GIÁO ÁN TỰ CHỌN NGỮ VĂN 12 HKII

Tiết 20,21,22 GIÁ TRỊ HIỆN THỰC VÀ NHÂN ĐẠO TRONG TRUYỆN NGẮN VỢ CHỒNG A PHỦ CỦA TÔ HOÀI VÀ TRUYỆN NGẮN VỢ NHẶT CỦA NHÀ VĂN KIM LÂN Tiết 20 GIÁ TRỊ HIỆN THỰC VÀ NHÂN ĐẠO TRONG TRUYỆN NGẮN VỢ CHỒNG A P.

Trang 1

Tiết 20: GIÁ TRỊ HIỆN THỰC VÀ NHÂN ĐẠO TRONG TRUYỆN NGẮN

VỢ CHỒNG A PHỦ CỦA TÔ HOÀI

A MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức: Giúp HS hiểu rõ hơn những giá trị hiện thực và nhân đạo

trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ của nhà văn Tô Hoài

2 Kĩ năng: Biết cách phân tích tác phẩm tự sự.

3 Thái độ:Có ý thức cao trong việc học tập văn xuôi thời kỳ chống Pháp.

B CHUẨN BỊ:

1 Chuẩn bị của thầy: Đọc tài liệu, SGK, SGV, soạn giáo án.

2 Chuẩn bị của trò: Ôn tập lại truyện ngắn đã học: Vợ chồng A Phủ của

Tô Hoài

C HOẠT ĐỘNG:

1 Kiểm tra bài cũ: Nêu cách phân tích bài bút kí Ai đã đặt tên cho dòng

sông của Hoàng Phủ Ngọc Tường?

2 Giới thiệu bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ

TRÒ

NỘI DUNG CẦN ĐẠT

*Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS

tìm hiểu khái niệm về giá trị hiên

thực và giá trị nhân đạo trong tác

tìm hiểu những biểu hiện về giá trị

hiện thực và nhân đạo qua tác

2 Giá trị nhân đạo:

- Đó là lòng thương yêu con người, đấutranh bảo vệ những giá trị phẩm chấtcủa con người

- Bênh vực những người tốt bị xã hộichà đạp

- Giá trị nhân đạo bắt nguồn từ lòngthương người của người cầm bút

II Biểu hiện:

1 Tác phẩm Vợ chồng A Phủ:

a Giá trị hiện thực:

- Phản ánh chân thực nỗi thống khổ củangười dân miền núi dưới chế độ xã hộithực dân phong kiến:

+ Nghèo đói:

Bố mẹ Mị cưới nhau phải vay nợ nhàthống lí Pá tra bằng cách vay nặng lãi

Trang 2

của Tô Hoài?

Tìm những biểu hiện của giá trị nhân

đạo của tác phẩm VCAP.

A Phủ đánh con quan không có tiềnphải ở trừ nợ

+ Bi bóc lột, hành hạ:

Mị bị bắt cóc làm con dâu gạt nợ, bịhành hạ, đánh đập, bị cướp đi nhan sắc,tuổi trẻ, sức lao động

A Phủ bị đánh đập, là một kẻ nô lệkhông công

- Bản chất của bọn vua chúa vùng cao:giàu có nhưng keo kiệt, độc ác, trọngcủa khinh người

+ Làm giàu bằng cách cho vay nặng lãi,bóc lột sức lao động của con người + Cấu kết với bọn thực dân để làmgiàu

+ Bắt người về làm nô lệ, đánh đập,chửi bới, hành hạ con người

- Phản ánh các tập tục miền núi:

+ Tục cướp dâu + Lễ tết,

b Giá trị nhân đạo:

- Phản ánh hiện thực nói trên là nhà văn

đã phản ánh tất cả sự thương yêu đồngcảm với nỗi khổ đau của đồng bào trướccách mạng

+ Mị vốn là một cô gái xinh đẹp, yêuđời khát khao trân trọng hạnh phúc và

tự do nhưng vì món nợ truyền kiếp củacha mẹ mà trở thành con dâu gạt nợ củanhà thống lí Pá Tra

+ AP cũng là một chàng trai khỏe mạnh,bản lĩnh, tự do nhưng cuối cùng cũngphải là thân trâu ngựa cho nhà pátra

- Tố cáo tội ác của bọn phong kiến địachủ miền núi, nhà văn đã đem đến chongười đọc một thái độ căm hờn mãnhliệt và cũng từ đó mà nung nấu ý thứccách mạng cho họ

+ Cho vay nặng lãi

+ Đánh đập trói người rất dã man

Trang 3

3 Củng cố: GV nhấn mạnh những

nội dung cơ bản của bài học: giá trị

hiện thực, giá trị nhân đạo của cả hai

tác phẩm

Dặn dò: chuẩn bị tìm hiểu giá trị

nhân đạo hiện thực trong tác phẩm Vợ

+ Đêm đông cởi trói cưu AP và tự giảithoát cho chính mình

- Đọc Vợ chồng A Phủ người đọc (quầnchúng nhân dân) càng thêm tin tưởng ởchính mình

Tiết 21: GIÁ TRỊ HIỆN THỰC VÀ NHÂN ĐẠO TRONG TRUYỆN NGẮN

VỢ NHẶT CỦA NHÀ VĂN KIM LÂN.

Trang 4

1 Kiến thức: Giúp HS hiểu rõ hơn những giá trị hiện thực và nhân đạo

trong tác phẩm Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân.

2 Kĩ năng: Biết cách phân tích tác phẩm tự sự.

3 Thái độ: Có ý thức cao trong việc học tập văn xuôi thời kỳ chống Pháp.

B CHUẨN BỊ:

2 Chuẩn bị của trò: Ôn tập lại truyện ngắn đã họcVợ nhặt của Kim Lân.

1 Kiểm tra bài cũ: nhắc lại những ý chính trong giá trị nhân đạo và hiện

thực trong tác phẩm Vợ chồng AP của nhà vănTô Hoài

TRÒ

*Hoạt động 1: Nhắc lại khái niệm

về giá trị nhân đạo và hiện thực.

GV: Thế nào là giá trị hiện thực trong

tác phẩm văn học?

GV: Thế nào là giá trị nhân đạo?

* Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS

tìm hiểu những biểu hiện về giá trị

hiện thực và nhân đạo qua tác

phẩm.

GV: Theo em, truyện ngắn Vợ nhặt

của Kim Lân thể hiện những giá trị

2 Giá trị nhân đạo:

- Đó là lòng thương yêu con người, đấutranh bảo vệ những giá trị phẩm chấtcủa con người

- Bênh vực những người tốt bị xã hộichà đạp

- Giá trị nhân đạo bắt nguồn từ lòngthương người của người cầm bút

II Biểu hiện:

1 Tác phẩm Vợ nhặt:

a Giá trị hiện thực:

- Phản ánh hiện thực nạn đói khủngkhiếp năm Ất Dậu 1945 ở Việt Nam: + Người chết như ngả rạ, ngày nàocũng thấy ba, bốn cái thây nằm còngqueo bên đường, mìu ẩm thối bốc lênnồng nặc

+ Người sống dật dờ đi lại như nghữngbóng ma

+ Cái đói tràn khắp mọi nơi

+ Đói mà bỗng nhiên Tràng có vợ + Cái đói mà người ta cũng không nghĩ

Trang 5

Những biểu hiện về giá trị nhân đạo

trong tác phẩm VN có gì khác so với

tác phẩm VCAP?

đến tên tuổi của con người; con ngườibất chấp mọi cái để có được miếng ăn,trở nên đanh đá, chỏng lỏn, thiếu sĩdiện

+ Cái đói len lỏi vào đêm tân hôn của

Vợ chồng Tràng

+ Cái đói biểu hiện trong bữa cơm của

mẹ con bà cụ Tứ: giữa cái mẹt rách, độcmột đĩa rau chuối thái rối, một niêucháo lỏng bõng, nồi chè khoán đắngchát làm mất đi niềm vui ở mọi người

- Phản ánh chân thực về tình người vànhững khă năng của con người trongnạn đói

Ò Cái đói khủng khiếp đã kéo conngười đến bờ vực của cái chết, thần chếtđang đến gõ cửa tùng nhà, truy bức tùng

số phận và điểm mặt gọi tên từng người

b Giá trị nhân đạo:

- Kim Lân dành tình cảm yêu thươngcho người nông dân đồng thời dành cho

họ một thái độ nâng niu trân trọng: Khátvọng sống, niềm lạc quan yêu đời

- Khám phá và ngợi ca những phẩmchất tinh thần của người nông dân: + Tấm lòng đồng cảm yêu thương củanhững con người cùng cảnh ngộ: Tràng,người vợ nhặt, bà cụ Tứ

+ Khát vọng về một mái ấm gia đìnhnho nhỏ: niềm vui, niềm hạnh phúc vànhững thay đổi của các nhân vật trongtác phẩm

Các nhân vật đều có những thay đổinhất định từ khi anh Tràng đưa cô vợ vềnhà

+ Niềm lạc quan vui sống và luônhướng về ngày mai: niềm hi vọng của

bà cụ Tứ về ngày mai, hướng cho conmột tương lai tốt đẹp đặc biệt hình ảnh

lá cờ đỏ cuối tác phẩm

Bà cụ Tứ luôn cố gắng xua đi những

ám ảnh của nạ đói mà bà chỉ nghĩ đến

Trang 6

Vì đâu mà nhân dân ta rơi vào nạn

đói khủng khiếp nhất trong lịch sử

- Phê phán chế độ thực dân phong kiến

đã đẩy những người nông dân vào mộtcuộc sống bi thảm

Tuy không chĩa mũi nhọn trực diệnnhưng rõ ràng chúng ta cũng nhận ra vìsao nhân dân ta rơi vào tình cảnh khốncùng ấy chủ yếu là do chính sách bóclột của thực dân, phát xít chúng thi hànhchính sách thuế khóa nặng nề cũng nhưkhai thác thuộc địa một cách dã man

3 Củng cố: GV nhấn mạnh những nội dung cơ bản của bài học: giá trị

hiện thực, giá trị nhân đạo của cả hai tác phẩm

4 Luyện tập: GV cho HS so sánh giá trị nhân đạo trong 2 tác phẩm.

Tiết 22: ĐẶC SẮC NGHỆ THUẬT CỦA TÁC PHẨM VỢ CHỒNG A PHỦ

VÀ VỢ NHẶT CỦA NHÀ VĂN KIM LÂN

Trang 7

1 Kiến thức: Giúp HS hiểu rõ hơn những đặc sắc nghệ thuật trong tác

phẩm Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân và Vợ chồng A phủ của nhà văn Tô Hoài

2 Kĩ năng: Biết cách phân tích những nét chính về nghệ thuật của một tác

phẩm văn xuôi

3 Thái độ: Có ý thức cao trong việc học tập văn xuôi thời kỳ chống Pháp.

Đồng thời trân trọng những đóng góp của những nhà văn

B CHUẨN BỊ:

2 Chuẩn bị của trò: Ôn tập lại truyện ngắn đã họcVợ nhặt của Kim Lân.

1 Kiểm tra bài cũ: nhắc lại những ý chính trong giá trị nhân đạo và hiện

thực trong tác phẩm Vợ chồng AP của nhà vănTô Hoài

1 Nghệ thuật trần thuật hấp dẫn linh hoạt

- Nhà văn mở đầu tác phẩm một các gây

ấn tượng và tò mò cho người đọc khihình ảnh cô gái mặt buồn rười rượi quaysợi bên tảng đá cạnh tàu ngựa trong mộtgia điình giàu có và quyền lực nhấtlàng

- Tiếp đó nhà văn ngược dòng thời gian

kể về gia thế cũng như cho ta biếtnguyên nhân tại sao Mị ở nhà Pá tra

- Sau đó đưa ta về thực tại để người đọcchứng kiến những khổ đau, tủi nhụctrong cuộc đời Mị cũng như những giâyphút mà Mị thức tỉnh

- Với nhân vật Aphủ cũng vậy, xuất hiện

ấn tượng trong trận đánh nhau với ASửrồi ngược thời gian kể về xuất thâm của

Ap và sau đó cho ta thấy việc AP trởthành nô lệ của Pá tra

2.nghệ thuật xây dựng và miêu tả diễn

biến tâm lí của nhân vật.

- Hai nhân vật có số phận giống nhaunhưng nghệ thuật xây dựng nhân vật lại

Trang 8

những thủ pháp giống nhau hay

không?

Qua những trang văn của tác phẩm

em có thu nhận cho mình những điều

gì về thiên nhiên và con người của

đồng bào miền núi

Nhận xét về ngôn ngữ

khác nhau

+ Với AP nhà văn chủ yếu quan tâmđến những hành động của nhân vật đểthể hiện tính cách: Đánh ASử “ Lao tới,đánh tới, xé vai áo, quật người xuống,đánh tới tấp.” Hay “ một mình rongruổi ngoài rừng

+ Với Mị nhà văn lại quan tâm đếnnhững diễn biêns trong tâm lí,TH thànhcông với nghệ thuật miêu tả diễn biếntâm lí nhân vật chủ yếu là khi nhân vật

Mị thức tỉnh trong đêm tình mùa xuânvới những diễn biến tinh tế và phức tạpnhất hay quá trình hồi sinh một cách tấtyếu là cắt dây trói cứu AP và giải thoátchính mình

3 Qua trang văn của TP, người đọc có thể thấy được bức tranh thiên nhiên và phong tục tập quán của đồng bào nơi đây.

- Hình ảnh của cỏ gianh vàng ửng, chiếcváy phơi trên những mỏm đá hoa xòe đám trẻ chơi quay…

- Phong tục bắt vợ của người HMông,hay hủ tục cúng trình ma…

4 Ngôn ngữ mộc mạc giản dị, gần gũi

đời sống của đồng bào miền núi phía bắc.

II Đặc sắc nghệ thuật trong tác phẩm

“ Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân.

1 Nhà văn đã xây dựng thành công tình

huống truyện rất độc đáo.

Trang 9

Hãy chứng minh truyện ngắn “ Vợ

nhặt” của nhà văn KL có một tình

huống truyện độc đáo

Tại sao KL được coi là nhà văn của

nông dân nông thôn Vn với những am

hiểu của con người nơi đây

+ không khí và âm thanh chỉ có mùi tứkhí…

- Trong cái đói ấy anh Tràng lại nhặtđược vợ một người xấu xí, thô kệch, lại

dở hơi, lần ăn từng bữa nhưng lại đèobòng một ngừoi đàn bà vô danh không

- Tràng: Bông đùa  có vợ  vui lo

lắng nhưng ngay sau đó vênh vênh tựđắc chấp nhận đèo bòng có cảm giácnhư trong giấc mơ đi ra

- Cô vợ nhặt: Chao chát, chỏng lỏn,thiếu nhân cách, sĩ diện  e thẹn, chân

nọ ríu chân kia  lẽ phép với mẹ chồng

 Đúng là người đàn bà hiền hậu vàđúng mực

- Bà cụ Tứ: Ngạc nhiên không tin vàomắt mình  hiểu cơ sự, ai oán xót xa…

biết ơn cô con dâu  Mừng và lo đanxen với nhau  Nhưng bà giữ lại lolắng cho mình và truyền niềm tin chocác con về một tương lai tốt đẹp

3 Nghệ thuật trần thuật linh hoạt hấpdẫn

Câu chuyện không mở đầu bằng phiênchợ tỉnh đầu tiên mà Tràng gặp thì màNhà văn chọn một thời điểm “ chuyện

đã rồi” tức là Tràng đưa vợ về nhà trong

sụ ngạc nhiên trước hết là của bản thân,rồi đến người dân xóm ngụ cư, sau đótác giat ngược dòng thời gian kể chuyện

Trang 10

Tràng đi tỉnh gặp thị lần 1 lần 2 nên vợnên chồng rồi đưa người đọc về thực tếcuộc sống của Tràng.

4 Ngôn ngữ rất giản dị gần gũi với lời

ăn tiếng nói hàng ngày của những ngườidân nông thôn VN

- Chào hỏi “ U đã về đấy ư”

- Ngôn ngữ xưng hô : “ Nhà tôi nó mới

về làm bạ với tôi đấy …

- Câu chuyện hàng ngày “ Cháo đấymày ạ Ngon đáo để…

3 Củng cố: GV nhấn mạnh những nội dung cơ bản của bài học: giá trị

hiện thực, giá trị nhân đạo của cả hai tác phẩm

4 Luyện tập: GV cho HS so sánh giá trị nhân đạo trong 2 tác phẩm.

Tiết 23: CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VÈ MỘT TÁC PHẨM MỘT

ĐOẠN TRÍCH VĂN XUÔI.

1 Kiến thức: Giúp HS hiểu rõ hơn những kiến thức, yêu cầu của bài văn

nghị luận về đoạn trích hay tác phẩm văn xuôi

2 Kĩ năng: Biết cách vận dụng những kĩ năng để làm bài dạng đề nghị

luận đoạn thơ, đoạn trích văn xuôi

3 Thái độ: Có ý thức cao trong việc vận dụng kiến thức và kĩ năng.

B CHUẨN BỊ:

2 Chuẩn bị của trò: Ôn tập lại lí thuyết bài học

1 Kiểm tra bài cũ: 2 Giới thiệu bài mới:

1 Đối tượng nghị luận.

- Đối tượng nghị luận rất phong phú và

Trang 11

Đối tượng cuả dạng bài?

Học sinh trao đổi thảo luận nhóm

- Nêu những đánh giá chung về đoạntrích hay tác phẩm văn xuôi

II LUYỆN TẬP.

Đề 1 Phân tích nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân trong tác phẩm VCAP của nhà văn Tô Hoài

Dàn ý chi tiết:

Mở bài:

- VCAP là một trong những tác phẩmtiêu biểu nhất của nhà văn Tô Hoài viết

về đồng bào miền núi phía bắc

- Giơi thiệu nhân vật và đêm tình mùaxuân

- Từng bước thức tỉnh của Mị+ Mị khát khao được đi chơi

+ Mị lén uống rượu nhưng càng uống

Mị càng tỉnh để cảm nhận không khímùa xuân ỏa HN cũng như nhận thức racuộc sống thân trâu ngựa của mình + Thắp sáng căn buồng của mình và lấyváy hoa, cuốn lại tóc, Mi thực sự muốn

Trang 12

GV tổ chức cho học sinh là việc theo

Mị vừng bước đi mới biết mình đang bịtrói Mị thổn thức nghĩ “ mình khôngbằng con trâu con ngựa trong nhà thốnglí”

- Qua đó ta nhận thấy tài năng của nhàvăn trong việc miêu tả diễn biến tâm línhân vật một cách rất tinh tế cũng nhưtấm lòng nhân đạo của nhà văn

+ Dẫn chứng rất chính xác và toàndiện

Các dẫn chứng hầu như ở tất cả cácmặt của đời sống như kinh tế, chính trị,văn hóa…

Có những dẫn chứng rất nóng hổi : “ngày mùng 9 tháng 3 năm nay…”

+ Lí lẽ đanh thép: HCM đã mượn lờicủa những bản tuyên ngôn bất hủ củanhững nước lớn như Pháp, Mĩ là tiền đềcho bản tuyên ngôn của nước ta, đồngthời Người con sử dụng các câu có tínhchất khẳng định như “ Đó là những lí lẽkhông ai có thể chối cãi được.” thề màhơn tám mươi năm nay bọn thực dân Plợi dụng lá cờ tự do dân chủ…

Trang 13

+ Giọng điệu mạnh mẽ hùng hồn và rấtlinh hoạt.

Kết Bài:

- Khẳng định đánh giá vấn đề nghị luận

- Liên hệ mở rộng

Củng cố: Nắm chắc những nội dung cũng như kì năng quan trọng của dạng bài,

biết vận dụng vào làm bài kiểm tra và bài thi

Dặn dò: chuẩn bị bài khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trong tác phẩm

RXN của nhà văn Nguyễn Trung Thành

Tiết 24: KHUYNH HƯỚNG SỬ THI VÀ CẢM HỨNG LÃNG MẠN

TRONG TÁC PHẨM RỪNG XÀ NU CỦA NGUYỄN TRUNG THÀNH

1 Kiến thức:

- Hiểu rõ hơn về cảm hứng lãng mạn và khuynh hướng sử thi trong văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975

Trang 14

- Nắm được sự thể hiện của cảm hứng lãng mạn và khuynh hướng sử thi trong hai tác phẩm.

1 Chuẩn bị của thầy: SGK, GA

2 Chuẩn bị của trò: Ôn lại tác phẩm.

C HOẠT ĐỘNG :

1 Kiểm tra bài cũ:

* Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS ôn

lại những kiến thức về KHST và

CHLM.

GV cho HS nhắc lại đặc trưng của sử

thi?

GV: Thế nào là khuynh hướng sử thi?

Khuynh hướng sử thi được thể hiện

như thế nào trong văn học Việt Nam

sử thi có sự kết hợp như thế nào trong

văn học Việt Nam giai đoạn

1945-1975?

I Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trong văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975.

1 Khuynh hướng sử thi:

+ Đề tài: những vấn đề có ý nghĩalịch sử và tính chất toàn dân tộc

+ Nhân vật chính: những con ngườiđại diện cho tinh hoa và khí phách,phẩm chất và ý chí của dân tộc; gắn bó

số phận cá nhân với số phận đất nước;luôn đặt bổn phận, trách nhiệm, nghĩa

vụ công dân, ý thức chính trị, tình cảmlớn, lẽ sống lớn lên hàng đầu

+ Lời văn: mang giọng điệu ngợi ca,trang trọng và đẹp tráng lệ, hào hùng

3 Khuynh hướng sử thi kết hợp với cảm hứng lãng mạn:

+ Làm cho văn học thấm nhuần tinhthần lạc quan,

+ Đáp ứng yêu cầu phản ánh hiện thực

đời sống trong quá trình vận động và

Trang 15

Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS tìm

hiểu về khuynh hướng sử thi và cảm

hứng lãng mạn trong hai tác phẩm.

GV cho HS trao đổi bàn bạc, phát hiện,

phân tích những biểu hiện của Khuynh

hướng sử thi trong Rừng xà nu của nhà

văn Nguyễn Trung Thành?

10 đầu ngón tay,

- Cuộc đời bi tráng của Tnú (nhân vậtchính) chứng minh cho chân lí: phảidùng bạo lực cách mạng để chống lạibạo lực phản cách mạng

- Bức tranh được miêu tả tạo nên bốicảnh hùng vĩ, hoành tráng cho câuchuyện: rừng xà nu bạt ngàn được miêu

tả từ đầu văn bản cho đến cuối văn bản

và làm phông nền cho con người xuấthiện

- Phản ánh được những hi sinh mất mát,tinh thần đoàn kết, truyền thống cáchmạng của dân làng Xô man, của nhândân Tây Nguyên và đó cũng là nhữngmất mát, tinh thần chung của dân tộcViệt Nam trong chống Mĩ

- Cụ Mết đóng vai trò như một già làng

và có vai trò rất quan trọng đối với dânlàng Khuynh hướng sử thi cũng thểhiện rất rõ trong đêm cụ Mết kể chuyệnTnú, kể chuyện dân làng Xô man đánh

Trang 16

GV cho HS trao đổi bàn bạc, phát hiện,

phân tích những biểu hiện cảm hứng

lãng mạn trong tác phẩm Rừng xà nu

của Nguyễn Trung Thành?

Học sinh thảo luận trả lời

GV chốt

Dặn dò: Chuẩn bị bài KHST và CHLM

trong tác phẩm Những đứa con trong

gia đình của Nguyễn Thi

giặc cho mọi người nghe

- Giọng kể, ngôn ngữ, hình ảnh trangtrọng, giàu âm hưởng có sức ngânvang

+ Anh Xút bị treo cổ ở cây vả

+ Bà Nhan bị chặt đầu

+ Mẹ con Mai bị bọn thằng Dục bắt vàdùng roi sắt tra tấn dã man Ò mẹ conMai chết

+ Tnú bị bọn chúng tẫm nhựa xà nuvào 10 đầu ngón tay đốt - hai bàn tayTnú không còn ngón nào

Ò Tnú không vợ, con, người thươngtích

Ú Tnú nói riêng và dân làng Xô man(Tây Nguyên) nói chung không hềkhuất phục, mất mát, đau thương không

có nghĩa lí gì, họ đương đầu với nhữngmất mát, đau thương đó, anh dũng, kiêncường hơn và tin tưởng vào tương laitốt đẹp

Tiết 25: KHUYNH HƯỚNG SỬ THI VÀ CẢM HỨNG LÃNG MẠN

TRONG TÁC PHẨM NHỮNG ĐỨA CON TRONG GIA ĐÌNH CỦA

NGUYỄN THI.

Trang 17

- Hiểu rõ hơn về cảm hứng lãng mạn và khuynh hướng sử thi trong văn học Việt Nam giai đoạn 1945-1975

- Nắm được sự thể hiện của cảm hứng lãng mạn và khuynh hướng sử thi trong hai tác phẩm

1 Kiểm tra bài cũ: Phân tích nhân vật Việt?

GV: Thế nào là khuynh hướng sử

thi? Khuynh hướng sử thi được thể

hiện như thế nào trong văn học Việt

Nam giai đoạn 1945-1975?

2 Cảm hứng lãng mạn:

3 Khuynh hướng sử thi kết hợp với cảm hứng lãng mạn:

II Khuynh hướng sử thi và cảm hứng

lãng mạn trong Những đứa con trong gia đình:

Những đứa con trong giđình(Nguyễn

Trang 18

GV cho HS trao đổi bàn bạc, phát

hiện, phân tích những biểu hiện của

Khuynh hướng sử thi trong Rừng

xà nu của nhà văn Nguyễn Trung

Thành?

Cảm hứng lãng mạn được biểu hiện

như thế nào trong tác phẩm

Tổ chức hoạt động nhóm

dân tộc Việt Nam trong kháng chiến chốngMĩ

- Truyền thống gia đình Chiến, Việt chính

là truyền thống trọng tình nghĩa, yêuthương con người, lòng căm thù giặc củanhân dân Nam Bộ Truyền thống đó con thểhiện rõ trong cuốn sổ gia đình

- Chiến, Việt kết tinh vẻ đẹp của tầng lớpthanh niên Việt Nam trong kháng chiếnchống Mĩ

- Không gian gia đình nhưng đó cũng làkhông gian rộng lớn của Nam Bộ

- Thời gian: quá khứ, hiện tại đan xen

2 Cảm hứng lãng mạn: Những đứa con trong gia đình (Nguyễn Thi)

- Nhân dân Nam Bộ chịu nhiều mất máttrong cuộc kháng chiến chống Mĩ, cụ thểgia đình Chiến Qua đó nhà văn ca ngợinhững người anh hùng rất bình dị nhưngsựu hi sinh cao cả

+ Ông nội bị sát hại

+ Ba bị giặc giết bêu đầu khắp nơi

+ Má chết vì bom giặc

Ú Nhà chỉ còn ba chị em, nhưng chị emChiến biết đùm bọc thương yêu nhau Hoàncảnh đó giúp Chiến và Việt ý thức sâu sắchơn vai trò, trách nhiệm của mình và họ tựgiác xông pha trận mạc, nối tiếp truyềnthống tốt đẹp của gia đình, của quê hươngsẵn sàng lên đường giết giặc

- Niềm tin vào chiến thắng:

- Điều hò của chú Năm, lời chú Năm “chuyện gia đình ta cùng giống như dòngsông cũng vậy”  Truyền thống tốt đẹpcủa nhân dân ta

3 Củng cố

Trang 19

4 Dặn dò: Tình huống truyện trong truyện ngắn “ Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu.

Tiết 27 TÌNH HUỐNG TRUYỆN TRONG TRUYỆN NGẮN

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA CỦA NGUYỄN MINH CHÂU.

- Hiểu rõ hơn về tình huống truyện

- Phân tích được tình huống truyện trong truyện ngắn

1 Kiểm tra bài cũ: Khuynh hướng sử thi trong truyện ngắn Những đứa con

trong gia đình?

TRÒ

Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS

nhắc lại về tình huống truyện

GV: Thế nào là tình huống truyện?

- Là vấn đề đặt ra trong tác phẩm mà nộidung của tác phẩm xoay quanh vấn đề đó và

nó chi phối nội dung của tác phẩm

II Tình huống truyện trong Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu.

a Tình huống truyện: Xây dựng hai phát hiện của Phùng:

Trang 20

Phùng đã có những phát hiện nào

trong chuyến đi của mình ?

Ý nghĩa của những phát hiện đó

GV: Nguyễn Minh Châu đã xây dựng

một tình huống truyện như thế nào?

- Phát hiện thứ nhất: Chiếc thuyền ngoài xa: + Một cảnh đắt trời cho, một bức tranh mựctàu của một danh họa thời cổ

+ Bức tranh đơn giản: một chiếc thuyền lưới

vó, mấy bóng người ngồi yên in vào màutrắng sữa của sương và màu hồng hồng củamặt trời buổi sớm

Ò Vẻ đẹp toàn bích, toát lên cái mĩ, cáithiện

Ò Phát hiện thứ nhất là nghệ thuật

- Phát hiện thứ hai: chiếc thuyền đã tiến vào

bờ của một gia đình làng chài

+ Xuất hiện một người đàn bà ngoài 40 tuổixấu xí, mặt rỗ, một người đàn ông thô kệch,

dữ dằn

+ Người đàn ông rút thắt lung quất tới tấpvào người đàn bà nhưng người đàn bà nhẫnnhục, cam chịu không chống trả, chạytrốn,

+ Con trai can ngăn nhưng bà vẫn ngăn cảncon

+ Phùng và Đẩu đã vỡ lẽ ra nhiều điều

b Ý nghĩa:

- Người đàn bà kia đằng sau vẻ bề ngoài xấu

xí, thô kệch là một tấm lòng, một phẩm chấtcao đẹp, bà chỉ biết nhẫn nhục, cam chịu đểsống cho chồng, cho con mà không nghĩ đếnmình

Trang 21

GV: Tình huống truyện đó nó có ý

nghĩa gì?

- Phát hiện thứ nhất là nghệ thuật, phát hiệnthứ hai là hiện thực cuộc đời Do vậy nghệthuật phải bắt rễ từ hiện thực cuộc sống vànghệ thuật chân chính là phải đi ra từ cuộcđời và phục vụ cuộc đời

- Vấn đề tác giả đặt ra: chúng ta phải có cáinhìn toàn diện, đa chiều, đừng vội nhìn vẻ bềngoài mà vội đánh giá, kết luận một đốitượng nào đó

3 Củng cố: Tình huống truyện, ý nghĩa tình huống truyện trong hai tác

phẩm Vợ nhặt và Chiếc thuyền ngoài xa.

4 Dặn dò: Tìm hiểu nhân vật cô vợ nhặt trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân và ngươi đàn bà hàng chài trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa của

NGuyễn Minh Châu

Tiết 27 : NHÂN VẬT THỊ TRONG TRUYỆN NGẮN VỢ NHẶT CỦA KIM

LÂN VÀ NHÂN VẬT NGƯỜI ĐÀN BÀ HÀNG CHÀI TRONG TRUYỆN

NGẮN CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA CỦA NGUYỄN MINH CHÂU

- Giúp học sinh hiểu thêm về nhân vật thị (Vợ nhặt) và người đàn bà(Chiếc thuyền ngoài xa) từ đó khát quát được hình ảnh người phụ nữ Việt Namtrước và sau Cách mạng

Trang 22

1 Chuẩn bị của thầy:

- SGK, SGV, tài liệu tham khảo, soạn giáo án

2 Chuẩn bị của trò:

- SGK, tài liệu tham khảo, ôn lại hai tác phẩm, soạn bài theo hướng dẫn

1 Kiểm tra bài cũ: Trình bày tình huống truyện trong tác phẩm Chiếc thuyền

ngoài xa của Nguyễn Minh Châu và cho biết ý nghĩa tình huống truyện đó?

Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS ôn tập lại

nhân vật thị (Vợ nhặt)

GV: Thị xuất hiện trong tác phẩm như thế

nào? Em có nhận xét chung gì về nhân vật đó?

GV: Từ khi chấp nhận là vợ của Tràng, thị có

thay đổi gì không? Những phẩm chất đáng

quý ở người phụ nữ này?

1 Nhân vật thị:

a Xuất hiện:

Không rõ quê quán, gốc tích Không tên chỉ gọi là ''thị''

Áo quần rách tả tơi như tỏ đỉa

- Người gầy xọp, khuôn mặt lưỡi cày chỉthấy hai con mắt

- Ngồi vêu ra đường để chầu chực cái ăn

- Có phần đanh đá, thiếu sĩ diện:

+ Những lời nói qua lại với Tràng

+ Ăn một chặp bốn bát bánh đúc không nói,

ăn xong dùng đũa quệt ngang miệng

Ò Cái đói đã làm cho thị mất hết nữ tính,tiếng gọi của bản năng sinh tồn khiến thị bấtchấp tất cả Thực chất thị đáng thương hơn làtrách

b Phẩm chất, nhân cách:

- Thị chấp nhận theo anh về làm vợ màkhông quan tâm đến hoàn cảnh gia đình

- Là người có ý tứ: dọc đường về thị e thẹnngượng ngùng, chào bà cụ Tứ bằng u

- Đảm đang, khao khát và có ý thức vun vénhạnh phúc gia đình:

Trang 23

Hoạt động 2: GV hướng dẫn HS ôn lại

nhân vật người đàn bà (Chiếc thuyền ngoài

GV: Tại sao bà cam chịu như thế?

GV: Tình thương của bà dành cho con như thế

nào?

GV: Tại sao bà nhất định không bỏ chồng mà

kiên quyết gắn bó với người đàn ông vũ phu

Ò Bi kịch, nỗi khổ của thị cũng chính là nỗikhổ chung cho những người phụ nữ ViệtNam trước Cách mạng tháng Tám

2 Nhân vật người đàn bà (Chiếc thuyền ngoài xa)

a Xuất hiện:

- Xấu xí, mặt rỗ

- Bị một người đàn ông ruồng bỏ khi có thaivới hắn Ò được người đàn ông bây giờ cứuvớt

b Bề ngoài nhẫn nhục, cam chịu:

- Khi bị chồng đánh không hề kêu lên mộttiếng, không hề chống trả, không tìm cáchchạy trốn

- Chỉ biết khóc

- Con trai muốn cứu bà cũng can ngăn con

- Quyết gắn bó với lão đàn ông vũ phu ấy

c Vẻ đẹp tâm hồn:

* Vẻ đẹp của tình mẫu tử thiêng liêng:

+ Cam chịu, nhẫn nhục hi sinh cho con cái + Bà nghĩ sống cho con chứ không phảisống cho mình

+ Vui khi thấy con được ăn no

+ Sợ con chứng kiến nên xin chồng đưa lên

Tiêu đề	Giá Trị Hiện Thực Và Nhân Đạo Trong Truyện Ngắn Vợ Chồng A Phủ Của Tô Hoài
Trường học	Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Ngữ Văn 12
Thể loại	Giáo án tự chọn
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	312 KB