MÙNG ĐẢNG - MÙNG XUAN - MÙNG đát NUÕC đoi mõiGìn giũ nét văn lỊóa trụvén thống dân tec Miròng Hòa Binh trong các LÉ HỘI ĐẦU NĂM MŨI Lẽ Anh I ị òa Bình là tinh miền núi, cỏ nhiều dân t
Trang 1MÙNG ĐẢNG - MÙNG XUAN - MÙNG đát NUÕC đoi mõi
Gìn giũ nét văn lỊóa trụvén thống dân tec Miròng Hòa Binh trong các
LÉ HỘI ĐẦU NĂM MŨI
Lẽ Anh
I ị òa Bình là tinh miền
núi, cỏ nhiều dân tộc
* cùng sinh sổng
Trong đỏ, người Mường
chiếm hơn 63% dân so, cũng
giống như nhiều dãn tộc
khác, đầu năm mới, ở các
vùng Mường trong tinh Hòa
Bình bắt đầu tổ chức lễ hội,
không chi để vui chơi mà còn
là dịp đe bà con thỉnh cầu
ước nguyên với trời đất, thần
thảnh, tổ tiên cho mưa thuận,
gió hòa, mùa màng tươi tốt.
Trong cộng đồng 7 dân
tộc gồm Mường, Dao, Thái,
Tày, Mông, Kinh và Hoa
đang sinh sống trên mành đất
Hòa Bình thì người Mường
chiếm đa số và được gắn liền
với những địa danh nổi tiếng
là Bi, Vang, Thàng, Động,
cùng áng sử thi “Đẻ đất, đè
nước.” Trải qua quá trình
hình thành và phát triển,
người Mường Hòa Bình có
những đặc trưng riêng về
ngôn ngữ, trang phục, phong
tục, tập quán tạo nên vẻ đẹp
phong phú và đặc sắc trong
bức tranh văn hóa Hòa Bình
Ngày nay, khi xã hội ngày
càng phát triên, nhiêu nét văn hóa truyền thống của người Mường Hòa Bình vẫn được lưu giữ và phát huy, trong đó,
lễ hội được đánh giá là một nét văn hóa đặc trưng trong đời sống sinh hoạt có từ xa xưa của người Mường, bao gồm các mặt như tinh thần, vật chất, tôn giáo, tín ngưỡng
và văn hóa nghệ thuật
Cứ mồi dịp Tet đến, xuân
về cũng giống như nhiều dân tộc khác, người Mường Hòa
Lễ hội Khai hạ Mường Bi đầu năm mới mang đậm nét văn hóa
của người Mường ở tỉnh Hòa Bình.
Bình tô chức nhiêu lễ hội truyền thống, đây là một hoạt động sinh hoạt văn hóa có ý nghĩa giáo dục truyền thống Qua các lễ hội, người Mường mong muốn gửi gắm hy vọng vào một mùa bội thu, một năm mới ấm no, hạnh phúc, binh yên cho cả bản Mường Nét đặc trưng ở các lễ hội dân gian của người Mường thường thể hiện
sự kết nối của cộng đồng, tình thần đoàn kết, gắn bó của một bàn Mường, một vùng Mường
<ĐCưá/vcTỈAâny'Ẽỗcưỉ/
84 Tạp chí Kiểm tra - Sô 1-2022
Trang 2MÙNG ĐẢNG - MÙNG XUÂN - MÙNG ĐÁT NUỚC đoi mõi
Mỗi lễ hội có nét đẹp bản
sắc, tín ngưỡng, truyền
thống riêng mang dấu ấn của
từng dân dộc, từng vùng
miền, tiêu biểu như lễ hội
Khai hạ Mường Bi (Tân
Lạc), lễ hội Mường Động
(Kim Bôi), lễ hội Mường
Thàng (Cao Phong), lễ hội
Đu Vôi (Lạc Sơn), Tết com
Đe Mường Rậm (Yên Thủy),
lễ hội Xên bản - Xên Mường
của người Thái (Mai Châu),
lễ hội Gầu Tào của đồng bào
Mông (Mai Châu), lễ hội cầu
mùa của người Tày (Đà
Bắc), Tet nhảy, lễ cấp sắc
của đồng bào Dao Bên
cạnh đó, tại các đền, chùa
cũng tổ chức các lễ hội
truyền thống vào dịp đầu
năm để người dân đến du
xuân, vãn cảnh, chiêm bái
như: lễ hội chùa Tiên (Lạc
Thủy), lễ hội đền Bờ (Đà
Bắc), lễ hội đình Ngòi (TP
Hòa Bình), lễ hội đình làng
Vôi (Lạc Thủy), lễ hội đình
cổi (Lạc Sơn)
Nét đặc trưng ở các lễ hội
dân gian thường thể hiện sự
kết nối của cộng đồng, tinh
thần đoàn kết, gắn bó của
một bản, một vùng Trong lễ
hội thường được chia thành
2 phần là phần lễ và phần
hội Với phần lễ thường
được tổ chức trang trọng, tôn
nghiêm, mang màu sắc tín
ngưỡng; phần hội được tổ
chức với nhiều hoạt động
văn hóa, văn nghệ, thê thao,
các trò chơi dân gian, âm
thực Tùy theo từng vùng,
từng dân tộc, phần thực hiện nghi lễ có khác nhau, nhưng mọi hoạt động đều được tổ chức trang nghiêm, thành kính, bày tỏ lòng tưởng nhớ, kính trọng tói tổ tiên, thần linh, những người có công dựng bản, dựng Mường để tạ ơn và cầu cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt, một năm mới ấm
no, hạnh phúc, bình yên
Khi nhắc đến các lễ hội đặc sắc của người Mường - Hòa Bình đầu năm mới, không thể không nhắc đến lễ hội Khai hạ hay còn gọi là lễ xuống đồng, lễ mở cửa rừng,
là lễ hội dân gian gắn liền với nền nông nghiệp lúa nước, mang nhiều dấu ấn của nền văn minh Việt cổ và hoạt động không thể thiếu của đồng bào Mường Lễ hội Khai hạ khởi đầu cho một năm mới, vì sau nghi lễ này, người dân bắt tay vào làm công việc đồng áng hay vào rừng hái lượm, săn bắn
Trong đó, lễ hội Khai hạ Mường Bi được tổ chức vào ngày 7-8 tháng giêng hàng năm tại xã Phong Phú (Tân Lạc) Phần lễ được tồ chức trang nghiêm tại miếu thờ xóm Lũy Ải với nghi lề cúng Thành Hoàng là Quốc mẫu Hoàng Bà và Tam vị Tản Viên Sơn Thánh Sau khi thầy mo làm nghi lễ, đám rước kiệu gồm hơn 40 người,
đi đầu là dàn cò ke, ống sáo, tiếp theo là đoàn chiêng, đoàn cờ, đoàn tế, các cụ cao niên và nhân dân rước Quốc
mẫu Hoàng Bà ra sân vận động xã để vui hội Tiếp theo
đó, đoàn rước kiệu ra cánh đồng của xã thực hiện nghi thức xuống đồng đường cày đầu xuân với mong ước một năm mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng
no ấm Rời khỏi không gian trầm mặc nơi miếu thờ, đoàn người trẩy hội trở về sân vận động để xem trình tẩu chiêng Mường, thi ném còn, bắn nỏ, đẩy gậy, kẻo co, đánh mảng,
đi cà kheo Tiếng chiêng vang ngân trong không gian rộn ràng càng làm không khí ngày hội thêm tưng bừng, náo nhiệt Bên cạnh các trò chơi dân gian truyền thống, trong lễ hội còn tổ chức thi
ẩm thực, già trẻ, gái trai của đất Mường Bi cùng trổ tài thi thố làm cho ngày hội thêm phần hấp dẫn
Các lễ hội của người Mường - Hòa Bình thường gắn liền với những đặc điểm
cụ thể về địa lý, tự nhiên và đời sống xã hội của các cộng đồng dân cư tồn tại ở đây từ lâu đời Việc gìn giữ nét văn hóa truyền thống dân tộc Mường Hòa Bình trong các
lễ hội đầu năm mới không chỉ tôn vinh, bảo tồn giá trị lịch sừ, văn hóa, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân mà còn góp phần quảng bá, giới thiệu về bản sắc văn hóa các dân tộc tỉnh Hòa Bình đến du khách trong nước và quốc tế □
cDCuân' cKlĂâtn' ỉềấH'
Tạp chí Kiểm tra - Sô 1-2022 85