Thông qua việc công khai các cơquan QLNN khác, các tổ chức và công dân có thể giám sát việc chấp hànhphápluật bảođảmcho các cơ quanTT thực hiện đúng thẩm quyền, không lạm quyền, vượt quy
Trang 1• LẼ THANH THỦY
TÓM TẮT:
Bài viết tập trung làm rõ một số vấnđề lý luậnvề nguyên tắccông khai trong hoạt động thanhưa (TT) baogồmnhận thứcchung về nguyêntắc này, nội dung và ýnghĩacủa nguyên tắc công khại ttong TT.Những nội dunglýluận này là cơ sởquanquan trọng giúpnhậnthức và thực hiện đúng đắh nguyêntắc công khaiưong hoạtđộng TT đã đượcpháp luậtTT ghinhận và bảođảm thực hiện Ị
Từ khóa:công khai, hoạt động thanh ưa, nguyên tắc
1 Nhận thức chung về nguyên tắc công khai
trong hoạt động thanh tra
Thanh tra là mộtnộidung của hoạt động quản
]ý nhà nước (QLNN), được tiếnhành trên cơ sở
nhữngnguyêntắc nhát định Đây chính là những
Ĩ ỉtưởng chủ đạo rấtquan trọng trongtổchức và
oạt động giúp cho các chủ thể QLNN thực hiện
có hiệu quả các công việc củamình trên các lĩnh
vực đãđược phân công
Theo nghĩa chung nhất, Từ điển tiếng Việt
đinh nghĩa “nguyên tắc” được hiểulà những điều
cơ bảnnhất thiết phải tuân theo trong một loạt các
việclàm
Xemxét một cách cụ thể, ở góc độ của pháp
luât TT, nguyên tắc TT là tổng thểcác quy phạm
pnáp luật có nội dung là những tư tưởng chủ đạo
làm cơ sở để tổ chức thực hiện TT Các nguyên
tắccủa TTkhông phải là ý chí chủquan của các
chủthểQLNNmà được xác địnhtrêncơ sở khách quan củaTT trong QLNN Điều 7 LuậtThanhtra
2010 đã xác địnhcác nguyên tắc củaTT bao gồm:
“1 Tuân theo pháp luật; bảo đảm chính xác,
khách quan, trung thực, công khai, dân chủ,
kịp thời
2 Không trùnglặp về phạm vi,đốì tượng, nội dung, thời gian TT giữa các cơ quan thực hiện chức năng TT; không làm cản trở hoạt động bình thườngcủa cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng TT”
Như vậy, pháp luật về TTđã xác định rõ bảo
đảm công khai là mộttrongnhững nguyên tắc của
hoạt động TT
Ớ gócđộ chung nhât,theo Từđiển tiếng Việt,
công khai được hiểu là “không giấu giếm, bí mật
mà cho mọi người cùng biết” Theo cách định
nghĩa này, công khai được tiếp cận ở gócđộ nội
SỐ 23- Tháng 10/2021 85
Trang 2dung chỉrõ hình thức hoạt động nào đó được phơi
bày để cho mọi người cùng biết Theo từ điển
BlacksLawDictionary, công khailàmởhoặc sấn
có cho tất cả mọi người sử dụng, chia sẻ hoặc
thưởng thức Cách định nghĩa này thể hiệnrõ nét
hơn về công khai, chỉ ra hìnhthức hoạt động nào
đó khôngchỉ được đưa ra cho mọingười biếtmà
mọi người còn được quyền chia sẻ và khaithác
Ngoài ra, công khai còn được tiếp cận theo hướng
khác, theo đó, “tính công khai đề cập đến phạm vi
trong thực tế mà những hành vi không phù hợp đã
được phát hiện có cơ hội hợp lý để công chúng và
các bên liên quan tiếp cận ”. Với cách tiếp cận
này,côngkhai còn đượcnêu rõ về nội dung phải
công khai, phạm vi công khaiđược công khai
Với cácđịnh nghĩa tiếp cận từ cácgóc độ khác
nhau như vậy, có thểhiểukhái quát côngkhai bao
gồmcác dấu hiệu sau: Thứ nhất, côngkhaiyêu cầu
hình thức thựchiện của một hoạt động nhất định
theo quy định phápluật phải được minh bạch Thứ
hai,tùy từng nội dung công việcmà xác định phạm
vicôngkhai. Thứ ba, cơ quan, tổ chức, cá nhân có
liên quan được quyền biết, khai thác và chia sẻtheo
từngnội dung công việc được công khai
Trong QLNN, nguyên tắccôngkhai được hình
thànhmangtính tất yếukhách quan, xuất phát từ
chức năng QLNN, chủ thể thực hiện QLNN, đối
tượng của QLNN Nhà nước có chức năng lập
pháp,hành pháp và tư pháp, trong đó chức năng
hànhpháp (chứcnăng chấphành - điều hành do
cơ quan quản lý hành chính nhà nước đảm nhiệm)
có nhiệm vụ ban hành các văn bản pháp luật
nhằm hướng dẫnthực hiện pháp luật và tổ chức,
điều hành, phối hợp các hoạt động kinh tế - xã
hội, đưa luật pháp vào đời sông xã hội Để đảm
bảo cáccơ quan QLNNthực hiện đúng nhiệm vụ,
quyền hạn, không lạm quyền, vượt quyền, tham
nhũng tài sản nhà nước, tài sản công dân, Nhà
nướcquy địnhviệc kiểm soát quyền lựcnhànước
thông qua các cơ quan QLNN, cáctổ chức xã hội
và công dân Các cơ quan QLNN,tổ chức, công
dân có thể kiểm soát được thì buộc các cơ quan
quản lý hành chínhnhà nước khithực hiện nhiệm
vụ phải côngkhai hoạtđộng của mình
Hoạtđộng TT là một trong nhữngnội dung của
QLNN nên cũng phải tuân thủ nguyên tắc công
khai khithựchiện chức năng TT, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng Thông qua việc công khai các cơquan QLNN khác, các
tổ chức và công dân có thể giám sát việc chấp
hànhphápluật bảođảmcho các cơ quanTT thực
hiện đúng thẩm quyền, không lạm quyền, vượt
quyền, thamnhũng tàisản nhà nước, tàisản công
dân, qua đó bảo đảm ổn định cho hoạt động
QLNN, ổn định trật tự xã hội
Nguyêntắc công khai trong hoạtđộng TTvừa
mang đặc điểm của nguyên tắc công khai trong
hoạt động QLNN vừa mang đặc trưng riêng của hoạt động TT, cụ thể:
Thứ nhất, nguyên tắc công khai được thực hiện
xuyên suốt quá trình tiến hành TT
Hoạt động TT được thực hiện thông qua ưình
tự, thủ tục tiến hành TT, bao gồm chuẩn bị TT,
trựctiếpTT,kếtthúc TT và xửlý sauTT Trong
khâu chuẩn bị TT, nguyêntắccông khai được thể
hiện qua việc: công khaikếhoạch TT với thành
viênđoàn TT, công khai nhiệm vụ,quyềnhạncủa các thành viên, công khai nội dung yêu cầu đôi tượng thanh trabáo cáo Trong giai đoạn tiến hành
TT, nguyên tắc công khaiđược thểhiện qua việc: côngkhai Quyếtđịnh TT,công khai nội dung, đối
tượng, thờihạn, côngkhaivềTrưởng đoàn TTvà các thành viên, công khai nhiệm vụ quyền hạn của Trưởng đoàn TT, thành viên đoàn TT và
người ra quyết định TT,côngkhai việcthựchiện
quyền với đối tượng TT, công khai trong quá trình Đoàn TT trựctiếp làm việc với đôi tượng TT và
cáccơ quan, đơn vị có liên quan Trong giai đoạn
kết thúc TT, nguyêntắccông khai được thể hiện
qua việc: công khai kết thúc TT trực tiếptại đơn
vị, công khai dự thảo kết luận TT với đôi tượng
TT Trong giai đoạn xử lý sau TT, nguyên tắc công khai được thể hiện qua việc tổ chức thực
hiện kết luận TT, theo dõi việc thực hiện kết luận
TT, đôn đốc việc thực hiện kết luận TT và kiểm
tra việc thực hiện kết luậnTT
Tùytheo từng nộidung công việc mà xác định
phạm vi công khai.Qua việc công khaibảo đảm
Trang 3cho các chủ thể TTthực hiện nhiệm vụchính xác,
khách quan, khônggâyphiềnhà,nhũng nhiễu cho
đối tượng thanh tra và cácbên liên quan.Bảo đảm
choviệc giám sát của Thủ trưởng cơ quan QLNN,
các tổ chức vàcông dân; kịp thời chấn chỉnh, ngăn
chặn và xử lýhành vivi phạm của Đoàn TT; kiến
nghị, khiếu nại, tốcáo của các tổ chức và công
dânkhicho rằng có hành vi vi phạm pháp luật của
chủthểTT
Thứ hai, tùy theo tính chất, nội dung công việc
mà xác định phạm vi, nội dung công khai trong
hoạt động TT.
Hoạt động TT có những nét đặcthù riêngnên
công khai trong hoạt độngTTkhôngphải làcông
khai đôi với mọi nội dung hoạt động, mọi đối
tượng, mà tùyvàonộidung công việc đểxácđịnh
phạm vi công khai trên cơsở khôngviphạm tính
mật trong hoạt động QLNN Hoạt động TT có
chức năng tiến hành TTviệc chấp hành pháp luật
của đối tượng TT, đánh giá các chính sách pháp
luật nếu không phù hợpthì kiến nghị sửa đổi, bổ
sung, hủy bỏ Đối tượng TTlà các cơ quan QLNN
và các tổ chức là các doanh nghiệp nhà nước,
doanh nghiệp tưnhân, công dân tham giavàohoạt
động sản xuất - kinhdoanh.Do vậy, khitiếnhành
TT,cần đảmbảocho hoạt độngcủa đối tượng TT
không bị ảnh hưởng, như khi tiến hành TT cơ quan
nhà nước cần đảm bảo bí mật nội dung TT với
công chúng, tránh mấtuy tín củacơ quan khi chưa
xác định rõ hành vi vi phạm phápluật; hoặc đối
Ivớicác doanh nghiệp, khi tiếnhành thanh tra cần
đảm bảo bí mật kinh doanh cho doanh nghiệp
ỊNgoài ra, những nội dung liên quan đến bí mật
nhà nước, an ninhquốc gia thì phạm vi công khai
:àng hạn hẹp, theo đó, “trong hoạt động TT,
])hạm vi một sô'nội dung TTđược thuhẹp do tính
thương mạihoặc anninh của đôi tượng TT”
Thứ ba, nguyên tắc công khai có tính bắt buộc
ti lực hiện trong hoạt động TT.
Nguyên tắc công khai là một trong những
nguyên tắc QLNN,đượcnhà nước bảo đảm thực
hiện Các chủ thể TTkhitiến hành TT: thực hiện
quy trình TT, thực hiệnquyềnTT và các nhiệm vụ
khác phải thực hiệnviệc công khai theoquy định
pháp luật Nếu không thực hiện theo quy định pháp luật, các chủ thể TT phải chịu tráchnhiệm trướcpháp luật, như: hình thứcxử lý kỷ luật, nếu
có dấu hiệu vi phạm pháp luậthình sựchuyểncho
cơ quan điềutra xem xét khởitố.
2 Nội dung của nguyên tắc công khai trong hoạt động thanh tra
2.1 Nội dung công khai
Nội dung công khai là các thông tin QLNN
được công bô theo quy định pháp luật Mỗi cơ
quan QLNN có các nội dung thông tin công bô'
khác nhautùy thuộc vào đặc điểm hoạt động của đơn vị và ảnh hưởng của nội dungcông khai với
quyền, lợi ích chính đáng của đôi tượng quản lý
về nguyên tắc hoạt động QLNN phải được công
khai, trừ các thôngtin ảnh hưởng tớibímật quốc gia, bí mật kinh doanh hay, Theo sách tham khảo
Phục vụ và duy trì: cải thiện hành chính công ữong một thế giới cạnh tranh còn gọi là “các
thôngtinbí mật chính thức”.Mỗi quốc gialại có những quy định khác nhauvề nội dungcông khai,
nội dung bí mật
Ớ cácnước đang phát ttiển và những nước có nền kinhtế chuyển đổi, quá trình lập ngân sách không minh bạch, tuy nhiên ở Anh lại khuyến
khích thảo luận cởi mở về ngân sách của chính
quyền địa phương; hoặc một sô' thành phô' của
Braxin, ngân sáchđịa phương đượcxây dựng theo phương pháp tổng hợp từ dưới lên dựa theo nhu
cầu của người dân; tại Mỹ, Ân Độ và NamPhi,
các tổ chức phi chínhphủ được khuyến khích phân
tích việc phân bô' các nguồn quỹ công cộng cho cáclĩnh vựcđược đặcbiệt quan tâm dành chocác
nhóm người nghèo và thiệt thòi1 Theo bài viết về
sự minh bạch của chính quyền địa phương của
Anh, nội dung công khai bao gồm: “dữ liệu chi
tiêuchínhphủ; thông tin mua sắm chínhphủ; đâ't
củacơ quan chức năng địaphương;chỗđậuxe;sơ
đồ tổ chức; các khoản tài ttỢ cho các tổ chức doanh nghiệp xã hội, cộng đồng, tự nguyện và
gian lận”2 Đô'i với nội dung công khai gian lận
bao gồm: “tổng sô' trường hợp bất thường được
điều tra; tổngsô'lầnxác địnhđược a) gianlậnvà b) trường hợp bâ'tthường; tổnggiá trị tiền tệ của a)
SỐ23-Tháng 10/2021 87
Trang 4gian lận và b) trường hợp bất thường phát hiện
được và tổng giá trị tiền tệ của a) gian lậnvà b)
trườnghợp bất thường đã được khắc phục”3 Như
vậy, nội dungcôngkhai được giới hạn bởi bí mật
nhà nước, luật pháp quy định vai trò của Chính
phủ trongviệc bảo mật thông tin.Ví dụ, các cuộc
thảo luận mang tính cởi mở và thẳng thắn trong
diễn đàn của các nhà hoạch định chính sách cấp
caonhất hoặcnhững ý kiến tư vấnđộclậpvề các
vấn đề nhạycảmcầnphải được bảo mật Việc tiết
lộ thông tin sẽ làm cho các cuộc thảoluậnnàytrở
nên vô nghĩa, gây nhiều rủi ro chohoạtđộngđiều
hành Do đó, ngay cả khi bảnthânnhững thông tin
đó là bí mật, những tiêu chí vềgiữ bí mật đôi với
thông tinđó cũng phải được công bô' rộng rãi và
công khai.4
Hoạt động TT ỏ ViệtNam là hoạtđộngquảnlý
hành chính nhà nước,có đối tượngquản lý là các
cơ quan QLNN, các đơn vị kinh doanh, tổ chức, cá
nhân Do vậy, để thựchiện công khai trong hoạt
độngTTcầnxem xét mô'i quan hệ giữa hoạt động
TT với tínhmật trong hoạt động QLNN, bảo đảm
bí mật kinh doanh cho các đơn vị kinh doanh,bảo
đảmbí mật đờitưcá nhân, nênnội dung công khai
tronghoạt động TT được giới hạn theo từng nội
dung công việc Trong quá trình tiến hành TT, nội
dung được công khai baogồm:
+ Công khai nội dung TT, phạm vi TT, đô'i
tượng TT, thời hạn TT, thành viên đoàn TT,
nhiệm vụ, quyền hạn của đoàn TT, nhiệm vụ,
quyềnhạncủađối tượng TT
+ Công khaibuổi công bô' quyếtđịnh TT
+ Công khai nội dunglàm việc với đô'i tượng
TT, cácbên liên quan
+ Công khai dự thảo kết luận TT với đối
tượng TT
+ Công khai kếtluận TT
Những nội dungtrên mặc dù đượccôngkhai,
tuynhiên phạmvi công khai bó hẹp (không công
khai cho mọi đốitượng) do hoạtđộng TTcó mô'i
quan hệ với bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh
nên được giới hạn (những nội dung thông tinmật
theo Thông tư 08/2015/TT-BCA ban hành ngày
27tháng 11 năm 2015 quy định về danh mục bí
mật nhà nước,độ mật trong ngành TT) và Quyết
định 774/2020/QĐ-TTg ngày 05 tháng 6 năm
2020 thaythê' Thông tưO8/2O15/TT-BCA về danh
mục bí mật nhà nước trong ngành TT Như vậy,
có thể thấy việc xác định nội dung công khaidựa
trên cơ sởhoạt độngQLNN phải được công khai,
trừ các thông tin không được công khai (bí mật nhà nước, bí mật kinhdoanh, bí mật đờitư )
2.2 Hình thức công khai
Hình thức côngkhai là phương tiện làmviệc, qua đó đoàn TT dùng để thực hiệnviệc công khai
theo quy định pháp luật Việc công khai có đạt hiệu quả haykhông phụ thuộcphầnlớn vào hình
thứccông khai Đây là một nội dung quantrọng trong việc thực hiện công khai
Hiện nay, công khai được thực hiện dưới rất nhiềuhình thức khác nhau.Theo quy định của một
sô' nước hình thức côngkhaibao gồm các phương tiện truyềnthông đại chúng: phương tiện truyền thông cũ (báo, tạp chí, và đàiphát thanh), phương tiện truyền thông mới (trương trình truyền thanh trực tiếp, các tạp chí truyền hình,các bản tin vắn
in ấn và điện tử, mạng internet và các mạng máy
tính Phương tiện truyền thông mới dựa trên công nghệmớibao gồm các cuộc họp trựctuyến,cáctờ
báo điện tử, truyềnhình cáp, internet5
Ngoài ra, theo Luật Công khai của Vương Quô'cAnhquy địnhhìnhthứccông khai và đánh
giá hình thức công khai theocác cấp độ: “ cấp độ
1 sao: hình thức công khai trên trang web (mọi định dạng) như việc cấp giấy phép mở; cấp độ 2
sao: công khai trên trang web kèm theo có sẵn dữ
liệu có cấu trúc dưới dạng có thể đọc được bằng máy (vídụ: Excel thay Vỉ ảnh scan của bảng biểu); cấp độ 3 sao: như đối với 2 sao kèm theo sử dụng định dạng không độc quyền (ví dụ: CSV và XML); cấp độ 4 sao: tất cả những diều trên kèm theo sử
dụng các tiêu chuẩn mở từ world Wide Wed
Consortium (như RDF và SPARLQL21); cấp độ 5
sao: Tất cả các điều trên kèm theo đường liên kết
dữ liệu của tổ chức với dữ liệu của tổ chức khác để
tạo ra bối cảnh Chính phủ dề xuất cơ quan chức năng địa phương nên công bố dữ liệu theo định
dạng 3 sao khi phù hợp và thích hợp6 , bên cạnh
Trang 5định dạng mở và có thể đọc bằng máy, trong vòng
6 tháng kể từ khí Bộ luật này được ban hành ” 7
Ở Việt Nam, theo quy định của Luật Phòng,
chống tham nhũng, bao gồm các hình thức công
khai như sau: công bô' tại cuộchọp của cơ quan,tổ
chức, đơn vị; niêm yếttại trụ sở của cơ quan, tổ
chức,đơnvị; thôngbáobằng văn bản đến cơ quan,
tổ chức, đơnvị, cá nhân có liên quan; phát hành
ấn phẩm;thông báotrên phương tiện thông tin đại
chúng; đăng tải trêncổng thông tinđiện tử, trang
thông tin điện tử; tổ chức họp báo; cung cấp thông
tin theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức,đơnvị, cá
nhân8 Theo quy định của LuậtThanh tra có các
hình thức công khai sau (các hình thứccông khai
chỉ áp dụng cho Kết luận TT): Công bố tại cuộc
họp với thành phần bao gồmngười ra quyết định
TT, ĐoànTT, đối tượng TT, cơ quan, tổ chức, cá
nhân có liên quan hoặc tổ chứchọp báo; Thông
báo trên phương tiện thông tin đại chúng;Đưa lên
trang thông tin điện tử của cơquan TT nhà nước,
cơ quan được giao thực hiệnchứcnàngTT chuyên
ngành hoặc cơ quan QLNNcùngcấp; Niêm yết
tại trụ sở làm việc của cơ quan, tổ chức là đối
tượng TT; Cungcấp theo yêucầu của cơ quan, tổ
chức, cá nhâncó liên quan
Như vậy,có thể thấy hình thức công khai đa
dạng ở các nước trên thế giới cũng như ở Việt
Nam Khithực hiện công khai bằng các hình thức
công khai trên giúp cho các nhà quản lý, các tổ
chức,công dân có thể giám sát hoạt động của cơ
quan QLNN nói chung, cơ quan TT nói riêng
Hình thức công khai đượcđánh giá tốthay không
phụ thuộc vào khả năng tiếp cận thông tin của
hình thức công khai Khả năngtiếp cận thôngtin
của cơquanQLNN, của các cơquan báo trí, của
công dân không bị cản trở thì đó là hình thứccông
khai tốt Như vậy hình thức công khai được đánh
giá tô't phụ thuộc vào việc người dân, cơ quan, tổ
:hức được tiếp cận đầyđủ những thông tin mà họ
íượcquyềnbiết(thông tin mà phápluật chophép
11Ọ được quyền tiếp cận, trừ những thông tinmật
không đượcquyền tiếp cận)
Trong những hình thức công khai, hình thức
cưa lên cổng thông tin điện tử là hình thức phổ
biến vàcó khả năng tiếp cận dễ nhất cho các cơ quan, tổ chức, công dân Ớ Việt Nam, hình thức công khai bằng việc đưa lêntrangwed của đơnvị (được thựchiệnphổbiếntrongcác cơquan QLNN
nói chung và cơ quanthanh tra nói riêng) chiếm được ưu thếhơn nhiều các hình thức công khai khác, tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ người
dân ở các vùng cao, vùng dân tộc thiểu sô' còn
chưa tiếp cận được, họ chưa được trang bị kiến
thức để sử dụng máy tính, chưa có đủ cơ sở vật
chất như máy tính, đường truyền để có thể tiếp cậnthôngtin mà các cơ quan nhà nước đăng tải
Dovậy, để mọi người dân có thể tiếp cận (quyền được tiếp cận thông tin của công dân được bảo
đảm) thì Nhà nước cần có các chính sáchhỗ trợ
người dân:trang bị kiến thức để tiếp cậnthôngtin, trang bị cơ sở vật chấtđể tiếp cậnthông tin
2.3 Đối tượng công khai
Đốitượng công khai tronghoạt động TT là các
đối tượng theo quyđịnhcủapháp luật đượcquyền biết, tiếp cận các thông tin trong quá trình tiến
hành TT, cụ thể bao gồm: đối tượng TT, thành viên đoàn TT, các bên liên quan
Đô'i tượng TTtrong quá trình TT bao gồm các
cơ quan QLNN, các tổ chứchoạt động kinh doanh (doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã ) Tùy theo thẩm quyền của cơ quan
TT mà có các đối tượng TT tương ứng theoquy
địnhpháp luật Các đối tượng TT được quyền biết thông tinkhi quyết địnhTT được ban hành (trước
khi công bô' quyết định TT 5 ngày (đối với thanh
tra theo kê' hoạch), 3 ngày (đô'i với TT độtxuất),
đoàn TT phải có trách nhiệm gửi thông báo cho
đối tượng TTvề quyếtđịnhTT, đề cương yêu cầu
báo cáo), để đối tượng TT biếtvà chuẩn bị thời gian, cán bộ, nội dung thông tin, tàiliệu báocáo
khiđoàn TT côngbô' quyết định TT và làm việc với đối tượng TT
Trong quá trìnhTT, đối tượng TT được quyền biết nội dung TT, phạm viTT, thời kỳ, thời hạn, cácthànhviênđoàn TT, nhiệm vụ, quyền hạncủa đô'i tượng TT Qua đó, đối tượng TTxácđịnh được
trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợicủamình để có thể thực hiện quyền, nghĩavụ đúng trách nhiệm,
SỐ23-Tháng 10/2021 89
Trang 6nghĩa vụ theo quy định pháp luật, cụ thể: thực
hiện trách nhiệmcung cấp thông tin, tàiliệu,báo
cáo,giải ttình khi đoàn TT yêu cầu; đồng thời có
thể kiến nghị,khiếu nại, phản ánh, tố cáo những
việc làm viphạm pháp luật, như:cố tình gây khó
khăn, nhũng nhiễu, phiền hà, vòi vĩnh đôi tượng
TT, yêucầubáo cáo,cung cấp thông tin không có
trong nội dung TT, giải trình về nội dung không
đồng ý với ý kiến của đoàn TT Khi đã hiểu rõ
trách nhiệm, nghĩa vụ,quyềnlợi thìđối tượng TT
không chông đôiđoànTT, khôngcố tình dâydưa,
kéo dàithời gian để gây khó khăn cho đoàn TT
mà hợp táctốt với đoàn TT, giúp đoàn TT hoàn
thành nhiệm vụ
Nếu không thực hiện việc công khai với đôi
tượng TT, đối tượng TT không biết về nội dung,
phạm vi, thời kỳ, thờihạn, thành viên đoàn TT,
không xác định được nhiệm vụ, quyền lợi của
mình, có thể dẫn tới việc đôi tượng TT suy nghĩ
tiêu cực, cho rằng đoàn TT tới để gây khó dễ,
phiềnhà, tìmkiếm vi phạmđể buộc đối tượng TT
phải chịutrách nhiệm pháp lý bất lợi, dẫn tới có
hành vi chông đốiđoànTT Vì vậy,công khai là
một trong các biện pháp bảo đảm quyền, lợi ích
hợp pháp của đối tượng TT, cũng như phòng
chống tham nhũng, vượt quyền, lạm quyền của
đoànTTđôìvới đối tượng TT
3 Ý nghĩa của nguyên tắc công khai trong
hoạt động thanh tra
Một ỉà, nguyên tắc công khai giúp cơ quan, tổ
chức, công dân giám sát hoạt động TT.
Các cơ quan nhà nước có chức năng QLNN
theo vùng lãnh thổ, theo chuyên ngành, lĩnh vực
chuyên sâu nhằm đảm bảo cho mọi hoạt động
QLNN được kiểm soát Hoạt động TT giúp thủ
trưởng cơ quan QLNN cùng cấp phát hiện, ngăn
chặn và xử lý hành vi vi phạm, kiếnnghị sửa đổi
các chính sáchpháp luật còn chưa đúng,chưa phù
hợp.Với nhiệm vụ quan trọngnhư vậy, nếucáccơ
quan TT, các đoàn TT làm việc không hếttrách
nhiệm, bỏ lọt hành vi vi phạm sẽ ảnh hưởng
nghiêm trọng tớihoạt động QLNN, mất ổn định
trong xã hội, giảm sút lòng tin trong nhân dân,và
cácnướctrên thế giới khôngmuônđầu tư vàomôi
trường kinh doanh không lành mạnh Dovậy, thủ trưởng các cơ quan nhànước cóthẩmquyền thông
qua việc thực hiện công khaicủacác cơ quan TT, đoànTTmà giám sát hoạt động củacơ quan TT, của đoàn TT Nếu có sai phạm trong hoạt động
TT: bỏlọt hành vi vi phạm, bao che chođốì tượng
thanh tra, trục lợi cá nhân thìthủ trưởng cơ quan
QLNN cùng cấp kịp thời chấn chỉnh, xử lý sai
phạm, bảođảm chohoạt độngTT luôn thực hiện đúng quy định pháp luật, giúp nâng cao hiệu lực,
hiệuquả QLNN
Hoạtđộng TTcòn được các tổ chứcvà các cơ
quan QLNN khác giámsát hoạt động QLNN, như: Mặtưận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức Đảng, đoànthể,TTnhân dân, các cơ quan ngôn luận đài,
báo chí thông qua việc công khai hoạtđộng TT
mà thựchiện chức năng giámsát bằng cách: tiếp nhận thông tin tố cáo, kiến nghị, phản ánh, xác
minh những thông tin tiếp nhận và kịp thời báo chocơ quan quản lý có thẩmquyềnxemxét,xử lý hành vi vi phạm của cơ quanTT, đoàn TT Việc
giámsát của các tổ chức và các cơ quan quản lý khác góp phần quan ưọng trong công tác đấu
tranh với hành vi vi phạm, và cũng là công cụ quantrọngđối trọng lại cơ quan quản lý trực tiếp
củacác cơ quan TT, đoàn TT khôngthể bao che chonhững hànhvi viphạm pháp luật của cơ quan
TT,đoànTT
Ngoài các cơ quanQLNN,cáctổchức thực hiện chức nănggiámsát,thìcông dân cũng là chủthểcó
chức năng giám sát hoạt động của cơ quan TT, đoànTT, thôngqua việc công khai hoạt động của
cơ quan TT, đoàn TT mà công dân có thể tiếp cận thông tin (công dân thực hiệnquyềntiếpcận thông
tin)để thực hiệnquyền giám sát,thamgia vào hoạt động QLNN, kịp thời báo cho cơ quan QLNN về
hành vi sai phạm của cơ quanTT, đoàn TT,qua đó
giúp nângcao hiệu lực hiệu quả QLNN
Hai là, nguyên tắc công khai giúp cơ quan TT,
trưởng đoàn TT, thành viên đoàn TT nâng cao ý thức trách nhiệm trong quá trình thực hiện nhiệm
vụ TT.
Trong quá trình thực hiệnnhiệm vụTT, cáccơ
quanTT, đoàn TT thực hiệnnhiệm vụ côngkhai
Trang 7nộidung, phạmvi, thời hạn, nhiệm vụ quyền hạn
của đoàn TT, nhiệm vụquyền hạncủa đối tượng
TT với đốitượng TT; côngkhaikết luận TT với
đốì tượng TT và các cơ quan QLNN, các cơ quan
báochí,cơ quan ngônluận,cáctổchứckhác.Như
vậy, việc thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan TT,
đoànTT luôn được giám sát, nếu có biểuhiệnvi
phạmpháp luật sẽ lập tứcbị các cơ quanQLNN,
các cơ quan ngôn luận, các tổ chức đảng, đoàn
thể phát hiện và báo cho cơ quan nhà nước có
thẩmquyền Vì vậy, việc công khai hoạt động TT
giúp cho cáccơ quanTT,đoàn TT luôn nâng cao
ý thức trách nhiệm trong công việc, không thể
bao che, nhũng nhiễu, gây phiền hà chođốì tượng
TT nhằm trụclợi cá nhân Nếu không thựchiện
công khai hoạt động TT, thì việc bỏlọt hànhvi vi
phạm, thông đồng với đốì tượng TT là không
tránh khỏi,ý thức của đoàn TT cũng giảm sút Vì
vậy, hoạt động TT là mộttrong những hoạt động
không thể thiếu nguyên tắc công khai, qua đó
“công khai góp phần đảm bảo một "sân chơi"
công bằng đốìvới người dân, doanh nghiệp và kể
cả cán bộ, công chức, viên chức Sẽ không có sự
phân biệt đốì xử trong quản lý để dẫn đến việc
khi cần giải quyết công việc, người dân, doanh nghiệp, cán bộ,công chức, viên chức phải "chạy
vạy", "quan hệ", "nhờ vả" từđó dẫn đến những tiêu cực, tham nhũng”9
Ba là, nguyên tắc công khai giúp đối tượng TT xác định được nhiệm vụ, quyền hạn và thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khi cần thiết
Việc côngkhai quyết định TT, thôngbáo cho
đôi tượng TT về nội dung, phạm vi, thời kỳ,thời hạn TT,nhiệmvụ,quyềnhạncủađoàn TT, nhiệm
vụ, quyềnhạncủađối tượng TT đã giúpđôitượng
TT hiểu đúng đắn về trách nhiệm của đoàn TT, hiểu rõ trách nhiệm của đối tượng TT, không
chống đối, gâykhó khăn cho đoàn TT, từ đó phôi
hợp tcứ với đoàn TT, giúp đoàn TT hoàn thành nhiệm vụ Qua đó, đốìtượngTTcó thể kiếnnghị, khiếu nại, tố cáo nhữnghành vi không đúng đắn của đoàn TT Như vậy, có thểnóiviệc công khai nội dung, phạm vi, thời kỳ, thời hạn, nhiệm vụ
quyền hạncủa đoàn TT,đối tượng TTlà nhiệm vụ quan trọng, bắt buộc phải thực hiện trong quá
trình TT, giúp nâng cao trách nhiệm của đốitượng
TT, cũng như bảo vệ quyền, lợi ích hợpphápcủa
đối tượng TT ■
TÀI LIỆU TRÍCH DẪN:
'Ngân hàng Phát triển châu Á - ADP (2013), Phục vụ và duy trì: cải thiện hành chính công trong một thê'giới
cạnh tranh, NXB Chính trị quốc gia, tr.541.
2 Local government ttansparency UK code 2015 - Bản dịch, Sự minh bạch của chính quyền địa phương ở Anh 2015, mục 3.1 phần 57, trang 23
Local government transparency UK code 2015 - Bản dịch, Sự minh bạch của chính quyền địa phương ở Anh 2015,
ục 3.1 phần 68, trang 26
Ngân hàng Phát triển châu Á - ADP (2013), Phục vụ và duy trì: cải thiện hành chính công trong một thê' giới
ạnh tranh, NXB Chính trị quốc gia tr.641.
5ịNgân hàng Phát triển châu Á - ADP (2013), Phục vụ và duy trì: cải thiện hành chính công trong một thê'giới
ạnh tranh, NXB Chính trị quôc gia, ư 651.
ữ liệu thống kê, danh sách, có thể được công bô' theo định dạng này nhưng những dữ liệu khác (ví dụ: sơ
đệ tổ chức) có thể gặp khó khăn khi công bố theo định dạng này
’fyocal government ưansparency UK code 2015 - Bản dịch, Sự minh bạch của chính quyền địa phương ở Anh 2015, m(ic 3.2 phần 69, trang 27
8 Theo Khoản 1, Điều 11 Luật Phòng, chông tham nhũng
9 phạm Trọng Đạt (2011), Công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị theo quy định của Luật
Phòng, chống tham nhũng - Thực trạng và giải pháp, Đề tài khoa học câp Bộ, Thanh tra Chính phủ, trang 16.
SỐ23-Tháng 10/2021 91
Trang 8TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Quốc hội (2010), Luật Thanh tra 2010
2 Quốc hội (2018), Luật Phòng, chống tham nhũng 2018
3 Viện Ngôn ngữ học (1994), Từ điển tiếng Việt, NXB Khoa học xã hội - Trung tâm từ điển học, Hà Nội
4 Bryan A Gamer (2019), Blacks Law Dictionary, Thomson Reuters
5 Ngân hàng Phát triển châu Á - ADP (2013), Phục vụ và duy trì: cải thiện hành chính công trong một thê'giới
cạnh tranh, NXB Chính trị quốc gia.
6 Phạm Trọng Đạt (2011), Công khai, minh bạch trong hoạt động cửa cơ quan, tổ chức, đơn vị theo quy định của
Luật Phòng, chống tham nhũng - Thực trạng và giải pháp, Đề tài khoa học cấp Bộ, Thanh tra Chính phủ.
Ngày nhận bài: 12/9/2021
Ngày phản biện đánh giá và sửa chữa: 27/9/2021
Ngày chấp nhận đăng bài: 14/10/2021
Thông tin tác giả:
ThS LÊ THANH THỦY
Trường Cán bộ thanh tra - Thanh tra Chính phủ
SOME THEORETICAL ISSUES ABOUT THE PUBLICITY PRINCIPLES
OF INSPECTION INFORMATION
• Master LE THANH THUY
Inspector Training College Government Inspectorate of Vietnam
ABSTRACT:
Thispaper clarifies a number of theoreticalissues about the principles of disclosing information
about inspection,includingthe general perception of these principles,thecontent and meaningof principles of disclosing information about inspection These theoretical contents play animportant
role in properly understandingand implementing publicity principles of inspection information
These principlesare stipulated and ensured by the Lawon Inspection
Keywords: publicity, inspection, principles