SKKN "Kinh nghiệm gây hứng thú vẽ tranh cho học sinh tiểu học” Mục lục I Phần mở đầu I 1 Đặt vấn đề ( Lý do chọn đề tài) I 2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài I 3 Đối tượng nghiên cứu I 4 Giới hạn phạm vi[.]
Trang 1Mục lục
I Phần mở đầu
I.1 Đặt vấn đề: ( Lý do chọn đề tài)
I 2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
I.3 Đối tượng nghiên cứu
I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
I.5 Phương pháp nghiên cứu:
Trang
223344
II Phần nội dung
II.1 Cơ sở lý luận của vấn đề
II.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
a Mục tiêu của giải pháp biện pháp
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
c Điều kiện để thực hiện biện pháp và giải pháp
d Mối quan hệ giữa các biện pháp và giải pháp
e Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu
II.4 Kết quả thu được qua khảo nghiệm
4466889910101016171719
III Kết luận, kiến nghị
III.1 Kết luận
III.2 Kiến nghị
222222
Trang 2Tài liệu tham khảo: 24
I Phần mở đầu
I.1 Đặt vấn đề: ( Lý do chọn đề tài)
Mỗi người mỗi nghề đều mang những đặc thù, đặc trưng riêng của từng ngànhnghề sao cho phù hợp với khả năng lực sở trường của mình Nghề dạy học đượccoi là một nghề cao quý, bởi sản phẩm chủ yếu là nhân cách con người Muốn trởthành con người hữu ích, đều phải dựa vào sự giáo dục của nhà trường
Dạy học đã khó, dạy Mỹ thuật càng khó hơn Bởi ngoài việc dạy học sinhnhững kiến thức cơ bản thì việc học Mỹ thuật còn phải đem lại niềm vui cho mọingười, làm cho mọi người nhìn xa ra cái đẹp, thấy cái đẹp ở trong mình, và xungquanh mình trở nên gần gũi đáng yêu hơn Đồng thời học Mỹ thuật giúp học sinh
tự tạo ra cái đẹp theo ý mình theo cách hiểu cách lý giải của bản thân Làm chocuộc sống thêm tươi vui hạnh phúc
Bậc học ban đầu hết sức quan trọng để đào tạo thế hệ trẻ, là bậc Tiểu học Các
em sẽ trở thành công dân tốt mang trong mình những phẩm chất tốt đẹp tạo thànhcốt lõi của một nhân cách Việt Nam trong gia đình mới Những phẩm chất đó là:Đức-Trí- Chân - Thiện - Mĩ
Giáo dục môn Mỹ thuật đóng vai trò rất quan trọng Bởi vì giáo dục Mỹ thuậtkhông chỉ khuyến khích sự sáng tạo của các em, giáo dục Mỹ thuật còn giúp họcsinh phát triển đặc điểm về năng lực xã hội của thiếu nhi, góp phần đưa các emphát triển toàn diện hơn, mang đến cho các em niềm vui, niềm hứng khởi vì "Mỗingày đến trường là một ngày vui"
Trang 3Mĩ thuật là một trong những môn học đặc trưng của môn học là không nhằm đàotạo hoạ sĩ tương lai hay tạo ra những người chuyên làm về công tác mĩ thuật mànhằm trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản của cái đẹp để các em tiếp xúc
và làm quen với cái đẹp, cảm thụ cái đẹp, biết vận dụng vào trong cuộc sống hàngngày Hỗ trợ các em ở các môn học khác giúp các em phát triển toàn diện, lâu dàicác kỹ năng cơ bản góp phần hình thành con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa.Trong xã hội phát triển nhu cầu thẩm mĩ ngày càng cao, do vậy việc đào tạo conngười biết nhận thức, cảm thụ cái đẹp ngày càng quan trọng môn Mĩ thuật có mụctiêu chương trình sách giáo khoa, sách hướng dẫn, thiết bị riêng cho dạy và học,giáo viên được đào tạo, kết quả học tập của học sinh được theo dõi và kiểm tra,đánh giá một cách nghiêm túc Việc giảng dạy môn Mĩ thuật dân tộc đảm bảo chocác em có thể giải quyết được các bài tập hàng ngày và hiểu về vẻ đẹp, về nền mĩthuật truyền thống, ngoài ra nó còn tạo điều kiện cho học sinh học có hiệu quả caohơn các môn học khác
I 2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
Mục tiêu : Để học sinh học Mĩ thuật ngoài hứng thú ra còn có khả năng biểuhiện cái đẹp và cảm thụ cái đẹp
Nhằm trang bị, cung cấp cho học sinh một số kiến thức, kĩ năng cơ bản về nghệthuật tạo hình
Học sinh có khả năng cảm thụ vẻ đẹp của tranh ảnh
Nắm được các bước vẽ và vẽ được tranh theo cách nghĩ, cách cảm thụ của họcsinh
Phát triển năng lực tư duy trong học tập, trong sinh hoạt Mĩ thuật, tiếp cận vớithực tế xung quanh
Yêu mến và cảm nhận những hình ảnh màu sắc trong tranh vẽ, góp phần độngviên học sinh phát huy tính chủ động
Trang 4Nhiệm vụ : Tìm giải pháp nâng cao chất lượng về vẽ tranh và gây hứng thú vẽtranh cho học sinh tiểu học.
I.3 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh khối 1,2,3,4,5 trường tiểu học Trưng Vương Năm học 2014 – 2015 và đầu năm học 2015 -2016
I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
Các bài vẽ tranh đề tài và trang trí đặt biệt ở các bài vẽ theo hoạt động nhóm từkhối 1 đến khối 5
I.5 Phương pháp nghiên cứu:
Để tìm hiểu thành công đề tài với kết quả áp dụng được hiệu quả thì phương pháp nghiên cứu góp một phần chủ yếu quan trọng Đồng thời cần có sự kết hợp hài hòa giữa các phương pháp sau:
- Phương pháp trực quan, quan sát sư phạm, minh họa
- Phương pháp gợi trí tò mò cho học sinh
- Phương pháp đặt vấn đề và giao nhiệm vụ
- Phương pháp hoạt động nhóm
Tùy theo nội dung từng bài học mà có sự kết hợp phương pháp dạy học phù
hợp để mang lại hiệu quả tốt cho quá tŕnh dạy và học
II Phần nội dung
II.1 Cơ sở lý luận của vấn đề
Có thể nói trong quá trình giảng dạy người giáo viên cần chú ý đặc điểm lứatuổi học sinh, mỗi lứa tuổi sẽ có cách cảm nhận suy nghĩ và lí giải về cái đẹp khácnhau Trong các tiết dạy Mỹ thuật giáo viên thường hướng dẫn học sinh xemtranh , quan sát qua các hoạt động như thảo luận, gợi mở Nhưng nhìn chung kếtquả thường là học sinh đóng vai trò thụ động khi nghe giảng hay trả lời câu hỏi mà
Trang 5giáo viên đặt ra Ngoài ra, các lớp học hiện nay học sinh thường ngồi theo bàn theodãy nên có ít không gian để "vận động", trong mỗi giờ Mỹ thuật.
Qua đề tài này nhờ chuyển cách thức giáo dục Mỹ thuật đặc biệt là phân môn
Mỹ thuật "lấy giáo viên làm trung tâm" sang "lấy học sinh làm trung tâm" Tổnghợp các cách thức hoạt động của giáo viên và của học sinh trong quá trình dạy học.Quá trình đó được tiến hành dưới vai trò của giáo viên, sự hoạt động nhận thức tíchcực của học sinh, phải lấy học sinh làm trung tâm
Với môn Mỹ thuật ở Tiểu học giáo viên không áp đặt quan điểm của mình vàobài giảng mà cần có hướng mở để học sinh tự khám phá Người lớn sẽ có cách cảmnhận logic và khoa học tạo nên một cái đẹp hoàn thiện, còn trẻ em thì có cách cảmnhận ngây thơ, nhìn sự vật qua lăng kính màu hồng, không vướng bận nhữngnguyên tắc, trăn trở mà chủ yếu tập trung tình cảm sự yêu thích của mình vào cáctác phẩm mà các em cho rằng đẹp Cho nên học sinh Tiểu học thường rất thíchnhững tranh vẽ rực rỡ tươi sáng, chưa phân biệt được hay thích những bức tranh cógam màu trầm Nói là vậy những mỗi lứa tuổi, mỗi mức độ cách cảm nhận của conngười mỗi đổi thay
Mỹ thuật là bộ môn dạy - học nghệ thuật, người thầy là người có năng khiếu, cònngười học thì chưa hẳn là đã có năng khiếu Mĩ thuật là một hình thức nghệ thuật
sử dụng đường nét màu sắc bố cục, ánh sáng …Để ghi lại và biểu hiện tình cảm tưduy của người vẽ về thế giới xung quanh ‘ Con người cảnh vật’ Cho nên việc dạyhọc bộ môn năng khiếu là rất quan trọng, đặc biệt là ở bậc tiểu học; học sinh mớiđang học chữ, học vần hay các phép toán đơn giản thì việc học mỹ thuật cũngkhông vượt ra khỏi quỹ đạo này Vì ở các môn chính các em sẽ biết đọc và thànhthạo chữ viết, biết tình toán thì ở môn mỹ thuật cũng tạo cho học sinh biết vẽ vàthành một họa sĩ Chúng ta biết ở tiểu học là cái nền móng, là bước đi đầu tiên;chính vì thế mục tiêu chính của bộ môn mỹ thuật là được xác định rõ ràng, nhằm
Trang 6cung cấp cho học sinh những kiến thức ban đầu về mỹ thuật hình thành các kỹnăng cần thiết để học sinh hoàn thành bài tập theo yêu cầu của chương trình.
Trong chương trình mỹ thuật ở tiểu học cũng như một số môn khác thì mỹ thuậtđược phân ra thành nhiều phân môn nhỏ như: Vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, vẽ tranh,tập nặn tạo dáng, thường thức mỹ thuật Các phân môn này có mối quan hệ mậtthiết với nhau, bổ trợ cho nhau Nhưng với học sinh nếu cho các em đề tài tự chọnthì các em vẫn thích phân môn vẽ tranh nhất (chiếm khoảng 96% học sinh)và việc
tổ chức một tiết học phân môn vẽ tranh của giáo viên cũng cần sử dụng nhiềuphương pháp nhất Nếu dạy tốt ở phân môn này thì giáo viên đã định hướng chohọc sinh rút ngắn quá trình lĩnh hội kiến thức bằng "cảm tính" thành quá trình lĩnhhội bằng "lý tính"
Vẽ tranh còn là một phân môn mà học sinh rất thích thể hiện và được vẽ mà các
em chỉ vẽ theo lối liệt kê, mang đậm yếu tố ngây thơ, hồn nhiên của các em Mụcđích của phân môn này nhằm rèn luyện và phát triển cho học sinh trí nhớ, trí tưởngtượng sáng tạo, giúp các em thể hiện được những nhạn thức về cái đẹp của tranh vẽbằng đường nét, màu sắc cảm xúc của bản thân; qua đó hình thành ở các em biếtyêu cái đẹp và mong muốn thể hiện nó trong cuộc sống, giáo viên cần có tác độngđúng hướng và phương pháp dạy học tích cực để tạo tiền đề cho các em
Là người giáo viên dạy Mỹ thuật cần nắm bắt được đặc điểm này của học sinh
sẽ có phương pháp giảng dạy tốt nhất, phát huy được năng lực, sự đam mê của cácem
Đây cũng là lí do tôi chọn để viết sáng kiến này "Kinh nghiệm gây hứng thú vẽ
tranh cho học sinh tiểu học”
II.2 Thực trạng của vấn đề
Trang 7Là một giáo viên dạy chuyên phụ trách bộ môn Mĩ thuật, tôi rất quan tâm vàluôn trăn trở đến chất lượng học của học sinh Tuy nhiên, việc gây hứng thú vẽtranh cho học sinh tiểu học vẫn còn những thuận lợi và khó khăn sau:
a.Thuận lợi, khó khăn
* Thuận lợi :
Các bài học môn Mĩ thuật đã được sắp xếp theo cấu trúc đồng tâm, kiến thức ởcác bài học đã được tìm hiểu ở các lớp trước Các bài vẽ được lặp lại và nâng caodần ở mỗi dạng bài và phát triển đi lên ở các bài sau, các dạng bài phát triển từ dễđến khó, từ đơn giản đến phức tạp
Trường học được sự đầu tư về cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng, thúc đẩy sự pháttriển toàn diện về mọi mặt của học sinh Lãnh đạo đơn vị luôn khuyến khích, tạođiều kiện cho giáo viên trong việc thiết kế, cải tạo đồ dùng dạy học trong quá trìnhgiảng dạy
Đa số học sinh được sự quan tâm của gia đình, đầu tư tương đối đầy đủ các công
cụ, phương tiện để học môn Mĩ thuật Đa số các em học sinh yêu thích môn học,
có ý thức học tập và làm bài tốt Vì thế, cũng rất thuận lợi cho giáo viên trong việcchú trọng bồi dưỡng thêm một số kĩ năng giúp các em có khả năng vẽ tốt hơn
* Khó khăn :
Về hệ thống tài liệu : Chưa có sách tham khảo đối với môn này, hầu hết giáo viênchỉ sử dụng theo sách giáo viên và vở tập vẽ của học sinh, mà nội dung hướng dẫntrong sách giáo viên lại khá chung chung khiến giáo viên khó khăn trong việc mởrộng, tìm tòi các phương pháp mới
Về phía nhà trường : Không có phòng học môn Mĩ thuật riêng, đồ dùng dạy họccòn nghèo nàn, chưa phong phú, vật mẫu, tranh minh họa hỗ trợ cho bài dạy cònthiếu
Trang 8Về phía giáo viên : Mất nhiều thời gian chuẩn bị đồ dùng giảng dạy, tốn nhiềukinh phí cho việc sưu tầm mẫu vẽ, vật mẫu của giáo viên chưa đầy đủ gây nhàmchán cho học sinh và hiệu quả tiết học chưa cao.
Về phía học sinh
+ Một số học sinh vẫn coi giờ học Mĩ thuật là giờ giải trí, là thời gian được chơisau nhiều tiết học căng thẳng, và vẫn chưa có ý thức chuẩn bị tốt bài từ nhà (quansát mẫu ở nhà và chuẩn bị mẫu mang lên lớp)
+ Chất lượng một số bài vẽ chưa đồng đều : Cách sắp xếp hình chưa phù hợp, saochép một cách máy móc, rập khuôn ; Nhiều bài hình nhỏ, chưa rõ đậm nhạt vàchưa thể hiện được cảm xúc khi vẽ
b Thành công, hạn chế
* Thành công :
Đa số học sinh đã nắm được cách vẽ , chất lượng bài vẽ của học sinh được nânglên, cách thể hiện bố cục, độ đậm nhạt chặt chẽ hơn lôi cuốn được người xem.tuy chưa cảm nhận hết được cái đẹp, cái mĩ nhưng đã bước đầu hình thành óc nhìnnhận của các em về việc sắp xếp, bố trí, hình dáng, đặc điểm của các đồ vật trongcuộc sống
c.Mặt mạnh, mặt yếu
* Mặt mạnh :
Trang 9Nhờ vào việc học tốt môn mĩ thuật, học sinh đã nắm được phương pháp vẽ cănbản như : sắp xếp bố cục trước, rồi mới vẽ chi tiết, hình thành được kiến thức cơbản của môn Mĩ thuật và có thể áp dụng hiệu quả cho việc học các phân mônkhác.
* Mặt yếu :
Do môn mĩ thuật kiến thức khá phức tạp; do tâm lí lứa tuổi nên khả năng sángtạo của học sinh chưa cao Các em khó hệ thống được các phần cần nắm khi giáoviên hướng dẫn cách vẽ dẫn đến khi thực hành học sinh đôi lúc còn quên một sốbước như sắp xếp bố cục, nhấn đậm, lấy sáng
Những vấn đề tồn tại, hạn chế trong môn vẽ tiểu học cần phải được khắc phụcsớm và được củng cố qua từng bài học, qua đó mới làm nền tảng kiến thức, kỹnăng để học sinh vẽ tốt, hứng thú học các môn khác và cả cho việc học vẽ ở cáclớp sau Việc chuẩn bị đồ dùng của giáo viên và học sinh là hết sức quan trọng.Ngoài ra, phương pháp giảng dạy cần được đổi mới cho phù hợp, phát huy đượcnăng lực, kỹ năng của học sinh, qua đó học sinh có hứng thú vẽ và vẽ được nhữngbức tranh đảm bảo yêu cầu về đường nét, độ đậm nhạt, chia tỉ lệ…giúp các em đạtđược kết quả cao trong học tập
Qua môn vẽ, cũng cần phát huy trí tưởng tượng sáng tạo, làm giàu cảm xúc thẩm
mĩ cho học sinh trên cơ sở cung cấp kiến thức và rèn kĩ năng cơ bản Học sinh sẽcảm thụ được vẻ đẹp của các sự vật, cuộc sống xung quanh và tác phẩm Mĩ thuậtthông qua ngôn ngữ của hội họa là bố cục, đường nét, hình khối, ánh sáng màu sắc,
Trang 10có khả năng thể hiện cảm xúc của mình về thế giới xung quanh Đồng thời, quađây hình thành phẩm chất đạo đức, nhân cách cho học sinh : Biết quan sát, so sánh,đánh giá đồ vật ; tính tỉ mỉ, cẩn thận ; biết đánh giá về kết quả làm việc của bảnthân…
Mặt khác, hiện nay nhu cầu tiến tới cái đẹp ngày càng cao, các em biết nhận xét,bình chọn những tiêu chí cho cái đẹp, thế nào là đẹp phù hợp với cá nhân Chính
vì thế, môn Mĩ thuật là môn hỗ trợ cho nhu cầu tất yếu của các em trong cuộcsống, từ đây khơi gợi cho các em những lựa chọn đúng trong học tập và thực tếtrong sinh hoạt hàng ngày, cho mai sau
Từ những thực trạng trên, tôi đưa ra một số kinh nghiệm của bản thân đã thựchiện trong thời gian qua, phần nào đó đã cải thiện được chất lượng học tập củamôn này
II.3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
a Mục tiêu của giải pháp biện pháp
Chỉ ra phương pháp giúp học sinh học tốt môn Mĩ thuật
Giúp học sinh vẽ hình tự tin, thoải mái, sắp xếp hình phù hợp với khuôn khổ giấy
vẽ với bố cục đẹp, đậm nhạt hài hòa
Biết sử dụng ngôn ngữ của hội họa là bố cục, đường nét, hình khối, ánh sángmàu sắc, có khả năng thể hiện cảm xúc của mình về thế giới xung quanh Nhằmphát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu vẽ
Tăng cường tính hợp tác, học hỏi lẫn nhau trong quá trình học tập của học sinh Tuy nhiên môn mỹ thuật là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn đạt những suynghĩ, sáng tạo của các em bằng nét vẽ trên giấy là rất khó khăn Nhất là môn vẽtranh đề tài Vì thế trong bài học và nhất là trong quá trình học sinh thực hành rất
dễ gây ra tình trạng chán nản, mất hứng thú vì không biết thể hiện ý tưởng củamình như thế nào
Trang 11Vậy làm thế nào để học sinh thực sự hứng thú say mê vẽ tranh ?
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp
* Phân loại học sinh:
- Đối với học sinh Giỏi -Khá:
+ Giáo viên đặt câu hỏi mở rộng hoặc cho các em tự trình bày ý tưởng củamình hay cảm nhận riêng giáo viên không gò bó áp đặt
+ Đối với học sinh Trung bình: Giáo viên có thể gợi mở về nội dung của bứctranh đó
+ Đối với học sinh Kém: GV cần đặt câu hỏi cụ thể, rõ ràng, yêu cầu đơn giảnhơn
Như vậy, trong một tiết dạy, giáo viên linh hoạt thì tất cả học sinh đều được thamgia vào bài, không để học sinh đứng "bên lề" của tiết dạy, giờ học Mỹ thuật sẽcuốn hút các em, không khí lớp sẽ hào hứng
* Vận dụng khoa học công nghệ thông tin:
Vận dụng triệt để lợi thế khoa học công nghệ thông tin sẽ đem lại hiệu quả caotrong công tác giảng dạy Cho nên là người giáo viên nói chung và giáo viên Mỹthuật nói riêng cần nhanh chóng nắm bắt những lợi thế mà khoa học đem lại, tạohứng thú và sự đổi mới trong cách giảng dạy
Muốn gây được hứng thú cho các em trong tiết học thầy cô giáo phải giữ vai tròchủ đạo trong việc tổ chức điều khiển mọi hoạt động nói chung cũng như hoạtđộng nhận thức riêng của học sinh bằng việc cập nhập các thông tin về mĩ thuậtmới nhất trên mạng xã hội
* Chuẩn bị và sử dụng tốt đồ dùng dạy học:
Trang 12Đồ dùng dạy học là những hình ảnh, dụng cụ, đồ vật phục vụ cho việc dạy vàhọc mà học sinh có thể nhìn thấy được đặc biệt là được sử dụng trong công tácgiảng dạy Đối với bộ môn mĩ thuật ở trường trung học cơ sở: Đồ dùng dạy họckhông thể thiếu đối với người thầy khi lên lớp và đối với học sinh khi nghiên cứuvấn đề Vì thế đồ dùng dạy học chính là điều kiện, phương tiện để dạy và học môn
mĩ thuật ở các lớp trong trường trung học cơ sở Rõ ràng qua thực tế giảng dạy,bản thân tôi đã thấy được tầm quan trọng của đồ dùng dạy, nhất là trong việc hìnhthành cho các em thao tác thực hành, đem hình ảnh sống động vào thực tế và cóthể nói đồ dùng dạy học là nhịp cầu bắt qua ngôn ngữ, giúp học sinh các lớp trunghọc cơ sở cảm thấy gần gũi và yêu thích bộ môn hơn Tóm lại nội dung kiến thứccủa bộ môn mĩ thuật bao giờ cũng đặt quan sát, phân tích và tiến hành thực hànhlên hàng đầu, do đó đồ dùng dạy học là không thể thiếu đối với hoạt động dạy vàhọc môn mĩ thuật Sử dụng các đồ dùng dạy học trong các tiết học lí thuyết và làmthực hành sẽ giúp học sinh rèn luyện kĩ năng thao tác với các đồ dùng dạy, là mộttrong những biện pháp quan trọng để thu thập thông tin từ thực tế qua đó giờ họctrở nên sinh động, hấp dẫn hơn Có thể nói đồ dùng dạy học với việc sử dụng cóhiệu quả đồ dùng, thiết bị dạy học là một trong những yếu tố quyết định thànhcông của giờ dạy Như vậy có thể khẳng định: muốn nâng cao được chất lượng vàhiệu quả dạy cho môn học, giáo viên cần phải sử dụng tích cực và phát huy tối đanhững chức năng của đồ dùng dạy học Việc sử dụng đồ dùng dạy học ở trườnghiện nay có các hình thức sau: * Phiếu học tập (cá nhân hoặc nhóm) kết hợp vớibảng phụ hoặc máy chiếu Có thể sử dụng trong các tiết lý thuyết hay thường thức
mĩ thuật * Tranh, ảnh, mô hình ( Tranh phiên bản của các họa sĩ trong nước vàthế giới, bài vẽ của học sinh, tranh vẽ và cách hướng dẫn của giáo viên, đồ vậtthật…) *