Sáng kiến kinh nghiệm môn giáo dục công dân 9, đề tài giáo dục lí tưởng sống cho học sinh

Nhưng môn Giáo dục công dân là môn học trực tiếp giáo dục đạo đức, tư tưởng cho học sinh trong đó việc giáo dục lối sống cho học sinh là việc làm cần thiết giúp các em có nhận thức đúng

TÊN ĐỀ TÀI:

GIÁO DỤC LÍ TƯỞNG SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG QUA GIỜ

HỌC NGOẠI KHÓA MÔN GDCD 9

I Phần 1: MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, với sự thay đổi về mọi mặt từ đời sống vật chất đến tinh thần đã làm cho diện mạo đất nước thay đổi trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Để đáp ứng nguồn nhân lực cho công cuộc đổi mới được Đảng và Nhà nước ta hết sức quan tâm Một trong những mục tiêu giáo dục ở nhà trường là giáo dục toàn diện Ở trường THCS học sinh được học rất nhiều bộ môn khác nhau Tất cả các môn học đó đều góp phần giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách cho học sinh Bên cạnh đó còn có sự tác động mạnh mẽ nhất là học sinh được tham gia vào các hoạt động Đoàn, Đội Nhưng môn Giáo dục công dân là môn học trực tiếp giáo dục đạo đức, tư tưởng cho học sinh trong đó việc giáo dục lối sống cho học sinh là việc làm cần thiết giúp các em có nhận thức đúng đắn về những chủ trương của Đàng

và Nhà nước ta;

Bởi vì hiện nay có một bộ phận thanh thiếu niên sống rất thực dụng thiếu hoài bảo sự cầu tiến, chỉ thích đua đòi, ăn chơi, hưởng thụ, sống dựa dẫm vào người khác Vì vậy nên tổ chức hoạt động ngoại khóa nhằm giúp các

em thấy được ý nghĩa của cuộc sống để phấn đấu, rèn luyện bản thân chứ không nên cắt bỏ tiết học đó là lí do tôi chọn đề tài này

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Việc thực hiện đề tài này về cơ bản nhằm đạt ®ược các mục tiêu sau: Tạo được hứng thú cho học sinh trong học tập môn GDCD nói chung

và các tiết ngoại khóa nói riêng, nhằm kích thích hoạt động sáng tạo, xây dựng cơ hội khám phá, ứng dụng tri thức bằng thúc đẩy hoạt động tìm hiểu thực hành, từ đó các em tích cực tham gia vào bài học, cảm thấy: “ Học mà chơi, chơi mà học” tránh được sự nhàm chán;

Đảm bảo tính chính xác, khoa học, tính rõ ràng về nội dung bài học Học sinh nhanh chóng nắm bắt nội dung bài học, nhận biết và sửa đổi các hành vi sai trái, có nhiều cơ hội phát huy tính tích cực hơn trong học tập và biết sử dụng những kiến thức đã học vận dụng vào thực tế cuộc sống hàng ngày;

Giáo viên chủ động, trong việc chuẩn bị đồ dùng trực quan trước khi lên lớp đồng thời bám sát yêu cầu với từng đối tượng học sinh lớp mình giảng dạy;

Giáo viên vận dụng ứng dụng công nghệ thông tin, tạo trực quan sinh động gắn với nội dung cụ thể của từng bài dẫn dắt lôi cuốn kích thích tư duy để học sinh nhanh chóng nắm được bài, nhớ lâu, nhớ sâu nội dung bài học

Thuận lợi, giáo viên dễ dàng trong kiểm tra đánh giá khả năng nhận thức của học sinh, có biện pháp bồi dưỡng uốn nắn kịp thời đối với tất cả các đối tượng học sinh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng: Là học sinh lớp 9 ( Lớp 9A 1 và lớp 9A 2)

b Phạm vi nghiên cứu: Giáo dục đạo đức, tư tưởng lối sống cho học sinh trung học cơ sở thông qua giờ học ngoại khóa GDCD 9

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thực nghiệm

Công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh qua môn học GDCD muốn thực hiện được tốt, theo tôi cách dạy của giáo viên là quan trọng nhất Thầy là người gợi mở, học sinh tự do phát triển Giáo viên dẫn dắt vấn đề, đưa kiến thức và tình huống bên ngoài cuộc sống để cho giờ học thêm sinh động Giờ học, học sinh phải được“ Trao đổi phát biểu” theo sự hiểu biết của mình gắn với bài học, giúp học sinh say mê với môn học Giáo viên như một người bạn, người tâm giao, có vướng mắc là các em hỏi ngay mà không ngại

Với SGK, giỏo viờn dựa vào khung sườn từ đú cú cỏch gợi mở với mỗi bài học để HS chủ động Từ kiến thức nền đú, giỏo viờn “biến húa” để học sinh hiểu bài, biết thế nào là tốt - xấu Tuy nhiờn, cũng cú cỏi khú là đồ dựng dạy học cũn hạn chế, tranh ảnh minh họa ớt, phần lớn giỏo viờn phải tự chuẩn

bị, tự làm, việc sưu tầm tư liệu cú thể mất khỏ nhiều thời gian

Thực tế, nếu rập khuụn theo SGK thỡ mụn GDCD là khụ cứng, giỏo điều, học sinh rất khú hiểu Chương trỡnh lớp 9 cú nhiều bài liờn quan đến chớnh trị, tư tưởng như “Lý tưởng sống của thanh niờn”, hay “Tỡnh hữu nghị cỏc dõn tộc trờn thế giới” Kiến thức đưa vào thỡ giỏo viờn phải dạy và học sinh đều phải học, tuy nhiờn, để minh họa rừ cho bài học thỡ khỏ khú khăn;

II quá trình thực hiện đề tài :

I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀ TÀI

1.Cơ sở lý luận:

Như chỳng ta đó biết ngành giỏo dục đó trải qua rất nhiều cuộc cải cỏch giỏo dục và đó phấn đấu thực hiện mục tiờu giỏo dục, cụ thể mà ai cũng thấy

rừ là mụn GDCD học 2016-2017 đó Bộ Giỏo dục và Đào tạo xếp vào mụn thi tốt nghiệp THPT dự chỉ một năm học đầu tiờn mụn GDCD đó được giỏo viờn

và học sinh quan tõm, một cỏch thận trọng, khụng cũn xem mụn GDCD là mụn học phụ và khụng cũn dạy - học đủ bài, đỳng chương trỡnh là đạt yờu cầu Thậm chớ cỏc tiết học ngoại khúa khụng cũn bị cắt xộn để làm việc khỏc Trong khi đú giờ ngoại khúa được giỏo viờn khai thỏc một cỏch cú hiệu quả hơn;

Một vấn đề nữa là lượng thời gian dành cho bộ mụn này cũn ớt (1 tiết/ tuần ) nếu giỏo viờn dạy bộ mụn mà khụng cú sự đầu tư, liờn hệ, ứng dụng thực tiễn thỡ giờ học sẽ rất nhàm chỏn, thậm chớ học sinh khụng chỳ ý lắng nghe Thực tế đó cho thấy hầu hết học sinh khụng hứng thỳ học bộ mụn này

2 Cơ sở thực tiễn :

Tụi nhận thấy điểm hạn chế tồn tại tập trung ở phương phỏp truyền thụ kiến thức của giỏo viờn cho học sinh Trước hết là sự đầu tư cho giờ dạy cũn hạn chế dẫn đến giờ học khụ khan, khụng đọng lại trong tõm trớ học sinh một

hình ảnh hoặc một ấn tượng nào Thứ hai vì trình độ chuyên môn về môn này của giáo viên còn hạn chế nên những nội dung bài dạy còn chưa sâu, chưa thu hút sự chú ý của học sinh;

III CÁC GIẢI PHÁP

Từ thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy để tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học GDCD nói chung và tiết ngoại khóa nói riêng cần chú ý các biện pháp sau:

1 Các giải pháp đưa thực tiễn, tư liệu cuộc sống vào bài giảng, làm cho bài giảng phong phú sinh động, học sinh dễ hiểu và có ấn tượng sâu về bài học

Những tư liệu này phải phong phú, cập nhật những vấn đề mang tính thời sự mà học sinh quan tâm Muốn vậy, đòi hỏi người giáo viên phải thường xuyên theo dõi những vấn đề của xã hội đặc biệt khi đọc các thông tin trên báo, mạng Internet, truyền hình giáo viên phải lưu lại những vấn đề có thể phục vụ cho bài giảng

2 Giải pháp nêu gương

Mỗi khái niệm đạo đức, pháp luật mỗi chủ đề cần đưa gương tốt về người thật, việc thật Đồng thời cả gương xấu nếu có để học sinh tránh Những tấm gương nêu ra phải được nhiều học sinh biết, đặc biệt là những tấm gương ở địa phương mình

3 Giải pháp trong các hoạt động ngoại khoá học sinh tham gia

- Ngay từ đầu năm học sinh được nghe tuyên truyền về luật giao thông;

- Các em được tọa đàm,thi hái hoa dâng chủ tìm hiểu những quy định đi đường;

- Trong tiết sinh hoạt đầu tuần các em được nghe mẫu chuyện về Bác

Hồ, gương người tốt việc tốt;

- Học sinh tham gia các hoạt động quyên góp giúp đỡ đồng bào bị lủ lụt;

Giải pháp các hoạt động này học sinh đã được tham gia để chuẩn bị cho tiết ngoại khóa giáo viên hướng dẫn học sinh tìm tư liệu, trước khi học sinh trình bày trước lớp

4 Giải pháp tổ chức cho học sinh đi tham quan các chủ đề đạo đức và pháp luật

Giải pháp này phải được sự đồng ý của Ban Giám hiệu nhà trường, giáo viên nên liên hệ địa điểm trước khi tham quan thông báo và được sự nhất trí của phụ huynh học sinh

ỨNG DỤNG TRONG BÀI DẠYCỤ THỂ: HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA VỀ LÝ TƯỞNG SỐNG CỦA THANH NIÊN-TIẾT 16- GDCD 9

I Chuẩn bị của giáo viên

- Những tấm gương, những ví dụ thực tế

- Chuẩn bị băng hình chính diện và phản diện về lối sống của thanh niên hiện nay

- Các hình ảnh về hoạt động của thanh niên

- Tham khảo Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X

II Chuẩn bị của học sinh

- Tìm hiểu những tấm gương của thanh niên qua các thời kì lịch sử

- Chuẩn bị diễn đàn thanh niên

- Chuẩn bị câu hỏi tọa đàm, thảo luận

III Các biện pháp tiến hành

Đối với bài này, tôi xác định đây là một bài dạy khó, các kiến thức của bài rất trừu tượng đối với học sinh Vậy làm thế nào để học sinh dễ hiểu, bài dạy gây ấn tượng sâu đậm trong tâm hồn học sinh Tôi suy nghĩ và vận dụng các biện pháp tích hợp để tạo hứng thú trong gìơ dạy Tuy nhiên yếu

tố không thể thiếu để làm nên thành công trong giờ dạy đó là sử dụng công nghệ thông tin (trình chiếu Power Point)

1 Biện pháp đưa các tư liệu cuộc sống vào bài dạy để tạo ấn tượng cho học sinh

Đối với mục 2 xác định lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên ngày nay, tôi đưa các tư liệu, hình ảnh trong cuộc sống vào bài giảng Những tư liệu này không chỉ giới thiệu học sinh quan tâm mà toàn xã hội đang quan tâm

đó là tư liệu về hiến máu nhân đạo, hình ảnh thanh niên tình nguyện tham gia vào rất nhiều hoạt động, chung tay khắc phục lũ lụt

Hỏi: Em nêu một số việc làm của đoàn viên, thanh niên đã tham gia? Học sinh sưu tầm tư liệu qua báo đài, trên Internet

* Chiến dịch tình nguyện mùa hè xanh, thông tin tư liệu, hình ảnh

Ngày 10/6, tuổi trẻ Sóc Trăng đã ra quân chiến dịch thanh niên tình nguyện hè năm 2017 với chủ đề “Tuổi trẻ Sóc Trăng chung tay xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh”, với sự tham gia của trên 1.000 đoàn viên thanh niên

* Hình ảnh đoàn viên thanh niên tham gia hiến máu tình nguyện

* Hình ảnh tham gia quyên góp giúp đỡ người nghèo

* Hình ảnh đoàn viên thanh niên giúp đỡ đồng bào bị thiên tai, lũ lụt

Ngày 15.9, cơn bão số 10 ập vào bắc Trung bộ, gây nên nhiều thiệt hại

Đã có ít nhất 8 người thiệt mạng, hàng chục người bị thương; hàng trăm ngàn căn nhà bị tốc mái, hư hỏng; hàng chục ngàn héc ta hoa màu bị tàn phá; nhiều trường học, công trình công cộng bị hư hỏng

Tôi cho các em đọc, quan sát ảnh và sau đó nêu câu hỏi: Sau khi quan sát những thông tin đó, em có suy nghĩ gì về hoạt động của thanh niên hiện nay?

Học sinh dễ ràng thấy được hoạt động của thanh niên rất đa dạng, phong phú, thiết thực Thanh niên tham gia vào rất nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội đến những nơi đất nước và nhân dân đang cần

Từ đó cho học sinh thấy được ý nghĩa việc làm của họ đó là đem đến cho con người cuộc sống ấm no, góp phần thực hiện mục tiêu công nghiệp hoá hiện đại hoá

Sau đó giáo viên cho học sinh tự rút ra lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên ngày nay là gì bằng câu hỏi phụ: "Theo em, thanh niên ngày nay cần phải sống như thế nào? ".Khi học sinh trình bày ý kiến của mình, giáo viên

viết tóm tắt ý kiến đó lên bảng, sau đó gạch chân các từ ngữ quan trọng và cuối cùng chốt lại - đây chính là lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên này nay

Với phần mục cách rèn luyện của bản thân tôi cũng đưa hình ảnh thiết thực để cho học sinh tự nhận thấy mình phải làm theo tấm gương nào, và không nên theo lối sống nào

Tôi đã đưa một hình ảnh về lối sống đua đòi, chạy theo mốt có lối sống buông thả dẫn đến nghiện ngập

Sau khi xem hình, ảnh xong tôi hỏi: Nêu cảm nghĩ của em khi xem các hình ảnh trên?.

Từ các hình ảnh đó, học sinh biết mình phải làm theo tấm gương nào và không nên sa vào con đường tệ nạn.Có thể nói, hình ảnh trên đã tác động đến tâm lí,hành vi của các em và từ đó hướng các em đi đúng con đường mà xã hội đang cần và mong muốn

Kết quả là học sinh rất thích thú khi xem các hình ảnh đó, có em nói đó là một ấn tượng sâu đậm đối với các em, có học sinh còn xin đoạn băng hình đó Còn người dự giờ cũng cảm thấy rưng rưng, có một sự xúc động thật sự trong tâm hồn Để làm các Files Video hình ảnh này tốn không nhiều thời gian

2 Biện pháp nêu gương

Những tấm gương mà tôi nêu ra rất gần gũi với học sinh đó là những tấm gương ngay ở trường, địa phương đơn vị chúng tôi, học sinh biết rất rõ

Ví dụ: Hãy nêu tấm gương thanh niên ngày nay ở quê hương em sống

có lí tưởng?

Sau khi học sinh nêu xong tôi giới thiệu thêm một số tấm gương người tốt, việc tốt được quảng bá trên đài, báo, truyền hình , để học sinh thấy tấm gương sáng ngưòi thật, việc thật mà học tập, noi theo

Bẩm sinh chỉ có 'một bàn tay rưỡi' và không ngón tay nhưng cậu học trò Trần Trí Thức (lớp 9A1, Trường THCS Kế Sách, Huyện Kế Sách Sóc Trăng) luôn được thầy cô, bạn bè quý mến bởi tính cần cù, nghị lực vượt khó học giỏi

Cũng có thể là những tấm gương trong thời kì kháng chiến, hoặc trong

sử sách mà gây một làn sóng trong giới thanh niên làm thay đổi cách sống, suy nghĩ của thanh niên đó là Nguyễn Văn Thạc, Đặng Thuỳ Trâm Ví dụ: tôi

đã đưa cả hình ảnh 2 cuốn nhật kí của hai liệt sĩ này

3 Giải pháp hoạt động ngoại khóa toạ đàm

Học sinh được tổ chức một buổi toạ đàm nói về lí tưởng sống của thanh niên ngày nay (thời gian 20-25 phút)

* Nội dung toạ đàm gồm hai phần

- Phần 1: Chơi trò chơi ô chữ: Đoán tên nhân vật có nội dung: Học sinh tìm hiểu về các tấm gương thanh niên xưa và nay

Gv phổ biến luật chơi

* ô hàng dọc ( từ chìa khoá) là 1 từ gồm 8 chữ cái, tương đương với 8

ô hàng ngang: đây là 1 biểu hiện người sống có lí tưởng cao đẹp

Hs: Cống hiến

1, Hµng ngang số 1: 9 chữ cái là 1vị lãnh tụ đã làm nên lịch sử khiến Thế giới phải nghiêng mình Năm 1911- 21 tuổi mang trong mình lòng yêu nước nồng nàn, nhiệt huyết sôi sục, người thanh niên rời Bến cảng Nhà Rồng

ra đi tìm đường cứu nước và đưa đất nước VN thoát khoải ách nô lệ lầm than

Hồ Chí Minh

- Phần 2: Trao đổi toạ đàm về ước mơ của các em, về những sáng kiến đóng góp cho Đoàn thanh niên và quyết tâm thực hiện lí tưởng sống của mỗi người

IV Kết quả

- Với những biện pháp mà tôi vận dụng trong bài dạy của mình, đa số học sinh hiểu và nắm được bài Các em biết vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống đặc biệt định hướng được sự thành kĩ năng sống của mỗi học sinh

- Điều quan trọng hơn đó là học sinh có hứng thú trong giờ học môn GDCD, nhất là trong tiết ngoại khóa các em thấy đây là môn học thực sự bổ ích, giúp các em hình thành tư tưởng đạo đức đúng đắn, biết sống có lí tưởng,

có mục đích, sống là để cống hiến

Kết quả có so sánh đối chứng thu được sau bài dạy như sau:

LỚ

P

SĨ

SỐ

HS HIỂU BÀI TỐT

H/S HIỂU BÀI

H/S KHÔNG HIỂU BÀI GHI CHÚ

So sánh với kết quả lớp 9B: (Lớp không áp dụng đề tài)

LỚ

P

SĨ

SỐ

HS HIỂU BÀI TỐT

H/S HIỂU BÀI

H/S KHÔNG

* Ý NGHĨA RÚT RA TỪ ĐỀ TÀI:

Thông qua ứng dụng các biện pháp trên sẽ phát huy việc đổi mới PPDH, đáp ứng được yêu cầu thực hiện cuộc vận động ứng dụng CNTT vào công tác giảng dạy mà Bộ GD phát động góp phần thúc đẩy phong trào giảng dạy ứng dụng CNTT trong nhà trường

Sử dụng triệt để các trang thiết bị đồ dùng dạy học hiện có và thực tế giảng dạy của nhà trường, phát huy năng lực tư duy, tích cực sáng tạo của HS rất phù hợp và tiện dụng cho việc vận dụng phương pháp dạy học đổi mới hiện nay và xu hướng phát triển giáo dục nói chung

Tạo trực quan rất sinh động cho HS, các em có điều kiện phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo trong học tập,đồng thời có điều kiện làm quen và học tập ,ứng dụng CNTT kết hợp học với hành, bám sát thực tế cuộc sống; nhất là với HS trong nhà trường thuộc địa bàn nông thôn vì các em chưa có điều kiện tiếp cận , ứng dụng với máy tính , với khoa học công nghệ

* BÀI HỌC KINH NGHIỆM:

1.Tính giáo dục:

Qua việc thực hiện đề tài trên trong năm học vừa qua, tôi thấy rằng nếu giáo viên thường xuyên có ý thức tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, chịu khó tìm tòi sáng tạo tìm cách đổi mới PPDH, đầu tư thời gian nghiên cứu

để ứng dụng công nghệ hiện đại vào giảng dạy một cách phù hợp với bộ môn thì sẽ đem lại hiệu quả giáo dục rất cao không chỉ đối với học sinh mà các thầy cô giáo cũng sẽ không ngừng nâng cao nghiệp vụ và sự hiểu biết

a) Đối với giáo viên:

* Bằng việc chuẩn bị tốt cho giờ dạy (đầu tư tìm tư liệu xây dựng giáo án) giúp giáo viên khắc sâu kiến thức cần dạy, mở rộng, liên hệ, tích hợp kiến thức ở các phân môn khác tạo điều kiện để học sinh nhanh chóng tiếp thu và vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống, đẩy mạnh việc rèn luyện tư tư tưởng đạo đức cho học sinh

*Giáo viên đỡ phải vất vả viết bảng chính nhiều như như phương pháp

dạy truyền thống (bảng chính chỉ cần ghi những đề mục lớn và nội dung cơ bản của bài)

*Tiết kiệm được thời gian, công sức và kinh phí trong việc chuẩn bị

đồ dùng, giáo cụ trực quan, bản thân người thực hiện sẽ nhanh chóng nâng cao kỹ năng về CNTT

*Tạo trực quan rất sinh động cho HS, giáo viên phát huy được vai trò chủ

đạo của mình trong việc hướng dẫn học sinh lĩnh hội kiến thức và vận dụng kiến thức đó vào thực tế

*Có nhiều điều kiện tạo tình huống có vần đề để kích thích học sinh

tư duy, phát huy tính tích cực, sáng tạo cho học sinh