Báo cáo biện pháp thi giáo viên chủ nhiệm giỏi, biện pháp ngăn chặn tình trạng bỏ học cấp thcs

Vì vậy một trong những nhiệm vụ trong năm học 2017-2018 của toàn ngành GD-ĐT Đông Nai là tiếp tục nâng cao chất lượng dạy và học, tạo mọi điều kiện để giúp đỡ học sinh, hạn chế tình trạn

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM HẠN CHẾ TÌNH TRẠNG HỌC SINH BỎ HỌC Ở LỚP CHỦ NHIỆM

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Bối cảnh của giải pháp

Trong những năm gần đây tình trạng bỏ học của học sinh ở một số địa phương còn nhiều nhất là những địa phương thuộc miền núi, kinh tế còn khó khăn Tình trạng học sinh bỏ học không những ảnh hưởng đến nhà trường mà còn gây ảnh hưởng rất lớn đến toàn xã hội Theo nghiên cứu, nước ta hiện đang có số học sinh bỏ học lớn nhất Đông Nam Á, đồng thời

là một trong mười nước trên thế giới có trên 1 triệu học sinh bỏ học trong

độ tuổi đi học, đây là một dấu hiệu về sự tụt hậu của Việt Nam so với các nước trong khu vực trên thế giới

Theo báo Vietnamnet dẫn thông tin từ Bộ GD-ĐT cho biết: “Tính đến tháng 12/2007” tổng số học sinh THCS bỏ học trên cả nước là 63.729-chiếm tỉ lệ 1,1% so với học sinh của bậc học này Và trong năm 2007, cả nước đã có hơn 110.000 học sinh bỏ học, có những địa phương như An Giang có đến 17.000 học sinh bỏ học” Đó là những con số khiến chúng ta giật mình, và đã có ý kiến báo động về tình trạng thất học của thanh thiếu niên

Tại Đồng Nai, trong năm học 2017 -2018 vừa qua toàn tỉnh vẫn còn hơn 2,3 ngàn học sinh phổ thông bỏ học, tỷ lệ là 0.51% Nguyên nhân khiến học sinh bỏ học là do các em học yếu và hoàn cảnh gia đình khó khăn Vì vậy một trong những nhiệm vụ trong năm học 2017-2018 của toàn ngành GD-ĐT Đông Nai là tiếp tục nâng cao chất lượng dạy và học, tạo mọi điều kiện để giúp đỡ học sinh, hạn chế tình trạng học sinh bỏ học (Trích trang www.baodongnai.com.vn)

2 Lý do chọn giải pháp

Để học sinh thực hiện tốt mục tiêu đến trường, trong những năm học qua, bản thân tôi đã chủ động tìm hiểu, áp dụng nhiều biện pháp, cách thức

và bước đầu đã đạt được hiệu quả ở lớp mình chủ nhiệm Là một giáo viên chủ nhiệm, trong điều kiện các trường Trung học đang tiếp tục thực hiện phổ cập giáo dục THCS tiến tới THPT, tôi hiểu rất rõ về tầm quan trọng

của việc duy trì sĩ số và những khó khăn, thách thức khi phải đối mặt với

công tác này Đây là nguyên nhân để tôi viết đề tài này: “Một số biện pháp nhằm hạn chế tình trạng học sinh bỏ học ở lớp chủ nhiệm”.

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu: Học sinh trường THCS Phương

Lâm

4 Mục đích nghiên cứu

Trong những năm gần đây, tình trạng học sinh bỏ học diễn ra khá phổ biến Đây là mối quan tâm trăn trở của những giáo viên làm công tác

chủ nhiệm và cũng là mối quan tâm của các bậc phụ huynh “Làm thế nào

để ngăn ngừa, khắc phục tình trạng học sinh bỏ học của lớp chủ nhiệm?”

là vấn đề mà nhà trường, đồng thời không ít cán bộ quản lý trường học, giáo viên quan tâm dành một khoảng thời gian không nhỏ cho việc tuyên truyền, vận động nhằm khắc phục tình trạng bỏ học của học sinh lớp chủ nhiệm

Nguyên nhân tạo ra tình trạng trên từ nhiều phía vì tất cả đều có nguồn gốc phức hợp, có thể từ phía gia đình, nhà trường, xã hội, bạn bè Tuy nhiên, với chức năng là một cơ quan giáo dục chuyên biệt, nhà trường vẫn luôn giữ vai trò quan trọng đặc biệt là người giáo viên chủ nhiệm trong việc vận động, thuyết phục học sinh bỏ học trở lại trường và xem việc đến trường là niềm vui, là mục tiêu chính của các em

PHẦN NỘI DUNG

I THỰC TRẠNG CỦA GIẢI PHÁP ĐÃ BIẾT, ĐÃ CÓ

Trước khi thực hiện đề tài thì bản thân tôi đã thu được kết quả duy trì

sĩ số cuối năm:

nhiệm

Tỷ lệ

1 Nguyên nhân

Trường THCS Phương Lâm là một trường ở trên địa bàn rộng, người dân chủ yếu làm nghề nông, chỉ có một số ít là cán bộ công nhân viên và tiểu thương nên mặc dù điều kiện kinh tế của nhân dân có phát triển nhưng chưa đồng bộ, nhiều gia đình thuộc diện xóa đói giảm nghèo

Nhiều em học sinh nhà ở xa trường (Bàu Mây), điều kiện kinh tế gia đình khó khăn lại đông anh em không có xe để đi học nên việc đi lại của các em gặp rất nhiều khó khăn Vì điều kiện kinh tế khó khăn nên có một

số gia đình chưa quan tâm đến con cái, phó mặc em cho nhà trường và giáo viên chủ nhiệm lớp Nhiều gia đình chưa nhận thức được tầm quan trọng của học tập nên khi con em mình có ý định bỏ học thì cũng không động viên các em đi học mà để các em tự ý bỏ học

Một số em ham chơi, nhiều em nghiện game onlne nên dẫn tới các

em học yếu nên các em chán nản và dẫn tới tình trạng bỏ học…

2 Thuận lợi và khó khăn

a) Thuận lợi

Các cấp lãnh đạo cũng như nhà trường đã tạo điều kiện thuận lợi mọi mặt cho học sinh và giáo viên những điều kiện tốt nhất có thể nhằm phục vụ cho việc dạy và học

Đa số giáo viên đạt trình độ chuẩn trở lên Là những người yêu nghề, nhiệt tình trong công tác giảng dạy

b) Khó khăn: Do điều kiện kinh tế bố mẹ các em phải đi làm ăn xa, một số có hoàn cảnh bố mẹ ly hôn nên phải về sống với ông bà nội, ngoại, gia đình đông anh em Nên nhiều gia đình chưa thật sự quan tâm đến việc học tập của con em mình, phó mặc các em cho nhà trường, cho giáo viên chủ nhiệm

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Trình bày các bước/quy trình thực hiện giải pháp mới

a) Phổ biến nội quy

- Ở tuần đầu tiên, tôi sinh hoạt với học sinh trong lớp rất kĩ về nội quy nhà trường, trong đó có nội dung quy định: Học sinh phải đi học chuyên cần

và đúng giờ, nghỉ học phải có lí do và được cha mẹ xin phép Nghỉ học quá

45 buổi/năm thì ở lại lớp (nghỉ có phép hoặc không phép, nghỉ liên tục hoặc nghỉ nhiều lần cộng lại)/năm

- Trong buổi họp phụ huynh học sinh đầu năm, tôi cũng thông báo cho phụ huynh biết về quy định trên để phụ huynh nắm được Từ đó phụ huynh hàng ngày có trách nhiệm theo dõi, nhắc nhở con em mình hơn Cũng lưu ý với phụ huynh nếu viết giấy xin phép cho con em mình thì phụ huynh nên là người trực tiếp viết và bớt chút thời gian gặp giáo viên chủ nhiệm để gửi giấy xin phép tránh tình trạng học sinh giả mạo chữ ký của phụ huynh để xin phép nghỉ học Trong trường hợp khẩn cấp thì phụ huynh

là người trực tiếp gọi điện thông báo cho giáo viên chủ nhiệm biết Nếu gia đình có việc gấp chưa kịp gọi điện hay viết giấy xin phép được thì phụ huynh hãy liên lạc với giáo viên chủ nhiệm ngay sau đó để giáo viên nắm được lí do nghỉ học của học sinh

- Đối với những trường hợp học sinh tự ý bỏ học (vì cha mẹ đi làm không có ở nhà), tôi lập tức liên lạc với phụ huynh của những em này để cùng tìm hiểu nguyên nhân và trao đổi hướng khắc phục

Chính nhờ thế mà những học sinh ở lớp tôi chủ nhiệm chỉ nghỉ học 1 ngày không phép thì đến hôm sau đi học lại bình thường, nên những năm gần đây lớp tôi chủ nhiệm không có hiện tượng học sinh bỏ học giữa chừng

b) Nắm bắt hoàn cảnh gia đình:

Khảo sát đối tượng học sinh: Đây là một việc làm hết sức quan

trọng, quyết định sự thành công của công tác chủ nhiệm lớp Giáo viên phải nắm được tình hình HS thì mới có thể giúp các em tiến bộ, từ đó mới nâng cao được hiệu quả giáo dục Cần nắm bắt các thông tin cá nhân từ đầu năm học, lựa chọn đượng các em có khả năng quản lí lớp tốt GVCN cần biết được vị trí nhà ở của các em, đặc biệt quan tâm các em, gần gũi, thấu hiểu và nắm chắc hoàn cảnh của từng HS trong lớp về những thuận lợi

và khó khăn trong đó quan tâm đến HS hoàn cảnh đặc biệt (Bố mẹ li hôn,

mồ côi, ở với ông bà, HS thuộc hộ nghèo, con thương binh, con nhà khá giả, HS yếu, HS có năng khiếu,…) Ở tuổi này các em thích khen hơn chê, thích thì học không thích thì thôi, nên GVCN cần gần gũi, tiếp xúc trò chuyện với các em nhiều hơn, tạo sự thân thiện, tin tưởng để các em bộc lộ tình cảm, giúp các em kịp thời ngăn chặn các nhược điểm ở các em

Khảo sát đối tượng thông qua phiếu điều tra dơ yếu lí lịch, qua hồ sơ học bạ, qua giáo viên chủ nhiệm cũ, qua học sinh trong lớp hoặc qua phụ huynh

Phiếu điều tra lí lịch học sinh vào tuần đầu tiên của năm học mới với các nội dung sau:

SƠ YẾU LÍ LỊCH HỌC SINH

1 Họ và tên học sinh:……….……… Giới tính: ……

2 Ngày… tháng… năm sinh…… Dân tộc:… … Tôn giáo:………

3 Tình trạng sức khỏe:

4 Địa chỉ thường trú: SN Tổ …… ấp … xã ………

5 Họ và tên bố:.……… Nghề nghiệp:………

Số điện thoại:…………

6 Họ và tên mẹ:……… Nghề nghiệp:………

Số điện thoại:…………

7 Số anh……… chị……….… em………… trong gia đình

8 Hiện nay em đang ở với:

9 Điều kiện kinh tế gia đình:……….,,,,,,,,,,,

10 - Xếp loại của năm học 2018 - 2019:

- Học lực:……….Hạnh kiểm:………,,,,,,

- Chức vụ đã làm ở năm học 2018 - 2019:………

11 Năng khiếu:……… Sở thích: ………

Từ quá trình khảo sát, GV tiến hành phân loại đối tượng HS Có thể chia HS trong lớp thành các đối tượng cụ thể đó là : HS giỏi chăm ngoan, HS thông minh, HS có hoàn cảnh khó khăn, HS khuyết tật , hay nghịch, học yếu, hay mồ côi,…

Tùy từng đối tượng HS, GV đưa ra những biện pháp phù hợp để các

em từ hư thành ngoan, từ chưa biết thành hiểu biết vấn đề, HS có hoàn cảnh khó khăn, khuyết tật,… bớt đi những mặc cảm để phấn đấu vươn lên Nhằm hạn chế tình trạng nghỉ học của học sinh

* Đối với học sinh cá biệt về đạo đức, nghịch ngợm mất trật tự trong lớp:

- Tìm hiểu nguyên nhân qua gia đình: Gia đình có sự mâu thuẫn giữa

bố và mẹ, gia đình thiếu quan tâm hoặc có thể bị bạn bè, kẻ xấu lôi

kéo….Hoặc trẻ có những tính xấu mà bản thân gia đình chưa giáo dục được…

- Dùng phương pháp tác động tình cảm, nghiêm khắc đối với học sinh nhưng không cứng nhắc Tuyệt đối không sử dụng phương pháp trách phạt, chú ý gần gũi các em và thường xuyên nhắc nhở động viên khen chê kịp thời Giao cho các em đó một chức vụ trong lớp nhằm gắn với các em trách nhiệm để từng bước điều chỉnh mình

- Đối với những em này cần tạo sự gần gũi thân thiện, luôn phát huy

và khen thưởng kịp thời phát hiện những điều tốt, có tiến bộ để dần giúp các em có những thái độ đúng đắn hơn trong học tập Mặt khác thường xuyên liên lạc thông báo với phụ huynh của những em này để cùng theo dõi, nhắc nhở và tạo môi trường giáo dục chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình, bên cạnh việc quan tâm đến từng đối tượng HS, đội ngũ đắc lực nhất giúp GVCN đó là ban cán sự lớp Đây cũng chính là lực lượng đóng vai trò quan trọng với chất lượng học tập cũng như nề nếp của lớp

Ví dụ: Sau vài tuần nhận lớp, tôi nắm được một số đối tượng cá biệt như: Trần Đức Duy, Nguyễn Thị Thảo Duy, Phạm Thị Thanh Xuân… thường có những biểu hiện, hành vi: Không tự giác, không trung thực, nói tục, thường bỏ học đi chơi điện tử, lười học bài, làm bài tập, trong lớp không chú ý, không ghi bài… dẫn đến học tập sa sút, lại hay nghỉ học Có nguy cơ bỏ học rất cao

Biện pháp: Tôi quyết định đi thăm gia đình phụ huynh những học sinh cá biệt phần lớn các em thuộc các gia đình buôn bán nhỏ, bố hoặc mẹ làm những nghề tự do… không có điều kiện chăm lo quan tâm đến con em dẫn đến con em hư hỏng, lười học Thông qua bạn bè của các em, tôi nắm được một số nét cá tính của những em này như thích tự do, ưa nhẹ nhàng, phỉnh nịnh Vậy, muốn giáo dục được những học sinh cá biệt này thì phải

đi theo phương pháp giáo dục tâm lý, sở thích Tôi luôn quan tâm đến các

em và nhắc nhở các em, động viên đi học chuyên cần, hạn chế tối đa các buổi nghỉ học của các em, giúp các em hứng thú trong học tập

* Đối với học sinh học yếu:

- Tìm hiểu nguyên nhân vì sao em đó học yếu, học yếu những môn nào Có thể là ở gia đình các em đó không có thời gian học tập vì phải làm

nhiều việc hoặc em đó có lỗ hỏng về kiến thức nên cảm thấy chán nản Giáo viên lập kế hoạch giúp đỡ đối tượng bằng những việc cụ thể như sau:

+ Thường xuyên kiểm tra các đối tượng đó trong qua trình lên lớp + Tổ chức mô hình đôi bạn cùng tiến: Nắm được kết quả học tập năm học trước của các em tôi chia đều học sinh khá, giỏi teo các tổ Phân công một em giỏi hoặc khá kèm một em trung bình hoặc yếu và sắp xếp hai em ngồi cùng một bàn

+ Gặp gỡ phụ huynh học sinh trao đổi về tình hình học tập, cũng như

sự tiến bộ của con em để phụ huynh giúp đỡ thêm việc học ở nhà cho các

em

+ Chú ý tránh thái độ miệt thị, phân biệt đối xử làm cho các em nhụt chí, xấu hổ trước bạn bè

Ví dụ: trong lớp có em Xuân ngoan hiền nhưng học lực yếu

Biện pháp: Tôi sếp em Huy Anh (có học lực học giỏi) ngồi cùng bàn với em Xuân Tôi hướng dẫn cho em Huy Anh cách kèm bạn học như nhắc nhở bạn học bài, xem lại bài, hướng dẫn lại cho bạn những điều bạn chưa hiểu, hướng dẫn bài làm bài tập,… cộng với sự quan tâm thường xuyên của GVCN Chỉ sau khoảng 3 tuần em đã mạnh dạn phát biểu xây dựng bài, ý thức học tập tốt hơn rất nhiều Em đã hứng thú trong học tập và không còn nghĩ học nữa

* Đối với những học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn, mồ côi cha mẹ:

- Đối với những em có hoàn cảnh khó khăn, giáo viên cần quan tâm, gần gũi, động viên để các em khắc phục khó khăn, phấn đấu vươn lên học tập tốt Giáo viên có thể phát động các phong trào “ Giúp bạn nghèo vượt khó”, “ Lá lành đùm lá rách” … để tranh thủ sự giúp đỡ của các bạn trong lớp Đặc biệt giáo viên cần gặp riêng phụ huynh để bàn bạc và khuyên họ khắc phục khó khăn tạo điều kiện cho con em học tập

- Đối với những em mồ côi, GVCN thật sự phải là người mẹ, người cha thay thế bố mẹ các em Đối với những em có hoàn cảnh khó khăn thì

GV phải bằng những cách khác nhau kêu gọi HS trong lớp ủng hộ sách,

vở, bút, quấn áo cũ để các em có điều kiện học tập, trang phục phù hợp với các bạn trong lớp Đối với những em gia đình có điều kiện kinh tế khá giả

thì GV phải động viên tinh thần để các em có chỗ dựa mà phấn đấu vươn lên

c) Nắm bắt được chất lượng hai mặt giáo dục

Sau khi nhận lớp, tôi dựa vào hồ sơ lưu trữ (học bạ) của nhà trường

và kết hợp với giáo viên chủ nhiệm năm học trước để tìm hiểu tình hình học tập, đạo đức của các em học sinh trong lớp

Trong năm học 2018-2019 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 6ª1, qua tìm hiểu trong lớp và học bạ tiểu học của các em Tôi thu được kết quả giáo dục hai mặt của lớp mình như sau:

- Về hạnh kiểm:

- Về học lực:

Từ việc làm trên, giúp tôi nắm bắt được ý thức đạo đức, lực học của các em từ đó để xây dựng nhưng biện pháp giáo dục phù hợp

d) Xây dựng Ban cán sự lớp

Giáo viên chủ nhiệm không phải khi nào cũng theo sát được các em

Vì vậy việc xây dựng đội ngũ ban cán sự lớp là rất cần thiết không thể thiếu được Các em sẽ là những người thay mặt giáo viên chủ nhiệm quán xuyến, giải quyết những công việc chung của lớp

Đội ngũ ban cán sự tôi phân cấp như sau:

Lớp phó học tập Lớp phó lao

động Lớp phó văn-thể

Lớp phó đời sống Thủ quỹ

Lớp trưởng

Tổ trưởng tổ 1 Tổ trưởng tổ 2 Tổ trưởng tổ 3 Tổ trưởng tổ 4

Sau khi đã bầu được ban cán sự lớp tôi tiến hành phân công nhiệm

vụ cho mỗi thành viên:

- Lớp trưởng: Theo dõi và bao quát tình hình chung của cả lớp Theo dõi sĩ số các buổi học, tổng hợp số ngày nghỉ của các bạn trong lớp, sổ theo dõi của các lớp phó và các tổ trưởng vào cuối tuần

- Lớp phó học tập: Theo dõi mọi tình hình liên quan đến vấn đề học tập trong lớp như: đi học muộn, bỏ tiết, không thuộc bài hoặc không làm bài tập và tổng hợp tình hình theo dõi nộp cho lớp trưởng vào trước giờ sinh hoạt lớp

- Lớp phó lao động: Theo dõi việc thực hiện vệ sinh khu vực phân công vào đầu các buổi học, theo dõi việc thực hiện các buổi lao động do nhà trường phân công: phân công chuẩn bị dụng cụ lao động đến từng tổ, nhắc nhở đôn đốc các bạn trong lớp tham gia lao động đầy đủ, tự giác… tổng hợp tình hình theo dõi nộp cho lớp trưởng vào trước giờ sinh hoạt lớp

- Lớp phó văn - thể: Chịu trách nhiệm chính về văn hoá - văn nghệ, thể dục - thể thao Theo dõi tình hình thực hiện các buổi múa hát sân trường, chuẩn bị các tiết mục văn nghệ các đợt thi đua chào mừng các ngày

Lễ, Tết

- Lớp phó đời sống: Theo dõi và kịp thời báo cáo cho giáo viên chủ nhiệm những bạn ốm đau và tổ chức đi thăm những bạn bị ốm dài ngày

- Các tổ trưởng: Theo dõi tình hình thực hiện nền nếp học tập, rèn luyện của các thành viên trong tổ và tổng hợp hoạt động của tổ và nộp cho lớp trưởng vào cuối tuần

Thông qua ban cán sự lớp và theo dõi của các tổ tôi biết được những

em nào thường xuyên nghĩ học và học yếu để có biện pháp giáo dục và giúp đỡ Nhằm hạn chế tối đa tình trạng các em nghĩ học Nếu em nào nghĩ học từ 2 buổi trở lên là gọi điện cho phụ huynh hoặc trực tiếp vào nhà để nắm tình hình cụ thể

e) Giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn

Đối với những em có hoàn cảnh gia đình khó khăn, những gia đình