Từ Đại hội XVIII ĐCS Trung Quốc đến nay, Trung ương ĐCS Trung Quốc lấy Tổng Bí thư Tập Cận Bình làm hạt nhân lãnh đạo đã trọng thị sự phát triển của văn học mạng, đoàn kết phục vụ các nh
Trang 1VÀI NÉT VÈ sự PHÁT TRIỀN CỦA VĂN HỌC MẠNG TRUNG QUỐC HIỆN NAY
ĐÀO VĂN LƯU *
*ThS Viện Nghiên cứu Trung Quốc
**ThS Học viện Hành chính Quốc gia
ĐÀO THỊ OANH **
Tóm tắt: Văn học mạng Trung Quốc đã trở thành một hiện tượng văn hóa không thể xem nhẹ, có vai trò quan trọng trong việc thỏa mãn nhu cầu văn hóa ngày càng tăng của quần chúng nhân dân Trải qua hơn hai mươi năm phát triển, đến nay, văn học mạng Trung Quốc đã không ngừng chuyển biến, hướng đến hoàn thiện, nâng cao chất lượng, có xu thế phát triển hướng đến chủ lưu một cách rõ ràng, nhưng đồng thời cũng đã bộc lộ không ít vấn đề thách thức.
Từ khóa: Văn học mạng, nhà văn mạng, tiểu thuyết mạng, Trung Quốc
Mở đầu
Hơn hai mươi năm qua, kế từ khi tác phẩm Lần đầu thân mật của cây viết Thái Trí Hằng lần đầu tiên đăng tải trên mạng vào năm 1998 đến nay, văn học mạng Trung Quốc
đã phát triển với tốc độ nhanh chóng Hiện nay, văn học mạng ở Trung Quốc có khoảng
455 triệu độc giả, số người viết đăng ký là 17,55 triệu người, số người viết có ký hợp đồng là khoảng 10 triệu, số lượng tác phẩm hiện lưu trữ là khoảng 25 triệu tác phẩm(1)
Có thể nói, văn học mạng không chỉ là bộ phận tổ thành quan trọng của vãn học Trung Quốc, mà còn là một hiện tượng văn hóa quan trọng trên thế giới Văn học mạng Trung Quốc từ khi phát triển đến nay, trải qua một thời kỳ khá dài trong trạng thái sinh trưởng tự nhiên, thiếu sự quản lý, ràng buộc, phát triển tùy ý, và hiện nay, dưới sự quan tâm của các bên liên quan, đã dần hướng tới chủ lưu
Từ Đại hội XVIII ĐCS Trung Quốc đến nay, Trung ương ĐCS Trung Quốc lấy Tổng
Bí thư Tập Cận Bình làm hạt nhân lãnh đạo đã trọng thị sự phát triển của văn học mạng, đoàn kết phục vụ các nhà văn mạng, dẫn dắt sáng tác vãn học mạng, trở thành một hạng mục quan trọng trong công tác văn nghệ, thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của văn học mạng Bắt đầu từ đó, tình hình “phát triển hoang dại” của văn học mạng trước đây đã được chấn chỉnh, hàng loạt các tác phẩm ưu tú ra đời và đón nhận sự quan tâm rộng rãi của xã hội Văn học mạng hiện nay đã trở thành mô thức văn nghệ chủ lưu, gánh vác sứ mệnh phát huy giá trị quan hạt nhân chủ nghĩa xã hội, biểu hiện tình cảm và kinh nghiệm của hiện thực, chú trọng vào đề tài sáng tác Sau Đại hội XIX ĐCS Trung Quốc, nhà văn mạng đã xác định rõ sứ mệnh mới của thời đại mới, có những chuyến biến tích cực như: Chuyến
Trang 2hướng về chiến lược kinh doanh; chuyển hướng về loại sinh sáng tác; chuyển hướng về phương hướng sáng tác; chuyển hướng chức năng văn học<2)
1 Khái niệm về văn học mạng
Trước năm 1999, tại Trung Quốc, thuật ngữ “Văn học mạng” hầu như chưa được nhắc tới, nhưng chỉ sau đó một năm, khái niệm này đã trở nên phổ biến trên các phương tiện truyền thông đại chúng Từ khi ra đời, thuật ngữ “văn học mạng” cũng đã gây tốn kém khá nhiều giấy mực cùa giới nghiên cứu Theo nghĩa rộng, từ sáng tác, truyền bá cho đến đọc thưởng thức văn bản, quá trình này chi dựa vào mạng internet, các tác phẩm loại này đều có thể được gọi là văn học mạng Như vậy, một số lượng lớn sáng tác báo chí cũng có thể quy nạp vào phạm trù văn học mạng Giới văn học khi bàn về vãn học mạng thường
áp dụng nghĩa hẹp, chủ yếu là chỉ các loại tiếu thuyết được đăng tải trên internet và được xây dựng theo mô thức thương mại có trả tiền
Sau nhiều tranh cãi, tại Hội thảo “Văn học mạng và vãn hóa kỳ thuật số” do Đại học Trung Nam, Tạp chí Lý luận và phê bình vãn nghệ phối hợp tổ chức vào tháng 6/2004, các học giả đã đi đến quan điểm khá thống nhất về định nghĩa văn học mạng Các học giả cho rằng, “văn học mạng là mô thức văn học siêu văn bản được đăng tải trên mạng, có nội hàm văn hóa mạng đặc thù, được cung cấp cho người dùng mạng đọc”(3) Như vậy, có thể hiểu, văn học mạng là tác phẩm được sáng tác bằng máy tính hoặc các phần mềm máy tính liên quạn, đăng tải lần đầu và tồn tại trên mạng internet, thoát ly môi trường internet thì tác phẩm văn học sẽ không thể tồn tại Góc nhìn này đã phản ánh tác phẩm văn học mạng đúng về bản chất và ý nghĩa của nó Như vậy, văn học mạng bao gồm các tác phẩm, chủ yếu là tịểu thuyết, được đăng tải trên các trang web văn học và trang báo tạp chí điện
tử, cũng như các tác phẩm văn học được đăng tải trên các kênh, chuyên mục văn học của các trang web lớn, các blog và trang web văn học cá nhân
2 Các thế hệ sáng tác văn học mạng
Văn học mạng Trung Quốc trong hơn 20 năm (1998 - 2021) đã trải qua 4 thế hệ sáng tác chủ yếu Sự xuất hiện của quần thể sáng tác mồi giai đoạn này đều có những đặc điểm riêng biệt
Thế hệ đầu: Sự giao thoa và cân bằng giữa người sáng tác và internet
Lúc mới hình thành, văn học mạng đơn giản chỉ là việc “di chuyển trận địa sáng tác”, thu hút đông đảo các tác giả trẻ tham gia Những tác giả này đa phần chuyển từ mảng sáng tác văn học truyền thống sang Họ đã đãng tải một số tác phẩm văn học trên phương tiện truyền thông truyền thống, trước lúc thâm nhập vào văn học mạng họ vẫn chưa có sức ảnh hưởng lớn Thế hệ sáng tác này đã trài qua thời gian được đào tạo sáng tác khá kỳ
NGHIÊN CỨU TRUNG QUÓC số 4 (248) - 2022 - 67
Trang 3ĐÀO VẤN LƯU - ĐÀO THỊ OANH
càng, có nhận thức và suy nghĩ khá độc lập về văn học truyền thống So với văn học truyền thống, đặc điểm chủ yếu của các tác phẩm thuộc thế hệ này bắt đầu có sự thay đổi
về quan niệm giá trị, lấy cuộc sống của thanh niên đô thị làm đối tượng phản ánh, có không khí thời đại tươi mới Nhưng tác phẩm của họ vẫn có thể quy nạp về khung lý luận của văn học truyền thống để nghiên cúu và phê bình Như An Ni Bảo Bối, Ninh Khẳng, Ninh Tài Thần, Lý Tầm Hoan, Hình Dục Sâm, Mộ Dung Tuyết Thôn, Lôi Lập Cương, Kim Hà Tại, Thạch Khang, cẩu Tử, Yen Lỗi Sinh Họ dựa vào sự nổi tiếng trên mạng, sau đó lần lượt vượt qua thể giới ảo, quay trở lại chiếm một vị trí trong văn học truyền thống, được xếp vào hàng tác gia nổi tiếng
Thế hệ thứ 2: Người viết trưởng thành trong mạng ảo
Lớp người viết trẻ này đa phần khi mới bắt đầu đều không có ý thức sáng tác khi tung những tác phẩm lên mạng một cách ngẫu hứng Khi được người đọc bình luận, hồi đáp, sáng tác trên mạng dần trở thành thứ có giá trị trong đời sống, ham muốn sáng tác bùng lên
Từ góc độ này, mạng internet còn có ý nghĩa tích cực đối với việc sản sinh ra các nhà văn Tiêu Đỉnh là một tác giả như vậy Những sáng tác ban đầu của anh chỉ là thú vui riêng Vì vậy, ngòi bút phóng túng, không câu nệ hình thức, xu hướng cá nhân hóa của tác phẩm rõ rệt Thiên Hạ Bá Xướng từng thú nhận trước khi viết Ma thổi đèn rằng ngay đến
việc viết bản báo cáo công việc khoảng vài trăm chữ cũng không biết xoay sở thế nào cho
ổn Loạt cây viết này trước khi thành danh trên mạng đều hầu như chưa hề đăng in tác phẩm nào trên các phương tiện truyền thông đại chúng truyền thống Tuy nhiên, họ cũng đọc và tiếp thu nhiều tác phẩm văn học truyền thống, nhưng quan điểm thẩm mỹ đã có những thay đổi rõ rệt Họ không hiểu biết về thơ Mông lung, về tiểu thuyết Tiên phong, cũng không thuộc Văn học thanh niên trí thức Họ không hề có hứng thú với cái gọi là sứ mệnh văn học Không có vùng cấm kỵ, đặc biệt là trong giai đoạn viết ban đầu, ở một mức độ nào đó khá hợp với tinh thần tự do văn học
Những nhân vật tiêu biểu của thế hệ sáng tác này là Tiêu Đỉnh, Đang Niên Minh Nguyệt, Thiên Hạ Bá Xướng, Tiểu Vũ Khang Kiều, Mạng internet là nơi để họ trưởng thành Tác phẩm của họ thông qua mạng tiến vào thị trường xuất bản, nhưng ảnh hưởng của họ trong giới văn học rất ít, còn lâu mới bắt kịp thế hệ thứ nhất, điều này được minh chứng qua việc các tác phẩm của họ dường như chưa từng được tuyển chọn in trong các tập san văn học danh tiếng Đặc điểm của các tác phẩm của thế hệ tác giả này là hình thức thế hiện đa dạng hóa, rời xa văn học kinh điên Lý luận văn học truyền thống không thể đánh giá chuẩn xác tác phẩm của họ, vì vậy gây nên bất đồng trong phê bình và đối thoại Hiện nay họ vẫn là những cây viết có sức viết mãnh liệt và có ảnh hưởng trên mạng
Trang 4Thế hệ thứ 3: Tác giả cộng sinh với mạng
Thế hệ người viết này là lớp người sinh vào những năm 80, đặc biệt là sinh vào nửa sau thập kỷ 80 của thế kỷ XX Đặc điểm của thế hệ này là cộng sinh với mạng, mạng chính là ngôi nhà của họ, như một lẽ tự nhiên Quan niệm về cuộc sống của họ có những thay đổi rất lớn, có sự đứt gãy rõ rệt về thế giới quan, nhân sinh quan với thế hệ trước Bởi vì họ và mạng internet trưởng thành cùng nhau, cộng sinh, vì vậy trong con mắt của
họ, mạng chính là phương tiện truyền thông chính Họ rất ít quan tâm tới truyền thông truyền thống, cũng rất ít quan tâm tới giá trị xã hội của văn học Họ dường như không biết,
và cũng không quan tâm, đến các tập san văn học Trung Quốc Nhưng điều đó cũng là một ưu điếm, đó chính là việc họ thoát khỏi sự bó buộc của các quan niệm giá trị truyền thống, bước vào không gian tự do của văn học Trong số các tác giả này, phải kể đến Đường Gia Tam Thiếu, một trong những cây bút được mệnh danh là viết khỏe, viết nhanh
Thế hệ thứ tư: Sự quật khởi của các nhà văn mạng the hệ mới
Xét về độ tuổi, những nhà vãn sinh sau năm 90 của thế kỷ XX chiếm quá nửa văn đàn vãn học mạng, trở thành một lực lượng hùng hậu của sáng tác văn học mạng Trung Quốc hiện nay Tiêu biểu như nhà văn Lão Ưng Tiểu Khất Tiểu Kê, Bộ Lý Bất Đình, Tề Bộ Giáp, Hắc Dạ Nhĩ Thiên, Vinh Tiểu Vinh Miêu Nhị, Thần Đông, Thiên Hạ Quy Nguyên, Đinh Mặc có sức ảnh hưởng lớn trên vàn đàn Theo Chân dung các nhà vãn mạng năm
2021 của Tập đoàn Duyệt Văn, sáng tác văn học mạng đã nghênh đón thế hệ sáng tác sau năm 1995 Nhà văn thế hệ 9x có sự tăng trưởng nhanh nhất, nhiều nhất Nhà văn sinh sau năm 1995 chiếm 36%, sinh sau năm 1990 là 26,4%, sinh sau năm 1985 là 19,3% Những nhà văn mạng này có trình độ văn hóa chuyên môn cao, trình độ trên đại học chiếm trên 75%(4) Thế hệ nhà văn mới này đã thể hiện chí thú sáng tác khác nhau và khá phong phú
về phong cách, nội dung sáng tác Giai đoạn này có sự chuyển biến tích cực như: Chuyển hướng về chiến lược kinh doanh: từ lấy số lượng làm chính sang lấy chất lượng làm chủ đạo; chuyến hướng về loại sinh sáng tác: từ kiếm hiệp kỳ ảo sang gần gũi với hiện thực; chuyển hướng về phương hướng sáng tác: từ lấy thị trường làm trung tâm sang lấy nhân dân làm trung tâm; chuyển hướng chức năng văn học: từ giải trí đại chúng sang lấy dần dắt trào lưu
3 Một số đề tài của văn học mạng Trung Quốc
Nhìn lại tiến trình phát triển của văn học mạng trong vòng 20 nãm đầu cùa thế kỷ XXI
có thể thấy ba lần chuyển hình khá rõ ràng Gắn liền với sự chuyển hình này là các đề tài như tình yêu, huyền ảo và đời sống hiện thực Đương nhiên, các đề tài trước không hoàn toàn mất hút, nó chỉ tạm thời lắng xuống mỗi khi đề tài sau phát triển rộ lên Ngoài ra, còn có thể kể tới một số đề tài khác như đề tài về thân phận người phụ nữ, đề tài tính dục, lịch sử, khoa học và quân sự, luôn song hành cùng với các đề tài chủ chốt nêu trên
Trang 5ĐÀO VẤN LƯU - ĐÀO THỊ OANH
Trong mỗi loại đề tài đều có các tác giả nổi bật và tác phẩm thành công, cả về chất lượng văn chương, sự cuốn hút bạn đọc cả trên mạng lẫn khi ra sách in
Đe tài tình yêu: Thời kỳ ngôn tình của văn học mạng
Thời kỳ đầu tiên của văn học mạng được giới lý luận phê bình văn học Trung Quôc gọi
là “Thời kỳ ngôn tình của văn học mạng” Tác phẩm Lần đầu thân mật của cây viết Thái Trí Hằng được xem là khởi đầu của văn học mạng Trung Quốc,viết về tình yêu lãng mạn Sau khi tác phẩm này ra đời đã xuất hiện hàng loạt các cây viết tiểu thuyết ngôn tình, tuy nhiên, sự ảnh hưởng của Thái Trí Hằng khá rõ, khiến cho các tác phẩm khác bị lu mờ không ít
Tiểu thuyết ngôn tình đem lại cho độc giả ấn tượng khá sâu sắc là các tác phẩm: Thành
Đô, đêm nay xin hãy quên tôi', Bát nguyệt vỉ ương; Hoa bên bờ; Thiếu niên năm này; Ngày tháng ở cùng nữ tiếp viên hàng không Trong số các cây viết về tiếu thuyết ngôn
tình mạng quan trọng nhất trong thời kỳ này, cần phải kể tới An Ni Bảo Bối với các tác
phẩm như Tạm biệt Vi An, Hoa bên bờ,
Hoa bên bờ không phải dạng tiểu thuyết có thể thu hút theo kiểu mở sách ra là đọc ngấu nghiến từ trang đầu tới trang cuối cùng, cũng không gây hồi hộp và tò mò muốn biết nhân vật chính sẽ làm gì tiếp theo, diễn biến thế nào Văn chương của An Ni tuyệt nhiên không phải thứ văn chương gai góc, khoa trương, cuồng nhiệt Văn chương của An Ni chỉ lấy sự tĩnh lặng làm nét phác họa chính Vậy nên những tâm hồn hoang mang, lẻ loi dễ tìm thấy sự cảm động như là an ủi và chia sẻ Đây cũng là điều vốn thật khó để kiếm tìm trong văn chương đương đại Trung Quốc
Trong các tiểu thuyết ngôn tình trong thời kỳ đầu, Ninh Thần Tài với tác phẩm Võ lâm
ngoại truyện cũng rất ăn khách, được xem là sáng tác có phong cách mạng nhất, tuy mức
độ truyền bá không quá rộng Văn phong hài hước nhưng không đến mức sắc xảo như Vương Sóc về mặt lựa chọn ngôn từ và biểu hiện tình cảm, Ninh Thần Tài có sự khác biệt rất lớn với các tác gia khác Có thể nói, thời kỳ đầu có rất nhiều cây bút viết về tiểu thuyết ngôn tình, về cơ bản đều đi theo lối viết của Ninh Thần Tài
Tiểu thuyết Ngày tháng ở cùng nữ tiếp viền hàng không ăn khách trên mạng, được
người đọc chào đón Khi tác phẩm này thịnh hành cũng là lúc tiểu thuyết ngôn tình bước vào giai đoạn thoái trào Nhưng sức hút về ngôn ngữ mà nó triển khai đã minh chứng tính quan trọng của tiểu thuyết ngôn tình mạng Bất kể là từ đề tài đến nội dung hay phong
cách ngôn ngữ, Ngày tháng ở cùng nữ tiếp viên hàng không mang nhiều đặc điểm của tiểu
thuyết ngôn tình Đồng thời, nó cũng là một tác phẩm mang tính sáng tạo phản ánh phương thức cuộc sống, phương thức tư duy, phương thức biểu đạt tình cảm của thanh niên đương thời
Sự xuất hiện của tiểu thuyết ngôn tình mạng đã làm thay đổi cục diện một thời làm mưa làm gió của các tác gia ngôn tình truyền thống Thực tế cũng chửngminh, sau khi tiếu thuyết
Trang 6ngôn tình rnạng trở nên ăn khách, sức hấp dần cùa tiểu thuyết ngôn tình truyền thống đã bị suy giảm, từ sự thay thế đội ngũ tác giả, đến sự thay thế của phong cách văn thể
Đe tài kiếm hiệp kỳ ảo: Thời kỳ cực thịnh của văn học mạng
Ma thổi đèn (năm 2006), là một tác phẩm hay xuất hiện ở thời kỳ giữa của quá trình phát triển 20 năm qua của văn học mạng Tác phẩm này vừa ra đời đã dẫn dắt tiểu thuyết kiếm hiệp kỳ ảo thay thế cho tiểu thuyết đề tài ngôn tình, mở ra quãng thời gian văn học mạng giàu sức tưởng tượng nhất Loại đề tài này đã đạt đến mức đỉnh cao, có một số tác
phẩm thậm chí còn tạo lên con sốt trong giới xuất bản, như Ma thổi đèn của Thiên Hạ Bá
Xướng, hoặc Đôi chuyên chưa kể thời Minh của Minh Nguyệt, đồng thời cũng tạo nên
con sốt về đề tài đào mộ và lịch sử, có vô số người học viết theo
Có thể kể đến các tác phẩm như Bút ký trộm mộ, Truyền kỳ chú lính nhóc, Tru tiên, Bàn long, Ma chuyển trời đất, Thiên hạ cảo trắng, Sự ra đời của nhũng tác phẩm này
đưa đề tài kiếm hiệp kỳ ảo lên ngôi
Trước hết, phải kể tới Tru tiên Đây là tác phẩm được đánh giá là tác phẩm mở đầu dòng tiểu thụyết thần tiên kiếm hiệp tại Trung Quốc Tru tiên xuất hiện năm 2003 khi còn
chưa hoàn thành, tác phấm này nhanh chóng thu hút được sự quan tâm rất lớn của bạn đọc Tiểu thuyết thần tiên Tru tiên là một kiểu tìm tòi mô thức văn học mới, chính là sự sáng tạo ra “thế giới thứ hai” Thế giới thần tiên ma giáo này được xây dựng trên hệ thống tương đối hoàn chỉnh, toàn diện hơn đối với thế giới loài người Tiểu thuyết đã thể hiện sức tưởng tượng phong phú của tác giả khi vẽ nên thế giới thần tiên với sự kết hợp logic giữa những yếu tố võ thuật, cuộc sống và tình cảm nội tâm Cuộc đời của Trương Tiểu Phàm được khắc họa một cách sinh động, thể hiện sự phấn đấu đi lên của một cậu bé bị đánh giá là kém thông minh để trở thành nhân vật võ lâm hàng đầu Tuy nhiên, phần kết thúc của tác phẩm gây nhiều chỉ trích, do nhiều tỉnh huống truyện bị cắt cụt một cách vô
lý tạo nên sự hụt hẫng cho độc giả Nhiều nhân vật biến mất không lý do hoặc không được giải thích một cách cặn kẽ dù xuất hiện rất nhiều trong tác phẩm, đặc biệt là nhân vật Vạn Kiếm Nhất
Thiên Hạ Bá Xướng với tác phẩm Ma thổi đèn gây tiếng vang lớn trong cộng đồng cư dân mạng Ma thổi đèn đứng đầu trong số 10 tiểu thuyết mạng được tìm kiếm nhiều nhất năm 2006 Từ thế giới ly kỳ, quái dị dưới lòng đất qua tám tập Ma thổi đèn, Thiên Hạ Bá Xướng kể lại những câu chuyện “trộm mộ” lôi cuốn, được hàng chục triệu bạn đọc trên mạng say mê, khiến rất nhiều bạn đọc tò mò, thậm chí nghi ngờ, không biết anh có phải là một người trộm mộ không Anh phải thanh minh một cách hóm hỉnh rằng: “Tất cả những chuyện đó đều do tôi bịa ra cả Bản thân tôi nào đã trộm mộ bao giờ, ngay cả Thập tam lăng cũng chưa từng tham quan”(5)
Trên thực tế, ngoài những tác phẩm tiêu biểu kể trên ra, còn một số lượng rất lớn tác phẩm văn học kiếm hiệp kỳ ảo Cho nên, giới lý luận phê bình văn học Trung Quốc cho
Trang 7ĐÀO VẤN LƯU - ĐÀO THỊ OANH
rằng thành tựu lớn nhất của văn học mạng không phải là sự chuyển biến của văn học tiểu thuyết ngôn tình, cũng không phải sự bùng nổ và lên ngôi của các tác phẩm đề tài hiện thực, mà chính là mảng tiểu thuyết kiếm hiệp kỳ ảo Có thể nói, sự tồn tại của số lượng rất lớn tiểu thuyết kiếm hiệp kỳ ảo này khiến cho văn học mạng thêm phần sôi động
Cùng với thời gian, giá trị của tiểu thuyết kiếm hiệp kỳ ảo đã được mọi người nhìn nhận Tiểu thuyết kiếm hiệp kỳ ảo vượt qua sự ảnh hưởng của văn học Trung Quốc đương đại Nó trực tiếp tiếp thu dinh dưỡng từ một loạt những tác phẩm cổ điển nổi tiếng khác như Sơn hải kinh, Liêu trai chí dị Đồng thời, về phương thức biểu đạt nó vay mượn hình thức của văn học giả tưởng nước ngoài Từ vãn thể cho đến ngôn ngữ, cốt truyện đều thể hiện sự sáng tạo mạnh mẽ Điều quan trọng nhất là, sự làm mưa làm gió của tiểu thuyết kiếm hiệp kỳ ảo trong giai đoạn này đã giải quyết vấn đề lớn nhất mà sáng tác văn học đương đại Trung Quốc đối mặt: Sức tưởng tượng yếu kém của các nhà vãn Trung Quốc Gần đây, các tác phấm như Ba tấc nhân gian, Ngự thú trai, Khai thiên lục là những tác
phẩm kỳ ảo có sức ảnh hưởng lớn Những tác phẩm này đã có giá trị quan tích cực, lành mạnh hơn Đồng thời, các nhân tố khoa học viễn tưởng bắt đầu thể được thể hiện tập
trung, nảy sinh hình thức tác phẩm mới, như Điểm không, Song não y long, Bốn vạn năm
tu chân thể hiện sức tường tượng độc đáo và sự biểu đạt rất tinh tế(6)
về tổng thể, sáng tác đề tài kiếm hiệp kỳ ảo bắt đầu hướng tới thể hiện văn hóa truyền thống Trung Hoa, quan niệm giá trị cũng tích cực, lành mạnh hơn Tiểu thuyết kiếm hiệp
kỳ ảo có thể xem là kho tài sản quý báu của văn học mạng Trung Quốc Dầu vậy, bởi số lượng khống lồ, cho nên khó tránh khỏi vàng thau lẫn lộn Sau khi văn học mạng dần dần chuyển hình sang con đường quan tâm tới hiện thực, văn học kiếm hiệp kỳ ảo khó tránh được giai đoạn bị lạnh nhạt, thờ ơ Đây cũng chưa hẳn là một sự việc không tốt Các tác giả viết tiếu thuyết kiếm hiệp kỳ ảo có thể bình tâm suy nghĩ, tự trau chuốt phong cách sáng tác, ngõ hầu cho ra những tác phấm hay có giá trị và có hàm lượng văn học cao hơn nữa
Đề tài cuộc sống hiện thực: Thời kỳ vãn học mạng chuyến hình
Đe tài hiện thực trở thành đặc điểm mới của vãn học mạng Sự chuyển hướng đề tài hiện thực của văn học mạng là điểm nóng của giới văn học mạng trong những năm gần đây Số lượng sáng tác về đề tài hiện thực hiện nay liên quan đến các lĩnh vực của xã hội tăng lên rõ rệt, xuất hiện những tác phẩm ưu tú Có tác phẩm đặt điểm nhìn vào việc triển khai tự sự vĩ mô, thể hiện toàn diện xây dựng Trung Quốc mới, đặc biệt là thành tựu lớn lao của cải cách mở cửa Có tác phẩm đi từ những việc nhỏ nhặt trong đời sống, viết về quá trình phấn đấu không mệt mỏi của những nhân vật nhỏ bé Trong khi những sáng tác
về đề tài hiện thực nhận được sự trọng thị của giới văn học mạng, đề tài về lịch sử cách mạng cũngđược các nhà văn mạng quan tâm, xuất hiện hàng loạt những tác phẩm hay, tôn trọng lịch sử, ca ngợi anh hùng Ở một ý nghĩa nào đó, đề tài lịch sử cách mạng có thể quy nạp về đề tài hiện thực, hoặc là sự kéo dài của đề tài hiện thực Đe tài hiện thực và đề
Trang 8tài lịch sử cách mạng đã trở thành cảnh quan lớn Sự phồn vinh của đề tài hiện thực và đề tài lịch sử cách mạng đã phát huy giá trị quan trung tâm chủ nghĩa xã hội, thể hiện thực tiễn tự giác của tinh thần Trung Quốc, sức mạnh Trung Quốc và phong cách Trung Quốc,
là tiêu chí quan trọng của chủ lưu hóa văn học mạng
Loạt tiểu thuyết về đề tài hiện thực như Bể quan chìm nổi (của Xá Nhân), Sông lớn
chảy về đông (của A Nại) soán ngôi và đoạt giải đã mở ra “thời kỳ đề tài hiện thực của văn học mạng” Đây là một hiện tượng rất đáng mừng trong văn học mạng Trung Quốc
Ý nghĩa của nó là ở chồ, văn học mạng sau khi hoàn thành quá trình bắt đầu, tích lũy và phồn vinh, cuối cùng đã trở về bản chất của chính mình - quan tâm tới đời sống hiện thực
Bể quan chìm nổi tự thuật về câu chuyện của một sinh viên đại học sổng trong 20 năm
đầu của thời kỳ cải cách mở cửa Cuộc đấu tranh của nhân vật chính cứ lặng lẽ trôi qua giống như tất cả những gì xảy ra xung quanh chúng ta Tác phẩm này đặc biệt ở chồ: từ khi xuất hiện đến khi “lên ngôi” và được xuất bản hoàn toàn bằng con đường kỳ thuật số
Nó mang đầy đủ đặc trưng bề ngoài của tiểu thuyết mạng, như độ dài, sự bí mật thân phận tác giả, lượng view cao, nhưng về mặt bản chất nó lại rất truyền thống Đầu tiên, là một tác phẩm tiểu thuyết về đề tài hiện thực, về ngôn ngữ dường như không tìm thấy từ ngữ
nào mang tính mạng; thứ hai,cách viết khá chặt chẽ, không giống như kiểu thích đùa cợt
của văn phong tiểu thuyết mạng; có sự tìm tòi nghiên cứu sâu sắc, tinh tế đối với nhân tính, vẽ lên hiện thực rõ ràng trước mặt người đọc, không chỉ là tướng mạo của quan chức,
mà cả những phong tục độc đáo được lưu truyền trong xã hội hàng ngàn năm của Trung Quốc Be quan chìm nổi không đơn giản là một cuốn sách giáo khoa về quan trường, mà
là một cuốn sách giáo khoa về đời người
Sánh cùng với Be quan chìm nổi là Sông lớn chảy về đông Cuối năm 2009, tác phẩm
này đã đoạt giải thưởng “Công trình 5 tác phẩm hàng đầu” của Trung Quốc Đây cũng là tác phẩm tiểu thuyết mạng đầu tiên đoạt giải thưởng lớn này Sông lớn chảy về đông là
một tác phẩm đề tài hiện thực ưu tủ, tiếu thuyết sử dụng hình thức biên niên, từ góc nhìn
cá nhân để nhìn lại lịch sử sau năm 1978, khắc họa tính cách của 4 nhân vật đại diện cho các hình tượng xã hội Tác phẩm phản ánh sinh động, tinh tế cuộc đấu tranh, sự thức tỉnh của những con người trong thực tiễn cải cách mở cửa, từ sau năm 1978 đến khi cuộc khùng hoảng tài chính khu vực châu Á 1998 kết thúc Những nhân vật chính như Tống Vận Huy, Lôi Đông Bảo, Dương Tuần, Lương Tư Thân lần lượt đại diện cho các hình thức kinh tế chủ yếu của Trung Quốc trong giai đoạn này: Kinh tế nhà nước, kinh tế chể
độ sở hữu tập thể, kinh tế tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài
Tác phẩm về đề tài hiện thực trong ván học mạng gia tăng rõ rệt về số lượng có quan
hệ chặt chẽ với sự quan tâm hướng dẫn của Hội nhà văn Trung Quốc Nhằm nâng cao năng lực nắm bắt của nhà văn mạng về đề tài hiện thực, Hội nhà văn Trung Quốc, báo Văn nghệ và trang web Thịnh Đại đã phối họp tổ chức nhiều hội thảo nghiên cứu tác
NGHIÊN CỨU TRUNG QUỐC số 4 (248) - 2022 - 73
Trang 9ĐÀO VẤN LƯU - ĐÀO THỊ OANH
phẩm, tác giả văn học mạng, hoặc mở lớp bồi dưỡng, mời các nhà phê bình, biên tập và nhà văn nổi tiếng lên lóp, giúp đỡ họ loại bỏ được rào cản lý luận, trở ngại trong sáng tác
đề tài hiện thực Cùng với việc xây dựng hệ thống lý luận văn học mạng, cũng như không ngừng nâng cao trình độ sáng tác, văn học mạng đã trở thành một bộ phận của văn học chủ lưu
Tác phẩm viết về đề tài hiện thực đã làm thay đổi thiên kiến của mọi người đối với văn học mạng, và tạo nên sự vinh quang cho văn học mạng Theo Sách bìa xanh văn học
mạng Trung Quốc năm 2020 của Hiệp hội Nhà văn Trung Quốc, kết cấu đề tài văn học mạng đã có tối ưu hóa hom một bước Tỉ lệ đề tài hiện thực lại được nâng cao hơn, chiếm trên 60% trong số các tác phẩm công bố hàng năm Các đề tài như chống dịch Covid-19
và y tế, thoát nghèo làm giàu, khởi nghiệp về công nghiệp và ngành dịch vụ đã trở thành điểm nổi bật của đề tài hiện thực năm 2020 với hàng loạt các tác phẩm ưu tú được bạn
đọc nhiệt liệt hưởng ứng Người về quê đặc biệt, Kêu gọi vườn xưa, Thôn đào nguyên, Vô
nhị vô biệt miêu tả chính diện lịch sử khởi nghiệp ở nông thôn mới, xây dựng hình tượng con người mới thời đại Những tác phẩm như Thiên sứ nước cộng hòa, Người đi ngược chiều, Áo trắng lại tập trung tiêu điểm vào chống dịch Covid-19, viết về hình tượng những người công tác trong ngành y rất đẹp, lãng mạn(7)
Từ những sáng tác về đề tài hiện thực những năm gần đây, có thể nhận ra, văn học mạng đã có nhiều suy tư về hiện thực và tìm tòi đối với cuộc sống hơn, quan tâm đến những buồn vui, vận mệnh của nhân vật nhỏ bé, chứng tỏ các nhà văn mạng đã ngày càng trưởng thành, có chiều rộng và chiều sâu trên con đường tìm tòi đề tài hiện thực
Kết luận
Có thể nói, trong 20 năm đầu của thế kỷ XXI, văn học mạng đã thực hiện một cuộc cách mạng giải phóng quyền đăng tải của tác giả một cách triệt để, thực hiện giấc mơ bình dân “mỗi con người đều là nhà nghệ thuật”, thực nghiệm các hình thức thể hiện trong sáng tác văn học Cùng với hoạt động sáng tác tiếp tục phát triển và đi vào chiều sâu, đề tài, cấu tứ cũng không ngừng được mở rộng, tư duy ngày càng thoáng đạt, thủ pháp nhuần nhuyễn hơn, nội dung biểu đạt cũng ngày càng phong phú và có những đóng góp tích cực, góp phần tạo nên diện mạo mới của văn học đương đại Trung Quốc Văn học mạng đã tạo
ra cơ hội sáng tác văn học đại chúng, phá vỡ sự giam trói tự do của loài người về mặt thời gian, không gian trên ý nghĩa truyền thống, đề xướng tự do tinh thần văn học nghệ thuật Những người sáng tác văn học mạng thời kỳ đầu phần lớn đều xuất thân từ khoa học tự nhiên, chữ nghĩa của họ khá đơn giản, thuần túy Nhưng chính vì như vậy mới khiển cho văn học mạng ngay từ lúc bắt đầu đã có tính linh hoạt rất cao Môi trường văn hóa mới như diễn đàn trên mạng, các nhóm trò chuyện đã làm nảy sinh văn hóa mới, xuất hiện các phương thức sáng tác văn chương mới
Trang 10Văn học mạng là sản phẩm tự nhiên của xã hội phát triển Nó là một sản phẩm văn hóa của văn hóa tiếp cận với kỳ thuật mạng internet trong tình thế nhất thể hóa kinh tế toàn cầu, là một bước tiến của xã hội chứ không phải là bước thụt lùị Trải qua 20 năm phát triển nhanh chóng, tuy đã đạt được khá nhiều thành tựu, nhưng văn học mạng Trung Quốc hiện nay vẫn còn tồn tại không ít vấn đề, như vấn đề chất lượng, số lượng tác phẩm văn học mạng nhiều nhưng chất lượng yếu kém Bên cạnh đó là các vấn đề như: thiếu sự suy xét, viết theo khuynh hướng miêu tả chủ nghĩa tự nhiên, chủ nghĩa tả thực, đề tài cũng hạn che rất nhiều (đa phần là võ hiệp huyền ảo, tình yêu học trò, quan trường đô thị), phạm vi sáng tác cũng chỉ hạn che xoay quanh cuộc sống của bản thân tác giả chưa phản ánh các tầng lớp chính trong xã hội như người công nhân, nông dân, các sự kiện trọng đại trong xây dựng kiến thiết đất nước, cuộc sống của người dân tầng lớp thấp Nguyên do bởi vì người sáng tác văn học mạng chủ yếu sinh ra ở thành phố, hon nữa bản thân nhiều người sáng tác văn học mạng cũng thiếu đào sâu suy nghĩ./
33
TÀI LIỆU TRÍCH DẪN
http://tech.chinạcom.cn/intemet/20211122/382783.shtml
(4) Tech.chinạcom.cn , 2021, tlđd.
(5) Đức Quang, Thiên Hạ Bá Xướng - Hiện tượng văn học mạng Trung Quốc, http:// hethao vanhoạvn/va|n-hoa-toan-canh/thien-ha-ba-xuong-hien-tuong-van-hoc-mang-trung-quoc-n2009
12140445217.htm
(6) w 2020, tlđd.
2021 -06/03/c_l 39984169.htm
TÀI LIỆU THAM KHẢO
3 ỷiJẬ, 2007,AỳỆh