Cic bien tap vien, bing vdn hieu biet, ky nang nghe nghiep vi tinh than Uach nhiem cao vdi cdng chiing - ddc gii, chfnh la dpi ngu gdp phan mang lai "gia tri gia ting" cho nhieu tic pham
Trang 1BIEN TAP VIEN BAO C H U U A T BAN
-NGHELAMVl/dNTHAM LANG
T S U T H I T R U C A N H ' " '
TOM TAT
Bdo chl Cdch mgng Viet Nam, khdi ddu tie bdo Tlianh Nien ra ddi ngdy 21 thdng 6 ndm 1925
do ldnh tu Nguyen Ai Qudc sdng lap vd trite tiep chi dgo, den nay da trdi qua chdng dudng
95 ndm xay dung va phdt trien rdt ddng tU hao Trong sudt hdnh trmh dy de hodn thanh sd m^nh thiing lieng cika nhiing ngUdi cdm but - nhifng chien sTtren mat trgn van hoa - tU tudng, dgi ngu phong vien, bien tap vien bdo chi, xudt bdn cdc the logi luon no luc the hi$n bdn linh chinh tri vihig vdng, gidi ve chuyen mon nghiep vu guctng mdu ve dgo diic nghe nghi&p, thifc hi^n tdt trdch nhi^m xd hgi, nghia vu cong ddn, ddp itng yeu cdu nhiem vii trong cdc giai dogn ljch sii Cdch mgng Hg dd dong gop mgt phdn khong nho cho thdnh qud chung cuu nen bdo chi nudc nhd
Bai viel nay de cap tdi nghe bien tap - mgt nghe ngdy cang doi hoi tinh chuyen nghiep, nhgy ben va dgi ngU bien tap vien - nhitng ngUdi lam vudn thdm lang ciing mgt sdyeu cdu mdi dgt
ra lrong bdi cdnh cdch mgng 4.0
I Nghe bien tap va vai tro cua bien tap
vien trong cong tac xua't ban pham
Bien tap, theo Tfl di^n Tieng Viet thdng
dung, la "kiem fra lgi bdn thdo, gop y kien
vdi tdc gid de chinh li, hodn chinh ve ngi
dung va hinh thiic de san sang dUa di xudt
bdn "'" Nhu vay, hoat dpng xua't ban gin lien
vdi cdng lic bien tap an pham Day la mdi
quan he khdng the tach rdi trong ITnh vUc bio
chf, tmyIn thdng
Bien tgp vien (BTV), cung theo Tfl dien
tieng Viet thdng dung li: "(I), ngudi lam cong
'"' Gidm ddc Tnmg tdm Thong tin - Thir vi^n • Pho Tong bien lap
Tgp ihl Phal tnen \han lire Hi?c\i^n Can bp TPHCM
" Tu dien Tieng \1ei thong dyng Tning tam Tu dien hgc
(Vitinam Lexicography Centre) do H o ^ g Phe chu bien nam
tdc bien tap; (2) Ngudi thu thdp, chgn lgc tin tlic tdi lieu, sogn thdnh bdi de phdt thanh (hogc xudt bdn)" Chdc ning, nhiem vu chfnh
ciia ngUdi bien tap hieu dfnh, chinh trang, gdp phan hoan thien tic pham trddc khi dUdc dua den vdi cdng chung
Cd the ndi, bien tap la nghe mang tinh die dill - khdng may ai "biet mat, gpi ten" khi cong Uinh, ah pham ra ddi va bidn tap vien ludn dddc vf von la ngddi "dpn vddn, gic cda"
am tham, ling le Cic bien tap vien, bing vdn hieu biet, ky nang nghe nghiep vi tinh than Uach nhiem cao vdi cdng chiing - ddc gii, chfnh la dpi ngu gdp phan mang lai "gia tri gia ting" cho nhieu tic pham bio chf, xuat ban
Trang 2tham ling va trii qua khdng ft nhpc nhin Hp
phai "phan thin" d nhieu vi tri, tim the khic
nhau: vfla Ii ngddi Iim vUdn can man ti man
"dii cit tim ving" bd ldi lay y Ipc lUa tinh
cit td chait lieu "nguyen bin" de' hoin thien
nhflng sin pham tinh than vdi chil lUdng cao
nhal cd the nh^m phuc vu cdng chung vfla
phai linh id, kheo ldo de ket ndi \ ii the hien sU
tdn trpng "dda con linh than" ciia cic lic gia
Ddng thdi trong ihdi dai bung no cae phUdng
tien thdng tin hien nay bien tap vien can cd
sU nhay cim vdi "khau vi" trong moi "ihUc
ddn" mi cdng chung yeu ihi'ch de ed die' kip
thdi dip flng nhu cau cua ddng dio ban dpc
Neu tao dUdc mdi quan he hdp tic thau hieu
thi BTV chfnh li ban ddng hinh dac lUc cua
cic uic gia qua dd hp cung gdp phan phil
trien thi trddng saeh cho nha xui't ban va ban
dpc tren tinh than "ddi ben cung cd kn" NhU
\'ay de hoin thinh chdc ning nhiem vu cua
ngUdi bien tap vien vi khdng ngflng hUdng ldi
nhflng muc tieu ngiy cing cao trong viec thda
man nhu cau cua ddng dio ban dpc, nghe bien
lap ngiy cang dat ra nhflng ddi hdi kbit khe
hdn \e ky nang nghe nghiep kinh nghiem xfl
ly thdng tin cung nhu linh than trich nhiem
eua dpi ngii bien lap \ ien
2 Ddi net ve thUc trang nghe bien tap
trong Iinh vUc bao chi, xuat ban
U Viet Nam khic vdi nhflng ngUdi d vi
iri cham lo cdng tdc "hau can bep nuc" uen
siin khau nhU: chuven gia Uang diem, ky
Ihual \ ien anh sang, am thanh, hpa sT thie't ke
san kha'u trong ITnh \Uc bio chf, xui't ban,
dpi ngu bien lap vien da phan trUdng diinh
ifl cdng tic phdng vien trii qua nhilu kinh
ddng tfch luy dan kien tiidc sd hieu biet de cd ddde phdng vin hda du rdng \a phu hdP ITnh vUc dude phin cdng bien uip-Thuc tiln die lao bdo chf d Viet Nam td
tnJdc tdi nay cho tiia'y, eac in/dng chu yeu
day nghi bio chf chd khdng da> hay dao tao mpt cich chuyen siu nghi bien tap nhd cac chuyen nginh bio chf khdc Hien Hoc vien Bdo chl \a Tuyen tmyIn (thudc Hpc vien Chfnh tri Qudc gia Ho Chf Minh) dang dio tao chuyen sau 7 chuyen nganh tiiy theo nhu cau va ning lUc cua sinb vien dang kf khi vao trddng lien quan den ITnh vUc bao chf - tmyen thdng - xua't bin , song nhieu ngddi cho r^ng, dio tao nhu hien nay vin khd khan cho sinh vien khi ra trUdng tim kidm viec lim do mdi trUdng cdng nghe tmyIn thdng phit Uien, ddi hdi cac nhi bio, bien tap vien tUdng lai phii cd nhilu kT nang thuc tien nghe nghiep hdn nfla'-' NhU vay, hau het bien tap vidn gidi diu trudng thanh theo cich "nghe day nghe", vdi chiit ning khieu v i Idng yeu thfch cdng viec dpc va vidl, trii qua qua trinh hpc hdi tfl chfnh cie the he ddng nghiep, khdng ngdng nang cao sU hieu biet, vdn sdng, ky nang, kinh
'-' Vu Thj Kim Hoa "Giai phap nang cao chai iugng dao (go cit
hidn Cliinh irj vd Truyin ihdng So 6/2017 irang 74 - 78 (Hi?n
nay, vin chua c6 trucmg hay ca so dao tao nao diiy nghe bien
hoc - ung dung dpc lap Nhiing ai co nhu cau hpc va iheo du6i dao tao co cac nganh lien quan den linh vuc bao chi - iruySn thong - xuat ban trong do npi dung d^o lao Bien lap vien bio chi dupc giang dgy nhu: Dgi hpc Khoa hpc Xa hpi vj Nhdn Van van - DH Quoc gia Thanh pho Ho Chi Vimh Dai hpc van hoa Bao chi - Tuyen tmyen (nginh Bao chi - Truyen Ihong); Dgi hoc
San khau - Dign anh Hi Not \a Dgi hpc San khau - Di^n inh
Thinh ph6 Ho Chi Minh (nganh Bien t^p iruyen hmh) LTTA
Trang 3nghiem ma dan ud nen thao nghi va ngiy
cing dam me, gin bd thuy chung vdi nghe
Mdt lic pham trddc khi den vdi cdng chung,
mudn dal chat lUdng cao, khdng the "di tit"
hoic bd qua khau bien tap Vay vi le gi, nghi
bien lap vin chda dUde dio tao bii bin chinh
didng d cac trudng dai hpc ldn nhd cd uy tfn
d Viet Nam nhd mpt nginh ddc lap vi nhu
the, van chUa dUdc quan tam dung mdc? Phai
ching, diy la mot nghe tUdng ehdng ddn giin,
dl ding ("dpn cd, Iam vUdn", ai cung cd the'
lim dddc) nhdng thUc chat Iai dil ra nhilu ddi
hdi kbit khe ve pham chat va trinh dp chuyen
mdn cua ngddi lam nghe
Pham chat can cd dau tien cua ngUdi
bien liip chuyen nghidp la tfnh can than va ti
mi De "gia cdng" mpt bii viet, ngUdi bien
tap phii sfla td nhflng ldi vin thd rip, cau van
lung cung trung lip de'n nhflng chi tie'l "san"
rat nhd; chfnh ti, tfl ngfl, loi kT thual dinh
miy nhip lieu Chi rieng cdng viec sda
mo-rdt, ngddi bien tap cung phii dpc kT tflng chfl,
tflng c3u, lflng doan eua ban thio va ludn phai
dpc nhilu lan Neu ngddi bien tap sdt rupt,
chu quan hoac cau thi chi sfla cho cd, phit
hien nhflng loi ai nhin ciing thi'y ngay thi do
khdng phii la ngddi bien tap can man va gidi
nghe Dau dc, trf tue, tam nhin va tam huyet
cua ngddi bien tap dddc the hien qua each sfla
chfla cic ldi rat nhd Neu khdng la mot ngUdi
can than, chiu khd lhi se khdng the lam dudc
cdng lic bien lip
Khdng chi dflng Iai d viec sfla chfla nhflng
sai sdt nhflng ldi cau ddn thuan mi ngddi Iim
cdng tie bien lap cdn phii sip xdp lai tieu de,
hieu chlnh ldm lit, cic tieu muc, tham chf ca
Nhu vav ngudi bien tap khdng chi bidn tip cho dung mi cdn phii gdp phan nang cao chiii Iddng cho bii bao nha't la vdi cac cdng trinh nghien cdu khoa hpc
Mpl thdc techo thi'y, du da qua nhilu lan bien lap song do ip lUc cdng \ iec vi sU met mdi the chat khi bien lip vien phai lam viec qua nhieu vdi miy tfnh va cac the loai van bin nen nhflng sd suit vl cau tfl, chfnh ti vin
cd the xiy ra Them nfla, cd nhflng van de, nhflng ndi dung bin thao thual ngfl chuyen nganh ngUdi bien tap vien cd the chUa hieu biel thau dio nen sai sdt li dieu khd trinh (ke
ca ddi vdi cic lic pham, bii vidt di qua quy trinh phin bien chuyen mdn) Trong tmdng hdp dd, ngddi bien tap vien dT nhien phii chiu mpl phan trich nhiem trdc tiep, dong thdi de
bi trich mdc va cd nhflng dinh gii chda that cdng bing vl nang life ci nhan khi vin ban cdn "san" Dilu niy, lam ton thUdng cam xuc
vi inh hudng ft nhilu den ddng Idc gin bd lau dai vdi nghe cua mdt sd bien tip vien
Ve trinh dp chuyen mon, do ydu cau khit khe vl kidn thdc va kT ning, bit bupc cic bien tap vien phai ludn ludn nd lUc hpc hdi va tU hoin thien ban than Song song do, hoat ddng tren ITnh vUc bao chf, xua't bin chi'nh thdng, mpt ddi hdi tat yeu dal ra la dpi ngu bien tap vien phii cd tnnh dp ly luan chi'nh tri, ban ITnh vflng ving nam vflng cac chu tmdng, chfnh sich phap luat cua Dang, Nhi nddc
am hieu thUc te cua di't nddc vi dia phddng hoic nhflng vi'n de lien quan den tdn chi, muc dfch chdc ning nhiem vu, pham vi bao quit cua Id bao/ tap chf minh dang cdng tdc Nhd vay nhflng ngudi lam cdng tic bien tap cd trich nhiem chit lpc Ihong tin, chinh sfla
Trang 4dim bio tieu chf ma td bio hddng idi
Cd the ndi nhflng ngUdi lam bien tip ling
le gdp phan rat ldn uong \ ice hoin thien ndi
dung cho mdi tic pham bio chf, xual bin
trUdc khi ra mil cdng chung Nhieu bii \ iei
tren bio chi da ca ngdi nhflng BTV nha \uai
bin vdn la nhflng nhi \an hda lay lflng Mdi
trong sd do li dng \gu\ en Hdu Ngoc - ngUdi
gidi nim ngoai ngfl cd nhilu nim cdng lic d
ci lrong va ngoii nUdc vdi vai Ud id chflc ban
thio cho Nha xua't bin The gidi - da bien tap
nhilu tic pham thupc hing kinh dien Hoac
cdng chung di dddc ddn nhan nhdng in phim
day tfnh hpc thuat va chieu sau van hda tao
in lUdng manh me vdi ban dpc sau khi dUdc
bin tay va khdi dc tii boa ciia nhd vin Ta Du>
Anh bien lap'' Dd la nhflng irUdng hdp ten
tudi cic bien lap \ien di trd nen ndi lieng
dddc nhilu ngUdi biet ddn Cdn lai da phan
dpi ngii bien tip vien cfl ngay ngiy tham ling
vdi cdng vide "dpn chfl gic cfla" cua minh
Hp ban rdn vdi cdng vide "lim vUdn" ft xuit
hien d cic hdi nghi, hdi thio dn ao, cung
ch^ng dinh danh bing ten tuoi cu the' tren
cic tdc pham Vi the mi chinh sich, chd dp
dai ngp vdi dpi ngu bien tap \ien cung chUa
dUdc quan tim thda dang, dan tdi tfnh ha'p din
cua nghe bien tap ddi vdi thi trUdng dao tao
vi thj trddng lao ddng cung phan nao bi inh
hudng ching? Hin khdng phai ai cung bidl
mflc lUdng u i cho vi trf BTV cua cdc nhi xua't
ban cic ddn \i bio chf hien nay van cdn rit
khiem ldn so vdi thdi gian lao ddng cdng sdc
tim hin ei tinh than Uich nhiem cua cic BTV
'" "Bien tgp sjch nghe khong dc" htips
nld.com.vn/van-hoa-dang hoat ddng tren ITnh vifc bao chf \i'*>' ^^"" hien nay Dd li mdi thdc le khien sU tham ling cua dpi ngu BTV cing trd nen ding quan tam, siiv nghT, thi'u cim hdn bao gid het
3 NhiJng yeu cau dat ra ddi vol dpi ngu bien tap vien hien nay fl nUdv ta
Ky nguyen sdda va dang tic ddng irdc tiep den bao chf tmyIn tbdng hien dai inh hddng den "mdi tntdng sinh tiiii" eua cac phddng tien truyen ihdng tao ra khdng fl ihich thdc uong ITnh \Uc dao tao, nghiep vu bao chf, trong do cd nghi bien tap vien bio chi, xuat bin
Thdc tiln ddi sdng bio chf truyen thdng cho thi'y, id kT ning tdc nghiep cua phdng vien, bien tap vien de'n cdng tie dieu hinh, quan Iy cua cic cd quan bio chf can cd nhieu dot phi hdn nfla de' thfch flng vdi mdi trddng Uuyen Ihdng mdi Trong bd'i cinh dd, dio lao
va boi dudng nghiep vu cho cac bien tip vien chuyen nghiep vi da nang li cdng viec can thidt va cap bich ho'n bao gid het Yeu c^u nay dit ra cho cdng tic die tao, bdi dudng bien tap vien phai dddc tiep can bdi quan diem mang tfnh he ihdng, tfl khau tuyen sinh dau vao, den cdng tic dao lao toin dien, bii bin, gin Iy luan vdi thdc tiln, cd chuan dau ra dip dng nhflng bd tieu chi cu the, minh bach, hien dai ; dong thdi bao quit ca qui trinh hau dao tao, gan lien vdi tfnh dac thu cua mdi tmdng
vi ITnh vUc boat ddng ciia ngddi bien tap vien Chang han, ddi vdi cdng tic tuyen sinh, phii dUa ra dUdc nhflng tieu chf cu the nhim lua chpn nhflng ngUdi cd ning luc phu hdp
de Ud thanh bien lap vien bio chf xuat bin Cac tieu chf do giup dinh gii dupc ye'u td ning khieu vi Idng say me nghe ciia ngudi
Trang 5TS L E T H ! T R O C ANH - BIEN TAP VI^N BAO CHl', XUAT BAN
hpc Theo tic gii Vu Thiy DUdng "nang ldc
giup ngUdi hpc lim viec dUdc Uong llnh vUc
bio chf Ning khidu giup hp vUdt len, bdc Ip
nhflng td chat, ky ning vUdt upi vl chuyen
mon Ldng say nghe giup hp vUdt qua mpi
khd khin, trd ngai nhim to chflc, bien tap ra
nhiing lic pham chat lUdng"'''*
Vl uinh dp chuyen mdn, ngudi bien tap
vien can nam vflng dddc cic chu tmdng
chfnh sich cua Ding vi Nhi nUdc, die biel
\h Luat Xuat bin, cu the la nhflng npi dung
quy dinh vl tieu chuan, nhiem vu va quyen
han cua bien tap vien Cd the khing dinh, mpt
an pham ra ddi Ii sin ph^m cua ci ba khau:
bien lap - in - phdt hanh Vi vay, mpl xuat ban
pham "loi" hoic cd sai pham li trich nhiem
thupc ve tat ci nhflng ngddi lam viec d ea ba
khau tren, tham chf bao gdm ci trach nhiem
efla nhflng ngUdi lim cdng tic quan ly nha
nudc vl xua't bin
Do dd, ddi vdi nghe bien tap vi ngddi bien
tip vidn chuyen nghiep, ddc ti'nh can than,
kien nhdn, ti mi li pham chat ludn ludn dddc
coi Upng hang dau Tiep den li kTndng ddnh
gid ling xilt va kT ndng xdy dUng mdi quan
h$ tich cue vdi dpi ngu tic gii - cdng chung
v^ cic edng tic vien Thii dp lam viec chin
thinh, khoa hpc, khiem tdn, cau thi, nghiem
tuc vi linh hoat se giup bien tap vien tao dddc
Idng tin cua cic tic gia - cdng chung va dpi
ngu cpng tic vien Ben canh do, cic bien tap
vien cung can ren luyen kT ndng lang nghe,
cau thj tidp thu y kien cua ban dpc de' tfl dd
xay ddng dddc nhflng mang dl tai, chu de tin,
" Vu Thuy Duong Cac yeu to tac dpng den phuong thirc dio
tgo bitn i^ip \ ien bao chi o nuoc ta hifn nay Tgp chi Ly hidn
Chmh trf \a Tnnen thong Hpc vi?n Bao chi va Tuyen tiuyen
bii dip dng nhu cau ngiy cing cao cua ban dpc
Cudi cung mpt pham chat khdng the thieu cua nhflng ngUdi lao ddng hien dai, vin minh ndi chung vi ngUdi bien tap vien tren ITnh vUc
bio chl xuat bin ndi rieng Ii mdt tinh than trdch nhiem cao, dim bao "chfl tfn" lrong
cdng viee Trich nhiem cua mdt bien tip vien bieu hien d \iec ludn y thdc vi hoin tiiinh tdt cdng viec mpl cich chi'nh xie, dung thdi gian nhal de' khdng Iim inh hddng den uy tin eua
cd quan bao chf - ndi hp dang lam viec
Rd ring, ddi vdi nghi bien lip vi dpi ngu bien tip vien - nhflng ngUdi lim vddn tham ling, xuat phil tfl tinh yeu nghi de chpn nghi, nhdng mudn ud thinh bien tap vien chuyen nghiep, thao nghi, gidi chuyen mdn thi song hanh phai hpi du ca yeu id "tam" vi "tii" Cho den nay hau het cic bien tap vien vi dpi ngu bio chl Cich mang Viet Nam da bim sit chu trUdng, dddng ldi cua Dang, phan inh sinh ddng mpi mat ddi sdng chi'nh tri, kinh te
xa hpi; ti'ch cdc tuyen tmyen nhflng gii tri tdt dep, nhan td mdi, md hinh, cich Iim hay va tam gUdng ngUdi tdt viec tdt; dda hinh inh dil nddc, con ngddi Viet Nam than thien, hda binh, hdu nghi den vdi ban be nam chau, bdn bien
Ghi nhan nhflng nd Idc khdng ngflng ay, nhin dip Ky niem 95 nam Ngiy Bao chf Cich mang Viet Nam ngiy 10 thing 6 nim 2020 vda qua, Thu tddng Chi'nh phu Nguyen Xuan Phuc di cd thu gdi ldi cdc dai bieu tham du Hpi nghi gap mil, tuyen dddng ngddi lam bao tieu bieu ndi rieng vi loan the cin bd, hpi vien Hdi Nha bio Viet Nam, nhflng ngddi Iam
Trang 6bd than thiet \i nhihig Ifli chuc mClng tot dep
nhat'^' Trong niem \ ui chung u\ dpi ngU bien
tap vien bao chf xuat ban tren khip moi mien
da't nUiic - nhflng ngudi lam vuSn iham ISng
hoan loan xflng dang vdi niem tu hao dupc
Thil tudng \ii ban dpc tin tUcing yeu men
vinh danh
TAI I.IEU THAM KHAO
1 Vu Thuy DUdng 'Cac yeu to lac dong
de'n phuong thdc dio tao Bien tap vien bao chf
6 nudc la hien nay" Tap ehi Ly luan Chinh iri
vd Truyen thiing Hpc vien Bai> chi va Tu\eii
truyen Sd 6/2017 trang s:
2 Vu Thj Kim Hoa "Giai phap nang cao
chat lUdng diio tao cfl nhan bao chf tai Hpc
vien Bao chf \a Tuyen truyen" Tap chf Ly
ludn Chinh in vii Truyen thdng, So 6/2017,
trang 74 - 78
3 VO Thj Kim Hoa "Dao diJc nghe nghiep bien tap vien xuat ban d Viet Nam" Tap e'hi
Lv luan Chinh Iri va Truyen ihdng Hoc ^ ien
Baoehi vaTuxen mixcn So 10/2017
4 TU dien Tieng Met thong dung Trung tam Tfl dien hpc i\icmam Lexicography Centre) do Hoing Phe chii bien nam 2016, Nha xua't ban Da NJng trang ^.^
5 "Bien tap sach nghe khong ilc" https:// nld.com.vn/van-hoa-van-nghe/bien-tap-sach-nghe-khong-de-20l.i06LS221930976.htm, iruy cap ngin 10/6/2020
6 Bao Nhan dan Dien ti! ngay 13/6/2020: Thu tudng Nguxt'n Xuan Phuc gili thU chtic mUng nhan Ngay Bao chi each mang Viet Nam https://nhandan.com.vn/chinhtri/item/ 44844902-thu-tuong-nguyen-xuan-phuc-gui- thu-chuc-mung-nhan-ngay-bao-chi-cach-mang-viet-nam.html, truy cap ngay 14/6/2020
"' Biio Nhan dan Di?n lit ngay 13/6 2020 Tliu tirong Nguyen
Xuan Phuc giri [hu chuc mimg nhan Ngay Bao chi each mang
Vicl Nam https:' nhandan.com.vn/chinhlri item
44S4-t902-thu-chi-cach-mang-viel-nam.html truy cap ngay 14/6/2020