Tóm tắt: Tự do ngôn luận hay tự do ngôn luận trên không gian mạng đều là những quyên lợi chỉnh đáng của con người được pháp luật công nhận trong thời đại xã hội công nghệ hiện đại.. Việc
Trang 1NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỐI
Tự do ngôn luận và nhũng biểu hiện vi phạm quyền tụ do ngồn luận trên không gian mạng Việt Nam hiện nay
Học việnBáochívà Tuyêntruyền; Email: bangpv88@gmail.com
Nhận ngày 3tháng 2 năm 2022;chấp nhận đăngtháng 5năm 2022
Tóm tắt: Tự do ngôn luận hay tự do ngôn luận trên không gian mạng đều là những quyên lợi chỉnh đáng của con người được pháp luật công nhận trong thời đại xã hội công nghệ hiện đại Đó là sự thê hiện quan diêm của cả nhân, tổ chức trong việc tự do tìm kiếm, tiếp nhận và truyền đạt thông tin, ỷ kiến của mình đối với mọi
lĩnh vực của đời sống xã hội Trong đỏ, moi còng dân cần phải tuân thủ theo các quy định pháp luật liên quan và phải cỏ trách nhiệm với hành vi ứng xử của bản thân đê hướng tới xây dựng một xã hội Việt Nam
tiến bộ, văn minh và phát triên.
Từ khóa: tự do ngôn luận; giới hạn tự do; mạng xã hội Việt Nam; giải pháp.
Abstract: Freedom ofspeech generally or in cyberspace particularly are legitimate human rights recognized
by law in the modem technological society It is the rightfor individuals and organizations to freely express,
seek, receive, communicate their information and opinions in all aspects of social life Each citizen needs to
comply with relevant laws and be responsible for his or her own behavior in order to build a progressive, civilized and developed Vietnamese society.
Keywords: freedom of speech; limitedfreedom; Vietnamese social network; solutions.
1 Tự do ngôn luận và những ranh giới
Tự do ngôn luận là nguyên tắc đảmbảochocá
nhân hay cộngđồng được bày tỏquanđiểmvà ý
kiến của mình mà không sợbịtrảthù, kiểmduyệt
haybị trừng phạt về mặtpháp lý Mongmuốn tự
do tìm kiếm, tiếp nhậnvà phảnánh thông tinnhằm
biểu đạt ýchí, nguyện vọng,quan điểm của mình
là mộttrong những quyền con người được pháp luật
công nhận Tuyên ngôn toàn thế giói vềNhân quyền
năm 1948 khẳng định: “Mọi người đều cóquyền tự
do về ýkiến và ngôn luận, quyền này bao gồm cả
quyền không bị lo ngại về nhữngý kiến của mình
và quyền tìm kiếm,thu nhận vàphổ biếnnhững
thôngtínvà những ý tưởngbất cứ bằng phương tiện
diễn đạt nào, không kể tới các biêngiới”0 \Theo đó,
suy ra ai cũng cóquyền được tìm kiếm thông tin và
nêu ý kiến củaminh mà không phân biệt biêngiới,
lãnh thổquốc gia, ngônngữhay hình thức biểu đạt
Quy định kể trên của UDHR sau đóđược tái khẳng
định vàcụ thể hoátại điều 19 Côngước quốctế về các quyềndân sự và chinh trị (ICCPR, năm 1966) của Đại hộiđồng Liênhọp quốc: “1) Mọi người đều
có quyền giữ quan điểm của mình mà khôngbịai can thiệp vào; 2) Mọi người có quyền tự do ngôn luận.Quyền này bao gồm cả quyền tựdo tìm kiêm, nhận và truyền đạt mọi loạitin tức, ý kiếnkhông phân biệt ranh giới, hìnhthức tuyên truyền miệng, hoặcbằngbản viết, in hoặc bằng hình thứcnghệ thuật, hoặc thôngqua mọiphương tiện đại chúng khác nhautuỳ theo sự lựa chọn củahọ; 3)Việc thực hiệnnhữngquyền quy định tại Khoản 2 của điều nàykèm theo những nghĩa vụ và trách nhiệm đặc biệt Do đó cóthểdẫn tới một sốhạn chế nhất định, tuy nhiên, nhữnghạn chế này phải được pháp luật
và cần thiết để: a)Tôn trọng cácquyền hoặc uy tín của người khác;b) Bào vệ an ninhquốc giahoặc trật
tự công cộng, sức khỏe hoặc đạo đức của công chúng® Có thểthay, “Việc tự do trao đổi về tư tưởng
Lì LUẬN CHINH TRỊ VA TRUYẼN THONG - số 5/2022 55
Trang 2NGHIÊN CỨU - TRAO Đổl
và ý kiến là một trongnhững quyền quýnhất của
conngười;mọi côngdâncó quyền phát ngôn, viết
hay tiếnhành in ấntự do nhưng phải chịu trách
nhiệm về sự lạm dụng quyềntự do đó trong những
trường hợp được pháp luật quy định”(3), những
quyền này đượcpháp luật bảo vệ và phải nằm trong
khuôn khổ cho phép củapháp luật Có nghĩa là,
quyềntự do ngôn luận của mỗi cá nhânhaytậpthể
đềucó giới hạn ràng buộc, những giới hạn đó được
pháp luật quốc tế côngnhận và áp dụng phù hợp
theo quy địnhcủamỗiquốc gia Khi bướcqua giới
hạn, khuôn khômà pháp luậtchophép, chính là vi
phạm quyền tựdo ngôn luận
Ranh giới giữa quyền tự dongôn luận và hành
vi vi phạm quyền tựdo ngôn luận làgiới hạn đã
đượcquyđịnh cụ thể bời luậtphápquốc tế và phù
họp với vănhoá cùa mỗi quốcgia Pháp luật Việt
Nam quyđịnhrõ, việc thực hiện quyền conngười,
quyềncông dânđềuđược luật pháp tôn trọng và
bảovệ,tuy nhiên, nhữngquyền đó phải được thực
hiện đúng theo quy định có nghĩa là việc thực hiện
quyền không làm ảnh hưởng đếnled ích củaquốc
gia, dântộc,hay làm ảnh hưởngđen lọd ích chỉnh
đáng của người khác Việc thực hiện các quyền
công dânđãđược ghi trongHiến pháp nước Cộng
hoà xã hội chủnghĩa ViệtNam kể từ khi thànhlập
nướcViệt Nam dânchủ cộng hoà; “Kể từnãm1946
đến naynước ta đã có 5bản Hiến pháp,đó là các
Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992, (sửa đổi
bồ sung một số điều vàonăm2001)và năm 2013
Quyềntự dongôn luận được quyđịnhngay trong
hiến pháp năm 1946 và được táikhẳngđịnh trong
tất cả Hiến pháp Điều 69 Hiến pháp nãm 1992:
“Congdân có quyền tự do ngôn luận,tự do báo chí,
có quyền được thông tin, có quyềnhội họp, lập hội,
biểu tình theo quy định của Phápluật” Quyềnnày
được tái khẳng định vàmở rộng trong Hiếnpháp
năm 2013, thông qua việc sửa đổi thuật ngữ từ
quyền được thông tin thành Quyền tiếp cận thông
tin nhưthehiện trongcác văn kiện luật phápquốc
tế Cụthể,theoĐiều 25Hiến Pháp năm2013, Công
dân cỏ quyển tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp
cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình Việc thực
hiện các quyền này do pháp luật quy định Theo đó,
mỗi quyền đều có những phạm viràng buộc được
cụ thểhoá bởi nhữngvăn bản quy phạm pháp luật quyđịnhtheotừng nội dung
Có thể thấy, ranh giới giữa tự dongôn luậnvà
tự do phátngôn đó chính là “ngưỡng” mà khi ta vượt qua ngưỡng thĩ quyền lợi hợp pháp sẽ trở thànhhành vi vi phạmpháp luật Việc thực hiện các quyền công dân được phápluật công nhận vớiviệc
viphạmcác quyền mà pháp luậtcấmlà hai hành vi khácnhau rõ rệt được quy định rõ ràng,cụ thế trong Hiến pháp.Do đó, những hành viphát ngôn dù dưới ngônngữ và hình thức nào nếu không đúng sẽđược coi là vi phạmquy định và sẽđều bị cấm Tự do ngônluận khác với phát ngôn tựdo bởi tựdo ngôn luận đượcgiới hạn bởi nhữngquy phạmpháp luật phù hợp với quy định và vãn hoácùa mỗi quốc gia, còn phátngôn tự do là thứtự dotuyệt đối mang tính chủnghĩa cá nhân không được chấp nhận bởi hong khithực tế, việc thực thi pháp luật của nhiềunước trênthếgiới,không hề tồn tại cái được gọi là quyền
tự do ngôn luậntuyệt đối Mồi quốcgia tuỳ thuộc vào điềukiệnvà bối cảnh cụ thể để đưa ra những giới hạn nhất định đối vớiviệc thực hiệnquyền tự
do ngôn luận của công dân “Ở Mỹ, giới hạn của tự
dongôn luận được thể hiệnchủyếu qua án lệ của các toàán, đặc biệt là Toà án Tối cao Hoa Kỳ,cho phépchính quyền ngăn chặnvàtrừng phạt các phát ngôn có tính chất khiêudâm,tục tĩu, phi báng, xúc phạmvà gâyhấn,mà khôngbịxem là vi hiến Ớ Pháp,pháp luật về tự do ngôn luận đưa ra các giới hạn, chếtàinghiêm khắc trừng trị hànhvi lạm dụng quyền tựdo ngôn luận làm ảnh hưởng tới quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, baogồm việc bảo
vệ nhân phẩm con người, chống lại việc vu khống, bôi nhọ; chống phân biệtchủng tộc, tôn giáo; chống kích động bạo lực, gâyhận thù.Việc bày tỏ quan điểm cánhântrênmạngInternet cũng chịusự điều chỉnh củaLuật Tự do báochí”(4)
Trong bối cảnh bùngnổ của Internetvà mạng
xã hội, thông tin càngtrởnên phức tạp vàkhó kiểm soát, thông quacác trangđiện tử vàmạng xã hội, người dùng có thể tự do bày tỏ ý kiến, quan điểm, đăng tải hay làn truyền bất cứ thông tingìthông qua tàikhoảncá nhân của mình mà không chịu bất kỳ
56 iyLOẠN CHINH TRỊ VÀ TRU YEN THONG - SỐ5/2022
Trang 3NGHIÊN CỨU - TRAO Đốl
giới hạn nào Việc thểhiện quyền tự do ngôn ỉuận
của mỗi người chưabao giờ trở nên dễ dàng và có
sức lan truyềnnhanh chóngđến thế; nhưng chính
điều nàycũng mangđến những nguy hại tiềm ẩn
khi người sửdụng mạng xã hội chưa nhậnthứcđầy
đủ về mặt pháp luật, hoặc nghiêm trọng hơn là
quyền nàybị lạm dụng Nhận thức rõ vấn đề trên,
nhiều nướcchâu Âu khác cũng rấtnghiêm khắc về
vấn đềnày nhằmchống lạimọi hình thức tuyên
truyềnkích động, tiến hành xử lý hình sự đối với
nhữngphát ngônthùghét vàkích động, bêncạnh
đó, trong nỗlực chung nhằm ngăn chặn tìnhtrạng
lợi dụng quyền tự do ngôn luậnđể phátngôn thù
địch, tiêu cực ứên Internet, Liên minh châu Âu(EU)
đã ban hành BộQuytắc ứng xử trên Internet vớisự
cam kếthành độngcủa bốn doanh nghiệp mạng lớn
nhất thếgiớibao gồm Facebook, Twitter,Youtube
và Microsoft.Nhữngđộng thái nàynhằm “bảo đảm
quyền tự dongôn luận đúng nghĩa của ngườidân
và tạo cơ sởđể xâydựngmộtxã hộithực sự dân
chủ, văn minh”(5) Tại Việt Nam, từ năm2018luật
an ninh mạng đã đượcChính phủ ban hành và áp
dụng như làmột trong nhữngbiệnpháp hữu hiệu
nhằm bổsung vàngăn chặn kịp thời các hành vi vi
phạmpháp luật, trong đó có vi phạm quyền tự do
ngôn luận trên không gian mạng
2 Tự do ngôn luận trên không gian mạng và
những biểu hiện vỉ phạm quyền tự do ngôn luận
trên không gian mạng xi hội ở Việt Nam hiện nay
Tự dongôn luận là một trongnhững quyền lợi
chính đáng của con người, được pháp luật quốc tế
công nhận Tự do ngôn luận trênkhônggianmạng
cũnglà một trong những quyền lợi hợppháp của
con người trong thờiđại xãhội công nghệ hiệnđại,
là sựthể hiện quan điểm, cá nhân,tổ chức trong việc
tự do tìm kiếm, tiếp nhậnvà truyềnđạt thông tin, ý
kiếncủamình đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã
hội thông qua việc sửdụng: email, facebook,zalo,
youtube tuânthủ Hiếnpháp và Pháp luật;đảm
bảo lợiích của Nhà nước,quyền và lợiích hợp pháp
củacơquan, tổ chức, cá nhân Trong đó, những
hành vi ngộ nhận hoặc lợi dụngvềquyền tựdo
ngôn luận,thông quan nềntảng mạngxã hội để phát
ngônbừa bãi, không có căn cứ, xâm phạm đến
quyền, lợiíchhợp pháp của các tổ chức, cánhân, gây nhiễu loạn thông tin, làm bất ổntình hình an ninh trật tự, an toàn xãhội đều phải chịu trách nhiệmtrước pháp luật.Khoản 3,Điều 16 Luật an ninh mạng năm2018 quy định:thông tin trên không gian mạng có nội dunglàm nhục, vu khống, xúc phạm nghiêm trọng danhdự, uy tín, nhân phẩm của người khác Thông tin bịađặt,saisự thật xâm phạm danh dự, uy tín, nhânphẩm hoặc gây thiệt hạiđến quyền và lợi ích họppháp của các cơquantổ chức
cánhânkhác Tại điều 101, Nghị địnhsố 15/2020 NĐ/CP của Chính phủ Quy định xử phạt hành chính trong lĩnhvực bưu chính viễn thông, tần số,
vôtuyếnđiện, công nghệ thông tinvà giaodịch điện
tử nêurõmứcvi phạm các quy định vềtrách nhiệm
sửdụngmạngxãhội Trong đó, tại khoản a điều nàyquy định: cungcấp, chiasẻ thông tin giảmạo, thông tin saisự thật, xuyên tạc, vu khống,xúc phạm
uy tíncủacơ quan,tổ chức, danhdự, nhân phấm của cá nhânsẽ chịumức xử phạttừ10 đến20 triệu đồng Theo đó,người nào cóhành vi vi phạmthì tuỳtheotính chất,mức độ viphạm mà bịxừ lý kỷ luật, xử phạt theo quy định củapháp luật
Mặc dù có không ít những trường hợp vi phạm quyềntự dongôn luận bị đưara ánh sáng và bị pháp luật trừng trị thích đáng Song,vẫn còn không ít những vụ việcviphạmdo sự thiếu hiểubiếtvềpháp luật hoặc cố tình lợi dụngtự dongônluận để trục lợi hoặc tuyên truyền, xuyên tạc, bôi nhọ làm giảm sút uytín của Đảng, Nhànước,ảnhhưởngđếnlợi ích tập thể, cánhân khác Trong đó, hiệntượng người dùng mạng facebook để công kíchchửi bới, đấu tốnhau trong thời gian gầnđây đã trở thành một vấnnạn nhức nhối khiếndư luậnlên tiếng Điển hình trong thời gian mới đây là vụ việc bà Nguyễn Thị PhươngHằng -Tổng giám đốcCôngty cổ phần Đại Nam livestreamđấu tố ông Võ Hoàng Yênchữa bệnhlừangười, sau đó là tố cáo giới nghệ
sĩ ăn chặn tiền từ thiện và nhữngvụviệcliên quan đến một số cánbộ Đảngvà Nhà nước, các tổ chức,
cánhân vô căncứ Ban đầu, có thể đây chỉ lànhững hình thức mang tính cánhân bộc phát của một nhóm người có liên quan tham gia, saudầnsự việc được dàn dựng và tổ chức một cách bài bản và
LỴ LUẠN CHINH TRỊ VA TRUYEN THÕNG - số 5/2022 57
Trang 4NGHIÊN CỨU - TRAO Đổl
chuyên nghiệp hơn, tần suất livestream nhiều hơn,
số người tham gia mỗi buổilivestreamkhôngít thời
điểm lên đến hàng chục nghìn người với nhiều
luồng thông tincung cấp chưa được kiểm chứng,
mangtính chủ quan phiến diện của cánhân,nhiều
commentchửi bởixúc phạm ảnh hưởng đenđờitư
của cánhâncủa khôngítngười, tạo nên luồng ý
kiến trái chiều,gây hoang mang và bất ổn dư luận
Rất nhiềucác cuộclivestream được thực hiện trên
các diễnđàn, hộinhóm tạo thành nhiều phe cánh
khác nhau gâybấtổn dư luận như: Livetream Công
ty Cổ phầnĐạiNam; Hộinhững Người yêu thích
bàNguyễn PhươngHằng, Hội các Fan của ca sĩ
ĐàmVĩnh Hưng, ca sĩ Vi Oanh, Hồng Vân, Hoài
Linh ,trongđókhôngít lần ngườichủ trì livetream
đã có những phát ngôn lệch chuẩnviphạmquyền
tự do ngôn luận.Xét thấy vụ việc có dấu hiệu cấu
thành tội phạm,“tối ngày 24.3.2022, cônganthành
phố HồChí Minh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can,
lệnh bắt bị canđểtạmgiamvà lệnhkhám xét đối
với bà Nguyễn Phương Hằng (sinh năm 1971,
thường trú số 17 - 19 Ngô ĐứcKế, PhườngBến
nghé,quận 1), Tồng Giámđốc Công ty cổ phần
Đại Nam về tội “lợi dụng các quyền tự do dânchủ
xâm phạm lợiích của Nhà nước,quyền,lợi íchhợp
pháp của tổ chức, cánhân” quy định tại Điều 331
Bộ luật hìnhsựnăm2015(6)
Đặc biệt, hành vi tự do phát ngônkhông chỉ xuất
hiện trong một bộ phận quần chúng màcònxảy ra
ở một bộ phận cánbộ, đảng viêncó biểu hiện “tự
diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nộibộ Đảng,
những ngườinày đã lợi dụng mạng xãhội làm diễn
đàn phátngôngâyảnhhưởng đến uy tín của Đảng
và Nhànước cũngnhư uy túi của các tổchức và cá
nhân khác Việc một số nhà báo như: Trương Châu
Hữu Danh Nguyễn PhướcTrungBảo, Đoàn Kiên
Giang, Nguyễn Thanh Nhã và Lê Thế Thắng“lợi
dụng các quyềntự dodân chủ xâm phạm lợiích Nhà
nước, quyền, lợi ích của các tổ chức, cánhân”(7)đã
trở thànhbàihọccảnhtìnhsâusắccho những aicó
ýđịnhlợi dụng mạng xã hội, lợi dụng quyền tự do
ngôn luận đểthực hiện mục đích cá nhân không
đúng đắn Năm 2019 nhóm này đã lậptrangfanpage
“Báo sạch”, nhóm “Làm báo sạch” và kênh You
Tube” “BS Channel” để viết, đăng tài các thông tin chưa được kiểm chứng, không đúng sự thực, tiêu cực,mang tính mộtchiều để đăng tải,pháttán công khai trên mạng xã hội, trong đó có việc pháttántài liệu mậtvà tối mật là một trong những hành vi vi phạm pháp luật Chính vì vậy, ngày 26.10.2021 nhómnàyđãbịToà ánnhân dân huyện Thới Lai, Thành Phố cần Thơ xét xử sở thẩm với tội danh:
“lợi dụng các quyền tự do dân chủ, xâm phạm lợi ích Nhànước,quyền, lợiích hợp pháp của tổ chức,
cá nhân” Trong vụ việc này, cácbị cáo là thành viên nhóm“Báo Sạch” đã nhận mức án tổng cộng là 14 năm 6tháng tùgiam dựa theokhoản2, điều 331 Bộ Luật Hình sự dựa trên các hành vi cấu thành tội phạm mà nhómđã vi phạm Ngoài ra,toà còn tuyên phạt bồ sungcấm các bị cáo hoạt động trong lĩnh vực báo chí thời hạn3nãm Đây là lờicảnh tỉnh, bài họcsâusắcchonhững kẻ lợi dụng mạng xã hội, lợi dụng tự do ngônluận đề trụclợi, mưuđồ bất chính làm ảnh hưởng uy tíncủa Đảng,đến trật tự an ninh,
an toàn xã hội, ảnh hường đến lợi íchcủa các cá nhân, tậpthể khác trong xã hội Ngoài những vụviệc gâyxônxaodưluận do phạm viảnhhưởng lớn từ ngườiphátngôn gây ra, gần đây trên diễn đàn mạng
xã hội cònxuấthiệnkhông ít nhùngvụ việc đau lòng xảy ra trongđó có những vụ việc bắt nguồn từ sự thiếu hiểu biết vềpháp luật Đó là hành vi đăng hồ
sơcủangười kháckhác lênmạng, công bố chuyện riêng tư cùa người khác lên mạng hoặc ra các phương tiện thôngtin đại chúngkhác trái pháp luật, chụp và đăng ảnh người khác lênmạng khi chưa được phép, comment chửibới xúc phạm danh sự nhân phẩm của tổ chức, cánhân khácvôcăn cứ, đều
là những hành vitrái phépcần phải lênán vụ việc đau lòng mới đây nhất là hànhđộng tự ý đưa ảnh và thư tuyệtmệnhcủa nam học sinhtựtử tại Hà Nội vào tháng 4.2022 đã “vi phạm quyền riêngtư của giađìnhnạnnhân, vi phạm về quyềnbảo vệ trẻ em
và thiếu tính nhânvăn”(8);những thôngtin thất thiệt
vềtình trạng phòng chống dịch Covid-19 tại Việt Nam: lợidụngtìnhhình dịch bệnh để tuyêntruyền thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhànước gây hoang mang dưluận xãhội, ngụytạobức tranh sailệch về
58 rì LUẠN CHINH TRỊ VA TRUYẼN THŨNG - SỐ5/2022
Trang 5NGHIÊN CỨU - TRAO Đổl
tình hìnhdịch bệnh tạiViệtNam, phát tán tingiả,
dựng chuyện về số ngườimắc bệnh, số ca tửvong
tạotâmlýsợ hãichongười dân; tung tinđể trụclợi
bất chính,găm giữ hànghoá hayđơn giảnđôi
khi sự viphạm lại chỉlànhững hànhvi vô thức khi
đănghình ảnhđidạo trongthời điểm dịch bệnhcủa
một số cán bộ, người có vaitrò,vịthế trong xã hội
trên trangcá nhân Đây sẽ là hành động không có gì
đáng nói trong hoàn cảnhbình thường nhưng lại là
hành vi saitrái vì trong thờiđiểm dịch bệnh khi
người dân cảnước đang tuân thủ nghiêm ngặttheo
chỉ thị16 về giãn cách xã hội của Thủ tướng Chính
phủ Bởi nó tạo ấn tượng không tốt về sựchấphành
của cán bộ đốivới thựchiện tuânthủphápluậttừ
đó làm ảnh hưởng đến uy tíncủa tổ chức Đảng, Nhà
Nước,là căn cứđể các thếlực thù địch, phản động
xuyêntạc nói xấu Đảng vàNhà nước cũng như sự
nghiêm minhcủa Pháp luật, là những hành vi vi
phạmnhưthế không thể dùngtựdo ngônluậnđể
biệnhộ được
3 Một số khuyến nghị, đề xuất nhằm phát huy
quyền tự do ngôn luận trên không gian mạng
Tự do ngôn luận nói chung hay tự do ngôn luận
trênmạngxã hội nói riêng đều cần được hiểulàtự
do ngôn luận theo khuôn khổ pháp luật.Trong đó,
mỗi quốc gia có thể cânnhắc tình hình thực tế của
đấtnướcmình đểcụ thể hoá việc thực hiện quyền
tự do ngôn luận của công dân Tại Việt Nam,để
ngănchặncác vụviệc tiêu cực lợi dụng quyềntự
dongôn luận trên khônggian mạng, “Bộ Thông tin
vàtruyền thông đã làmviệc với cáccơ quanđại diện
của Google, Facebook đểngănchặn xử lývàgờ bỏ
những thông tin có nộidung vi phạmpháp luậtViệt
Namtrên các diễn đàn, trongđócó những video có
nội dung kích độngchống phá Đảng,Nhà nước đã
được gỡbỏ khỏiYoutube,hàng nghìn đường link
có nội dungvi phạmpháp luật,hàngtrămtài khoản
giảmạo, tuyên truyền chốngphá Đảng, Nhà nước
cũng đãđược Facebookngăn chặn”(9>
Để tăng cườngcôngtác thanh tra, kiểm tra, kiểm
soát các hiện tượng lợi dụng mạng xã hội làm diễn
đàn phát ngôn gây ảnhhưởng đếnuy tín của Đảng
và Nhà nước cũngnhưcá nhânvà tổ chức khác
Nghị quyết Trung ương 4 (khoá XII) về “tăng
cường xây dựng,chỉnhđốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểuhiện “tự diễn biến”,“tự chuyển hoá”trong nộibộ đã cảnh báohiện tượng: “lọi dụng
và sử dụng các phương tiệnthông tin,truyềnthông, mạng xã hội đểnói xấu,bôi nhọ, hạ thấp uy tín, vai trò lãnh đạo của Đảng, gâychiarẽnội bộ, nghi ngờ trongcán bộ, đảng viên và nhân dân” Bêncạnh đó, tăngcường việc ápdụngluật anninh mạng để kiểm tra,giám sát, nhanhchóng pháthiện và xửlý kịp thòi các vụ việc liên quan đếnhành vivi phạm nhân quyền trong đó cóquyền tự do ngôn luậntrên mạng
xã hội Tuy nhiên, để người dân có thể phát huy quyền tựdongôn luận trên các diễn đàn mạngxã hội, cần nghiêm túcthựchiện nhữngđiềusau:
Thứ nhất: cần tuyên truyền, giáo dụcnhằm nâng cao hơnnữaý thức, trách nhiệmcủangười sử dụng mạng xã hội đặc biệt là tinh thần cảnh giác trướctin đồn, trang bị cho cưdân mạng năng lực sàng lọc thông tin nhằm tạo thành thóiquenứng xử tích cực trên môi trường mạng;đây làmột giảipháp có ý nghĩa then chốt và lâu dài đểmỗi ngườidân trở thành bộ lọcthông tin hiệu quả cho chính mình và cộngđồng.Nhằm tăng cường công tác đảm bảo an toàn, anninhmạng Nghị quyết Đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ Xlỉl của Đảngđề cập trong định hướngphát triển đất nước giai đoạn2011 - 2030 khẳng định yêu cầu giữ vững an ninh mạng, xây dựng xã hội trật tự,kỷ cương muốn làm tốt vấn
đề này thì một trong những trọng tâm thực hiện là cần chủ động phòngngừa, đấu tranh mạnh mẽvới việclợi dụngquyền tự do ngôn luậntrên không gian mạng Tráchnhiệm này khôngchỉ thuộc về cáccơ quanchứcnăngcó liên quan mà còn là nhiệm vụ chungcủa cáccấp uỷĐảngvàđảng viên.Đối với cán bộđảngviên, mỗi cánbộ,đảng viêncần thường xuyên nâng caoý thức trách nhiệm khi sử dụng mạng xãhội, Internet;nângcaotinh thần cảnh giác trước những thông tin không chính thống, thôngtin nhạy cảm; đồng thời không ngừng học tập, rèn luyện,nângcao năng lựctự phân tích, sàng lọc thông tin,tích cực tham gia phảnbác những thôngtin xấu, độc trên mạng xã hội Đặcbiệtcác cấpuỷĐảng, cán
bộ, đảng viên nên ápdụngbộ quytắcứngxửtrên
ty LUẬN CHINH TRỊ VA TRUYÊN THÔNG - số5/2022 59
Trang 6NGHIÊN CỨU - TRAO Đổl
mạng xã hội vàosinhhoạtchi bộ định kỳ
Thứ hai,mặc dù ở nướctaluậtan toàn, an ninh
mạng đãđượcban hành năm 2018 và chính thức có
hiệu lực từ tháng Inăm2019 nhưngtrênthực thế
vẫn chưa phát huyđượchết tính hiệu quả,vậy nên
yêucầu đòi hỏi cáccơ quan chức năng cần thường
xuyên giám sát,khảo sát, đánh giá kịp thời để có
the điềuchỉnh, bổ sunghoànthiệnhệ thống pháp
luật, cơ chế chính sáchphù hợp vớicácquytắcđiều
chỉnhnhững hành vi sinh hoạt xã hội và cộng đồng,
vừatheokịp sự phát triểncủa mạng xã hội Việc
theo dõi, giámsáttự do ngôn luận trên Internetlà
“phương pháp phổ biến nhấtmà các quốcgia đang
sử dụngđểhạnchế các nội dung biểu đạt bị cấm
trên Internet là thông qua việc chặn các nộidung
đó”(10) Trên thựctế, việc giám sáthành vi vượt quá
giới hạn tự do ngôn luận trên không gian mạng
được các quốc giasử dụng như một trong những
biện pháp hữu hiệu nhằm ngăn chặnnhững hành
vi lợi dụng tự do ngôn luận vớicácbiệnphápnhư:
kiểmduyệt trước; hình sự hoá các tuyênbố trực
tuyến bị xemlàvi phạm pháp luật;ban hành quy
định bắtbuộcngười dùng mạng xã hội phải tiết lộ
danh tính Ở nước ta, việc theo dõi giám sátlà điều
thựcsự cần thiết nhằm ngănchặn có hiệu quả từ
sớm các hành viviphạm pháp luật
Thứ ba,bên cạnh nhữngbiện pháp hữuhiệuvề
công táctuyên truyền,phố biến phápluậtthì vấn đề
pháttriển cơ sở hạtầng hiện đạitương xứngvới sự
pháttriển của khoa họccông nghệ đối với các cơ
quan chức năng cótrách nhiệm bảođảm an ninh,
an toàn khônggianmạng là điều thực sựcầnthiết
Phảicó cơsở vật chất kỳthuật hiệnđại, đồngbộ và
phùhợp thìmới phát huy được tối đa hiệu quả công
việc, muốn thếđiều cần thiết là phải đào tạo được
độingũ cánbộ lànhnghề là nhữngchuyêngiagiỏi
về công côngnghệ thông tin, có khả năng giỏi về
nghiệp vụ tươngxứng Đồngthời các cơquanchức
năng cần tăng cường cácbiệnpháp phối kết họp với
các nhà cung cấp mạng lớn của nước ngoài như
Facebook,Youtube, google,Twitter nhằm kịp thời
ngăn chặn, loạitrừnhững thông tin vi phạm quyền
tự dongônluận, ảnh hưởng đến lợi ích cùa cá nhân,
tập thể, đặc biệt là loại trừ những nguy cơ ảnh
hưởng đến sự an toàn xã hội, anninhquốc gia
Có thê thấy, mạng xã hộiđã trở thành “món ăn tinh thần” không thểthiếu được của phầnlớn công dân thời hiện đại Điều đóchứngtỏ nhu cầu tiếp nhận và nhu cầu đượcthông tinrất phố biếnvà phổ biến trên diện rộng,tự do ngôn luận trên mạngxã hộiđã giúp ngườidâncó cái nhìn đachiềutrênnhiều phương diện, lĩnh vực khác nhau nhưng đồng thời cũngkèm theo những hiểm họa khôn lường nếu như
ai đó trong sốchúng ta có mục đíchkhông tốt, bởi mạng xã hội làmảnhđấtmàumỡ cho các hạt giống
cà tốt lẫn xấu,điều quan trọng làchúng ta sử dụng
nó nhưthếnào và với mụcđíchgì cho cuộc sống Thực hiện quyền tự dongôn luận nói chung và tự
do ngônluậntrênmạng nói riêng là điều hoàn toàn chínhđáng và đượcpháp luậtđảmbảo Trong đó, mỗi công dân mạng cần trangbịnhững hiểu biết nhất địnhvề các quy định pháp luật có liên quan, đồng thời, nhận thứcrõtư duy và hành vi ứng xử của bản thân nhằm góp phầnxâydựngmộtxã hội Việt Namtiến bộ, vănminh vàphát triền./
(1), (3) Droits De L’home và Humam Rights (1998),
Quyền con người - các văn kiện quan trọng của Droits De
L 'homme và Humam Rights, Tuyên ngôn toàn thế giới về Nhân Quyền (UDHR - LHQ 10.12.1948), Viện Thông tin khoa học xã hội Hà Nội, tr.152,114.
(2) Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (1997), Viện Quyền con người, Các văn kiện quốc tế về quyền con
người, Nxb Tp Hồ Chí Minh, tr 117.
(4), (5), (9) https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/van_hoa_xa_h OÍ/-/2018/821 534/dau-tranh-phong%2C-chong-loi-dung-quyen-tu-do-ngon-luan-tren-khong-gian-mang.aspx (6) https://dangcongsan.vn/phap-luat/khoi-to-bat-tam-giam-ba-nguyen-phuong-hang-606729.html
(7) https://tuoitre.vn/xet-xu-truong-chau-huu-danh-cung-thanh-vien-nhom-bao-sach-202 1102608281 3O75.htm (8)
html;
https://vtc.vn/nhieu-nen-tang-go-video-va-thu-tuyet- menh-cua-nam-sinh-roi-tu-tang-cao-ar66933 8
(10) PGS, TS Vũ Công Giao, Biện pháp giám sát quyền
tự do ngôn luận ưên Internet,theo nhanquyenvn.org TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Khiêm ích - Hoàng Văn Hảo (1995), Quyền con người
trong thế giới hiện đại,Nxb thông tin khoa học xã hội, H.,
2 Nguyễn Minh Thuyết, Vũ Công Giao, Nguyễn Trung Thành (2016), Quyền tiếp cận thông tin lý luận và thực tiễn,
Nxb Đại học Quốc gia, H.,
60 LỴ LUẠN CHINH TRỊ VA TRU YÊN THÕNG - SỐ5/2022