hoa đỏ, cánh thẳng và

hoa xanh, cánh cuộn ở F1 thu đợc

100% hoa xanh, cánh thẳng Cho tạp

giao các cây F1 thu đợc F2 với tỉ lệ:

ở F2 xuất hiện cây đỏ, thẳng có kiểugen: \f(aB,a_ ; cây xanh cuộn có kiểugen: \f(Ab,_b chứng tỏ các cá thể F1

phải có kiểu gen: \f(Ab,aB vậy kiểu gen của bố mẹ thuần chủngphải là: \f(aB,aB x \f(Ab,Ab

Sơ đồ lai:

Ptc: \f(Ab,Ab x \f(aB,aB

- GV nhắc lại kiến thức cơ bản

GV hớng dẫn học sinh tự học ở nhà

- Học bài, làm bài tập trong sách bài tập

I Mục tiêu

1 Các chủ đề cần kiểm tra

- Các thí nghiệm của Menđen,

38

Trang 39

- Bài tập tính số tế bào con.

- Vận dụng kiến thức giải bài tập sự phát sinh

giao tử đực và cái

3 Năng lực sử dụng ngôn ngữ - Quá trình phát sinh giao tử đực và cái.

3 Chuẩn kiến thức, kĩ năng, thái độ

a Kiến thức

- Nêu đợc nội dung quy luật phân li, phép lai phân tích.

- Nêu đợc quá trình phát sinh giao tử đực và cái

- Vận dụng kiến thức giải bài tập

- Học sinh có ý thức tự giác nghiêm túc khi làm bài

II Hình thức kiểm tra.

- Kiểm tra viết 100% tự luận

Các năng lực cần h- ớng tới

Lai phân tích

- Năng lực thu thập và

xử lí thông tin

đực và cái

Tính số NST

đơn, số cromatit, tâm động trong nguyên phân

Tính số tinh bào

và noãn bào

- Năng lực

sử dụng ngôn ngữ

điểm

1 câu 14,5 %=1

điểm

Tông số

câu 40 % = 4 1 câu 30 % = 3 1câu 1 câu 20 % = 2 1 câu 10 % = 1

Trang 40

IV Đề kiểm tra

Câu 1: Trình bày nội dung quy luật phân li ? Thế nào là phép lai phân tích ?( 3 điểm )

Câu 2: Trình bày quá trình phát sinh giao tử đực và cái ( 4 điểm )

Câu 3 ở vịt có bộ NST 2n = 80

a Hỏi kì giữa , kì sau của nguyên phân có số lợng NST đơn, số NST kép, số crômatít,

số tâm động trong tế bào là bao nhiêu ?

b Ba tế bào ở vịt nguyên phân liên tiếp 6 lần sẽ tạo ra bao nhiêu tế bào con ?

Tính tổng số NST trong các tế bào con ( 2 điểm )

Câu 4 Hãy tính số lợng tinh bào bậc 1 để tạo ra 512 tinh trùng, số lợng noãn bào bậc

- Lai phân tích: Là phép lai giữa cá thể mang tính trạng trội cần xác định kiểu

gen với cá thể mang tính trạng lặn

+ Nếu kết quả phép lai đồng tính thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen đồnghợp

+ Nếu kết quả phép lai phân tính theo tỉ lệ 1:1 thì cá thể mang tính trạng trội cókiểu gen dị hợp

1

đ i ể m

1

đ i ể m

0 , 5

đ i ể m

0 ,

40

Tiêu đề	Di truyền học và biến dị trong chương trình Sinh 9 dành cho học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022-2023
Trường học	Trường Cao đẳng Sư phạm Thái Bình
Chuyên ngành	Sinh học 9
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Thái Bình

Định dạng
Số trang	196
Dung lượng	489,38 KB

Giáo án Sinh 9 dành cho đối tượng học sinh khuyết tật hòa nhập năm học 2022 2023

Sự biến đổi kiểu hình do tác

Sinh vật và môi trờng