Hoạt động bào chữa của luật SU' trong vụ án xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người và những khó khăn, vướng mắc tù’ các quỵ định của pháp luật Thệ chê hóa qụy định của Hiên pháp n
Trang 1HỌC VIỆN Tư PHÁP
LUẬT Sư THAM GIA BÀO CHỮA TRONG vụ ÁN XÂM PHẠM
TÍNH MẠNG, sức KHỎE CỦA CON NGƯỜI - NHỮNG VƯỚNG MAC
TỪ QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
Nguyên Văn Huyên1 1
1 Hoạt động bào chữa của luật SU' trong
vụ án xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con
người và những khó khăn, vướng mắc tù’ các
quỵ định của pháp luật
Thệ chê hóa qụy định của Hiên pháp năm
2013 vê bảo vệ quyên con người, Bộ luật Hình sự
năm 2015 (BLHS) quy đinh nhóm các tội xâm
phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phâm, danh dự,
của con người chương XIV, chỉ sau chương các
tội xâm phạm an ninh quôc gia thê hiện rõ quan
diêm của Nhà nước luôn coi con người là vôn
quý của xã hội, là đối tượng hàng đầu được pháp
luật hình sự bảo vệ
1 PGS.TS, Nguyên Phó Giám đốc Học viện Tư pháp.
2 Tiến sỹ, Giảng viên Khoa Đào tạo chung nguồn Thẩm phán, Kiểm sát viên, Luật sư, Học viện Tư pháp.
Nguyễn Kim Chi2
Tóm tắt: Hoạt động bào chừa của luật sư trong vụ án hình sự nói chung và vụ án xâm phạm tính
mạng, sức khỏe nói riêng đã đạt được những kết quả nhất định Thưc tiễn thời gian qua cho thay, việc tham gia tố tụng của luật sư không những bảo đảm tốt hơn quyền bào chữa của bị can, bị cáo,
mà cỏn giúp các cơ quan tiến hành to ti/ng phát hiện, sửa chữa những thiếu sót, làm rõ sự thật khách quan, xét xử đúng người, đúng tôi, đủng pháp luật, bào vệ pháp chê xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, thực tê vãn tôn tại những hạn chê trong hoạt động của luật sư khi tham gia giải quyêt các vụ án xâm phạm tính mạng, sức khỏe Nguyên nhãn cùa những hạn chế đó là một phần do bất cập trong quy định cùa pháp luật, vì vậy việc tiếp tục nghiên cứu nhằm hoàn thiện một số quy định của pháp luật
và nâng cao hiệu quả hoạt động bào chữa cùa Luật sư trong quá trình tham gia giải quyết vụ án hình
sự nói chung và vụ án xâm phạm tỉnh mạng, sức khỏe nói riêng là thực sự cần thiết.
Từ khóa: Hoàn thiện pháp luật, hoạt động bào chữa, các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe.
Nhận bài: 20/2/2022; Hoàn thành biên tập: 15/3/2022; Duyệt đăng: 23/3/2022.
Abstract: Defense activities of lawyers in criminal cases in general and cases of infringing upon
life, health in particular have achieved certain results The reality of the past time has shown that the participation of lawyers in the proceedings not only better guarantees the defense rights of the accused and defendants, but also helps the procedure-conducting agencies to detect and correct shortcomings, clarify the objective truth, judge the right person, the right crime, the law, protect the socialist legality However, in reality, there are still limitations in the activities of lawyers when participating in solving cases that infringe on life, health The cause of those limitations is partly due
to the inadequacy in the provisions of the law, so continuing to improve some provisions of the law
in order to improve the effectiveness of the lawyer s defense activities during the participation process Solving criminal cases in general and cases of infringing on life, health in particular is really necessary.
Keywords: Perfecting the law, defense activities, crimes infringing on life, health.
Date of receipt: 20/2/2022; Date of revision: 15/3/2022; Date of Approval: 23/3/2022.
Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người có tính nguy hiêm caọ, có mức hình phạt nghiêm khăc, trong đó nhiêu tội có mức hình phạt chung thân hoặc từ hình Vì vậy, đây là các vụ án thường có sự tham gia của Luật sư với
tư cách là người bào chữa, có thê do phía người phạm tội nhờ hoặc được chì định bào chữa theo quy định của phập luật
Trong thực tiễn cuộc sống, đây cũng là nhóm tội phạm thường xuyên xảy ra và có chiếm tỷ lệ cao trong các vụ án hình sự Một sô vụ án oan sại xảy ra trong thời gian vừa qua được dư luận rất quan tâm như: Vụ án Vườn Điều, Nguyền
Trang 2Thanh Chấn, Huỳnh Văn Nén, Hàn Đức Long
cũng là những vụ án xâm phạm sức khỏe, tính
mạng của con người Vì vậy, sự tham gia của
Luật sư trong các loại án này là rât quan trọng và
cân thiêt vừa đảm bảo được quyên và lợi ích hợp
pháp cho người bi buộc tội, tránh oan sai trong
quá trình giải quyêt vụ án
về vấn đề phải chứng minh đối với các vụ án
xâm phạm tính mạng, sức khỏe thì ngoài việc
chứng minh theo quy định tại Điều 85 Bộ luật Tố
tụng liinh sự năm 2015 (BLTTHS năm 2Ỏ15),
một số vụ án còn phải làm rõ nguyên nhân chểt
người; tính chât thương tích, mức độ tôn hại sức
khỏe bằng biện pháp như khám nghiệm hiện
trường, khám nghiệm tử thi, giám định Có
những vụ án phức tạp cơ quan điêu trạ còn phải
thực hiện nhiều lần một biện pháp điều tra như
thực nghiệm điêu tra, giám định, phải vận dụng
tri thức khoa học thuộc nhiêu lĩnh vực, như: y
học, sinh học, hóa học, vật lý học, tâm lý học,
khoa học vê dâu vêt, khoa học vê vũ khí đê
xác định tội phạm và người thực hiện tội phạm
Điêu đó đòi hỏi những người tiên hành cũng như
người tham gia giải quyêt vụ án - trong đó có
Luật sư - cần phải có những tri thức và sự am
hiểu nhất định về các lĩnh vực này để thực hiện
hoạt động bào chữa Đây thực sự là một khó khăn
vì khả năng nhận thức có hạn của môi con người
trước những tri thức sâu rộng của khoa học và
đời sống, mà việc hiểu biết cần phải có quá trình
cũng như cân phải có trình độ và sự chuyên môn
hóa cao
Khi tham gia vụ án, luật sư phải thực hiện
các công việc bào chừa cho người bị buộc tội
trên cơ sở quy định của pháp luật, phù hợp với
đặc thù của vụ án xâm phạm tính mạng, sức
khỏe của con người, bao gôm việc tham gia một
số hoạt động điêu tra, thu thập chứng cứ, nghiên
cứu hồ sơ, trao đổi với bị can, bị cáo, kiến nghị
với cơ quan tiến hành tố tụng, thực hiện các
hoạt động tranh tụng tại phiên tòa nhăm tìm ra
các cãn cứ bào chữa cho thân chủ vô tội hoặc
căn cứ giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho người
bị buộc tội, bảo vệ quyên và lợi ích họp pháp
của họ
Hoạt động bào chữa của luật sư góp phân
không nhỏ vào việc bảo vệ công lý Hoạt động
của luật sư tuy không phải là hoạt động tư pháp
nhưng lại có mối liên hệ gắn chặt với hoạt động
tư pháp, hô trợ cho hoạt động tư pháp Hoạt
động bào chữa của luật sư có thể xem nhự công
cụ hữu hiệu đê giúp cho các cá nhân, tô chức bảo vệ được các quyên và lợi ích chính đáng của mình
Tuy nhiên, thực tiền tham gia vụ án hình sự
vê các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người cho thấy, do những bất cập của BLHS và BLTTHS trong một sô quy định liên quan nên luật sư gặp không ít khó khăn khi việc thực hiện hoạt động bào chừa của mình Một sô quy định trong các Bộ luật này quy định chưa đây đủ, chưa rõ, hoặc thiêu cơ chê bảo đảm thực hiện quyên của người bào chữa nói chung và luật sư nói riêng
Thứ nhât, khi luật sư tham gia bào chừa các vụ án xâm phạm tính mạng sức khỏe, hoạt đông trao đổi, kiến nghị của luật sư với cơ quan tiển hành tố tụng, người tiến hành tổ tụng hoặc hoạt động tranh tụng của luật sư tại phiên tòa nhiều khi không đạt được hiệu quả cao bởi do quan diêm của luật sư khi đê xuât không được chấp nhận
Ví dụ, vụ án xảy ra ở huyện KR, tỉnh ĐL Nguyễn Văn A đã dùng dao nhọn đâm chết Trần Vãn K vì mâu thuẫn cá nhân Trước đó, A đã từng theo học lớp vẽ do K dạy trong thời gian ngắn Tại phiên tòa, Kiểm sát viên cho rặng cần
áp dụng tình tiêt định khung tăng nặng đôi với A
là “Giet thầy cô giáo của mình” Luật sư bào chừa đã tranh luận lại với quan diêm này của Kiêm sát viên Luật sư cho răng A giêt K là do mâu thuân cá nhân, không liên quan đên hoạt động giảng dạy hay công việc của K Hơn nữa, K
là thây giáo dạy vẽ tự do, K không công tác ở cơ
sở giáo dục nào, A cũng chì đên học vẽ trong thời gian ngắn và thời điểm thực hiện hành vi phạm tội, A không còn theo học lớp vẽ này vì vậy việc
áp dụng tình tiêt định khung “Giêt thây cô giáo của mình” là không đúng Tuy nhiên, quan diêm này của Luật sư lại không được Hội đông xét xử châp nhận
Vụ án khác xảy ra tại huyện CM, thành phố
HN Do mâu thuân nên Nguyên Đinh T đã dùng con dao tự chê chém 2 nhát vào lưng và vai của
H (H 63 tuổi và mắc bệnh tiểu đường cấp độ 3) vết thương gây nên tỉ lệ thương tật là 31% Tại phiên tòa, Kiểm sát viên căn cứ theo hướng dẫn tại điểm a, tiểu mục 4.1 Mục 4 Nghị quyết số 01/NQ-HDTP ngày 02/10/2007 cua Hội đồng thâm phán Tòa án tôi cao thì "Người quá già
o
Trang 3HỌC VIỆN Tư PHÁP
yếu ” là người từ 70 tuổi trở lên hoặc người từ 60
tuôi trở lên nhưng thường xuyên đau ôm, đê nghị
áp dụng tình tiêt định khung “Phạm tội với người
già yếu” đội với T Luật sư cho rằng theo hướng
dẫn tại tiểu mục 2.4 Mục 2 Nghị quyết so
OỊ/2006/NQ-HĐTP ngày’ 12/5/2006 cua Hội
đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tổi cao
thì "Người già ” là người từ 70 tuôi trở lên, bị hại
H mới 63 tuôi, mặc dù bị hại măc bệnh tiêu
đường nhưng bị hại vẫn sinh hoạt, lao động bình
thường nên không thê áp dụng tình tiêt “Phạm
tội với người già yêu được” Việc Kiêm sát viên
cho răng bị hại H là người già yêu là không chính
xác Lập luận này của Luật sư không được Hội
đông xét xử châp nhận
Hay vụ án “Cô ý gây thương tích” xảy ra ở
quận BT, Thành Phô H A dùng dao lê nhỏ chém
xượt qua vai của T làm T bị thương tật 2% T vì
thù tức từ trước nên đã làm đơn yêu câu khởi tô
A Cơ quan điều tra đã khởi tổ bị can A theo điểrn
a khoản 1 Điều 134 BLHS Luật sư làm đơn kiến
nghị đề nghị đình chỉ vụ án vì vết thương không
gây ảnh hưởng nhiêu đên sức khỏe của T, tính
nguy hiêm cho xã hội không cao nhưng đê nghị
này của Luật sư không được châp nhận Trong
khi đó ở tỉnh BN, cũng xảy ra vụ cô ý gây thương
tích, bị hại A bị thương tật 4% do bị đôi tượng c
dùng gậy gô đập vào lưng Tuy nhiên Cơ quan
điều tra không khởi tổ vụ án vì cho ràng tỉ lệ
thương tật không đáng ke, tính nguy hiểm của
hành vi không cao mặc dù bị hại A cũng có đơn
yêu cầu khởi tố
Từ những vụ án xâm phạm tính mạng, sức
khỏe trên có thề thấy rằng, nhiều trường hợp
cùng hành vi phạm tội giông nhau nhưng môi
nơi lại định tội danh, định khung hình phạt
khác nhau Điêu này gây khó khăn cho luật
sư khi đưa ra quan diêm bào chừa vì nêu quan
điềm của luật sư không đồng nhất với quan
điểm củạ người tiến hành tố tụng thì rất khó
được châp nhận
Nguyên nhân của tình trạng này là do một sô
quy định của BLHS năm 2015 vê các tội xâm
phạm tính mạng, sức khỏe còn chưa rõ ràng,
chưa có hưởng dân cụ thê nên còn có nhiêu quan
diêm khác nhau, đôi khi phụ thuộc nhiêu vào
nhận thức của người tiên hành tô tụng
Thứ hai, trong thực tiên, đôi tượng phạm tội
đôi với nhóm tội xâm phạm tính mạng, sức
khỏe thường bị áp dụng biện pháp ngăn chặn
tạm giữ, tạm giam nên việc luật sư được tham gia ngay vào giai đoạn điều tra là rất cần thiết Nhưng muốn tham gia vào giai đoạn điều tra, Luật sư cân được câp văn bản thông báo người bào chừa Khoản 4 Điều 78 BLTTHS năm 2015 quy định, thời hạn cấp văn bản thông báo người bào chữa " trong thời hạn 24 giờ kê từ khi nhận đủ các giây tờ ” Tuy nhiên, quy đinh này hâu như không thê thực hiện trên thực tê vì khi luật sư muôn được câp thông báo bào chữa, luật sư làm thủ tục tại trực ban hình sự của Cơ quan điêu tra Trực ban hình sự của Cơ quan điêu tra tiêp nhận thủ tục đăng ký bào chữa từ luật sư, sau đó tông họp và chuyên cho Điêu tra viên đựợc phân công điêu tra vụ án, Điêu tra viên kiêm tra hô sơ, làm tờ trình cho Thủ trưởng hoặc phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra ký Thông báo vê việc đăng ký bào chữa và vào sô đăng
ký bào chữa sau đó chuyển trả cho bộ phận trực ban hình sự, bộ phận trực ban hình sự thông báo cho luật sư đên nhận trực tiêp hoặc gửi văn bản thông báo luật sư cho người đãng ký bào chừa nếu nộp qua đường bưu điện Thực hiện đủng các thù tục trên mât nhiêu thời gian hơn quy định của luật Chính vì vậy, việc luật sư bào chữa tham gia ngay vào hoạt động điêu tra ngay sau 24h tự khi nộp hô sơ xin câp thông báo bào chữa là rât khó
Thứ ba, khi tham gia bào chữa trong vụ án
hình sự nói chung cũng như vụ án vê các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe nói riêng, trong nhiêu trường họp, Luật sư cân tiên hành hoạt động thu thập chứng cứ, tài liệu, đô vật liên quan, có lợi cho thân chủ mà mình bảo vệ đê cùng Cơ quan tiến hành tố tụng làm rõ sự thật khách quan của vụ án Để đảm bảo việc giải quyêt vụ án một cách khách quan, công băng, BLTTHS năm 2015 đã có những quy định mới, cho phép người bào chừa được quyền: “Thu thập, đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu Tuy nhiên, không phải lúc nào luật sư cũng có the tự minh thu thập chứng cứ, tài liệu, đồ vật Trong thực tiễn có nhiều trường họp luật sư đề nghị nhưng cơ quan, tô chức, cá nhân đã cô tình không cung cấp những tài liệu mà họ đang cất giữ hoặc chiếm giữ Việc cản trở này vi phạm quy định thê hiện tại khoản 5 Điêu 27 Luật Luật sư “ không được cản trở hoạt động hành nghê của luật sư ”, song từ trước đên nay thực tiên chưa có trường họp nào bị xử lý Việc làm
Trang 4trên của cơ quan, tổ chức, cá nhân đã gây khó
khăn cho luật sư trong hoạt động thu thập
chứng cứ
Ví dụ, Luật sư H thuộc đoàn Luật sư Thành
phô Hà Nội, là luật sư bào chừa cho bị can c
trong vụ án “Giêt người”, c đã giêt bị hại vì mâu
thuẫn trong làm ăn Luật sư đã đến cơ quan nơi
bi hại công tác đề nghị cung cấp một so tài liệu
vê công việc của bị hại nhưng cơ quan đó không
cung câp và trả lời ráng họ không có nghĩa vụ
phải cung cấp tài liệu của cơ quan họ cho luật sư
và họ chỉ cung cấp khi có văn bản đề nghị của cơ
quan điêu ưa
Thứ tư, khi bào chữa vụ án về tính mạng, sực
khỏe, việc tham gia hoạt động hỏi cung là rât cân
thiêt giúp luật sư có thê hỏi đê làm sáng tỏ tình
tiết vụ án có lợi cho thân chủ Tuy nhiên, có
trường hợp luật sư không được hỏi vì lý do thời
gian hòi cung đã hêt
Ví dụ, Luật sư H thuộc Đoàn luật sư thành
phô Hà Nôi, khi bào chữa cho bị can c bị khởi tô
vê tội “Giêt người” Luật sư có mặt đúng giờ tại
buổi hỏi cung và chờ khi điều fra viên hỏi xong
thì xin phép cho lụật sư được hỏi nhựng điều tra
viên nói ràng đã hết thời gian trích xuất can phạm
nên không còn đủ thời gian cho luật sư hỏi Luật
sư cũng không thể khiêu nại bởi luật không quy
định cụ thê vê thời gian điêu tra viên phải dành
cho luật sư được hỏi
Thứ năm, đê bào chữa cho thân chủ trong
vụ án xâm phạm tính mạng, sức khỏe thì hoạt
động luật sự gặp và trao đôi với thân chủ là hêt
sức cân thiêt giúp cho luật sư khai thác được
thông tin và tư vân cho thân chủ BLTTHS năm
2015 quy định luật sư đựợc gặp, hỏi người buộc
tội Tuy nhiên trên thực tê việc gặp thân chủ đang
bị tạm giam khá khó khăn
Ví dụ, Luật sư C bào chữa cho bị can N bị
khởi tô vê tội “Giêt người” Khi luật sư xin
giám thị trại giam ỵào gặp thân chủ đê trao đôi
với thân chủ một sô thông tin cân thiêt thì được
biết vụ án này thuộc trường hợp điều tra viện
giám sát nên luật sư đã phải đi vê sau đó nhiêu
lân điện thoại thì điều tra viên nói bận việc
chưa bô trí giám sát được và sau nhiêu tháng
luật sư cũng chưa thê gặp được bị cạn phạm tội
giết người đang bị tạm giam Điều này luật
cũng chưa có quy định trường hợp nào cân
giám sát của điêu tra viên và thời gian bô trí
giám sát nên nhiều trường họp do sự tùy tiện
của Điều tra viên và điều đó đã gây ảnh hưởng đên hoạt động bào chừa của luật sư
Thứ sáu, hành vi phạm tội trong các tội phạm xâm phạm sức khỏe, tính mạng, thường được thực hiện bời các hành vi khách quan như đâm, chém, đánh đập diên ra tại những địa diêm nhât định, nên đê chứng minh, làm rõ sự thật khách quan, trên thực tiện, một loại hoạt động điêu tra thường được tiên hành trong các
vụ án hình sự vê xâm phạm sức khỏe, tính mạng của con người lây lời khai của bị hại, người làm chứng, khám nghiệm tử thi, xem xét dâu vêt trên thân thê, giám định Tuy nhiên, khi luật
sư đê nghị tham gia những hoạt động điêu tra này rât khó được châp nhận vì luật không quy định luật sư được tham gia các hoạt động điều tra này Ví dụ, Luật sư H là người bào chừa bị can c bị khởi tô tội “Giêt người” Khi Luật sư
đê nghị được có mặt khi lây lời khai người làm chứng duy nhât trong vụ án giêt người nhưng Điêu tra viên không châp nhận vì luật không quy định cho luật sư có quyên có mặt khi lây lời khai của người làm chứng
Bên cạnh đó, theo quy định của pháp luật thì chưa có sự bình đăng giữa người tiên hành tô tụng khi quy định vị thê của luật sư so với điêu tra viên khi tham gia tố tụng trong giai đoạn điều tra, thể hiện rõ nhất tại Điều 201 BLTTHS năm 2015: “Khi khám nghiệm hiện trường phải
có người chứng kiên; có thê cho bị can, người bàọ chữa tham gia ”; hoặc qụy định tại Điều 204 BLTTHS năm 2015: “Điều tra viển chủ trì tiến hành thực hiện điều tra và việc thực nghiệm điều tra phải có người chứng kiến Trường họp cân thiêt người bào chữa có thê tham gia” Những hoạt động điều tra được thực hiện trong giai đoạn điêu tra có ý nghĩa quan trọng làm rõ sự thật khách quan của vụ án hình
sư như khám nghiệm hiện trường, thực nghiệm điêu tra Việc luật quy định như vậy làm cho việc tham gia tô tụng của luật sư có vai trò mờ nhạt, tham gia hoăc không cũng được, không phải là nghĩa vụ băt buộc Việc không tham gia của luật sư trong các hoạt động này khiên luật
sư khó khăn trong việc kiêm tra, đánh giá chứng .cứ, làm sáng tỏ những tình tiêt, căn cứ gỡ tội, xác định người bị buộc tội vô tội, những tình tiêt giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho họ Những khó khăn, vướng măc trong hoạt động bào chữa của luật sư nêu trên đêu có
Trang 5HỌC VIỆN Tư PHÁP
nguyên nhân vì pháp luật quy định thiếu hoặc
chua rõ nên luật su không thê thực hiện có hiệu
quả hoạt động bào chừa của mình Vì thế cẩn
tiêp tục nghiên cứu sửa đôi BLHS năm 2015 và
BLTTHS năm 2015 và các quy định có liên
quan ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động bào
chừa của luật sư trong các vụ án xâm phạm tính
mạng, sức khỏe
2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật nhăm
nâng cao hiệu quả hoạt động bào chữa của
luật sư khi tham gia các vụ án xâm phạm tính
mạng, sức khỏe của con người
2.1 Hoàn thiện một sô quy định pháp luật
hình sự
Thứ nhất, hoàn thiện quy định pháp luật về
tinh tiêt “Giêt thây cô giáo của mình” quy định
tại điểm đ khoản 1 Điếu 123 BLHS; “Cố ý gậy
thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe đoi
với thây cô giáo của mình” quy định tại điêm d
khoản 1 Điều 134 BLHS
Do chưa hướng dẫn nên khi áp dụng đã có
nhiều ý kiến chưa thống nhất về thế nào là thầy
cô giáo của người thực hiện hành vi gây thương
tích Điêu này đã gây khó khăn cho luật sư khi
đưa ra quan điểm bào chữa
Vì vậy, nên có văn bản hướng dẫn cụ thể về
điêu kiện áp dụng tình tiêt định khung tăng nặng
“đôi với thây giáo, cô giáo của mình” theo
hướng: 1) BỊ hại phải là người làm việc trong cơ
sở giáo dục, đào tạo, dạy nghê được cơ quan Nhà
nước có thâm quyên cho phép hoặc công nhận,
theo họp đông hoặc theo biên chê; 2) BỊ hại đã
hoặc đang trực tiêp hoặc gián tiêp thực hiện chức
năng giáo dục, đào tạo, dạy nghê cho người
phạm tội; 3) Hành vi cô ý gây thương tích cho bị
hại là vì lý do thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào
tạo, dạy nghê đôi với người phạm tội, không
phân biệt nhiệm vụ đó đã được thực hiện hay
đang được thực hiện
Thứ hai, hoàn thiện quy định pháp luật vê
tinh tiết “cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại
cho sức khỏe đoi với người già yếu” quy định tại
điểm c khoản 1 Điều 134 BLHS
Khái niệm “người già yếu” là khái niệm mang
tính định tính, không rõ ràng sẽ dân tới việc hiêu,
áp dụng không thống nhất ưong thực tế
Do vậy nên quy định là: “cô ý gây thương
tích hoặc gây tôn hại sức khỏe đôi với người từ
70 tuôi trở lên” Bởi vì theo y học, khi cơ thê con
người từ 70 tuôi trở lên, các bộ phận cơ thê đã
lão hóa, hoạt động kém hiệu quả, việc trao đổi chất và tái tạo tế bào diễn ra chậm do vây khi người phạm tội gây thương tích hoặc gây tôn hại sức khỏe cho đôi tượng này rât nguy hiêm vì khả năng phục hôi của họ là khó khăn
Thứ ba, hoàn thiện quy định pháp luật vê tình tiết “Giết người nuôi dưỡng mình” quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 123 BLHS năm
2015, “Cô ý gây thương tích hoặc gây tôn hại cho sức khỏe đôi với người nuôi dưỡng mình” quy định tại điểm d khoản 1 Điều 134 BLHS năin2015
Đối với tình tiết này, nhà làm luật'nên bổ sung hướng dân chỉ áp dụng tình' tiêt định khung tăng nặng “Cô ý gây thương tích hoặc gây tôn hại sức khỏe đôi với người nuôi dưỡng mình” nêu thỏa mãn ba điêu kiện; 1) Nạn nhân
là người đã hoặc đang nuôi dưỡng người phạm tội; 2) Quan hệ nuôi dưỡng được pháp luật thừa nhận; 3) Việc nuôi dưỡng đã diên ra thực tế
Thứ tư, hoàn thiện quy định về tỷ lệ thương tật dưới 11% đê xác định phạm tội cô ý gây thương tích hoặc gây tôn hại sức khỏe người khác Khoản 1 Điều 134 BLHS quy định hành vi
cô ý gây thương tích hoặc gây tôn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể
từ 11% đên 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong 1 ọ tình tiêt định khung thì phạt tù từ sáu tháng đên ba năm Tuy nhiên lại không có một văn bản pháp luật nào hướng dẫn dưới 11% thì mức tối thiểu là bao nhiêu phân trăm thì cấu thành tội phạm Từ đó đã tạo ra sự không thống nhât trong việc áp dụng pháp luật trong cả nước,
có trường họp gây thương tích 2% bị coi là phạm tội, nhưng cũng có ý kiên cho răng chưa phạm tội Vì vậy, cơ quan Nhà nước có thâm quyên cân sớm ban hành văn bản pháp luật hướng dẫn cụ thể tỷ lệ thương tật dươi 11 % là bao nhiêu phân trăm, đê đảm bảo việc áp dụng pháp luật được thông nhât, tránh trường họp chỉ dựa vào ý chí chủ quan đê không châp nhận ý kiến của luật sư Căn cứ vào thực tiễn xét xử các nhà làm luật nên quy định mức độ tỷ lệ thương tật là từ 5% đến dưới 11% mà thuộc 10 tình tiêt định khung thì đủ căn cứ đê truy cứu trách nhiệm hình sự là phù hợp vì hành vi gây thương tích dưới 5% thì tính nguy hiêm cho xã hội không cao, theo chúng tôi chưa đên mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Trang 62.2 Hoàn thiện một số quy định về pháp
luật tô tụng hình sự
Thứ nhất, hoàn thiện việc cấp văn bản thông
báo người bào chữa đúng thời hạn luật định
Theo chúng tôi, đê việc câp văn bản thông
báo người bào chửa được thực hiện trong thời
hạn 24 giờ theo quy định củạ BLTTHS năm 2015
cấn trao thẩm quyến cho Điều tra viên được phân
công điều tra ký văn bản thông báo người bào
chữa thay vì lãnh đạo Phòng cảnh sát điêu tra ký
như hiện tại Sửa đổi như trên sẽ phù hợp với
việc thực hiện cải cách hành chính theo hướng
“một cửa”, Điêu tra viên được phân công điêu tra
vụ án là người tiêp nhận thủ tục đăng ký bào
chừa đông thời là người ký vãn bản thông báo
người bào chừa, xóa bỏ đầu mối trung gian là bộ
phận tiêp nhận thủ tục đăng ký bào chữa
Ngoài ra, trên thực tiễn, vì nhiều lý do chủ
quan, khách quan, cơ quan, người tiến hành tố
tụng không thực hiện đúng quy định trên nhưng
luật chưa có quy định chê tài xử lý trường hợp
này Vì vậy, BLTTHS cần có quy định cụ thể
hơn vê trách nhiệm của người có thâm quyên
tiên hành tô tụng trong việc gửi văn bản thông
báo người bào chữa và chê tài cho việc cô tình
trì hoãn, sách nhiêu hoặc đựa ra những lý
do không hợp pháp để từ chối việc đăng ký
bào chữa
Thứ hai, hoàn thiện quy định pháp luật về
việc thu thập, đưa ra chứng cứ, tài liệu, đô vật;
giao nộp chứng cứ; yêu câu cơ quan, tô chức, cá
nhân cung cấp chứng cứ, tài liệu, đồ vật; kiểm
tra, đánh giá chứng cứ trong giai đoạn điêu tra
Theo chúng tôi để luật sư trong các vụ án xâm
phạm tính mạng, sức khỏe của cọn người bàọ
chữa hiệu quà can phải sửa đổi, bổ sung một số
quy định của BLTTHS như sau:
- Quy định mở rộng hơn các hoạt động điêu tra
luật sư được tham gia Đó là tham gia lấy lời khai
của bị hại, người làm chứng, khám nghiệm tử thi,
xem xét dâu vêt trên thân thê, giám định
- Quy định rõ trường họp nào Điều tra viên
giám sát việc luật sư gặp người bị buộc tội,
quyên, nghĩa vụ của người giám sát; quy định
thời gian thực hiện giám sát của Điêu tra viên
tránh việc điêu tra viên lạm dụng gây khó khăn
cho việc gặp người bị bắt, người bị tạm giữ, bị
can cùa luật sư
- Quy định trách nhiệm của cơ quan tiến hành
tố tụng không chấp nhận yêu cầu tham gia hoạt
động điều tra, yêu cầu thu thập chứng cứ của Luật sư, phải có văn bản nêu rõ lý do Cơ quan có thẩm quyền cần quy định trong các văn bản hướng dân dưới luật việc chê tài xử lý Điêu trạ viên, Kiểm sát viên trong trường họp Luật sư đề nghị “cơ quan có thâm quyên tiên hành tô tụng thu thập chứng cự; hoặc yêu câu người có thâm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá chứng
cứ “nhưng cơ quan, người có thâm quyên tiên hành tổ tụng không thực hiện đề nghị, yêu cầu của Luật sư
- Quy định trách nhiệm của các cơ quan, tô chức cá nhân có lưu giữ tài liệu, chứng cứ liên quan đên vụ án có nghĩa vụ cung câp cho Luật
sư Trường hợp không cung câp được thì phải thông báo bàng văn bản nêu rõ lý dọ cho Luật sư như quy định tại Điều 7 Bộ luật Tố tụng dân sự
về trách nhiệm cùng cấp tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu đương sự Quỹ định rõ chế tài nếu cơ quan, tô chức, cá nhân cô tình gây khó khăn không cung câp chứng cứ
Thứ ba, hoàn thiện cơ chê quyên bình đãng giữa người tiên hành tô tụng và luật sư
Hiện nay, một số quy định của BLTTHS năm
2015 vê sự tham gia của luật sư trong các hoạt động điêu tra vai trò của luật sư không phải là bắt buộc Neu luật sư vắng mặt thì cơ quan điều tra vần tiến hành các hoạt động điều tra Theo chúng tôi cân phải hoàn thiện quy định vê quyên của luật sư được tham gia vào các hqạt động điều tra như đôi chât, thực nghiệm điêu tra, nhận dạng, nhận biết giong nói Neu luật sư vắng mặt có lý do chính đáng không tham gia được thì phải hoãn các hoạt động điều ưa này
Hoạt động bào chữa của luật sư góp phân hạn chê những vi phạm pháp luật của các cơ quan có thẩm quyên tiến hành tố tụng, giúp không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội Theo tinh thân của BLHS năm 2015 và BLTTHS năm 2015 đã có một sô thay đôi và có nhiều quy định mới liên quan đến hoạt động bào chữạ của luật sư trong quá trình tham gia giải quyêt vụ án hình sự Tuy nhiên, một sô quy định mới này cũng bộc lộ một sô hạn chê và phân nào ảnh hưởng đên hoạt động bào chừa của luật
sư tham gia vụ án xâm phạm tính mạng, sức khỏe của con người trên thực tê Vì vậy việc tiêp tục hoàn thiện pháp luật hình sự và tô tụng hình sự nhăm nâng cao hiệu quả hoạt động bào chữa của luật sư là cần thiết./