Báo cáo " Một số quy định về hình phạt trong Hoàng Việt hình luật" pot

Điều 100 HVHL quy định: nào dùng những phương lược để làm sự bạo hành mà mục đích cốt để đánh đổ Chánh phú hoặc thay đổi Hoàng thống bản quốc hoặc xui dân nổi dậy chống với Đế quyền và

§Ê man = yn

MOT SO QUY ĐỊNH VỀ HÌNH PHẠT

TRONG HOANG VIET HINH LUAT

Om thời kì Pháp thuộc (1862-1945),

pháp luật hình sự ở Việt Nam rất

phức tạp Thực dân Pháp chia nước ta

thành ba xứ: Nam kì, Trung kì, Bắc kì với

chế độ chính trị khác nhau nhằm thực

hiện chính sách chia để trị Sự khác biệt

về chính trị ở từng miền đã đưa tới hệ

thờ: chân rất A

thống pháp luật rất khác nhau đặc biệt là

pháp luật hình sự Trong thời kì này,

Trung kì - về mặt pháp lí vẫn nằm trong

lãnh thổ Việt Nam và quyền lập pháp vẫn

thuộc về vua Việt Nam (Dieu 16 Hòa ước

ngày 6/6/1884) Tuy nhiên, vì Trung kì là

xứ bảo hộ nên quyền lập pháp của vua

phải chịu sự kiểm soát của đại diện nhà

cầm quyền Pháp tại Việt Nam là viên

toàn quyền Đông Dương Các dụ của vua

phải được nghị định của viên toàn quyền

cho thi hành và công bố vào công báo

Đông Dương

Cho đến trước khi Hoàng Việt hình

luật (HVHL,) được ban hành, luật hình sự

được áp dụng tại Trung kì vẫn là Bộ luật

Gia Long Hình luật Trung Việt hay còn

gọi là HVHL được ban hành vào năm

Bảo Đại thứ tám theo Dụ số 43 ngày

3/7/ 1933 va duoc duyét y boi Nghi dinh

toan quyén Dong duong ngay 4/7/1933

HVHL bao gém 424 diéu, chia thanh 29

chuong Nghién cttu HVHL cho thay mot

số đặc điểm nổi bật sau:

1 Hoàng Việt hình luật là bộ luật

hình sự mang tính chất thực dân nửa

phong kiến

a HVHL là công cụ pháp lí đắc lực

bảo vệ quyền lợi của thực dân Pháp và

vua quan bù nhìn nhà Nguyễn

Điều 99 HVHL quy định: "Sứ dụng

DƯƠNG TUYẾT MIÊN *

binh khí chống nước Đại Pháp là nước bảo hộ của nước Đại Nam thì nhứt thiết nghiêm cấm, tội ấy sẽ xử tử hình, theo Hòa ước bảo hộ, tội ấy về quyền hạn tòa

án Đại Pháp nghĩ xử, trừ ra khi nào các quan Thượng hiến thay mặt Chánh phú Đại Pháp giao, tòa án ta sẽ xử tội ấy" Điều 100 HVHL quy định:

nào dùng những phương lược để làm sự bạo hành mà mục đích cốt để đánh đổ Chánh phú (hoặc thay đổi Hoàng thống

bản quốc) hoặc xui dân nổi dậy chống với (Đế quyền) (và người nào xâm phạm đến thánh thể Hoàng để) đều phải xử tử hình."

b HVHL là bộ luật hình sự chịu ảnh

hưởng nặng nề của Bộ luật hình sự Pháp

1810

Mặc äđù ngay ở điều khoản mở đầu,

HVHL quy định rõ: "Các thể lệ trong Bộ

luật này đều là trích lấy trong Luật Gia Long và giữ theo những điều lưu truyền của nước Nam, chỉ châm chước sửa sang lại là vì cần phải tày theo cái trình độ tấn hóa của phong tục `

Tuy nhiên, trên thực tế, về hình thức

cũng như nội dung, HVHL lại chịu ảnh hưởng rất nhiều Bộ luật hình sự của Pháp đặc biệt là Bộ luật hình sự Canh cải 1912 (Bộ luật hình sự Canh cải được áp dụng ở Nam kì, sao chép về cơ bản Bộ luật hình

sự của Pháp) Còn tính thần của Bộ luật

Gia Long thể hiện trong HVHL rất mờ

nhạt

2 Kĩ thuật lập pháp của Hoàng Việt

pee yy

* Giang vién Khoa tu phap Trường Đại hoc luật Hà Nội

TẠP CHÍ LUẬT HỌC - 31

S1›)l

hình luật tương đối phát triển so với thời

kì đó

Các điểu khoản trong HVHL quy

định khá chi tiết cụ thể Rất nhiều điều

khoản được dùng để định nghĩa, giải

thích các chế định nhất định Đặc biệt là

hình phạt được quy định chi tiết trong

từng điều luật và điều đó có ưu điểm là

làm quan lại xét xử không thể tự ý tăng

nặng hay giảm nhẹ hình phạt

3 Hoàng Việt hình luật để cao tính

tuân thủ pháp luật trong việc áp dụng

Điều này nhằm hạn chế sự tùy tiện

của việc áp dụng hình luật trên thực tế (ví

dụ: Các Điều 2, 25, 73, 82 v.v.)

4 Hoàng Việt hình luật dành tiết VII

(từ Điều 94 - 98) với những biện pháp xử

lí nghiêm khắc nhằm nâng cao trách

nhiệm của các công chức và hào dịch

trong quá trình thực thi pháp luật

"Khi nào có vụ cố sát, nếu đã biết rõ

kẻ phạm mà trong hạn 6 tháng không bắt

được hay là vụ cố sát nào không biết

được người phạm tội là ai mà vụ cố sát

ấy vi hào dịch không biết cứu viện đến

nội sinh ra và về sau cũng không bắt

được người phạm, thời lí trưởng và hương

kiểm và những hào dịch có chức trách về

su tuần phòng ở nơi ấy phải chịu tiên cấp

táng 400 $ trở xuống và phải chịu đền

cho gia quyến người bị hại một số bạc

2000 $ trở xuống +

Như có kể nào đánh người ta bi

thương thành phế tật, đã biết rõ kẻ phạm

mà không bắt được, thời những lí dịch đã

kể ở trên phải đền cho người bị thương

một số bạc, số bạc ấy do quan tòa xét

định nhưng không quá 800$"(Điều 96)

Xét một cách tổng thể thì HVHL đã

đạt được một số tiến bộ nhất định so với

một số văn bản hình sự trước đó Trong

phạm vi bài viết này, chúng tôi chủ yếu

trình bày một số điểm tiến bộ của HVHL

trong việc quy định về hình phạt và các

chế định khác có liên quan đến hình phạt

32 - TẠP CHÍ LUẬT HỌC

1 Hình phạt trong Hoàng Việt hình luật tuy mang tính hà khắc nhưng mức

độ không nặng nề như trong Quốc triều hình luật và Bộ luật Gia Long

Nếu như chế độ Ngũ hình cổ điển

(xuy, trượng, đồ, lưu, tử) được áp dụng ở

Quốc triều hình luật và Bộ luật Gia Long thì HVHL đã bỏ các hình phạt gây đau đớn về thể xác như xuy, trượng Các cực hình kèm theo việc ấp dụng án tử hình làm cho kẻ tử tù đau đớn rất nhiều trước khi chết( như hình phạt lăng trì) đã bị hủy

bỏ

Z Hoàng Việt hình luật áp dụng

nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm

hình sự

Day là điểm rất tiến bộ của HVHL Nếu như các cổ luật của Trung Quốc và Việt Nam đều quy định nguyên tắc trách nhiệm tập thể trong những trọng tội như tội phản nghịch thì theo HVHL trách nhiệm tập thể về hình sự bị hủy bỏ Mỗi

cá nhân phải chịu trách nhiệm và chỉ chịu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội của mình |

3 Cũng giống như luật hình sự hiện đại, Hoàng Việt Hình luật chia hình

phạt ra làm hai loại là hình phạt chính (chính hình) và hình phạt bổ sung (phụ

Điều 5 quy định:"Tùy (heo tội danh

nặng hay nhẹ, chánh hình chia ra làm tội đại hình, tội trừng trị và tội vi cảnh Những tội danh đại hình là:

I- Tử hình;

2- Khổ sai chung thân;

3- Phát lưu,

4- Khổ sai có kì hạn;

3- Câu cấm;

6- Ti tri

Những tội danh trừng trị là:

I- Phạt giam, 2- Phạt bạc

Những tội danh vì cảnh là:

Bea ket ry te

——

l- Phạt giam;

2- Phat bac."

Điều 18 HVHL quy dinh: "Phu hinh

thêm vào chánh hình nhưng chỉ để nghĩ

xứ về các khoản mà luật có nói rõ và

phải theo thể lệ trong luật đã định

Các phụ hình ấy là:

!-Huong quyển quản thúc hay là

chánh quyền quản thúc;

2- Mất các quyền lợi;

3- Tịch một tài sản;

4- Xứ bắt đên lại, bồi phí hoặc thường

tổn hại,

5- Câu thúc thân thể,

6- Yết tội danh tại thân mình đình"

Đồng thời HVHL còn chỉ rõ hình phạt

chính được áp dụng độc lập còn hình phạt

bổ sung áp dụng kèm theo hình phạt

chính: Tội danh nào mà có thể kết nghĩ

riêng ra một mình mà không cần phải

phụ thêm tội danh nào khác gol la chinh

hình Tội danh nào mà chỉ có thể kết nghĩ

theo một tội danh khác (chứ không thể

kết nghĩ riêng một mình được) gọi là phụ

hình"

Mat khác, HVHL còn chỉ rõ phạm vi

áp dụng hình phạt bổ sung Hình phạt bổ

sung chỉ có thể áp dụng kèm theo tội đại

hình và tội trừng trị, không áp dụng đối

với tội vi cảnh

Trong HVHL, từng loại hình phạt

được giải thích rất cụ thể, tỉ mỉ Từ đó

hạn chế được sự tùy tiện trong việc áp

dụng luật Điều I1 quy định: "Tội phát

lưu là phải giải đi và phải chung thân ở

một biệt sở nào trong xứ Đông Pháp, biệt

sở ấy quan toàn quyên sẽ chiếu theo lời

nghĩ trình của quan Bảo Hộ Thủ hiến xứ

Trung kì và Hội đồng Thượng thơ mà chỉ

định Nếu người bị tội phát lưu ra khỏi

biệt sở ấy mà bị bắt trong địa phận cối

Đông Pháp, chỉ xét quả là đích thân tên

phạm ấy, thời bị xử khổ sai chung

thân "; Điều 14 quy định: "Người nào bị tội tỉ trí thời bị giải đi một chỗ mà buộc phải ở đó, chỗ ấy quan Thượng thơ Bo tu pháp sẽ (thương cùng quan Bảo hộ thu

hiến má) chỉ định

Kì hạn tội tỉ trí thời ít nhứt là 5 năm,

nhiều nhứt là 10 năm

Khi chưa mãn hạn, nếu người bị tội tỉ

trí không có phép của Bộ tut pháp cho mà

tự tiện bỏ nơi đã phải giải tới hoặc là trở lại chốn nguyên đã bị trục đi, chỉ xét ra

quả là đích thân tên phạm ấy thời sẽ bị tội câu cấm nhẹ nhất là bằng kì hạn tỉ trí còn thiếu đó nhưng không khi nào quá gấp hai kì hạn ấy."

4 Về nguyên tắc quyết định hình

phạt

a HVHL quy định rõ trường hợp tái phạm bị xử lí nặng hơn trường hợp sơ phạm

"Người nào đã bị Tòa án An Nam

hoặc tòa án Tây, kết nghĩ về tội đại hình,

trừng trị hoặc vì cảnh, sau lại Cũng can

một tội giống như trước gọi là tái phạm

Những người tái phạm phải bị tội nặng

hơn những người sơ phạm " (Điều 56) Đồng thời HVHL quy định rõ phạm

v¡ những trường hợp bị coi là tái phạm và mức độ xử lí đối với những trường hợp tái phạm (Các Điều 57, 58, 59, 60)

b HVHL quy định rõ nguyên tắc

quyết định hình phạt đối với người chưa

thành niên phạm tội Điều 85 quy định:

“Khi nào một người đã đủ 10 tuổi trở lên nhưng chưa đến l6 tuổi, có phạm tội đại hình hoặc tội trừng trị nào, nếu quan tòa xét là nó có biết rõ sự nó làm là phạm tội

mà nó cứ làm, thời sẽ nghĩ xử như sau

nay:

Nếu đáng xử tội tử, tội khổ sai chung thân hoặc tội phát lưu thời sẽ xử tội câu ` giam trong một sở phối dịch từ 10 nam

đến 20 năm

NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI

Nếu đáng xử tội khổ sai có kì hạn, tội

câu cấm, hoặc tội tỉ trí, thời sẽ bị xử câu

giam từ lInăm đến 10 năm

Nếu can tội trừng trị, thời sẽ xử tội

không được quá một nửa tội nặng hơn hết

trong tội danh để xử người đã được l6

tuổi"

Điều 86 quy định: "Khi nào người bị

can cứu đã đúng 10 tuổi trở lên mà chưa

đến 16 tuổi, nếu xét là không biết gì mà

phạm lội, thời quan tòa án sẽ tha cho

Nhưng như có nên bắt đền lại hoặc bồi

tổn phí nón sự chủ bị thiệt hại, thời quan

tòa án phải chiếu theo thể lệ đã định

trong Điều 32 và các điều tiến theo mà

xử bắt người phạm tội phải chịu"

c HVHL quy định rõ nguyên tắc

quyết định hình phạt trong trường hợp

đồng phạm, phân loại đường lối xử lí

giữa người chính yếu phạm và người tùng

phạm

Điều 68 quy định: "Khi nào nhiều

người đông can một tội đại hình hoặc

trừng trị mà xét rõ là đáng tội thời chiếu

theo hướng lệ, quan tòa án phải xét trong

những người ấy hoặc một người hoặc

nhiều người là chánh yếu phạm mà nghĩ

theo tội danh chánh yếu phạm, còn

những người khác thời cho là tùng phạm

mà nghĩ xử tội bằng phần nửa tội người

chánh yếu phạm, trừ ra khi nào luật có

định riêng ra "

5 Trong Hoàng Việt hình luật vấn

đề thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình

sự, thời hiệu thi hành bản áu được quy

định khá chỉ tiết

Vấn đề này, HVHL có nhiều điểm

tiến bộ, đến nay vẫn còn giá trị Trong

HVHL thuật ngữ "rước tiêu” được hiểu

là hết thời hiệu

Điều 44 HVHL đã định nghĩa: “T lên

- tiêu là một thể lệ đặt ra để cấm không

_ được truy cứu hay là thi hành tội danh đã

34 - TẠP CHÍ LUẬT HỌC

xử đoán sau một thời gian định ở trong

luật"

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình

sự được quy định khá tỉ mỉ bao gồm 3 trường hợp: Thời hiệu đối với tội đại hình

(Điều 45, 46), thời hiệu đối với tội trừng trị (Điều 47), thời hiệu đối với tội vi cảnh (Điều 49)

Thời hiệu thi hành bản án được quy

định rất rõ ràng (Điều 51, 52, 53, 54)

trong đó chỉ rõ những trường hợp không được hưởng thời hiệu "Phản những tội danh về đại hình mà các tòa án đã kết

nghĩ, kể từ ngày thành án đá đủ 20 năm

rồi thời đêu trước tiêu Chỉ những người

bị án tử hình và khổ sai chung thân thời không khi nào được trước tiêu "(Điều 51)

Đồng thời HVHL còn quy định:”"

Người phạm tại giam mà trốn đi thời hạn trước tiêu kể từ ngày nó trốn lần

đầu."(Điều 55)

6 Để đảm bảo cho hình phạt phạt

tiên có tính khả thi Hoàng Việt hình

luật đã quy định hình phạt bổ sung câu thúc thân thể

Hình phạt câu thúc thân thể chỉ áp

dụng đối với bản thân những người bị xử

"Phat bạc, đền bồi tổn hại"

Điều 38 quy định: "Phàm thi hành các án có xứ phạt bạc, xứ điền hoàn và

xử bồi thường tổn hại đều có thể bắt người bị án mà câu thúc thân thể, trừ ra khi nào tài sản của nó đã bị chiếu theo Điều 30 mà toàn tịch hoặc đã chiếu theo Điều 34 mà tịch phong để phát mãi hay

nó nghèo cực quá thời thôi không câu thúc thân thể nữa

Người bị án mà phải câu thúc thân thể sẽ giam tại nhà lao ở tỉnh và bắt hành địch ở trong lao hoặc ở ngoài theo thể lệ

của quyền hành chánh đã định."

(Xem tiếp trang 38)

| NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI |

định khởi tố vụ án hình sự có phải là thực

hiện chức năng buộc tội không? Buộc tội

theo quy định của luật tố tụng hình sự là

buộc tội đối với một người cụ thể cho nên

việc tòa án ra quyết định khởi tố vụ án

hình sự mới chỉ là việc xác định hành vi

có dấu hiệu của tội phạm chứ chưa xác

định một người nào đó phạm tội Vậy

trường hợp này rõ ràng tòa án không thực

hiện chức năng buộc tội Tại phiên tòa,

các chức năng tố tụng được phân biệt một

cách rõ ràng nhất Bên buộc tội và bên

bào chữa đều có quyền bình đẳng trong

việc đưa ra chứng cứ, đưa ra yêu cầu và

tranh luận trước tòa án Tòa án là nguoi

trọng tài công minh cho các bên buộc tội

và gỡ tội Trên cơ sở các chứng cứ đã

được thẩm tra, tòa án có thể ra bản án

tuyên bố bị cáo có tội hay không có tdi

Việc tòa án ra bản án tuyên bố bị cáo

có tội cũng không có nghĩa là tòa án buộc

tội bị cáo mà trong trường hợp này tòa án

đồng ý với việc buộc tội của viện kiểm

sát đối với bị cáo và việc buộc tội này đã

được chứng minh tại phiên tòa

Việc tòa án ra bản án tuyên bố bị cáo

không có tội cũng không có nghĩa là tòa

án thực hiện chức năng bào chữa mà

nhiệm vụ của tòa án là phải xác định sự

thật của vụ án một cách khách quan, toàn

diện và đầy đủ Bản án hình sự là hình

thức giải quyết vụ án của tòa án, tức là

hình thức thực hiện chức năng xét xử./

(1) Xem: Giáo trình Luật tố tụng hình sự Việt

Nam, Trường Đại học luật Hà Nội, 1994, tr.8

(2) Xem: Khoản 1 Điều 138 Bộ luật tố tụng

hình sự

(3) Xem: Điều 180, 181 và 191 Bộ luật tố tụng

hình sự

(4) Xem: Những vấn đề lí luận và thực tiễn cấp

bách của Luật tố tụng hình sự Việt Nam Viện

khoa học kiểm sát, Viện kiểm sát nhân dân tối

cao, 1995, tr.149

(5) Xem: Nhiing van dé li ludn vé ludt hình sự,

tố tụng hình sự và tội phạm học, H 1982

38 - TẠP CHÍ LUẬT HỌC

MỘT SỐ QUY ĐỊNH VỀ

(Tiếp trang 34)

Điều 40 quy định: "Người bị câu thúc

thân thể phải lưu giam đến khi nào bồi nạp thanh khoản, nếu không nạp thanh thời phải lưu giam cho đến khi hết hạn"

Tuy nhiên, chế định câu thúc thân thể

vẫn mang mầu sắc nhân đạo Thể hiện

"câu thúc thân thể không được thi hanh với những người bị án mà chưa đúng l6 tuổi hoặc đã 70 tuổi trở lên, cũng không được thì hành cùng một lúc với cả chồng

liên vợ dâu mỗi người đêu có bôi khoản

khác nhau cũng vậy, cũng không được thi hành với người vợ góa và những người thừa kế của những người bị án"(Điều 40)

7 Đối với hình phạt bổ sung quản

thúc, Hoàng Việt hình luật đã chỉ rõ người có thẩm quyền cũng như địa

phương thực hiện quyền quản lí, giám

sát đối với người thi hành án

Đây là điểm rất tiến b6 cua HVHL Điều I9 quy định: "Trong những khoản luật đã định rõ thời tòa án có thể

xứ thêm một phụ hình, giao người bị án khi đã mãn hạn về cho lí hào chánh quán quản thúc hay là ngụ quán hay là thê quán hay là mẫu quán hoặc là tùy theo

tinh thé can thiết mà giao cho một chỗ

nào khác cũng được

Tòa án lại có thể cấm người bị án không được tới những nơi đã chỉ định"

Đồng thời HVHL cũng quy định biện pháp xử lí đối với người bị quản thúc nếu

họ tự tiện ra khỏi nơi bị quan li: "Hé

người bị giao quản không tuân theo thể lệ trên này thời tòa án sở tại chỗ giao quan

sẽ nghĩ phạt giam từ 4 tháng đến 9 tháng

ty theo tội danh nặng nhẹ trong nguyên án"(Điều 22)

Tóm lại, với những tiến bộ kể trên, HVHL đã góp phần làm phong phú thêm kho tàng các giá trị pháp luật của Việt

Nam./.