Sử dụng đất và giao đất giao rừng có người dân tham gia

Lời nói đầu Để quản lý tốt và sử dụng một cách bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên bao gồm: Rừng, đất và nước, góp phần nâng cao đời sống nhân dân thì một biện pháp tiên quyết là đất p

Trang 1

Hướng dẫn đào tạo Quy hoạch

sử dụng đất và Giao đất giao rừng

có người dân tham gia

“Tài liệu giới thiệu cho giáo viên”

Hướng dẫn đào tạo

Trang 2

Lời nói đầu

Để quản lý tốt và sử dụng một cách bền vững nguồn tài nguyên thiên nhiên bao gồm: Rừng, đất và nước, góp phần nâng cao đời sống nhân dân thì một biện pháp tiên quyết là đất phải được quy hoạch sử dụng (QHSD) một cách phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội và điều kiện tự nhiên của địa phương Đồng thời người dân phải

được trao quyền sử dụng đất ổn định và lâu dài để họ an tâm vào đầu tư sản xuất

Mặt khác việc QHSD đất phù hợp với lòng dân và xu thế phát triển chung của

địa phương, còn là nền tảng vững chắc để thực hiện tốt những kế hoạch phát triển kinh

tế tiếp theo

Đã từ lâu chúng ta tiến hành QHSDĐ-GĐGR song do hạn chế về kinh tế và phương pháp, đặc biệt là người dân chưa được tham gia một cách triệt để nên phương

án QHSDĐ-GĐGR kém hiệu quả, chưa sát thực và thiếu tính bền vững

Để khắc phục những nhược điểm trên từ năm 1995 đến nay 1999 Dự án Phát triển lâm nghiệp xã hội Sông Đà đã tiến hành thử nghiệm phương pháp QHSDĐ - GĐGR

có người dân tham gia trên địa bàn xã thuộc hai tỉnh Sơn La và Lai Châu Trong quá trình vừa tiến hành thử nghiệm vừa bổ xung hoàn thiện phương pháp, đến nay công tác QHSDĐ - GĐGR đã đạt được những kết quả tốt

Từ những kinh nghiệm và bài học rút ra trong qúa trình thí điểm và ý kiến đóng góp của các ngành có liên quan và khảo sát thực tế Chúng tôi biên soạn cuốn tài liệu hướng dẫn đào tạo giới thiệu cho giáo viên phương pháp QHSDĐ - GĐGR có sự tham gia của người dân trên cơ sở tài liệu hướng dẫn quy hoạch sử dụng đất và giao đất giao rừng có người dân tham gia áp dụng trên địa bàn xã Tỉnh Sơn La - 3/1999-UBND Tỉnh Sơn La Trong cuốn tài liệu này chúng tôi chú trọng phương pháp đào tạo cho người lớn đã và đang có ít nhiều kinh nghiệm trong công tác này

Hy vọng rằng bằng phương pháp mới trong tài liệu này sẽ giúp ích cho cán bộ

Dự án và những cán bộ địa phương đang làm công tác QHSDĐ-GĐGR ở vùng Dự án

và ở những vùng có điều kiện tương tự Trong quá trình biên soạn chúng tôi đã cố gắng bám sát mục tiêu và chương trình đào tạo để tài liệu đảm bảo tính đại diện và phù hợp với thực tiễn nông nghiệp miền núi Việt Nam, nhưng tin rằng không tránh khỏi thiếu sót Chúng tôi mong nhận được những ý kiến quý báu của độc giả để hoàn thiện hơn./

Tác giả

Trang 3

Tài liệu hướng dẫn đào tạo:

Quy hoạch sử dụng đất và giao đất giao rừng Thủ tục trình duyệt cấp giấy chứng nhận QSDĐ có người dân tham gia

1 Lý do bài giảng:

Quy hoạch sử dụng đất và giao đất giao rừng có người dân tham gia là một công tác hết sức quan trọng trong phát triển nông lâm nghiệp Miền núi Học viên có chuyên sâu về nông lâm nghiệp cần nắm được nội dung và phương pháp thực hiện công tác này để áp dụng vào thực tiễn sản xuất

2 Mục tiêu khoá học:

Sau khi học xong khoá học, học viên nắm được những vấn đề cơ bản về nội dung, phương pháp tiến hành quy hoạch sử dụng đất và giao đất, giao rừng có người dân tham gia, có khả năng vận dụng thực hiện trong thực tiễn

Trang bị cho học viên những kiến thức cơ bản về GĐGR và thủ tục cần thiết cho các tổ chức (cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng ) được cấp giấy chứng nhận QSDĐ

Giúp cho các học viên nắm bắt được phương pháp đào tạo với đối tượng là người lớn tuổi Đồng thời, sau đó sẽ được trở thành giáo viên đào tạo lại cho các cấp cơ sở

3 Yêu cầu khoá học:

Thành thạo các bước lập thủ tục hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận QSDĐ

Làm quen với các phương pháp đào tạo trong QHSDĐ-GĐGR có người dân tham gia

4 Nội dung cơ bản của khoá học:

Yêu cầu: * Phương pháp: Giảng có minh hoạ

* Phương tiện hỗ trợ: Giấy Ao, bút phớt, bảng

* Những nội dung chủ yếu giáo viên trình bầy: Từ mục 4.1-4.3

Trang 4

* Thời gian: 230 phút trong đó có giải lao 30 phút

4.1 Giới thiệu khoá học:

Khai mạc: Cần nêu rõ mục tiêu của khoá học

Giới thiệu giảng viên và thành phần học viên tham gia khoá đào tạo (cho học viên tự điền các yếu tố: Họ tên, chức vụ, chuyên môn, cơ quan, kinh nghiệm và những

hy vọng học được gì của học viên sau khoá học) Sau đó từng học viên giành 1-2 phút giới thiệu về mình và tự đính các yếu tố đó lên một tờ giấy Ao sao cho mọi việc học viên đều thấy được danh sách các học viên trong khoá đào tạo

➲ Lưu ý: Các bảng biểu trên đều được treo trên tường nơi để học viên thuận theo

dõi trong cả khoá đào tạo

4.2 Khái quát phương pháp đào tạo và học cho người lớn

- Giảng theo chủ đề (Hướng dẫn và chi tiết cho từng bước)

- Thảo luận nhóm theo chủ đề và tổng hợp thành kết quả của lớp học (VD: Thảo luận mục tiêu khoá học )

- Động não

Mô hình được thể hiện như sau:

Vai trò của giảng viên: Như là lãnh đạo nhóm, là thành viên, là khán giả

4.2.1 Khái niệm về học và việc học của người lớn

- Học là gì? Là quá trình làm thay đổi về kiến thức, kỹ năng hiểu biết, thái độ và hành

hành

Tổng kết

Theo dõi

Trang 5

4.2.2 Người lớn tuổi học như thế nào?

- Người lớn tuổi quan tâm đến tính hợp lý của việc học kiến thức mới với những mong đợi và nhu cầu cá nhân

Bảng 3: Điểm mạnh và điểm yếu của các phương pháp giảng giạy chung:

Phương

pháp

Giảng bài 1 Cung cấp một lượng thông tin

học viên cần chứ không cần thảo luận

2 Linh hoạt trong việc sử dụng các phương tiện trực quan hoặc các phương tiện khác

1 Một bài giảng tốt đòi hỏi phải chuẩn bị lâu và kỹ

2 Học viên nhanh chíng bị mất hứng thú nếu phân trình kém

3 Không tham gia tích cực, không chia sẻ kinh nghiệm

và hiểu biết

4 Không nên kéo dài quá

15-20 phút và phải được trình bầy tốt

5 Nội dung sẽ nhanh chóng bị quen nếu không được trực quan hoá và tóm tắt

Động não 1 Tốt và hiệu quả cho việc thu

nhập được nhiều ý kiến về các chủ đề chưa được nhắc tới hoặc thảo luận

2 Cho phép đưa ra những ý liến trái ngược và phong phú mà không phải quyết định

3 Giúp người hướng dẫn khái quát nhanh được những tư

tưởng chung của học viên

4 Là cách hiệu quả khiến mọi người tham gia tích cực hơn

so với trong nhóm lớn Trong một số trường hợp là cách duy nhất cho một vài học viên nói

ra suy nghĩ của mình

5 Cho phép làm việc hiệu quả

ngay cả trong các đợt tập huấn dài

1 Về nguyên tắc là không theo trình tự do vậy dễ lẫn và khó kết luận

2 Cần được tiếp tục theo bởi (a) một thảo luận theo trình

tự tại một hay nhiều nhóm hoặc (b) tổng hợp bởi người hướng dẫn

Trang 6

Thảo luận

nhóm

1 Là cách có hiệu quả để tiếp cận nhiều chủ đề cùng một lúc

2 Tạo điều kiện để những người

có chuyên môn và kinh nghiệp khác nhau có thể thảo luận và trao đổi học tập

3 Tạo điều kiện cho mọi người tham gia tích cực hơn so với trong nhóm lớn Trong một số trường hợp là cách duy nhất cho một vài học viên nói ra suy nghĩ của mình

4 Cho phép làm việc hiệu quả

ngay cả trong các đợt tập huấn dài

Rất hiệu quả trong quá trình học hỏi và các học viên thảo luận, viết đọc và trình bầy ý kiến của

họ

1 Yêu cầu tối thiểu ba người trong một nhóm Cần tổ chức nhóm cho tốt để có hiệu quả cao

2 Khó cho một hướng dẫn viên theo dõi vì các thảo luận diễn ra cùng một lúc

3 Kết quả nhóm cần được trình bầy cho các nhóm khác

4 Phải thảo luận lại nếu kết quả thảo luận nhóm không thoả mãn

Trình diễn,

nghiên cứu

1 Có thể minh học một tình huống cụ thể thuyết phục hơn bất

kỳ một giải thích lý thuyết nào

1 Những ví dụ tồi gây hại nhiều hơn những ví dụ tốt

2 Mất nhiều thời gian để chuẩn bị chu đáo

3 Thường đòi hỏi các vật liệu

và phương tiện cụ thể

4.3 Các thuật ngữ và khái niệm (đưa ra các thuật ngữ và chia nhóm thảo luận để

thống nhất hiểu như thế nào? các thuật ngữ đưa ra)

Mục tiêu: Xác định ý nghĩa của các từ sử dụng trong QHSDĐ như “đất” “Sử

dụng” và “Quy hoạch” Cách làm này giúp đưa ra những khái niệm cơ bản của QHSDĐ và tránh nhầm lẫn trong việc sử dụng các thuật ngữ có liên quan

Cách làm: Thảo luận theo nhóm, sau đó các nhóm báo cáo kết quả thảo luận

nhóm mình và cho các nhóm khác bổ sung Kết quả thống nhất cách dùng các thuật ngữ và khái niệm

4.3.1 Khái niệm đất đai:

Khi xác định thuật ngữ “đất đai” cần hỏi học viên xem đất đai bao gồm những gì, ví dụ như đất, nước, đá, thực vật và những gì mô tả hình thức đất, độ dốc, địa hình,

độ cao, khí hậu sử dụng Cần phân biệt các kiểu khác nhau và các yếu tố mô tả đất đai

Trang 7

nhằm hiểu rõ hơn về 6 loại đất trong Luật đất đai liên quan tới các thuật ngữ đất cho mục đích sử dụng cụ thể

4.3.2 Các hình thức sử dụng đất:

Sử dụng là thuật ngữ thứ hai cần xác định và quan tâm sao cho hai nhóm thảo luận không chỉ bàn tới các khía cạnh đã nêu trong luật đất đai Cần khuyến khích học viên tự đưa ra những định nghĩa và phản ánh theo nhiều cách sử dụng đất từ đó xác

định từ “sử dụng” được thống nhất hiểu như thế nào

4.3.3 Xác định quy hoạch:

Nhóm thứ ba cần xác định thuật ngữ quy hoạch Trước hết, học viên cần cố gắng xác định ý nghĩa của thuật ngữ, sau đó xác định các hình thức quy hoạch khác như quy hoạch sử dụng đất là một hình thức quy hoạch bên cạnh những hình thức quy hoạch khác như quy hoạch kinh tế xã hội, kế hoạch hoá gia đình, quy hoạch tổng thể, quy hoạch cơ sở hạ tầng.v.v

- Duy trì sự cân bằng dinh dưỡng trong đất

- áp dụng các hệ thống nông lâm kết hợp

- Sử dụng các tập đoàn cây trồng đa mục đích và cây cố định đạm

- Xây dựng các mô hình tổng hợp về các hệ thống kỹ thuật canh tác đất dốc trên cơ sở có người dân và cộng đồng tham gia

4.3.5 Phát triển bền vững

Là hoạt động kinh tế đáp ứng các nhu cầu của hiện tại không làm hại khả năng của các thế hệ mai sau nhằm đảm bảo các nhu cầu riêng của người dân Lâm Nông nghiệp bền vững là một bộ phận quan trọng trong phát triển bền vững ở những vùng Trung du và Miền núi

4.3.6 Mục tiêu và cấp quy hoạch:

Kết quả thảo luận các nhóm được trình bầy và giới thiệu trong toàn lớp học Nhóm quy hoạch sẽ trình bày cuối cùng Sau khi trình bày nên thảo luận về mục tiêu của quy hoạch sử dụng đất Câu hỏi đặt ra là: Tại sao phải tiến hành quy hoạch sử dụng đất? có các loại hình quy hoạch sử dụng đất khác nhau không?

Trang 8

Các ví dụ về quy hoạch sử dụng đất, cần phân biệt các cấp quy hoạch sử dụng

đất Nếu học viên không đề cập tới, giảng viên có thể hỏi:

ở Việt Nam có nhiều cấp quy hoạch sử dụng đất không? Đó là các cấp nào và

sự khác nhau giữa chúng ta là gì? Những người tham gia trong từng cấp khác nhau giữa mục tiêu và nội dung của từng cấp quy hoạch Trong khoá tập huấn cho các cán

bộ cấp cao hơn cần bàn kỹ về các cấp quy hoạch Trong những khoá này có thể phân tích kỹ hơn như sau:

Bảng 4: Các cấp quy hoạch thực hiện GĐGR

- Phối hợp

- Chịu trách nhiệm tài chính

- Phối hợp công tác chuyên môn

- Tuyên truyền chính sách giải

đáp ý kiến của dân, giám sát

- Phối hợp quy hoạch

- Trách nhiệm về vốn

chức triển khai QHSDĐ cấp xã:

- UBND xã (thường trực UB)

- Cán bộ địa chính, Mặt trận, Cán

bộ Kiểm lâm, Cán bộ Tài chính, Cán bộ NN, Đoàn thanh niên, HĐ

nhân dân, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Các Trưởng bản

Tham gia tổ chức thực hiện và giám sát quá trình triển khai GĐGR

Trang 9

Sau khi xác định các cấp quy hoạch trong nhóm lớn, cần tổ chức 3-5 nhóm nhỏ

để chuẩn bị các yếu tố cho bảng trên cho từng cấp (không cần cấp Trung ương và cấp

hộ gia đình) Sau khi làm việc xong, từng nhóm cử đại diện trình bày kết quả để hoàn thành bảng

Sau khi hoàn thành bảng có thể thảo luận về vai trò và chức năng của các cấp

quy hoạch Câu hỏi cần trả lời là: Chức năng cụ thể của các cấp quy hoạch khác nhau,

chúng tác động qua lại như thế nào? Cấp nào được ưu tiên và điều hành cấp nào?

Thảo luận này phải dẫn tới hiểu biết hơn về vai trò của cấp quy hoạch cấp cao hơn, đưa ra các chính sách và ưu tiên vùng là lĩnh vực Cấp cao hơn đưa ra các định hướng cho cấp thấp hơn về chiến lược và kỹ thuật để xác định mục tiêu định lượng Quy hoạch cấp cao hơn về bản chất mang tính chung chung và cần phản hồi từ cấp thấp hơn để điều chỉnh các chính sách, hướng dẫn và chỉ tiêu định lượng cho sát thực

Định nghĩa quy hoạch sử dụng đất ở Sơn La như sau:

Quy hoạch sử dụng đất là đánh giá một cách hệ thống tiềm năng đất và đánh giá các phương áp quy hoạch sử dụng đất nhằm sử dụng đất bền vũng, cải tiến quản lý đất

đai và các điều kiện kinh tế xã hội Quy hoạch sử dụng đất được tiến hành theo nhiều bước và trên cơ sở đối thoại và cân bằng lợi ích giữa các bên tham gia

Những định nghĩa đơn giản hơn cho quy hoạch sử dụng đất

“Quy hoạch sử dụng đất là đánh giá một cách có hệ thống tiềm năng đất và nước, các điều kiện kinh tế xã hội và các phương án tốt nhất”

“Quy hoạch sử dụng đất là quá trình định hướng thực thi nhằm đạt được các quyết định về hình thức sử dụng đất bền vững trên cơ sở đối thoại và cân bằng lợi ích giữa các bên tham gia

Trang 10

4.4 Nội dung đào tạo về QHSDĐ, GĐGR và thủ tục cần thiết cho các tổ chức (cá nhân, hộ gia đình, cộng đồng ) được cấp giấy chứng nhận QSDĐ có người dân tham gia

4.4.1 Khái quát phương pháp QHSDĐ và GĐGR có người dân tham gia

Viết ra giấy khổ Ao 6 bước (trực quan thông tin hoá):

2 Bước 2: Điều tra thực địa và thu thập thông tin

3 Bước 3: Quy hoạch sử dụng đất và dự kiến phương án giao đất, giao rừng

4 Bước 4: Giao đất, giao rừng ngoài thực tế

5 Bước 5: Hoàn chỉnh hồ sơ giao đất giao rừng

6 Bước 6: Phê duyệt hồ sơ và cấp giấy chứng nhận sử dụng đất

Cách làm:

Trình bầy và thảo luận nhóm

4.4.2 Phân tích thông tin từng bước:

Bước I: Chuẩn bị

Yêu cầu: * Thời gian: 120 phút trong đó có 30 phút giải lao

* Phương pháp: Giảng có minh hoạ

* Những nội dung chủ yếu giáo viên trình bầy: Từ mục 4.4.1- hoàn thành bước 1

Nội dung: Công tác chuẩn bị

(1) Thiết lập cơ cấu tổ chức quản lý điều hành thực hiện quy hoạch sử dụng đất và giao đất có người dân tham gia

Cách làm:

- Giáo viên cần trình bầy theo sơ đồ trên giấy Ao

Trang 11

- Các nhóm học viên thảo luận từ cơ cấu tổ chức đó để làm rõ vai trò nhiệm vụ của mỗi tổ chức Đồng thời, xác định được mối quan hệ giữa (cơ chế hoạt

động) các tổ chức trong công tác QHSDĐ và GĐGR có người dân tham gia

(2) Chuẩn bị về chuyên môn, kỹ thuật và thu thập thông tin số liệu bản đồ

Cách làm:

- Giáo viên cần trình bầy theo bảng 5 trên giấy Ao

- Các nhóm học viên thảo luận và bổ sung thêm ý kiến của mình theo các tiêu

đề trên và làm rõ mối quan hệ giữa các nhiệm vụ (1-8) Đồng thời, thống nhất các nhóm về sản phẩm bước 1 trên giấy Ao

Sử dụng số ô

2 Thu thập thông

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	300,92 KB