Báo cáo " Quyết định hình phạt trong Hình luật canh cải" docx

Trên cơ sở Sắc lệnh ngày 31/12/1912, HLCC được ban hành và áp dụng đối với người phạm tội là người Việt Nam hoặc người châu á chịu thẩm quyền của tòa án Pháp và chỉ trong trường hợp nạn

Quyết định hình phạt trong hình luật canh cải

Dương Tuyết Miên *

ưới thời Pháp thuộc, thực dân Pháp

chia nước ta làm 3 xứ là Bắc Kì,

Trung Kì, Nam Kì với chế độ chính

trị cũng như pháp luật khác nhau để dễ bề

cai trị Về góc độ pháp luật, luật hình sự

được áp dụng tại Bắc Kì là Bộ hình luật

Bắc Kì 1918; tại Trung Kì là Hoàng Việt

hình luật 1933; tại Nam Kì là Hình luật

canh cải (HLCC) 1912 Trước khi HLCC

được ban hành, việc áp dụng luật hình sự

ở Nam Kì được chia làm 2 giai đoạn:

- Giai đoạn 1: Luật hình sự áp dụng

cho người phạm tội là người Việt Nam

hoặc người châu á là luật Gia Long (Điều

11 Sắc lệnh ngày 25/7/1864) Trường hợp

có đồng phạm là người châu Âu hoặc nạn

nhân là người châu Âu thì áp dụng luật

hình sự của Pháp Trong trường hợp áp

dụng luật Gia Long, hình phạt được sửa

đổi theo hướng nhẹ hơn Ví dụ: Hình phạt

tử hình có cực hình được sửa thành tử

hình không có cực hình, các hình phạt

đánh bằng roi, trượng được sửa thành

hình phạt giam (Nghị định ngày

2/4/1877)

- Giai đoạn 2: Theo Sắc lệnh ngày

16/3/1880, mọi tòa án tại Nam Kì phải áp

dụng luật hình sự của Pháp thay cho luật

Gia Long trừ trường hợp luật của Pháp

không quy định tội phạm bị xét xử Như

vậy, luật Gia Long chỉ được áp dụng

trong một số trường hợp cá biệt

Trên cơ sở Sắc lệnh ngày 31/12/1912,

HLCC được ban hành và áp dụng đối với

người phạm tội là người Việt Nam hoặc

người châu á chịu thẩm quyền của tòa án

Pháp và chỉ trong trường hợp nạn nhân

không phải là người Pháp

HLCC hay còn gọi là Bộ hình luật

Nam phần thực chất là Bộ luật hình sự của Pháp 1810 đf được sửa đổi một số

điều cho phù hợp với điều kiện kinh tế, chính trị, văn hóa xf hội Việt Nam đầu thế kỉ XX HLCC gồm 484 điều bao gồm Phần sơ bộ và 4 quyển

Phần sơ bộ (từ Điều 1 đến Điều 5)

định nghĩa các tội vi cảnh, khinh tội, trọng tội, phạm tội chưa đạt đối với khinh tội, trọng tội và quy định không áp dụng nguyên tắc hồi tố

Quyển 1 (từ Điều 6 đến Điều 58) quy

định các hình phạt và hiệu lực của các hình phạt ấy; quyết định hình phạt trong trường hợp tái phạm

Quyển 2 (từ Điều 59 đến Điều 74) gồm một số nguyên tắc cơ bản về trách nhiệm hình sự của người đồng phạm, người mắc bệnh tâm thần, người già, trẻ

em phạm tội

Quyển 3 (từ Điều 75 đến Điều 463) quy định các trọng tội, khinh tội xâm phạm tới tài sản, an ninh công cộng, xâm phạm tới thân thể và tài sản của công dân Quyển 4 (từ Điều 464 đến Điều 484) quy định các tội vi cảnh

Trong HLCC, chế định quyết định hình phạt không được quy định một cách

hệ thống trong một chương mà nằm rải rác trong Bộ luật Các căn cứ quyết định hình phạt cũng không được chỉ rõ, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự không được xác định trong HLCC Nguyên tắc quyết định hình phạt không được quy định tập trung trong một

điều luật mà được thể hiện thông qua một

số điều luật Các điều luật đó quy định về

D

* Giảng viên Khoa tư pháp Trường đại học luật Hà Nội

quyết định hình phạt trong những trường

hợp cụ thể:

1 Quyết định hình phạt trong trường

hợp tái phạm (Điều 56, 57, 58)

Trong HLCC, người tái phạm bị xử lí

nghiêm khắc hơn người phạm tội lần đầu

Bao gồm:

a Tái phạm trọng tội với trọng tội:

Hình phạt đối với tội thứ 2 sẽ được tăng

lên một bậc (ví dụ: đáng lẽ là tội đồ

nhưng vì là tái phạm nên hình phạt là khổ

sai hữu hạn) hoặc hình phạt sẽ được nhân

lên gấp đôi (ví dụ: Khổ sai hữu hạn 20

năm sẽ chuyển thành 20 năm X 2 = 40

năm khổ sai)

b Tái phạm khinh tội với trọng tội

(phạm trọng tội trước, khinh tội sau) hình

phạt là từ tối đa đến gấp đôi mức tố đa

c Tái phạm khinh tội với khinh tội

hoặc khinh tội trước trọng tội sau cũng

tính tăng như trường hợp (b) trên đây

Cả hai trường hợp (a) và (b) kể trên

"trọng tội" phải hiểu là "trọng tội" bị

giam

d Tái phạm vi cảnh với vi cảnh: Hình

phạt đối với trường hợp này tối đa là phạt

giam 3 ngày hoặc là 5 ngày tùy theo hạng

vi cảnh (Điều 474, 482, 483)

2 Quyết định hình phạt trong trường

hợp đồng phạm

HLCC không phân loại mức độ trách

nhiệm hình sự áp dụng đối với người

đồng phạm Trách nhiệm của người tòng

phạm như người chính phạm, người chính

phạm chịu hình phạt nào thì người tòng

phạm chịu hình phạt ấy

Điều 59 HLCC quy định: "Các người

đồng phạm trọng tội hay khinh tội đều

phạt đồng hình với mấy người phạm tội

trừ khi luật quy định khác"

Như vậy, HLCC đf không cá thể hóa

hình phạt đối với người phạm tội trong

trường hợp đồng phạm Hình phạt áp

dụng cho những người đồng phạm có tính

chất "cào bằng", không tương xứng với

tính chất, mức độ nguy hiểm cho xf hội

của hành vi phạm tội của từng người đồng

phạm

3 Quyết định hình phạt trong trường hợp giảm nhẹ (Điều 463)

Đối với trường hợp này, HLCC chỉ quy định mức giảm hình phạt nhưng không quy định những lí do được giảm Việc xác định lí do giảm nhẹ do tòa án toàn quyền quyết định Nếu bị cáo được giảm nhẹ hình phạt, tòa án không phải viện dẫn lí do Như vậy, luật đf trao "rộng quyền" cho tòa án và quy định này có thể dẫn đến tình trạng tùy tiện trong áp dụng luật Tuy nhiên, HLCC đf chỉ rõ mức giảm hình phạt và giúp cho tòa án có thể lựa chọn được hình phạt tương xứng với mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội của bị cáo

Cụ thể:

- Về trọng tội: Rút xuống 2 bậc Ví dụ: Tử hình đổi thành khổ sai có kì hạn, cấm cố thì có thể giảm còn 1 năm là tối thiểu;

- Về khinh tội: Hình phạt giam có thể giảm xuống chỉ còn 6 ngày, hình phạt bạc hạ xuống dưới 16 quan Có thể lấy phạt bạc thay vào phạt giam nhưng không

được hạ thấp hơn các hình phạt về tội vi cảnh

4 Quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội

Quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội có tính chất giảm nhẹ hơn so với người đf thành niên phạm tội Đặc biệt HLCC chia đường lối

xử lí người chưa thành niên ra làm hai trường hợp:

- Đối với người chưa thành niên đủ 16 tuổi, Điều 67 HLCC quy định: "Như tội

nó phạm phải xử tử, khổ sai chung thân hay là lưu đày thì phải phạt tù trong địa hạt sửa phạt(1) ít nhất là 10 năm nhiều nhất là 20 năm

Như tội nó phạm phải phạt khổ sai hữu hạn, cấm cố hay là cầm tù biệt giam thì phải cầm nó trong ngục địa hạt sửa phạt, ít nữa là một phần ba nhiều hơn là

nửa phần bao lâu nguyên hình phạt mà

tội nó phải chịu vậy

Còn trong các trường hợp khác, thì sẽ

được cầm nó ở nơi nào nhà nước sẽ chỉ

định ít ra là 5 năm nhiều hơn là 10 năm

Như tội nó phạm phải chịu hình phạt

tước quyền công dân hay là hình phạt lưu

đày thì phải cấm nó trong địa hạt sửa

phạt ít nữa là một năm nhiều nhất là năm

năm"

- Đối với người chưa thành niên dưới

16 tuổi, Điều 69 HLCC quy định: "Trong

mấy khi mà người chưa được mười sáu

tuổi có phạm tội tầm thường mà thôi thì

không được phạt nó hơn nửa phần mình

phải phạt như nó đQ 16 tuổi"

5 Quyết định hình phạt đối với người

già phạm tội

Theo HLCC, việc quyết định hình

phạt đối với người già phạm tội ít nghiêm

khắc hơn so với người phạm tội khác

Điều 70 HLCC quy định: "Người nào

niên canh đQ lục tuần trong lúc đọc án thì

tòa không được phạt khổ sai chung thân,

lưu đày và khổ sai hữu hạn"

Điều 71 HLCC quy định: "Về mấy

người ấy thì phải lấy hình cấm cố chung

thân giam thế cho hình phạt lưu đày còn

về các hình phạt khác sẽ lấy hình tù biệt

giam hoặc chung thân hoặc hữu hạn mà

thế cho đều cũng theo hạn bao lâu như

nguyên hình phạt"

6 Quyết định hình phạt trong trường

hợp phạm nhiều tội

HLCC không có điều luật nào trực

tiếp quy định nguyên tắc quyết định hình

phạt trong trường hợp phạm nhiều tội

Tuy nhiên, theo Điều 351 hình luật tố

tụng áp dụng tại Nam phần, trong trường

hợp phạm nhiều tội, các tòa án phải áp

dụng nguyên tắc "bất cộng hình" tức là

chỉ tuyên 1 hình phạt nặng nhất cho các

tội mà không tổng hợp hình phạt Nguyên

tắc "bất cộng hình" áp dụng đối với mọi

hình phạt kể cả hình phạt chính và hình

phạt bổ sung Nguyên tắc này chỉ áp dụng

đối với trọng tội và khinh tội, không áp dụng đối với tội vi cảnh Riêng đối với khinh tội và trọng tội có 2 trường hợp cá biệt không áp dụng nguyên tắc "bất cộng hình" Cụ thể, theo Điều 220, Điều 245 HLCC hình phạt về tội phiến loạn và tội trốn tù phải được chấp hành sau khi người

bị kết án chấp hành xong hình phạt của tội trước

Điều 220 HLCC quy định: "Hình phạt

đối với tội phiến loạn cho những người ở

tù hoặc bị giam cấm hay là đQ bị xử về 1 tội khác thì phải tuân thủ như sau:

Đối với người ở tù bởi có phạm tội gì

đQ bị án phạt hay là sau sẽ phải phạt theo hình phạt khác không phải là xử trảm hay

là hình phạt chung thân thì hình phạt cho tội phiến loạn phải thi hành sau khi mới mQn hạn nguyên tội Còn về mấy người khác phải chịu hình phạt về tội phiến loạn khi lời phúc thẩm hay là án lưu xử

nó miễn nguyên tội"

Điều 245 HLCC quy định: "Về tội nhân phá khám thất hay là hQm hiếp mà trốn hoặc đQ trốn được rồi hoặc mới làm

mà chưa thành việc thì đối với tội ấy phải phạt tù ít nữa là 6 tháng nhiều hơn là 1 năm và nó phải chịu hình phạt ấy khi mới mQn hạn nguyên tội hay là khi mới có án

xử miễn nguyên tội "

Tóm lại, xét trên quan điểm của luật hình sự hiện đại, những quy định của HLCC về chế định quyết định hình phạt còn một số hạn chế (nhất là về kĩ thuật lập pháp) Có khá nhiều nguyên nhân dẫn

đến sự hạn chế này trong đó không thể bỏ qua yếu tố lịch sử Nhưng dẫu sao, HLCC cũng góp phần đưa một số nguyên tắc cơ bản của luật hình sự vào nền luật pháp của Việt Nam./

(1) Trại cải huấn